 50 ejcilər tanrıç efirindən bugün 25 Naya Burkimi 22. tariqdə aslı söz proqramının canlı bağlantısına başlayırıq, bugün vətəlimizin güne ilə bağlıdanış özür dəyirəm. İranıda artıq 70 gün davam ediyən, 70 gün arxada qoyduq proseslər nisbətən sənqisə də amma bəz bölgələrdə. Sosiyla, Bəluçistanda, Kürdistan arasında sənəndəcdə və qərb azərbaycanda soyuq bulaqda proseslər davam ediyir. Eyni zamanda Təbrizlə, Erdərildi, Azərbaycanda digərşi Erdərildə və məyən ayıqlanmaları var, akciyələr davam ediyir. Bizə məyən videoları daxılı olub, redaksiyonumsa onları sizə verilir, şubayı təqdim edəcək. Bir də günün ən önəmli olaylarından biri, təbii ki, ökə prəzin növbəti dəbə İrandaki soydaşlarımızla bağlı, bu gün vaqqıda verdiyi məsaj oldu. Sox qəribə bir paradoksal durumla üzüləşmişik. Həmin gün elə bu gündə İranla bağlı dün ən üzülü istəyirəm. Rəşmi Fiyyətlər təşkilatında insanıqların pozulması ilə bağlı qətnamı qəbul edildik. Bilirsiniz, o qətnamı bir nesil məhələ də qəbul edilir. Azərbaycan ilkin səs vermədə, bitərəq qalsada növbəti səs vermədə, yəni son səs vermədə məhətəsi səs vermədə iştirak etmək. Yəni, görülən tabua əsas həm deyirəm. Gür şeydə mənimsin, çox paradoksal bir tabu oldu. Niharadovlı gedirik, nə baş verir? Azərbaycan və Gün-i Azərbaycan arasında, Azərbaycanla əlaqələr necə qurulacak? İranla-Azərbaycan arasındaki muasibətləri necə tənzimlərəcək? Bu, iləlliyən aylarda bizim üçün qəribə gördən, qeyri müəyyən gördən bir tabu oldu. Amma bu gün ne itmədik? Bak, ona cevab vermədik. Bu gün bir reallıq var. Niharadovlı gedirik, soydaşlarımızda, həm milli aqları tablanır, həm iqsadaqları, həm siyasaqları. Onların bu aqlardan tablanmasına biz nezi dəstək vermədik? Millət olaraq və dövlət olaraq. Bu gün bir bu axtadanış azır, çox dəyarlıq onaqlarımız var. Profesor doktor Nəsib Nəsibli, Azərbaycanlı yayımımızdadır. Nəsib bəyi xoş görülüşsüsü. Salam olsun size, salam olsun bizi izləyən dostlarımıza və elbətdə ki, güneydə öz aqları uğrunda, bizim o milli aqlarımız uğrunda imbarizə aparan bizim milli fəyallaraq. Təşəkkülər hocam. Çox dəyarlıq onaqımız, Yardaş Türkiyədən İzmir şəhərində Azərbaycan Dərləyəni, Azərbaycan Dimeri, Tükriyə Azərbaycan Dərləyəni rəhbəri, Büyük Şunas, Dəyarlı Soydaşımız, Cammal Mehmet Khanovu da canlı yayımıza qoşul. Cammal bəyi xoş gördü işsisi. Xoş gördük, bütün dinləyicilərimizi selamlayıram. Biz dəsi salamlayıraq. Əgər ətiraz etməsəz, hocamızla başlayaq, son durumu dəyələndirək, nə etməli olduğumuz məsələrdə Cammal bəylədə davam edək. Bürün nəsib bəyiq, son durumu sinə dəyələndir. Biz iki əftə öncə elə bu efir deydik. İmən düşünürəm ki, haxsız çıxmalıq. Baş verənlər bizim dediklərimizi, yəni daha doğrusu, sizin dediklərinizi bir daha təsdiqlir. Nələr baş verir? İranlaki olaylar nisb-i sakinlıyorlur, sonra 6. günündən eğitibarən növbəti bir 2. start, 2. dalga start götürdü. Nə düşünürsünüz, bu proses hara doğru gedir və bu proseslərdə bizim soydaşlarımızın yeri? Buyurun, dəyirliz rejjlərdir, lütfen efir paylaşın bəyənin. Profesor, doktor nəsib nəsibdir. Rüfət B. çox teşekkür eyrən. Əslində qalandı, son 2 ayda bütün diqqət dərsirəyi irana yönəlir və orda gedən prosesləri izdəyirik, təhirl eləməyə çalışırıq, anlamaya çalışırıq. Çünki nədən bizim bu qədərdikətimiz icəldir? Çünki vətərimizin böyük bir hizsəsi ortadır. Söydəşlarımızın bizdən daha bir necədə çox hizsəsi ortadır. Əslində qalandı, həm Ukrayna Rusya muharibəsi, daha doğrusu Rusya'nın Ukrayni entecavisi orda muharibənin davam etməsi, qanın tökülməsi, Şimala Azambaycanın gərəcəyinə də təhsil edəyən bir