 Geçtiğimiz sene üçüncü İstanbul Tasağı'nın bir yerinde Taksanı'yı da İki Kerat Tasağı'nın projörüsü deneme başlıyor. Işayan bir araştırma çalışmasını eee başlayıştık. Eee Merakoli'ye sağlığı verdiğimiz bir gruplar yedikler. Eee ve o Kapsan'da bir enerji yesince, cumartesi günleri, uçer farklı konuda eee toplantılar düzenleniştik, tadı damamızda kalan. Eee korda eee otobantılar eee tasarımın farklı alanlarında eee farklı genelasyonlardan gelen eee üretimin farklı alanlarından eee gelen eee kişilerle ilgili yapılmıştır, çoğunlukla. Eee ve bu bize eee aslında bir miktar eee gölgede kalan eee kalanlıkta eee kalan, eee karda geçmek için olan eee bilgileri, tasarım tarihimize dair bilgileri eee karda geçme olana vermişti. Şimdiki eee eee buluşma da aslında eee buluşma dizisinin kilisi de eee bunun bir parçasının merakasına tasarım tarihimiz, kütüphane buluşmaları eee geçtiğimiz ay ilgini yapmıştık, numarlar ve kitapları bir konumuz. Ve aslında pek çok uzun adını orada da almıştık. Eee Sevgili Selahı Bancı eee yönetiminde sunumluyla eee bir eee toplantıydı. Ardından satıncı hizmetlaş arşe ve gündemine gelmişti. Ve cihiz beklaştı. Eee kendi yayınların üzerinde eee konuşmuştu. Şimdi burada müthiş bir ekiple eee birlikteyiz. Eee konumuz bilmari fotoğraf. Bilmari fotoğrafı bilemiyorum dört, beş farklı genelasyonu galiba bu odada bir araya gelmiş durumda. Çok teşekkür ederiz eee kalkınız eee için bir araya gelebildiğimiz için. Üçük bir sözü Serkan'a bırakacağım. Eee çok teşekkürler. Eee hoş geldiniz. Eee ben de eee çok fazla vaktiniz zamanla birkaç şey söylemek istiyorum. Küçük bir eee arka planı hikayesi de ben anlatayım. Eee geçtiğimiz öğretim bölümüne bahçe çevirenler sizin mimari fotoğrafı dersi veriyordu. Eee dönemlilik derslerinde eee dünyada ve Türkiye'deki mimari fotoğraf örneklerine bakmak istediği kaidede ve aslında dünyadan çok nitelikli bütünlüklüğü eee bir sürü araştırma eee rastladığımı öğrencilerine paylaştığım ama iş Türkiye'deki üretime gelince maalesef eee bütünlüklü bir analizle araştırmaya eee karşılaşma şansım olmadı. Ve bilinle baş bir şey geldik. Beğendi. Ardından eee bu eee kütbani dizilerinin eee bir parçası olarak bunun ne kadar faydalı olabileceğine karar verdik ve bugünkü eee tartışmayı eee hep beraber yapma eee konfunu olaştık. Eee umarız bu buluşma daha sonraki araştırmaları mütebazlı olsa bir adlı hazırlar. Eee ve benim için de çok ilginç oluyor. Tabii eee bugüne kadar isimlerimi duyduğum yayınlarda gördüğüm o bir türlü şarj sen karşılaşmadım. İnsanların üretimlerine harika rükayı burada izlemek ve eee üç üreversiyonu sen dört beş dedin daha üç yazmıştım buraya. Eee önemli olduğunu düşünüyoruz. Geldiniz çiçekler teşekkür ederiz. Eee küçük bir not eee biz herkese yani bu toplantıya katılmasını eee rica ettiğimiz eee herkese bir davetiye metni yolladık. Eee bazı sorular vardı içinde. Eee ortak sorular, kişiye özel sorular değil. Eee o sorulara eee isinayla eee herkes burada bir sunum yapacak. Eee bir eksiğimiz var eee bugün eee gelmeyi eee durumu başından beri belli olmayan Cemal'in de ama onunla da pazarkesi günü eee eee bugünkü toplantıya yönelik bir eee buluştuk ve bir video kaydı yaptık. Dolayısıyla aslında Cemal de bizi ken olmasa da aramızda eee olacak. Eee katılımcılara yolladığımız eee soruları görmek isterseniz şimdi dolaştıra eee biliriz eee yararlı olacağını düşünüyorum. Eee yirmi şer dakikası var ki herkesin sözü eee ilk Ersin Anı'a eee bırakıyoruz. Çok teşekkürler. Şimdi çıkartayım da yirmi dakika önemli bir zamanda. Her şeyden önce sevgili arkadaşlar demek istiyorum. Yaşamı belki buradaki herkes aynı kulvarda görüyoruz, aynı kulvarda yaşıyoruz. Onun için hepinizle merhaba demek istiyorum. Konumuzun adı eğer mimari fotoğrafsa ve mimari fotoğrafın bir yıllar öncesinden günümüze doğru Cumhuriyet Devrinde başlayan adımları söz konusuysa öyle görülüyor ki ilk mimari fotoğraf örneklerini Baha Gelen ve Viden başlayan bir grupla onun yaptığı çekimlerle devam eden sürecin içindeki tarihsel yapıda görebildiğim kadar Otmar'la günümüze doğru devam eden sistemlerle geldik. Onlar bazı sistemler mi koydular? Çok fazla bilmiyorum. Ama görebildiğim kadar mimari fotoğrafın başlama tarihi ve biraz da etkinliği profesör Seda Takkı Eldem'le beraber başlamıştır denebilir. Neden böyle bir şey söylüyorum? Türkiye tarihinde ilk olarak bir masa üstü kitabı yapılıyordu. Bunun adı da Türk mimari eserleriydi. Aramızda olmayan Vedat Nedim Tör ve diğer arka grubu böyle bir kitabın olması konusunda Sedat Bey'den kitabı istemiş çeşitli fotoğrafçılar içinde ben de Sedat Bey'le beraber çalışmak adına onun masasına oturmuştum. Bu Türkiye tarihi için eee ne kadar önemli bilmiyorum ama benim için çok önemliydi ve Sedat Bey kendisine has özge yapısıyla hazırlamış olduğu kitabın hazırlamış olduğu listesini önüme koyduğunu çok iyi hatırlıyorum. Ve Sedat Bey'in uzun kalemleri vardı böyle. Böyle kalemler. Sedat Bey karşısına aldığı çiçeğe bir o zamanki kelimeyle bir esercidit kağıdı koyar. O kalemle tersten binanın yapının ya da sistemin nasıl görülmesi gerektiğini tersten çizerdi. O çizgiler bende var. Sanki mimari fotoğrafın principlerini işte o yıllarda Sedat Bey koymuş gibi görülüyor. Ben öyle hissediyorum. Tabii bütün bu anlattıklarımın dışında mimari fotoğrafın önemli kaynaklarından biri de fotoğrafçının bir mimari eseri okuması gerekiyor. Mimari eserin okuna bilmesi için o yapıya projesini gerçekten okumanız gerekiyor. Fotoğraf çekmek fotoğraf olarak bakmak ayrı bir şeydir. Ama mimari fotoğraf çekmek ondan da farklı bilnersin nedir? Çünkü onun için de mimarın görmek istediği, mimarın anlatmak istediği, belki de göstermek istediği ama o mimari yapının çevresel dokusu içinde neyi beni şekilde anlattığını görmüş olmak ve sizin de o konuya o gözle bakmanız gerektiği esasdır. Sonrası sonrası tabii teknolojik nitelikleri de içine alan yapılarla büyüyor. Yani o yapı bir teknolojik özelliği taşır. Herhangi bir makinayla siz bu anlattığım bölümü çekemezsiniz. Ucundan belki biraz anlatırsınız da işi çekemezsiniz. Pisagor tamamındaki bir ifadeyle üçgeni tamamlamaktır. Üçgenin yatay zemini ve dikey zemini önemli yapılardır ve dokuyu