hadisədir. Rusya nəcə çıxması bizim gərəcəyəmizi də bəlirləyən bir hadisədir. Ona görə də çox təbeyi olaraq orada diqqətimizi çəkir. Əslində qalandı, bu Avrasya, dədiyimiz bu bölge qaniyir. Və onun bu mərkəzində deyilə Azərbaycan durur. Və İran da bu devlətin ixtişaşlar dediği və əslində muharibətində çox doğru olaraq mən düşüncəmə görə İnglab allandırdığı bir hadisənin şahidiydi. Burada onlarla adam rejim məhvəliyi, amma insanlar da artıq nifrət elədikləri, bezdikləri, bu rejimlə qorfmulla eləyə alın, ona qarşı. Hətta imkanları olan da polisten ya da o bəsiçdən filanla elə düşən adamları məhvəliyilə. Bu tam anlamından bir İnglabdır. Dramatik bir dönəm yaşayırıq. İndi isti-isti olduğundan bir sərbəlki olduğunu dəl kələmiriz. Zaman keçəcək ondan sonra daha dərin, analizdərin şahidi olacaq. Və bu Azərbaycanla İran arasında münasibətlərin də gerginləşməsinin şahidiyi, son aylarda bu İran qarabağından bağlı, öz agressif münasibətini gizlətmir. Olmayan bir şeyi böyük bir problem olaraq ortaya atır. Yəni, o zən qəzırpuraq dediği, o məsələn işşirdir. Daha doğrusu təhrif eləyir. Bu, Ermenistanın ərazı bütöbliyinin, sərətlərinin dəyişməsi məsələsi bizim qırmızı cizkimizdir deyir. Ermenistanla bağlı nə istiyirsiniz eləyir. Amma sərətlərinin dəyişməsi söz tonusu deyir, elə bir məsələ deyir. Biz sədəcə olaraq Azabaycanın haqqı olduğu bir məsələnin arkasındadır. Çünki iki il əvvəl Ermenistan 10 Noyabar, o 2020-ci il, o bəyanatında buna söz vermişdir, indi geri qaçır. Və vaxt duduması deyir. Biz o sənədi də bəyənməmişdir, ilk də fələrinə onu təmqid etmişdir. Demişdir ki, bu ikili işhala qətirib çartdı. Azabaycanın kəlecəyindən bağlı çox önəmli, yeni bir problemi yarattı. Bu tərəftəndə İran görür ki, Qırtök gündü, Muaribədən Azabaycan qalib kimi çıxdı və gücüləndi, ona görə çoxna rahatdır. Bu bir cümləndə deyim. Azabaycan Rizkuqasının müstəqil varlığını özü üçün güvənli problemi sayan bir ölkə mənə elə gəlir ki, son aylarda gerçəklik hissini itirmək üzrədir. Yə də itirib. Yəni, olmayan məsələləni elə bir şəkildə qəlmə verir ki, adam təcibi eləyir. Yəni, bu sərhətlərin dəyişirməsi məsələsi ki, Azabaycan tərəfi, öz sərhətlinin bərpa olunmasını istəyir. Torfaq bütünlüğünün bərpa olmasını istəyir. Sən eqəl arazın o tərəfində, burada nə olduğunu bilmirsən, səbhaya sən alın. Amma açılaşqər bir təhlifləm biz qarşı qarşıə gəlir. Və bu tərəftən də, Azabaycan da bu İran'a gönəlik, dövlət başısının təvəl beyanatlarında biz görürük. Bəzi fikirlər səstənir. Və bu gəlginlik nə ilə nə çiçəndəcək, bu qaqın günlərdə onu da görəcək. Onda deyim, örüfət və BMT-dəki o Azabaycan tərəfinin davranışı həll qətən izah edilməsi çətin olan bir məsələ, bir dövlət adamı çısın, bir resmi bir adam çısın buna izahat veririz. Biz bunu dəfələrin ənlədik. 2008-2009 ədə onu dəkləşdirmək lazımdır. Eyni, xaraktiriləyi bir sənət müzakir olunurdu və o zaman Azabaycan tərəfi əlihine səs verdi. Yəni, dədi ki, İran da insan haqların pozunçusundan bağlı, heç bir problemi yoxdur. Bu da gördüğü və nə rahat olduğu bir məsələyə Azabaycan tərəfinin resmi münasibəti elbətdir sualları yaratır. Bəl. So, təşəkürəyirəm, deyirli profesor. Geçəydən, bizim bugün sual doğran məqam budur ki, ölkə daxilin dəxil adutorya üçün verilən məsajlarla, xarüşdə, bina xaq siyasətdə, fəyətdə keçirlən atlan adımlar, azıq fat deyir. Biz də buna görən ərağı artıq, görək nə olur bu prosesiz liyək? Hər halda qonşularla münasibətlərin olması, onda bir şərtləri var. İran zaman-zaban Azarbaycanın ərazi bir tövbini hədəfə alıb. İster əvvətki prejidentlərin dölün, hətta ruhanim dönəmində