ayakta tutan o yapıdır. Siz de o yapıyı eksiksiz görmeniz gerekir. Zaten vazifenizin önemli taraflarından bir tanesi oydur. O tarafcı bu anlam çerçevesi içinde bir maistrudur. O maistronun orkestrası veya çaldığı çalgıları işte makinadır. O makinayı mimari anlamda kullanmanız gerekir. Eğer kullanamıyorsanız benim tabirimle fotograf size yüzünüzü döner. Yaşamak ve fotoğrafın içinde yaşamak aslında bir öyküdür. Bu öykünün içinde koşmaya başlarsınız. Projeler önünde gelir zor olan pröriği belki bir şekilde siz sizin gözleriniz ve düşlerinizle o sistemin içine koyarak yürütmeye çalışırsınız. Mimari fotoğraf bazı konuları da içeriz. Akademide biz önemli bir ders koymuştuk. Koyduğumuz dersin hazır amaca yönelik fotoğraf. Bir mimari fotoğrafın amacının belli olması gerekir. Ne için bu fotoğraf çekiliyor? Eğer çekilen o fotoğrafın bir amacı yoksa mimari fotoğrafının da bir amacı yoktur. Zaten konuşulamaz. Ama amacı olan bir fotoğraf belki de bir masada yapan o fotoğrafı kullanmaktaki yerinin amacını söyleyen kişilerle bir sonuca varılır. Fotoğrafçı o sonucu yorumu yalnız. Bunun için fotoğrafçı için artık ondan sonra zamanın önemi yoktur. Zaman doğasal bir öykü olarak önünüze gelir. Bina'nın nasıl ışık alması gerektiğine siz fotoğrafçılar karar verir. Bina'yı nereden göreceğinize dair ifade sizin ifadenizdir ve sizin yargınızdır. Bunları yan yana koymanız gerekiyor. Gelin bir fotoğrafın dinamizminin nasıl ortaya çıkacağı konusuna sanatçı demeyelim buna. Fotoğrafçı o dinamizmi çektiği hacmin içinden görmelidir. Bunu derken bir binanın dışı, bir binanın içi arasındaki farklıklardan bahsetmiyorum. Gördüğünüz o açının dinamik bir noktası olmalıdır. Bu nokta cizlidir. Bu noktanın adı fotoğrafçının gözünün arkasındaki dünyadır. Onu görmeniz gerekiyor. Işte onun aktarılması belki de mimari fotoğrafın doğmasına sebepte şikayet eder. Genelde mimari fotoğraf bir yapının ifadesini taşımasına rağmen bir baskı sistemi içinde yürür. Yani bugünkü şartlar altında kitaplar bunun önemli kaynakları olarak görülür. Çektiğiniz fotoğraf basılmalıdır. Basılmayan fotoğrafın yaşadığına inanmıyorum. Çektiğiniz fotoğraf bugünkü şartlarla elektronik ve ortamda birine gösterilirse dahi ben yine onun bir fotoğraf olduğunu inanmıyorum. Çünkü basılan fotoğraf başka bir şeydesin. Basılmayan bir fotoğrafın bana göre konuşulabilecek bir özelliği yoktur. Gelelim baskıya. Baskı görsel bir baskı olarak ve kağıtlar arasında değerlenmiş bir baskı olarak da nitelik kazanır. Tabii ki bu baskının renginin çektiğiniz destlinin özelliğini kaybetmeyen ve ona yaklaşık olan en yakım düzeyde basılması gerekir. Tabii önemli bir kaynak, çizim ve sunumudur. Fotoğrafın sunumu kendisinin çekilmesi kadar kendisinin bir başka anlamda başa doğru dönersek vaz edilmesi kadar önemli bir yargıdır. Çünkü sonuçtur o. O sonuç sizlerle ona bakanla paylaşılacak ve o kalıcıdır. Fotoğrafçıların en büyük arzuları yaptıkları işin kalıcı olmasıdır. Her sanat yapısı kalıcı olmak için içindeki bir duyguyla yapılır. Ve o yapıldıkça ve o yaşamaya başladıkça ayakta durur. Sevgili Beydir Amin'in çok önemli bir kelimesi var. Ben yaparım, yaptığım, benden sonra ve benden önce ve bensiz yaşamaya başladığı zaman kendini korumalı ve her zaman benim söylediğimi söylemeli der. Onun sezini sizlerle paylaşmak istiyorum. Bu yapı ve olanla iş her çekilen fotoğrafın içinde de var olan bir özelliktir. Tarişsel öyküsü içinde fotoğrafın bir arşiv anlatımı içinde saklanması gerekir. Sahiplenilmesi gerekir. Sahiplenilmeyen hiçbir fotoğraf, hiçbir çalışmanın pek de bir anlamı geriye kalmaz. Belki fotoğrafçıların büyük bir patatesi ve hem üzüntüsü ve hem de beklentisi arşivlerin yaşayabilmesidir. Mimari fotoğraf, coğrafik şartların ve hele toprağını bastığımız İstanbul gibi, Türkiye gibi dünyanın geoloji hareketliliğini içinde tutan, artı insanlarının değişimiyle yapılarını silmeye başladığı bir dünyada arşivin ne kadar önemli olduğunu sizlerle de paylaşmak istiyorum. Yapıların bu anlamlı özellikleriyle ve mimari fotoğraf dediğimiz kendine göre sınırlı bir açıyla yürümüş olması bu konuşmamızın ve size anlatmak istediğim bütün bu dokunun önemli bir yeridir. Mimari fotoğraf, fotoğrafların her zaman dili olan ve her zaman yaşayacak olan bir bölümüyle belki son bulur. Fotoğraf paylaşılmalıdır. Paylaşılmayan fotoğraf hiçbir anlam taşımaz. Mimari fotoğraf geçmişimizden geneceğe doğru kendi tarihimizin bir tarihsel sayfalarıdır. Nelerin değiştiğini burada saçları beyaz olan çok arkadaşımız bilir. Neleri kaybettiğimizi onlar bilir. Neleri çekip de şimdi artık onların olmadığını da onların çektikleriyle biliyoruz. Tarih değişik bir anlamla belki de fotoğrafın bu teknik imkanıyla yazılır. Nice fotoğraf çekmeye devam etmek üzere hepinizle sevgiler diliyorum. Sorularınız varsa cevaplayacağım. Ersin Bey ben sorabilir miyim efendim? Tabii on altı dakikada durumu idare ettim. Evet. Dört dakikanın yarısında şey yandıkları bilir misiniz? Eee Sedat Bey'le o bir dört sefer çekim yaptığınız. Evet dört dakikamı kullanmak istiyor. Efendim böyle bir soru var. Şimdi soruyu böyle bir soruyu tabii biraz tabanını hazırlayarak size söylemek istediğim bir konu var. Sedat Bey tanıyanlarınız olabilir. Öyle görüyorum. Çok tüçiz, son derece huysuz ve ne istediğini bilen yani onu vermiyorsanız da öyle bir şey yok. İşte çağrıldık. Demin size anlattım Türk mimari eserlerinin çekimi konusunu. Gittik. Bana listeler var. Kocaman bir Türkiye listesi var. Biz başladık çekmeye. Tabii sorunlar var. O zaman Ektakorom E üç plan çekiyoruz. Bir de Siyah Beyaz fotoğrafımız var elimizde. Başka bir şey yok yani. Şimdi birinci bölüm Ektakoromu diyelim ki Sıvasta çekiyorsunuz. Sıvasta Patatürk'ü Türkiye'ye gelmek nereden bak yani İstanbul'a gelmek nereden bakarsanız bakın Atölye Matölye bir hafta sonra ancak ne diyeceği görüyorsunuz. Ben bu işim böyle olmayacağına inandım. Ve o zaman eee bir araban vardı. Doç. Arkası kapalı filan arabayı ikine banyo takımını koyarak Ektakoromu da yıkamak üzere araba benle beraber Anadolu yollarına düştü. Kurutmak için hiç unutmuyorum. Tel dolabın tel dolabının üstünde tel vardı. O tellerden iki tanesini üst üste koyarak yıkadığımız filmi