Azarbaycan İranın ayrılmaz parçasıdır, deyə belə bir ifade var idi. Bu gün Azarbaycan o günsüz çox gözəl şəhərə qadis bisdəbədə ki, vilayetinin açıqlaması azıq açar Azarbaycanı azəri deyəqqtə beləyir. Sonra bəl nə umfas var yəni, çox təşəktir edirəm sizdən aldım. Ve onun mən səhər su günü yenə müzakir etdik ki, vilayet-i İranında diplomatiyanın atasıdır. Çalış dönəm, yəgik siz bunu qəvdi ediyərsiniz, diplomat kimdə. Vilayet-i öz açıqlamalarında kifayət qədər karriəkt olaraq deyir ki, hər Azar-ı İranlıdır, hər İranlı Azaridir. Yəni bunu açıq deyir, sonra bizimkilərdə onu bilmirəm hansı səbəbdən o şəkirlə tərzüv eliyirlə. Yəni, hazır olmalıdır, demək istədiyimiz bu Azarbaycan Diplomaka aparatı da hər şeye hazır olmalıdır. Mən istəyərin dərili Jamal Bəyləd davam ediyəcə, Jamal Bəyləd uzun illərdi Bünya Azarbaycan davasında var. Mən bir düzəliş edim ki, Jamal Bəylən rəhbəri olduğu dərinək izmirdə, əbbəlilər fərqli adlanın, amma Çağdaş Azarbaycan kültür dərinək idi hal-hazırda, eləmi Jamal Bəyləd? Yəni düzəliş. Elə Çağdaş Azarbaycan kültür dərinək, rəhbəri kimi Jamal Bəyləd danışacaq, həm də bir hükünastdır. Və amma bütün bunlar kənərə qoya, bizdə Günya Azarbaycan uğrunda savaşan birizdir. Mən yaxşıxat edir, hər mələ o zaman bən Günayda olanda da Jamal Bəyl toplam, o Günya Azarbaycan aliyansında da orada da var idi. Yenə də ayardadır, yenə də Günya Azarbaycan adanda nə isə etməyə çalışır. Eşidə görək, Jamal Bəyləd siz necə deyərləndirisiniz Günayda baş verən olaylar? Və bu olaylarda soydaşlarımızın yeri və biz nə yetməliyik? Hikməli, hikmənsitəyərdim ki, söz öfədimizi bu yöndə davam edək. Məncə, İranda oku yaydan çıxmışdır. Oku yaydan çıxmışdır deyəndə, Mollu hakimiyyətin sonuna doğru bir gediş başlamışdır. Bunun nə qıdarlıq bir süreç olacağını oradaki təbiiq insanlar belirləcək. İranda yaşayan həm soydaşlarımız, həm də də diğer milletlərdən insanlar belirləcək. Ama oku yaydan çıxmış, oku təkrə yaya geri getirmək mümkün deyir. Fikirləşirək ki, bir təndə mökm şapalak vuran olsa, Mollu hakimiyyəsini dəvləcək. O şapalak vuranı kim olacaq, onu gözləyedik. Ama oku yaydan çıxıqdır, gəlçəkləndə. Mənim belə bir düşüncəm var. Milletlərin önünə, tariqdə belə imkanlar hər zaman çıxmır. 10 yılda bir, 20 yılda bir, 50 yılda bir çıxır. Günay Azabicihan Türklərin önündə özürlük yönündə, azaldıq yönündə çox büyük bir imkan çıxlarını düşünürəm. O yüzden bu imkanında sonuna qədər kullanılması və Günay Azabicihan Türklərinin bağımsızlık qazanmasını istəyərim. Bu fırsatdan yararlanırlar. Bu bir tarihe fırsat çünkü. Hər zaman Günay Azabicihan Türklərin önündə belə fırsatlar çıxmayacaq. O yüzden bu mücadələyi sonuna qədər dəstəkləyirəm, dişəradan qədər dəstək olarsa təbii ki, və başarıya ulaşacağında inanıram. Zaman konusunda bir şey söylənməsə bilə, artıq Türk milləti Günay Azabicihan'da uyanmışdır, kəndi özgürlüğünü, adələtini və milli dəvlətini istəyər və bunun sonucuna varacaq. O yüzden bu İranda ki, hariqiyyətlərdə geciqmələr, geri gidişlər, iləri gidişlər zaman-zaman hızlanmalar, sürecin devam edicəyini göstəriyərim. Devam da ediyərim. Zəkən, 70 gün bugün sizin ifadəliniz də söylədiniz. Bu savaş mollar ejimi yıqılıncaya qıdər devam edicək. İkinci bir konu bugün, başqa bir televizyon qalında konuşuq kəl söylədim. Bu, Karabağ Zaferi, İranda ki, bugün 70 gündür sürən olaylar, bəncə, artıq deyişsə olmuştur Karabağ Zaferi. Zafer sonrası İzmir'də yaşayan Günay Azabicihanlı bir dostum demiş ki, bu zaferin ən müyük qalibi Günay Azabicihan Türkləri. Günay Azabicihan Türkləri üzəndə çox böyük ətisi oldu bu zaferini. İnsanlarımızın morali düzəldi, korurları yüksəldi. Amma bən şimdiki gəlişən olayların da, Qıvılcımının Karabağ Zaferi olduğunu düşünürüm. Çünki Karabağ Zaferi də Azabicihan ordusu, Sadece Ermenistanı yemədi. Ermenistanın yandaşı olan dəvələtləri də yendi bəncə. Və gördük ki, o dəvələtlə o qədər də göründüyü qədər korkunç, o qədər göründüyü qədər güçlü deyirlər. Və cesarətlə mollar ejiminin üstün halk yürüyür. Qadınlar və çocuklar öndə olmaq üzərə. Bizim qadınlarımızda. Günay Azabicihan Türklərinin qadınlar da bu direnişə qatılır. Və daha sonraki sürəşdə də, milli sloganlarla halkın önəmli bir kəsiminin protostoları və bu mücadəliyi qatıldığını görürüm. Tabi ki, diğer ətdiq quruqlar da İranda bir kezəyə çəkürürlər. Onların mücadələrlərdə, mücadələrlərdə bu molla rejiminin yıqılmasında etkilə olacaq. Amma ən etkilə olacaq, tabi ki, İran nüfusunun yüzdə 40 nə oluşduran Türklərin mücadələsi nə olacaq. Türklərin mücadələsi nə özgürlük və bağımsızlıq yolunda heç bir zaman bu qadər ilərəyə gitməmişdir. Son gəlişmələr bən özgürlük və bağımsızlıq mücadələrimiz açısından çox önəmli görüyorum. Və başarında sonuçlanacağına inanıyorum. Şimdilik bu qadər. Təşək günlər, Jamal bəyi. 72. güne keçir bugün İran'daki Hüsyan. Mən də bəzi videolar var. Şimdi siz danışdıqcağın. Mən o videoları yəyəcəm. Stədim ki, onları növbəti mərhəli birleşin növbəti isəsində yəyəmsə. Näsip beye bir sual var. Soqda əli bir izləyicimiz var bizim Rəfidə Khanım. İki həri ki, ki, o sualı soruşan Näsip beydən. Rəfidə Khanım soruşuş ki, Näsip beyi. İran'daki proseslərdə kürdlərin aktivliyi nədən qəbər verir? Məqsət Azarbaycan və güne arasında bir kürd dövlətəyik vurma proyektini reallaşdırmaqdır. Aha, çox yaxşı sualı. Ama bundan öncə biz Jamal bəyi nən salamlaşmadır, Jamal bəyi nə salam olsun. Və onun aktivist bu fikirlərinə mən paylaşıram. Ama susurulamaz, dədiyim bir yer var. Bu fırsət hər zaman olmur, dedi Jamal bəyi, doğrudur. Çünki bu İngilaf, dediyimiz bu hadisə məzumlar üçün bir bayramdır. Və bir halk, bir fərt, əgər özüqları uğrundan barzə aparırsa və barzəya qalqıbsa elbət də təqdir görməldi, elbət də beyanilməldi. Azarbaycan də elbət də bizim dərdimiz. Elbət də bizim soydaxşlarımızdır. Oların, o iqərəcəyi məsələsi bizim dərdimiz. Və gəlin bu sualdan elə başlayan və müvaəsə etməyə çalışaq. Biz adətən bu milli gücdəri demografik çəki ilə eləqələndirir, bu bəncə yanlışdır. Bu məsələni bəsliləşdirməkdir. Adətən, biz deyirik ki, İran-i əharisinin %40-ı sizdə keçən dəfə dediniz bir qaynaqdan örne olaraq. Kətirdiniz, dediniz ki, %50-isi Türkdür. Amma %50-isi Türk olan bir məmurəkətdə Türkün varlığı belə qəbul edin. Demək ki, orada nəsədə bir zəhiv tərəfimiz var. Yəni, bir daha ona gələ. Sayı baxımından, əgər bir çox böyük çəkiyə sahib isə sayımız varsa malımız yoxdur, demək istəyirəm. Buyuncu durumu deyirəm. Əlbətdə ki, bizim üçün doğma olan bizim oradaki bir daha soydaşlarımızdır və onların öz haqlarına, öz məqsətlərinin nəli olmasını istəyirik, arzu eləyirik bu bizim xəyalımızdır. Gələk, kürt ərekatından Türk ərekatı arasında ki, o fərqə. Bəzi fikirləri deyəcəm, rüfət belə lütfen və çamal bəndə bilirəm bunları bilir və buna münasibət bildirəsiniz. Bence burada xoşa gəlməyən bir nüansı, bir cəhətin müddəqi edirəməkdir. Kürtlər daha yaxşı təşkilatlanıqdır. 