kurutmaya çalışıyorduk. Geldik birinci çekimlere. Birinci çekimleri bitirdik. Ben böyle on sekiz yirmi dört pastım. Çıkardım. Sedat Bey'in bir huyua aynen anlatıyorum size. Sedat Bey'in önüne fotoğrafları koydum. Ben karşısındayım. Sedat Bey böyle. Sedat Bey bakıyor. Pat o fotoğrafı aşağı atıyor. Allah Allah ya ben iyilik alıyorum herhalde. Düştü fotoğraf filan. Buna bakıyor bunu da atıyor. Yani öyle yüz elli tane filan fotoğraf var. Garipte bir iki tane fotoğrafı böyle tutuyor ama onların gerisi böyle başa indi. Dedi ki ben onları topladım buraya koydum. Onları bir daha çekti. Neyse biz dört tanem fotoğraf üç tanem ne fotoğraf kurtardık. Ama bu seyahat on sekiz günlük bir seyahatin sonu. Yanlış anlamayın. Yani otel, motel işleri o zaman öyle gittiğiniz yerde barınmak çok önemli. Böyle bir iş yok. Neyse bunlardan bir tanesini anlatıyorum. Tabii öyle çok konu var da bunlardan bir tanesini anlatıyorum. Sıvaz çifte minareler önünde bir defa bir direk var. Bir elektrik direği var. Oradan da kablo geçiyor. Böyle şimdiki gibi öyle fotoçop filan yap da tak onu al temizle filan öyle bir şey yok. Sedat Bey ilk önce ona bir şey söylemedi. Dedi ki çektiğin retim perspektivi bozuk bir retim. Benim önüme getirme. Yahu. Yani aynı hikayeyi Otmar çekmiş. Otmar'ınla perspektivi böyle. Yani çünkü arkasında hiç yer yok. Son derece az bir yer çıldıracağım. Neyse biz gittik filan. Bu sefer yandan mandan filan çektim. Işte birinci tokadın dersi orada başladı. Ortogonal olmayan bir mimari yapı fotoğrafı olamaz. Birinci ders. Yahu yalvarıyorum. Gidiyorum oralara tekrar. Üçüncü kez gidiş. Yok Vedat Bey'e telefon ettim. O zaman da telefon öyle manyotalı filan ediyordu. İstanbul filan bekle üç saat filan. Böyle bir hikaye. Neyse Vedat Bey'i bulduk. Dedim ki Vedat Bey bu Sedat Bey'in istediği biçimde olmuyor. Ola ola. Benim onun karşısında bir yere yükselmem lazım. Ama Sedat Bey bu sefer son gittiğimde oradaki diriyle kaldırın dedi. Böyle bir eğri direkt var orada. Onu nasıl yıkayacağım? Yani elektrik direğini kesemem ki. Pek de sen dedi bekle. Yapı kredinin şübesindeki müdüre telefon etti. Biz müdüre gittik. Bu su hasta cereyan ediyor yani. Böyle bütün ekip mağam filan böyle dolanıyor burada. Neyse gittik. Adam da anlamadı. Nasıl şekilde kaldıracak filan? Neyse sonunda vilayete kadar geldik. Vilayette vali. Vali de anlamadı. Yani diri-i keş. Ne demek diri-i keşmek? Ne demek? Ne alakası var direkt filan ama neyse. Dediler ki tamam diri-i keselim. Biz parasını ödüyoruz filan. Eğriktrik kabulları bilmem neler kesilecek filan. Bir an anla hayal ediyorsunuz yani konuyu. Neyse iki gün sonra o bitti. Dördüncü gündür ben şey diyeyim su vasitayım tekrar. Şimdi iş bitmedi. Bir daha gittik. Yine validen emir çıkması lazım ki etfaiye de böyle kolla çevirilen bir merdiveni var. O merdiven karşısındaki keykamusun üstünde böyle bir kapısının hemen üstünde bir düzlük var. Nakata anlatayım elli santim kadar bir yer. Beni oraya çıkaracak çünkü hiçbir yerden inemiyorsunuz. Eh olabildiği kadar geniş hakim filan beş tane onun çekidiyet bu sefer yağmur başladı. Neyse o yağmur da geçti. Iki dakikamı kullanıyorum senin yüzünden. Derken ben o resmi çektim. İstanbul'a geldik, bastım. Resmi Sedat Bey'in önüne koydum. Sedat Bey aynen böyle yaptı. Şimdi olmuştu. Teşekkür ederim. Aslında size bir de her şey miydin soru soracaktın Fatih Bucuk'da söylemiştim. Evet ben söylediğim için taktım. Ben söyledim. Iki dakikada siz müthiş bir arşiviniz var ama nasıl yaptınız? Kaç tane var? Hangi yöntemlerle yaptınız? Yöntemlerle. Evet. Evet. Onu istiyordunuz o. Ya vallahi üç dakikaya olsun. Efendim arşivin çok önemli olduğunu konuşmak için de söyleyeceğim. Ben bugün Atölyem'de benimki RHA benden bir konu istedi. Iki tane şeyimiz var. Ya ya kompetirden girip bakıyoruz. Ben ona da inanmadığım için dosyalar var. Dosyaların içinde yazılırlar var. İstediği K Kanus'un ön kapısının resmi varsa varsa yazılıysa yanında numaralı. Bilen var. Eh kırk beş saniye sonra masanın üstüne koyabilirim. Bu sistemi ben yirmi yıl önceden başladım. Ondan önceki sistemde de yani renkli fotoğraf o zaman diya pozitif var. Diya pozitifler de böyle bizde duvar var. Onlar da konularına göre ayrılmış durumda. Var. Dijitaller de var. Toplama yaklaşık on bir milyon civarında. Bunun dijitale çevrilmiş durumu son pozisyonda dört nokta altı yüz civarında. Yani dört milyon altı yüz bin diya yeniden de gelenlerle birlikte yaklaşık kurakkamlarda oynuyoruz. Bunun önemi tekrarlıyorum. Çekiliniz fotoğrafı bulmuyorsanız efendi bana soruyor da Gökmedresi'yi istiyorum diyor da ben tamam abi Gökmedresi'yi arayalım filan diye böyle başlıyorsan o tamonjeri gibi oluyor filan olmuyor. Öyle bir şey yok. Yani bir dakika o yok. Yalnız hepinizden başta Gültekin olmak üzere söylemek istiyorum. Yalvardık Gültekin hele. Yalvardı Türkiye'yi nerelerle konuşmadık ya dedi ki arşivlerimizi verelim. Allah için sahip çıkın ya ben bin dokuz yüz elli dörtten beri fotoğraf çekiyorum. Otman'ın çektiği fotoğrafları otmağa taşıdı. Türkiye'den. Türkiye'den otmanı atınca fotoğraflarını da aldı gitti. Avusturya. En kapsamlı arşiv onundu. Atatürk çünkü emretti. Gütün çekindi. O da gitti çekti. Sonra bir kısmını dediler ki yapı kredi aldı. Üste arşivinin bir bölümü ama ana arşiv kızına filan da sorduk. Ana arşiv hala Avusturya'da. Otman'ınkini bir şey söyleyemiyorum. Burada Gültekin'in hepinizi Reyhan'ın afedersiniz benimle. Niye fotoğrafçi arkadaşlarımızın da? Ya arşivine sahip çıkacak bir Türkiye yok. Türkiye kim burada anlatsın? Ankara'da ne kavgalar ettik neler ne bakanlarla birbirimize girdik. Üniversitelere yalvarıyoruz. Bugün de dahil. Eskişehir Üniversitesi'nden arkadaşlar geldi. Gösterdik arşivi dedik ki işte bunu verelim. Siz de bize bir yer ayrılın orada. Bunun için ne gerekli olan şeyleri işte ısısını biraz doğru dürüst tutun. Diyaları da vermek istiyoruz. Dijitaller de var. E başına da iki kişi koyun. Doğrudur skenere de verelim size. Devam etsin bu iş. E bunu dünyaya ayıyalım. İsteyenler varsa buradan bu diyayı satın. Yani görseli satın. Kalkıyor. Vallahi kalkıyor. Yok dediler. Öyle bir imkanımız yok dediler. Teşekkür ederim. Efendim fotoğrafçi dediğin