1946-dan sonra daha doğrusu, o dövürdə yaranmış, o təşkilatlar öz varlıqlarını qurdular və fəliyyətlərinə hətta bəzi dövürləri daha da genişləndir. Bunun o demokratı var, bunun o kumilası var, diğer təşkilatlar var. PKK'nın o yangurluşu, peşakım filan da demirəm. Daha çox silahlanıqlar, çünki arxasında o qarici güçlər var. Iraktaki o kürt, demələk, o bölgəsəl dövrəti var. Və onlar 1990-dan bu yana, yəni o körfəz muharibəsinlər daha doğrusu, bu yana o özəlliklə qəlbə azarbaycandaki, qəlbə azarbaycan qoslanındakı o kürtlərin çoğunluqda olduğu yaşayış, məntəgələrində nüfuzlarını və silahlı dəstələrini artılmaqla meşrudur. Bu, artır 30-50 davam eləyən bir süreçdir. Yəni, azarbaycan tərəfində nə var? Dedi ki, bizim sahibimiz çoxdur, bizim uğun olaraq qolluq qubətlərində ya da hüquq muhafizə təşkilatlarında çəkimiz çoxdur. Amma lütfen gəlmərin bunu da diqqətə alıb. Biz adətən milyonlardan bəhs eləyirik və bu, vizə biraz da güc verir. Dedi ki, ənində sonunda onlar milli hərəkətə qorşulacaklar. Amma məncə apriori o fikri ifadə eləmək, məncə yanlışdır. Nə də yanlışdır? Çünki İran mərkəzi, İran rejiminin müdafiətçiləri ola milyonlarla bizim suyadəşimiz var. Kürtlərdə, oların özəlliklə sünnü hissəsində bu İran rejimində müqarif olunanlar çoxdur. Gəlin bir indiki o gedişət doğrusu, kənardan bən baxram və mənim o analizdərmə görü azərbaycan milli hərəkətə qorşulacaklar. Yəni, nə deyil? Ümum İran hərəkətindən həmavən şəkildə irəlliyir. Verdiyi şuvar da çox nəzdaldı. Nədir? Azatlı və ədalət milli hükmə. Eləmək, birinci və ikinci, imum İran bu əhalisindən hamasının şuvarıdı. Milli hükmət də sizdən bir yer deyik, amma özümüzün də bizə məxsus olan dərdimiz var. Bunu da əldən vermeyecək, deyirlər. Kürtlər nəm bağlı? Kürtlər, baxın, son aylarda, yəni bu İngilab kədişində mə ne ilə gəlir ki, daha fəal özünü göstərir. Bu, Kürtlər arasında. Kürtlistan demək istəmirəm, çünki qərbı azəbaycan uğustanının böyük bir hissəsinə oların idiyaları var. Bu idiyaları əlbət də azəbaycan və milli hərəkətə qəbul etmir. Qorfu onda da ki, bu İran hökuməti 1979-da ulan halisələri yenidən təkşirar etməyə nəli olsun. Yəni, Kürtlər nəm Türklər arasında o çatışmalar, silahlı deməkli toqmuşmalara rəvas vermiş olsun. Ama İran da bu dövlətdə, bu İngilabın qalif gəlməsinin, əgər bir neçə şərtı varsa, bir neçə deyəndə, üç dört sə, önəmli şərtı varsa, onlardan birisi də qeyri farz, qalplar arasında bir iş birliğinin olmasın. Bu da çox çətin bir məsələrin, bildiğimiz məsəliyə görə, nəyə? Çünki həm iddiyacınlar, idiyəli ilə bizim torpaqlara, iki, terör təşkilatda. Bunlarla biz neycə iş birliğində olasın? Çox çətin bir məsələrin. Bu, bir alda ki, bu terör təşkilatları Türkiye-də, Türk dünyasında, Türkləyə qarşı bir savaş halında da biz bunlarla necə iş birliğində olmalıyım? Məsələrin çətinliyi də bu mü? Və İran hükümeti də, həmişə istədiyi, çalıştığı odur ki, bu iki etnos arasında, iki millet arasında bu tokuşmalar olsun. Yəkünnaşdırıram, sağ olun, çababını bəncə azabaca milli hər hərikiyatı məsələrinin fərqində deyil. Yəni, kürt hər hərikiyatının o torpaq iddiyalara onun, o tutumunun, o fərqində deyil. Və gərəkən deməli tədbirləri almağı da istiyir. Yəni, kürt milli hər hərikiyatı silahlı hər hərikiyatı bilirsiniz, azabaca milli hər hərikiyatında mən ras gəldiyim, çöpət irədiyim adamlar var, deyir ki, biz sivil hər hərikiyatı. Və deyirəm ki, əgər gəlib sənin evini tutsa, işqal eləyəsə, otursa evdə, sənin o sivil hər hərikiyatın kimi nə faydası olacaq? Və bu cür düşünən nərdə kivan eləyirəm ki, azabaca milli hər hərikiyatında çox, bu vədək. Və deyirəm ki, çox, razıyəm sizdən. Mən bir məsəliyə münasbət bildirmək istəyirəm, azadlıq ədalət milli hər həkumət şuarı bugün Güniyasarbaycandaki proseslərdə qabaran bir şuarıdır, gerçəkdən. Bu şuarı həm istiqlal-sevərt, istiqlal-çı soydaşlarımız da qabul eləyir, həm də federaisyaya tərəqdəri olan soydaşlarımızı təsə bilir. Yəni, federaisyaya tərəqdəri olan soydaşlarımız üçün də milli-li hükümet, yəni, yerli-li hükümet anlamında davam edir. Riyal olan nədir? Bunu gələcək göstərəcək. Bu haqda biz əsləndə bu hüküv eləşimizin müəfsubu dövür. Bunu mən Güniyasarbaycan siyasi partiyalar inan, bunun zaman-zaman da artışırıq. Hətta bugünlərdə bir debattla istirəm olsun, yəni, nəzərdə tutmuşuq. Həm istiqlal-çısı, həm federaal-çısı, həm də confederaisyaya tərəqdərarının bir fikirlərini orada eşidək. Görək ki, hər kəsin programı olmalı bundan bağlı. Amma biz kənardan ne iləyə bilərik? Bugün mən də Hürmətli Nəsikbəydə və Başıdayıq, Jamal bəydə qardaş Türkiyələdi. Biz buradan ne iləyə bilərik? Və millet olara ne iləyə bilərik? Yəni, dövlətin mövqeyində qoyduk kənara. Çünki dövlətin mövqeyində də kifayət qədər paradoksallıqlar var. İllərdə dediğimiz sözlər bugün deyirlər, amma onun altını doldurmaq lazımdır. Son günlərdə mən də bundan bağlı, dedim. Azərbaycanda da kifayət qədər problemlər var. Nə qədər səsləri, nə qədər ciddi səsləri? Bu da ayrı bir məsələrin mövkusudur. Bələ bir halda Jamal bəy, siz illərdə Günü Azərbaycan davasına bir əmək verən bir isikimi. Bugün nə itməlik? Mən istəyərdim, söhbətimizin bu yöndə davam edək. Sonra hocamla hocayla ölmətli nəsibəyədə diğer mövzunu, yəni proseslərin perspektivini deyirləndirədik. Buyurun, Jamal bəy. Mən bənə fikirləşiləm ki, Günü Azərbaycan dışında yaşayan Azərbaycan Türkləri, Azərbaycan, Türkiye və Avrupa, Rusya, Kanada və s. Azərbaycan dəvlətinlə çox şey gözəməsi mümkün deyil. Çünki ulusarası hukuk var. Ulusarası hukuk çərçəvəsində Azərbaycan dəvlətinin, İran dəvlətinin içişlərinə qarışmama gibi bir pransibi var. Hər nə qıdər son zamanlarda İran açıq saldırqan tavır nədə ilə dəvlətimizdə açıq tavır göstərmiş olsa bilə. Amma əsans məsələ, Günü Azərbaycan milli teşkilatlarının, haristə bulunan milli teşkilatların və diaspora teşkilatlarının, vatandaç şəmiyyətlərinin ortax haqqət etməsi və ortax birlikdə omuz omuza çiğin-çiğinə verirək Günü Azərbaycan'da milli haqqəti dəstəkləməsi gəlikir. Biz də kəndə adımıza bu anlamda 10 yıl öncə 2012 yılında Ankara da ulusarası Günü Azərbaycan formu adıyla bir toplantı üzələniləmişik. Ciddi ses getirmişdir, başarılı bir toplantı olmuşdur. Sonunu getirəməsək bilə, sonunda toplantı sonunda oluşan konsepteyin devamını getirəməsək bilə, amma ciddi bir toplantı olmuşdur. Şimdə gəldiğimiz doktor da İran'da olaylar çox hızlı qəlçirir. Günü Azərbaycan Türklərinin bağımsızlıq milli bilinci çox hızlı qəlçirir. Yə, son 30 yıldakinin bəlki 3 ayda 30 yıldaki qəlçirmindən 2 adım 3 adım daha ilə qeytikdir. Şu gəlilə noktada hərlə şəhərlərimizin və vatandaç yemiyyətlərimizi içi inə verip, omuz omuza birikərdik ki, İzmir'də 2. Günü Azərbaycan Türkləri formunu yapıyoruz. Bu formun amacı, birinci amacı, içeridə mücadələ verən soydaşlarımıza, dışarıda ki, dostlarımızın da arka olduqlarını, dəstək verdiklərini ifadə etmək. İkincisi, siz də bəni qəlar bilərsiniz, Günü Azərbaycan teşkilatlarımız içində yıllardır qavqalar, tartışmalar devam ediyoruz. Biz bu formu ilə Günü Azərbaycan teşkilatlarla milli faillərində şu çağrıyı yapıyoruz. Hərkəs əteindəki taşı döksün, bir gün bir zamandır gün həmreylik zamandadır. 