misallah olmalı. Yani silahlı. Her an yanında olacak. Başka çözüm yoktur. Şimdi efendim önce tüm bu cemaate çok teşekkür ediyorum dostlar. Türkiye'de her şey kötü değil. Bakın böyle güzel şeyler doluyor. Herkes birbirini tanıyor. Birbirinden yararlanmanın yollarını arıyor. Üstelik genç bir kadro görüyorum ki bu benim için hakikaten gölcek şartıcı bir şey. Ben eee gitmiş yediği yaşındayım ve elli dokuz yıldır fotoğraftan başka hiçbir şey yapmadım. Yani başka sanat alanlarında da Biaz Erten olarak işte mesin, cam, ııı hat vesaire gibi yeni ettissel gibi kapanma beni kurduğun İstanbul Fotoğraf Üzerisine altı ay sündü. Ordu bütün salonlarda gözüktü. Galiba bir taraftan gösteriliyor. Bunlar Ema Oral Atı'nın sancaklar camidir. Iıı ama Fotoğraf temeldir. Ben ııı hiçbir yerde çalışmadım. Hiçbir borcuda inzandım. Birinci gün bugün bu işle devam ettim. Hiçbir zenginliğim yok. Babam ııı bir bürokrafta ama sana inefi semekte balisinde ııı ilk kadrolar Bedi Rahmi'nin sınıf arkadaşın hesabı. Ben emeklerken doğarda resim vardı. Bu bir benim için büyük bir hazine tabii. Annem de tarihçiydi. Fuhat Köprü'nün hastane olamadı. Yani çok ısrar edmiş fakat babama aşık. Demiş ki Fuhat Bey kusura bakmayın. Ben ııı vereceğim. Böyle ağlayarak çekilmişti ama ııı uzun yıllarda bir tutmanize vardı. Ve hani yollardım. Dayanıyordu. Ertesi sabah tekrar devam ederdim ama kitap kanıma girmiş. Bugün bu yüzden galiba yüz iki tane telif kitabım var. Albümler yani yalnız benim yazdığım katılım değil. Bir de dokuz bin adetlik bir ııı Kongre kitaplığına göre yazılımı olan sanat tatlım var. Iıı onunla ııı Türkiye'deki kitbaniye ilmini bilen kitap manjalar yazdığı onların bir arsiden yün geldi böyle işte kayıt yapıyorlar filan. Efendim dedi siz bunlara okuduğunuz mu böyle altı çizili maalesef bir büyük bir bölümünde her sene üç dört ay boğdurumda yaptığım eve geçer ve orada bir balık okurdum. Eşlerimden ikisi yüz kattan üstüne su döktü. Hani köpekler bağışlayın ııı şey yaparken ayrılmaz ayrılmanın için su dökerler yer yerinde kitaplardan ayrılman için gerçekten birkaç kere böyle girer kovalayla yıkandı. Böyle bir acayip adamın bu fırsatını verdiği için Pelin ve diğer diğerli arkadaşlar teşekkür ederim. Şimdi tuzluluğu bırakıp sizler bir varıyız öyle bir iki bir şeylerle çalışayım. Şimdi burada sorular yani de çok güzel hazırlanmış. Işte diyor ki burada işte okuduğunuz hepiniz birlikte çalıştınız mimarlığa falan. Şimdi ben bin dokuz yüz elli sekizde fotoğrafla ilgilenmeye başladım. Sonra da altmış bir de ııı talep üstüne başladım. Iıı çalıştığım mimarlardan hatırlayabildiğim bazı istimler tabii Sedat Hoca Sedanak'ı elden ııı şimdi çok şerefsine anlatıp son derece cins bir adamdı. Hepimiz ona boşluyuz. Eee Beruz Şincin Doğan Tekeri Sami size metinet küler, turhut şansı, Yılmaz Kandı, Fahriyet Man, Emre Oradad, Doğan Asol, Haluk Bay Sal, Melih Bilsen, Hamd Tümert Tekin, Emin Mahir Balçoğlu, Sinem Kafa'da tabanlı oğlum mimarlık. Yani baba tabii önce. Hakkeme şimdi ne hâlde? Aytaşman çoğun. Alpastanataman, Murat Ercan, Ahmet, Gerkut'tan, Suzan, Isirgen, Süreyman Bayraklılar, Esam Vahiyi yapanlar, pavanın. Bu oradaki büyük çamlar benim bir sanatçamları efendim. Iıı Sinem benim, Kudud Alaton, Zeynep Sadıldoğdu Şakir'in ııı Hakan Kıran, Aydın Boysan, Ahmet Gül dönen, Naime Arnaz, Cahit Fındıkoglu, Orhan Şahin'le, Nevzat Sayın, Ömen'le gibi çok bilinen bir kuşağımız. Gaklaşık bütün işlerini çektim ama aralarında çok nâge çektiğim işlerde oldu. Tabii bu bir talihsizlik yani bu konuda şükredelim hakikaten mekan önemli ışıklığı onun için fotoğrafların hepsi örüyor. Asıyla burada yapacak bir şey yok ama bunlar vallâh birat tadında işler veriyor. Iıı bu tür provisional çalışmalarda inandığım kurallı iş verinin büyükse sen de büyüksün. Bu sloganı ülkemiz çağdaş mimarlığın kurcularından rahmeti Sedef Akkı eldemden öğrenmiştim. Iıı Doğan Fekilist'den Sinem Kafadera, Beruz Çiniciliyen Doğan Hasolar, Alp Aslanı Atavan'dan Sinan Gelime kadar bu kadar bahsettiğin mimarlanın büyük bir bölümüne yakınlığı ve dostluğum oldu. Yani kafaları çektim beraber. Geçen gün geçen giderken evvelki gün Ankara'da işte bu benim retrospektif Ankara'daki fotoğraf sanatı federasyonun salonunu daha açıldı. Iıı bir de büyük yemek verdiler yani böyle şöyle şey ekip eee gör başına gidiyoruz. Optu'nun yanından geçiyorum. Yanında eşim vardır ki. Optu dedi. Evet ben eee ilk askerdeyken başladım onun servisini yaptım kitabı vesaire. Eee çok yemek yedim ben hanımefendi Derviz Bey'le ve o zamanki eee vektar kurucu Kemal kurdaşlar hepsi gitti, biz kaldık. Eee şimdi burada diyor ki bir profesyon olarak teknik altyapı meselesi hepsini çok gittiği şeyler de anlattı. Eee şöyle bir şey tabii ben profesyonel bir adamım. Yani eee çünkü eee her şey lazım. Benim de dolap dolap altyapın vardı işte Nomiya'lı, Arsya Blak'lı, Binoz, Kardın bir format eee onun dışından eee ama ben mimarlı fotoğraf çekerken otuz beş binimetre'nin esnekliğine inanan biriyim ve dünyada da çok günlü adamla tanıştım. Eee üstüne de fotojaktan sonra kasıyetimiz daha almasak yani hepsi toparlanabiliyor. Eee ondan da yine her şeyin vardı. Eee Asaypen, Taks, Canon, Nikon, Leica, Sony, Tamsu. Şimdi biz de bunda idare ediyorum elbiseyi, çekiyoruz bir şeyler. Şimdi sonuçta bir milyon kaya fotoğrafın var. Bunun yarısı analok bu sistemli bir şekilde yirmi şerlik puşetler halinde yani standart vardır. Onlarda bir alfabetik yapıda yani bunun alfabettiğinde kütüphane kütüphane durup diştel için öyle bir şey yok. Kardistler halinde o da bir dosyalar sistematı içinde. Şimdi eee diyor ki işbirliği yaptığınız kurumlar oldu mu? Valla oldu tabii. Uzun yıllar mimara odasının. Eee şimdi servisini yaptım. Saat. Eee önemli. Tulkoton bir kurumu. Önemli. Eee birçok yeri iş yaptım. Yani eee biz çalışmadan başına hiçbir şey öğrenemedik. Yani hep çalıştık. Ve eee hep birbirini kovandım hisselere öyle yürüdüm. Eee şimdi burada mimari fotoğrafla ilgili bazı şeyler söylemek istedim. Şimdi fotoğraf temelde bir bakış sanatımız. Yani yeniden bir şey yapmıyorsunuz yerde yani dünyaya bakıyorsunuz. Ama bunun sizce bir bakış olması lazım. Bu tabii denilemesine bir kültür, deneyimdir. Kim