24 aralık, 31 aralık həmreylik gününün haftasıdır. O yüzden kurultayımız bir həmreylik kurultay olmalı formumuz və olacaq da zətən. Və biz bu orda həm Günü Azərbaycan milli teşkilatları, həm milli failləri, həm də Diyar-Ispora teşkilatlarımız, həm də bu işə gönüllərimiş milli failləriniz bir araya gəlcəyiz və Günü Azərbaycan Türklərinin yanında olduğumuzu bir çəklidə ifadə ediyiz. Tabi ki, bizim silah almamız, miting yapmamız, bilməm, başqa haqqətləri yapmamız zor, amma böyledə bir forumla kəndi niyətlərimizi ortaya koyacağız. Bu formu dünya çapında tanıtmaq için yarın birincisini yapıyoruz. Bakü tanıtım toplantısını yapıyoruz. Nəsibbəyin öndəliğində başkanlığında və İzmirlis Baküdəki günü milli faillərimizin qatılacağı bir toplantı olacak. Daha sonra İstanbul, Ankara, Eskişehir və İsveçləyə yapacağız bir toplantıyı. Yine bu toplantılarımızı forumumuzu dəsdəkləyən Rusya, Azərbaycanlı qadınlar, İslimayı birlikləyindən arkadaşlarımız, Vassap da Zoom-da geniş bir qatılın bir toplantı yapıcıqlar Rusya da yaşayan soydaşlarımıza Günü Azərbaycan məsələsini anlatmaya. Sanki Çamal beylə bağlantımız kəsirli davamiliyək hürmətli Nəsibbəyi də Çamal beyi qatılan qatılsaq. Rüfət beyi istərsəniz bu mürzurumən davamiliyətdir. Yəni bu benim günlə qədər çamal beyi gəlir. Geniş bir şəkildə paylasın. Nəsibbəyi adresi təkrarlasın istərsə yarınki toplantının və bütün dostlarımızı yarınki toplantımıza, tanıtım toplantımıza davac edəlim. Təşəkürlər, buyrun əsbəl. Nəsibbəyi adresi aklınızda məyətinizdə məyət? Tiflis praspehti 76 qanun nəşiriyyatının bidası. Buyrun, mən teqdim edirəm. Hala hazırda zəbət nəməni teqdim edirəm dostlarımız. Saad üçlə, ilk sabah Saad Faküvatı ilə Saad üçlə gerçəqləcəkli toplantımız. Bütün dostlarımızı bəkliyoruz. Çox təşəkürlər. Nəsibbəyi, ümumiyyətlə, mən istəyərdim eyni suallan, sədəm rəciyyət edeyim. Sonra başqa suallara keçərik. Çünki bu mevzu çox ənəmdədir. İllirlərdə siz güne-yazarbaycandan bağlı, yazırsız, deyirsiz, televizyə və eləşir, aparıcı olmusuz illərlə. Bak, güne-yazarbaycanına, azarbaycanına, Türkiye'dən, nezi davranılmalı? Məsələ, mən uzun illərdə deyirdim, burada da deyirdim ki, baxın, bu qədər indi azarbaycan hakimiyyəti sanki yenidən aylıb deyir ki, biz güne-yazarbaycanımızı yandolacaq, çox gözəl. Mən bunu çox təqdir edəm. Amma olmazdım ötən illərdə, hər il bir on güne-yazarbaycanımıza burs verirsin, gelsin, həsli alsın. Qalanın siz deyin lütfen. Valla bu bizim yaralı yerimizdir. Həy qətəndə illərlə biz dedik ki, lütfen, bu bizim vətənimizin böyük bir hissəsi oradadır, böyük hissəsi oradadır, birinci dəfə bizdən böyük bir vətəndorba oradadır. Və soydaşlarımızın burdakı sayından birinci dəfə oradadır. Bizim köklərimiz oradadır, və s. və ilə dəqfərə. Və lütfen oradaha artıq, diqqət olsun. Bu arada bir müsbət tərəflərini deyim, keçən illər ərzində mənəvi dəsdəyəm şey oldu. İnsafiyan, Qüzey Azarbaycanla, Günay Azarbaycan istiqanatın mənəvi dəsdəyə oluq. Pratestolarda oluq. Yəni, İranı hökumətinin o soydaşlarımızdan bağlı, Azarbaycanından bağlı, siyasəti, təngidolunu, hətta bəzən, 2006-da mənim yadıma gəlir, bu səfirliyim qabağında bizim bu vətəndaşlarımızın etirazları. Günay Azarbaycan məsəlirləri araşdırılım. Ondan bağlı, əlbətdə ki, bu ayrı bir mövzudum. Bir gün, inşallah, sizləndə Rüfəti Bəypunu ayrıca araşdırar, təhlil eləyəri. Bu araşdırmalar nə qədər doğru gedib? Sovet dövründə bu kremilin maraqları istiqametinə gönəldirib. Amma, hər haldə, Büzey Azarbaycanda, Günay Azarbaycandan o varlığı və orada bir hərəkətin olması da insanların həmişə diqətinə çatdırılım. Bu arada Şövkət Tâhivanın adını çəkmək istəyirəm, Rəhməddik Şövkət Tâhivanın fedaiki arcasına əməyi sayəsində Canu Vazıbaycan Şövbəsi yarandı. Onlarla kitab, məqalə çapolundu, bu da bir işdir. Bu da bir işdir. Əlbətə, gönl istərdik ki, daha artır işlər görürsün. Və bugün, mən əsəbəyirəm