çok şey istiyor. Şimdi ben fotoğrafı iki örüme ayırıyorum. Biri sanat sal fotoğraf dinlen. Yani herhangi bir sanat sal obje için uğraşan amcalar, teyzeler falan. Bir de meslek uygulaması. Mimari fotoğraf bunların içinde bir noktada eee bu mimari fotoğrafın eee elbette bir bakış özgünlüğü olması lazım. Ben böyle bir makete bakar gibi bakmamayı öğrendim ya da ona dikkat ettim. Bir eti olarak ele alırım yani sanki ben yapmışım gibi o binayı en küçük detayımda bir durana kadar. Yani şimdi bu kadar adamla çalışmamın eee basit seferlerinden biri de eee benim böyle bir boyacı sandığı gibi bir şeyin vardı çantam böyle içine özel eee teli için altına. Şimdiki gibi kompiyon tasarımı, şeyler, objektifler falan yok. Geçişi kadar falan. Böyle hani dört yüz yirmi metre, yarın metre falan bir şey diyor. Aydağım içine sokuyoruz falan öyle baybın olarak gezerdi. Ve bu kadar espesi gibi sorardım mimarlara yani ben şimdi gidiyorum var mı sağda solda işiniz? Samsun'da benim hastanem var onu çekiverler ve ya Sedat Hoca ya Ankara'daki şey bak Doğan Bey işte yeni şunu yaptık derdi falan. Ben onları hep uğrar böyle şey yapar işte. O günde bugün arasında tarif farklar var. Yani daha iyi, daha kötü filan diye söylemeyeceğim. Şöyle ben silo silo pil gittiğim zaman şimdi bu küt Suriye meselesinde herkes bu öğrendi silo pilerisi. Benim cilin bir paraya giren üçüncü ciltti. Eee ne mutlaka çıktığımızda muhtar azizinin samanları da yatırıyor zivanlar cırt cırt geziyor. Eee yukarıda böyle bir hafif tabii şimdi ikinci viteste falan çıkılıyor, genici vitestin değil. Yani katırla çıkıyorsun, katır çok hoş bir aybandır. Böyle ezberi alır bütün taşları aynı taşı basar gider. Aynı taşla geri gelir filan görürsün son derece şey komputer bir aybandır. Ve eee niha böyle taşla yapılmış. Nedir Ömer bu dedi? Dedi ki beyin dedi. Cevdet dedi. Cevdet'in ayı kaçtırıyor. Çok medetmişler dedi. Geldi de helikopterle pata pata pata dedi. Civatöyler de çok yavrileri düşürdüler dedi. Kadınlar dedi. Ne dedi o böyle dedi? Pat pat pata. Türkiye buydu yani. Şimdi bunlara tabii inanmanız çok zor. Yani ııı başka gibi bir yerde şimdi de bir başka bir şey oldu. Şimdi ben binaya gittiğim zaman yani herhangi bir esere eee tabii daha evvel ben onun ne olduğunu filan araştırdım sorardım sen ne diyorsun falan diye. Eee anlatırlardı. Hatta projelere de baktığım falan olurdu. Eee ayrı bir ııı dünya kurmaya çalışırdım. Yani işte derf asaktan bak işte canlar şöyle olsun falan değil. Hani nasıl görünüyor diye. Bunu da semeresini galiba gördüm. Benim mesela Berus'un ııı oturun fotoğraflarına bir yüksek misal tezi filan yaptılar. Eee sonra yani kendini şudur. Bu gomik diye bir amcalar biliyorsunuz sanat tarihçisi onun bir cümlesi var. Diyor ki aslında diyor sanat yoktur. Sanatçı vardır diyor. Ben hep buna inandım. Yani eee bu bir teknik işliği yani işte serpayi kursuz içine bak. Efendim bir firarı şey yapmayasız etsin. Otur falan. Bu olmaz. Yani mimari onu yapan adam kadar hissetmek lazım. Yani onun derdi ne? Yani de olmasına. Hakikaten o. Otur. Bunun son derece ilginç bir şeydir. Iıı onlar bu işlerden işte kitaplar olduğu dinlemleri sergi çok şey oldu. Iıı çok şükür. Arkamızda bir şeyler bıraktık diye düşünüyorum. Şimdi ııı haa sonra şey var tabii. Iıı buna biraz iftihar ediyorum. Eee otomiz kurumu Çelik Bey çok haydının hoş bir adamlarına gelesin. Bu boğaz içindeki rezalet o zaman. Bunu Yahveden'in sergi yapalım. Biz bu sergi yaptık. Boğaz için kanını çıktı. Yani çok şükür. Gösterdik. Ne oluyor? Iıı sizden önceki sizinle aynı sizden sonraki jenerasyonlara hangi isimlere işaret etmek istersiniz? Iıı bir kere ııı bu alanın en büyük ustası bana döver veya günaydık. Çok kliyen dostum. Çok değerlidir. Çok da beraber çalıştın. Ersin Arnoğlu teknik can bazı olarak yani o da işte yani dünyada başka var. Onu da bilmiyorum. Yani hakikaten acayip bir hani F on altıları böyle koyup işte mermileri efendim şeyleri falan böyle dizeler fotoğraflar görmüşsünüzde. Ersin bir gün öyle tesisatını dizmiş. Mesela söylediği şey şu hani rakıya oturduğumuzu bugün on altıncı tozan etiremize aldık. Fena. Yani böyle bir yapı. Gintiş bir şey yani başka türlü bir teknik. Ya hiçbirimiz onun kadar olamayız. Yani ııı başka türlü düşünürüz vesaire vesaire. Karşılığına almıştır yani parti bir yenerliğinde başka aramızda fiyalan adam yok. Değil mi? Iıı ancak tabii bunun birisini atlamayalım. Iıı bir zaman oruçumun var. Rahmetliyiz'in grub altı yendi tükeneği ilk fotoğraf grubu Sedat Hoca'nın ilk işlerine o çeker. Sedat Bey derdin. Ersin bahsetti hakikaten çok cins bir adamdı. Kinsi diyorum şöyle. Yani ben de o kitapta falan çalıştım. Şimdi oturursun, kahve gelir. Kimse sana sormaz. Sademi ortamı filan. Yani kahvenin kahve gelir. Yani öyle bir abi. Öyle yara atmaları filan daha neler? Yırtar da yani. Beni yırtmadan var. Yırtar da olur. Çekelim. Kalkalım. Kalkalım. Iıı özellikleri olan bir adamdı. Iıı yalnız bu fotoğrafa karşı böyle değil. Her şeyin takimeler fotoğrafı aradığınızı eğer aranın o zaman Alkarada bir İngiliz sevdisi vardı. Kraliyet Ailesi'nden İngiliz Konsolosu'nda çalışıyor. Bunun bütün detaylarını takip ederdi. Şimdi Sedat Bey böyle gülürüdü. Hı hı hı diye böyle ağzını kapatarak gülerdi. Demek ki gene ne yapmış diye parçalardı falan böyle. Son derece şey ve mimari de de bu şeyi SSK'yı yaparken maçet yaptırıyorlar. Biz durum maçeti tutuyorlar. Aynalı. Yani felçetli fasulye diyor diye. Şöyle baktı. Yani bir saniye yani dedi. Devam etti. İnanılmaz detaylarla uğraşan hayatı de Tayh o. Sedef hastalığında silitsizliğinin tabii garip bir adamdı. Fakat yani o olmasaydı galiba hani biz bir kere çok zorlanırdık. Artık Türkiye'nin mimariyle bu günkü durumuna gelmezdi bunu bilin yani. Iıı tabii şimdi kadrolardan ııı Cemal Endem ilginç işler getiriyor. Çok özel bir pazarlama taktiği var. Ben bugün böyle gelmediği yer. Güveni almayayım. O yani bir Zümrüt'ü Ankara İçsakallı Şerif olarak senin her meselenin üstünde görme uygun var. Olsun. Herkesin bir şeyi var. O da öyle nihap olacak. Biz neler yapıyoruz? Evet. Videolaydı yapıyoruz. O söyleyip söyleyip ben babasını takıp babasıyım yetişkin fotoğrafçıları kayserede ve reha onlara mektupla fotoğrafçı yaptı. Reha yaptı. Şimdi ııı ha Gökü'ye efendim Türkiye'de eğitimi işte ııı bu konuda işi yaptınız ben. Yapmadım. Iıı şimdi biz yirmi yedi yıl önce bu usta ııı şimdi Mimar Sinan ııı güzel sanatlar üniversitesi diye kafası dördüncü isimdir. Yani görüntü şeydir. Hani Floransa Akademisi yazar. Bizde böyle altı altı derecede gibi ya da yazdılar. Iıı o ilk işte fotoğraf ııı en üstünü kurduk. Büyük bir hikayedir. Minimanlarımda falan var. Iıı dünler işte buyurdu ki yani ben ııı işim var. Geremem. Nasıl yani dediler? Var. Demek ki almalarını bilen insanlar mı geldi çeker? Yani vermek mühim değil. Soran olacak. Bir tekim haklı çıktım. Bir gün sabit hoca sormuş. Bu yeniye gel gelin demiş. Fotoğraf bölümünde. Erkekler askerlik hocam demişler. Kızlar da evleniyoruz tabi ilenişler falan. Hala o hava devam ediyor ama veya günaydık. Orada son derece ciddi önemli. Yani biraz bir şey öğrendilerse şu karşılığı da oturan amcadan öğrendiler kesin. Iıı ben onun dışında ne yaptım? Hı. Arşit arşit tenisi söyledikten ııı ha asıl mühim galiba yani bu şey nasıl olacak? Yani bu mimarlı arşivler vesaire falan ve mimari fotoğrafın bir arkadaşımız sözün başında söyledi. Bir şey bulamadık tabii. Vallahi bu bizim kabahatimiz değil. İlla iyi değil. Şimdi salt vasıf korkun tabii adam gibi adam olduğu için bunu bildiği için orada bir bölüm benim de çok uğraştı o zaman. Mesela benim mimari arşivin büyük bir bölümünü onlar satın aldı. Parasını da de Allah var. Iıı bir yerde bir hikmeti lazım ama Türkiye belleksiz bir ülke olmaya doğru gidiyor. Milli kütüphanede iki kitapların bir bölümünü çöpe vermişler. Yani son duyduğu. Yani inanılmaz şeyler oluyor Türkiye'de. Bu hafızayı beşer Nisyan'da malülüdür diye eski bir cümle vardır yani insanoğlu unutur. Herkesin her şeyi unutması isteniyor. Başta gazi olmak üzere. Şimdi ikinci gazimiz geliyor yani adama gazi. Biri sorda allah'tan neresinden yaralandı dedi. Şimdi bu iş çözülmeni bir sıra bir laf çıktı. Bu TC ııı efendim dış ticaret müsteşarlığı bir büyük mimari sergi yapıp ortada oda ve Afrika ülkelerde bak biz ne ciciler yapıyoruz diye iş çabuklamak üzere bir fon ayırmış filan. Hatta burada mimarlar derneği. Şimdi biliyorsunuz mimarlar orası dışında bir de mimarlar derneği var. En yani klasik dörtlar orada. Onların ııı bu işe bakan tezesiyle buluşacaktık. Benim evvel bir madresi yanlış anlamış başka bir yere gitmiş. Bir daha da görüşemedik. Sonra da benim zaten ilgi alırım değişti yani başka yaran bir proje var, bilmem ne olmadı. Ama siz gençler veya bu mimariyi meseleye yön vermek isteyen herkes o kapıyı zorlayabilir. Iıı bunun mümkün olduğunu şöyle örnekleyeyim. Ben son dönemlerde Türk ya da fotoğraf diye bir meseleyi de uğraşıyorum. Şudur. Bu Nabi Kültür Bakanı'mız bizimle ben kılıçla ııı eskişehir üniversitesinde profesör en genç profesör oydu bir zaman yirmi bir yerinde profesör olacağınca Türkiye'de yoktu öyle biri. Bu açık öğretimi filan kuranın son derece aklı başında donanılımın eski şok bir adamdır. İsa Pandolu'nun iken bizi Lise'de kompransa çağırdı. Yani öyle bir yapısaldık. Şişkütüphay malı. Salaklara kadar okul filan filan. Nabi ile yirmi yılayına odada çalışmış. Nabi Bakanı olunca bilmem ki aldım işte ben hep içimden geçer mi bir Türkiye'de fotoğraf, şiir, kitap, sergil bir şey yapalım. Şimdi mihür benden ne dersin demiş. Lanet arşı telefonu değil. Siz gençlerse yaparız çünkü her şey onda demişler. Arş ilişkinize yaptık. Bilmem ne efendim şey. Efendim kitaplık, metaplık. Şimdi yapalım filan dedik. Ben sekiz aydır. Iıı bin kişinin biyografisini okudum. Aradını buldum. Bunlardan uzatmış dört kişi ayıkladım. Onlarla da ana maketi yaptım. Iıı şimdi bunun baskı konusu bir patokol yapılacaktı. Şimdi bunu efendim okulana herkes bir tarafta bir türlü olmadı. Bakan amcamı ben geçenlerde bir yerde kıstırdım. Işte mektubu ve işi gösterdim. Hemen tanıtma konudan mangrov almışlar. Yani kitap garantiye girdi. Şimdi mesela bunun gibi bir Türk mimarisi diye adam gibi bir sergi yapılsa, bir kitap yapılsa, şimdi bu gençler benden sonra konuşacak aslanlar bir sürü çok önemli şey çekiyor. Yani bu iman tenin, bu Türkiye'nin nilki ya bunlar daha daha önemli bir şey yok. Bunun kesin bir basılı hale gelmesi el zen. Bunu kırın, salın, dövün ne yaparsanız yapın. Çözün. Yani biz yapabildiğimizi yaptık. Hakikaten söylüyorum işte yani silopeye giden üçüncü şipti ya yani buralardan bu işlere gelindi yani. Siz şimdi öyle değil. Siz hepinizin bilgisi, altyapısı, imkanları, arzuları sonsuz. Yani ben Murat'ı yakınlarını takip ediyorum. Son derece değerli bir arkadaşımız. Mesela son derece ilginç işler yapıyor yani. Işte eskiden ya otmara nikahesi yeter. Yani ot var. Iıı burada tutturamamış. Mısır'a göçerken Vedat Bey fark etmiş Vedat Nedim Tövbe çağırmış amcayı. Nereye gidiyorsun yapış? Ben seni göndermem göndermem demiş. Işe almışlar ve Türkiye öyle onunla o dönemleri idealizedilmiş fotoğraflarda şunlardır bulur ama adam gibi bir ahşin oluştu. Ve ııı Ersin de anlattı. Başına gelmeyen de kalmadı sonra. Adam yani tekrar memleketine döndü. Şu oldu bu oldu ama Allah'tan en genik benim eski eşin kızınla iyi arkadaşıydı. Getirdi san moderninin şeyine kurtuldu. Yani başka türlü Türkiye'nin belli yok ya. Vallahi yok, billahi yok ya. Efendim ben galiba bu kadar oldu mu saatimiz uydu değil mi? Peki arkadaşlarım ııı şimdi buna sahip çıkacak yapı var. Mutlaka var ama bunun birinin işe edilmesi lazım. Ya bir ikilin işe edilmesi lazım. Bu bu neslin bu kuşağın vazifesidir. Yani bu yöne kadar yapılmış. Çok önemli. Bu bu temin saydım imarlar, dışında ne? Bir sürü değer var. Bunların işlerinin bir yapı içinde olması lazım. Her yerde var. Çin'de var. Japonya'da inanılmaz. Ben ııı seksen yedi ülkede ııı dolandım en az bir kere yani bir sürü şeyler ve on sürü sürü ülkede yani ya müzelerinde, ya ana kitaplıklarında işlerim var falan çok üst düzeyi bir sürü adam tanıdım. Yani hakikaten arşiv dedin mi, bellek dedin mi? Orada yani onlar başından itibaren Roma'ya inanmışlar. Roma bin yıl nasıl ayakta kaldı efendiler? Sistem, program, organizasyon, rekor bir filama var. Rejon çıktığı zaman onu taşıyor. Şimdi altıncı sayfalar da spor yazıyor. O. Iıı her şey sistem içinde el alma programlanırsa düzenlenirse sonuç alınır. Ama bunu hayatınıza koyun. Başka türlü hani o çektim, bunu çektim yok. Bir şey olmasa bir sandık tabi bu bir ikmesi şimdi sandık artık zaten. Orada bu işin bir ikmesi biraz bizim tün eee dünümüz geleceğinizin anahtarıdır. Ona sahip çıkmazsa hiçbir şey olmayacağız. Hiçbir şey olmayacağız. Davulca usulü gibi bağışlayın kaynayıp girecek bu kültür. Bunu bilin. Yani tek ümit sizsiniz. Efendim çok teşekkür ediyorum. Soru varsa vallahi bir daha cevabı var. Soru yok. Sorular en son dolu. Oh. Efendim bu kadar güzel eee söz ve söz ustası ve hatip tişilerden sonra benim konuşman biraz kuru konusaya kusura bakacağım. Eee biraz da eee mahdi değerlik kullanmak için notlarımdan okuyacağım. Mümkün olduğu kadar bana verdiğiniz sırayı takip ederek cevaplama çalışacağım. Eee en başında da kendimden bahsetmeli istiyorsunuz. Bu bana biraz zor geliyor ama eee kısaca biraz bir şeyler söylemeye çalışacağım. Evet eee ben bu işe nasıl bulaştım. Mimarlık fotoğrafına. Yıl bin dokuz yüz altmış beş. Troy'a antik kentiyle hazırladığım bir albümü profesör Halif Çambe'le götürdüm. Eee o da eee Karatepe saçaklarının mimarı Turgut Cansever'e göstermiş. Turgut Cansever'de o sırada Türk talih kurulumunu yapıyor ve bunun fotoğrafları çeker misin diye benden rica etti. Eee ben de mecburen gittim. Eee elimde altı altı bir makina var. Eee ne objektif var mı bir şey var. Böyle imkansızlıklar içinde. Orada bir kaç gün çalıştım. Işte bir tanem elimden geleni yapma çalıştım. Sonunda eee sonuçları verdim Turgut Bey. Turgut Bey de onları beğenmiş. Iıı o zamandan beni benim destekçim oldu Turgut Bey. Ama ııı anladım ki bu kamera ile mimarlık fotoğrafı çekilemez. Sonra zorluklarla bir Linhof kamera aldım. Iıı ondan sonra ııı işte Doğan Tekeli, Sami Sisar hep hepimizin çalıştığı bunlar mimari kurumlar. Iıı bu bu tabii bir çok hoşuma gidiyor. Şimdi bir mimara resim çektiğimde bakıyorum bir başka fotoğrafçı da aynı konuları çekmiş. Bu tabii ki çok iyi bir şey yani değişik ııı bakış açılarını ellerinde toplamak istiyorlar. Iıı doğru bir davranış ve bunu her zaman takdir etti. Niye ııı başkasının çektiği resmi bana çektiriyorlar veya benden sonra niye başkasına çektiriyorlar gibi hiçbir doğrusu komplekse katılmadık. Bu doğru bir şey ve mimarları da bu vakitime kutluyorum. Güzel bir şey yapmıştım. Işte ııı aşağı yukarı aynı kişiler var. Iıı ve bazı da ııı inşaat kirmaları var. Işte ayağı gök bilmem gamav koray falan gibi. Iıı bunların dışında ııı ııı Türkiye'de cumhur ııı cumhuriyetin ellinci yılında ııı mimari gibi bir ııı konu ortaya çıktı ııı cumhuriyetin ellinci yılında Sedat Bey'de akademi dergisinde ııı bir bakale hazırlamış. O sırada ben ııı güzel sağlıklar akademisinde asistanlık yapıyorum. Benden istediler ııı bir koca bilgisi de ııı herkes Sedat Bey'in ııı özel ııı davranışlarını anlatıyor. Ben de mecburen söyleyeceğim çünkü hakikaten öyle ııı o listede bazı benim ııı anlamadığım yerler var. Bilemediğim yerler var. Iıı bunları sordum Sedat Bey'e soralım dediler. Bir randevü ayırdılar bana ııı gittiğimde işte söyledim ki şuraları bilemiyorum dedim. Nedir ya? Ne istiyorsunuz hala? Efendim arayayım bulundu. O kadar. Başte bir cevap yok. Iıı işte bu vesileyle değişik şehirleri de dolaşıp ııı bazı fotoğraflar çektim. Iıı Sedat Bey'le ııı bunların ııı nasıl Sedat Bey'in bu resimleri acımasızca kırktığını gördüm çok. Bu değil mi ııı siz de fark etmişsinizdir ııı kadroşını kendi yapıyor. Iıı tabii ben bunları basıldıktan sonra fark ettim. Ama o zaman ııı bir ge-geliye dönüş oldu bende. Gerçekten ııı önem verdiği konu neyse onun çerçevesini yapıyor ve orada işi bitiriyor. Sonra ııı Ağahan mimarlık ödülleri seksenin çığında benden bir portfolio istedir. Iıı topladıkları başka portfoliolerde var. Bunları biz değerlendiremeyiz demişler ve ııı Amerika'da bir akarçor diye bir dergi var bilirsiniz. O dergiye yollamışlar. O seçimi seçim istemişler. Iıı onlar da beni seçmiş. Ondan sonra iki bin dört yıllığa kadar Ağahan mimarlık ödülleriyle çalıştık. Iıı pek çok İslam ülkelerine gezdim burada işte çeşitli modern yapılar bazı kresli ödemiş yapılar bunların fotoğrafları çektim. Tek bunların da bana katkları oldu. Şimdi ııı biraz mimarlık fotoğrafından ne anladığımı söylemek istiyorum. Mimarlık fotoğrafı belgesel bir fotoğrahtır. Dünyanın ilk fotoğrafı da bir bina fotoğrafıdır. Burada amaç mimarın yarattığı mekanı strukturü anlatmak ve değerlendirmektir. Mimarlık fotoğrafı bir sanat fotoğrafı değildir. Ama bir bina fotoğrafı sanat devri taşıyabilir. O durumda bina sadece fotoğraf sanatının bir objesidir. Bence ııı mimarlık fotoğrafına üçü şekilde yaklaşabiliriz. Biri yorumsuz olarak, diğeri de ııı yorumlu olarak yorumsuz olarak binayı olduğu gibi göstermek zorundayız. Bunun için ÇP'ye dik bakışlar ve kırk beş derece bakışlar önemlidir. İkincisi yorumlu yani istediğimiz gibi bir perspektif yaratarak dikkati çekecek bir çerçeve içine alarak bazı kısımları atmak ama atarken mekanı ve mimarlığın gümlesini kesmemek. Önemli olan nokta budur. Iıı bir de bir soru var. Mimarlık fotoğrafı özgün bir fotoğraf olabilir mi gibi? Bence özgün bir fotoğraf olmaz. Fotoğrafçının özgün bir yaklaşımı da olmaz. Iıı bu anlattığım iki türde üniversite bir yaklaşımdır. Mimarlık fotoğrafı benim için sadece bir iş olmadı. Veya iş benim için yapmak istediğim şeyleri sağlayan bir araç oldu. Ben ne yapmak istiyordum? Bir defa kitaplar yapmak istiyordum. Çünkü her şeyi kitaplardan öğrendim. Onun için kitaba borcum olduğunu düşünüyordum ve o borcu da kitaplar yaparak ödeyebilirdim. Bu kadar çalıştıktan sonra ben de mimarlık fotoğrafı için bazı standartta oluştum. Belki biraz bunlardan bahsetmek iyi olur. Başından beri çizilen binavesinleri akademik perspektif dediğimiz düşeği çizgilerin düşeği gösterilmesi kuralını fotoğraf içinde benimsemiştir. Her ne kadar bütün kuralların yıkılması için dedilen modern sanat bu kuralı da bozmaya çalışsa mimarlık fotoğrafı belgeni teliğinde olduğu sürece kural en azından bir boyutta bu da düşeği boyuttur. Perspektifi kontrol edmeye devam edecektir. Düşeği boyutta deformasyon yani birin boyutların değişmesi, salması veya uzaması söz konusu olmamalıdır. Böylece yapının yüksekliği perspektif olarak görünmemektir. İkinci standart teknik resim kurallarının cephe görünüşlerine uygulanmasıdır. Bu sayede deformasyon usuz bir cephe edin. Bunun faydası da o yüzeydeki ölçü ve oranları doğru olarak algılayabilmemizdir. Üçüncüsü mekan doğru algılanmalı o anlatımda eksik veya gereksiz elemanlar olmamalıdır. Dördüncüsü yapının strukturu hakkında bizi bilgi vermelidir. Beşincisi büyük açıklıkların örtülmesi söz konusu ise mekan ve strukturu eksiksiz anlatmalıdır. Bir yapı kompleksini tümüyle anlatacak çevresi, geneli ve detayı da içeren bir seri fotoğraf olmalıdır. Bütün yapı net görünmeldir, keskin görünmeldir. Resmin kontrasti detayların algılanmasına uygun olmalıdır. Renkleri ve tonları doğru yansıtmalıdır. Gene sorular arasında uykunduğunuz bir şey var mı diyor. Uykündüğüm veya beni etkileyen ilk mimarlık fotoğrafları Max Hirmet'in antik Yunan Taptanatlı'nın fotoğrafları olmuştur. Ondan sonra Japon Yukiye Futagawa'nın Japon evi konusunda çektikleri beni çok heyecanlandırmış ve benim Japon'ya gidip Japon evini incelememe vesile olmuştur. Amerikalı Ezra Stoller veya Yurlyus Shulman modern yapıları çekerken çok güzel fotoğrafları var kuz. Bunlar da beni etkilemiştir. Mimarlık fotoğrafında beni etkileyen gelişme dijital fotoğraftır. Anamot fotoğrafta zahmetli yolculuklar ve çabaylar sonucuyu çektiğiniz esimlerin nasıl sonuçlandığını görmeden büyük riskler alırdınız. İşte anlattı gayet eee ne gibi zahmetli tebirler aldığını o ortamda film yıkamak eee şeyin eee kız kızgın saçının altında eee hem de renkli film gibi hassas bayıyor yapmanın ne kadar zor işler olduğunu ama işte bunlara o zaman mecburduk ve sonuçları eee bilmiyorduk ne çektiğimizi. Şimdi eee sonucu beğenmezseniz hemen yeniden çekebilirsiniz. Dijital fotoğrafta görüntü kalitesi giderek artıyor. Ve eee yüksek megapiksel pikselli kameralarla sonradan yapacağınız perspektif düzeltmeleri daha sağlıklı olur. Eee size eee daha çabuk ve daha fazla belge toplama olana veriyor. Mimarlık fotoğrafı aslında sadece bir profesyonel uğraş değildir. Herkes bina fotoğrafı çekebilir ve çekmelidir. Özellikle geneksel mimarlığımızı belgelemek sadece profesyonelerin işi değildir. Hatta hiç de olmamıştır. Böylece ana konumuz olan mimarlığa ve sanata hizmet ederiz. Bu eee yöresel mimari ve geneksel eee yapılarımızla ilgili fotoğraflar çektiğimizde yöresel mimarlığı belgelemek ve yorumlamak geneksel sanatlarımızı öğrenmek bakımından benim uğraş konularından biri olmuştur. Safranbolu ile başlayıp elmalığı, İstanbul, ormana kitaplarını yaptım. Yani hem fotoğrafladım hemde yazdım. İkinci konu anıssal mimarlık alanı da mimar sinan oldu. Bu konuda da birkaç kitap hazırladım. Her iki konuda da mimarlık mirasını korumu alanında sergiler yaptım. Selimiye Safranbolu dünden bu güneş ile kaybolan İstanbul Kayseri Gizeköy'ü Sinan'ın İstanbul'u Anadolu'dur mimarlık mirası İstanbul'da Atatürk'ün oturduğu evler Naim Çakırhan'ın evleri gibi sergiler hazırladım. Eee diyalı müzikli gösteriler yaptı ve konferanslar vardı. Eğitim olarak soruyordunuz güne. Bin dokuz yüz yetmiş sekizde BGSA'da açılan fotoğraf encisi kurucularında bu tarihten iki bin on bir yılına kadar eee otuz üç yıl orada mimarlık fotoğrafı dersleri verdim. Öğretmenin önemli bir yararı aynı zamanda öğrenmeyi devam ettirmesidir. Şimdi bu ders bütün fotoğraf bölümlerinde zorunlu bir ders sahne gelmiştir. Bu konuda hazırladığım bir kitapta basın aşılasındadır. Aşık konusa gelince bu önemli bir boşluktur. Bence üzerinde ayrı bir panel yapılmalı ve bu toplantıda arşif sahipleriyle arşivi kurmak isteyen kurumlar karşı karşıya getirmelidir. Bu toplantıyı düzenleyenlere ve arşif hakkında toplantı düzenleyeceklere şimdiden teşekkür ederim. Ümlesi var. Diyor ki sanat yalan pardon. Fotoğraf sanat değildir. Eee çünkü sanat yalandır. Fotoğraf ise gerçek. Bu timin gerçek vardı yapışka. Ben bunun üzerinde bir nizeli bir program yaptım. Eee bir arkadaş bu Yıldız albümlerinden bahsedildi. Ben o konuda bir roman yazdım. Yıldız'ın gözü diye benim yani edibiyatla böyle bir derin ilişkim yoktu. Eee Fii tarihinde, Foto Kina'ya fotoğrafçılar bilirler. Kur'an Fritz Gruber diye Almanya'nın en önemli adamlarından biriydi. Öldü, ölünce Terekesi'nden iki müzey yaptılar. Böyle bir adamdı. Onun kızı eee video artları uğraşıyordu. O zaman yani bunlar bin dokuz yüz yetmiş yıllarında. Ben bu Abdülhamid din Yıldız albümleri hikayesini biliyordum, anlattım. Ancak bir video yapmış teyze. Eee fakat bana göstermediler. Ben de yani olabilir böyle şeyler falan dedi. Bu Fritz Gruber pek apa oldu buraya. Roman yazıyordu. Merak ettim ya dedi. Kıyafsen dünyanın önemli adamlarından birisin yani büyük yönetmen. Niye? Dedi ki vallahi gücümüz buna yetecek dedi. Senin dedi bir gün. Ancak böyle ayakta kalabiliriz filan dedi. Ben de Türk herif benim çok yakınımdı. Babam gibi yazdığıma gelir, aylarca kalır filan. Ona bu hikaye anlattım. Kaç yaşındasın dedi bana? Altmış dedi. O zaman altmış yaşındaydı. Gençlerin kıymetini bildirdi. Ben ölmeden bu romanına okuyacağım dedi. Öyle hayatımda bir altı ay rahat amanım oldu. Oturup bunu yazdım. Piyasada bulursunuz. Fakat bu Yıldız albümlerinin hikayesi son derece yıkmış. Bu ııı bi dertlik bunu anlatan bir hikaye değil. Yani abdülhamid ııı beğensek beğenmezse hastalıklı bir adam. Yani çok fazla ııı kuşkucu hiçbir yere çıkmıyor. Yıldız sarayı bir tek ameliyye çıkıyor. Geliyor. Iıı aydar paçakları açılırken gitmemiş. Yani böyle bir tip. Onun bu fotoğraflı olan içkisi her yer beraber açmıyor. Son derece ilginçtir. Yani ben yazdığım için değil ama hakikaten o dünyayı anlatan ilginç bir hikayedir diye siz herhangi bir art şey olarak söyleyeyim. Iıı üçüncü bu amca teyze pardon çok hoş bir şey yapmış ama ben bunu daver yaptım. Iıı bir şey olarak şu anlamda ve çok resimsel bir şeydir. Tavsiye ederim. Yani oradan müthiş bir sergiler çıkabilir. Ben bu denemi yaptım bir fırsatta gösteririm. Hepsi bu. Çok teşekkür ediyorum. Sizlere bu gençlerle beraber olmak bana galiba bir on sene daha kazandırdı. Çok çok teşekkür ederim. Moral kazandı. Bu gençlerde iş var diyorum.