ki, məhz bak bucur araşdırma mərkəsinin daha ciddi araşdırma mərkəsinin olması yaxşıdır. Azarbaycan yazarlar birliğində bilirsiniz, o Günay Azarbaycan bölümündür ya da bir məsur şəxs var. Bu çox yaxşıdır, amma yetməz. Bugün əgər, Günay Azarbaycan ədəbəyatının ayrı ayrı nümunələri, antaloqya filan şəkirində çapolunursa, ayrı ayrı kitaplar çapolunursa, bu gözəldəyik, bunu təvdir eləmək lazımdır. Amma məncə, deyək ki, təbrizi elənin, millət və din kitabının çıxınması çox böyp bir ayıdır. Əslində, o kitab bizəl olsun. Bu iki Azarbaycanın iç içə olması tək, Günay Azarbaycanın dəstəklənməsi demək deyil. Bizim Güzey Azarbaycanına da vansın. Bən bunu bir neçə dəfə yazmışam və demişim, Azarbaycan tarixi dediyimiz, bizim milli tarixə ən adiyyektif, milli yanaşma birinci növbədə Günay Azarbaycanıdır. Təbrizi elənin adını çəkdiyim kitabında. Rəmətli doktor Ceva Tiyyətin kitablarını, yəni Azarbaycan tarixi deyilən bu tarix, ümumtür tarixinin bir qiluşasıdır, bir bölümüdir. Və qələt bir tarix, nəzərəl, sərhətlərdə afirində bu coğrafiyaya dayalı bir tarixin olması ki, sovet dövründə bize bunu sıradılar, bu yanlışdır. Bunu Günay Azarbaycan da birinci deyildi. Və demək istədiyim odu ki, biz nə qədər Günay Azarbaycan məsələrini günləmə gətirmişsə, onu insanlarımızın şuruna maləyib isə bu həm də Günay Azarbaycanı afirindir. Və daha ciddi bir tərəfi məsələrinin, Günay Azarbaycan 10 milyon əhalisi, 66.000 km2 rəsmi sərhətləri ki, onun bir isəsi de işhal altında. Bu mürəkəb ki, haparicik, o tam da özünü qorayabilmir. Onun müddəfikəyə ihtiyacı var. Ən təbəbi müddəfik də Günay Azarbaycanı, bunu biz 44 günlük maharibə zamanı da gördük. Hazarıqsız, plan çox təşkilasız, amma biz gördük. Bunu mən Tehran'da işləyəndə de gördük. Adamlar özlərinə öldürdər deyirlək ki, cazə verin biz gədə qüzey Azarbaycanı da, Azarbaycan ordusunun tərkibində qara bağımı ortada. Bizim orada binlərlənin insanlarımız bizə müracət edətik. Və Əlbəttə ki, digər müddəfiklərimizdə o cümrədən Türkiyəndə unutma olmalıdır. 30 ildən sonra nəhayət biz anladıq ki, dövlət olaraq, iktidar olaraq, bizim yanımızda hələ istifadə etmədiyimiz bir potensiyal varmış. Və 44 günlük o maharibədə ki, qazanılmış zəfərin birinci şərtə də bu. İndi, çox güzəl bir gəlişmələr var. Yəni, tək Gündəy Azarbaycan məsələlərinə diqətimizin artması bir yana, bu Türkiyə ilə amruza ilədiyimiz seviyyədə stratejik əlavələrin tək qardaş qardaş deməkdən bitmiş. O qədəri iç içi olmalıyıq ki, hətta bu iktidarların kaprizərinə asılı olmasın. Və Türkiistanla ilə qələrinizin genişləriniz. Bakın, düşmə, turan turan deyip haray çəkir, qorqur, qorqtuğun üçün də dünyanı qorqutma istəyir. Yəni, Rusya dəki şovunistləri görürsünüz, ermənləri görürsünüz. Və bizim içimizdən ki, bu da bir başqa bir vala qazdır. Bizim içimizdən ki, o bəzi adamlar adın ne demək istəmirək? Olardın qorqutla, olardın arahadını. İməndən arahadır, Rusya hönistən arahadır. Bu, deyə ki, bu adam, vilayeti kimi adamlar da arahadır, bizim içimizdəkilər de çox arahadır. Və biz, dediyim, o nümunələri, müsbət nümunələri daha da genişləndirməlik, daha da dəlinləşdirməlik, dəlinləşdirməlik və ölmüzə bakmalıq. Bir də, Rüfət bəyi, bunu bir daha təkşəl eləyip, sizin vərin işinizdə, də də mən keçən dəfə, dedim, butöv Azarbaycan birinci növbədə bizim şuurumuzda qurulmaq. Əəl bizim şuurumuzda qurulmayımsə, butöv Azarbaycan, ömür müllak qurulmayımsə, mümkün deyik. Birinci, onun, şuurumuzda yer alması, onun hətta konserti olması, həbdə olan yol karitasivnaq. Ha, onun da olmasını. Dediğiniz misal, çox doğrulu. Adamı da yandıran, içini göyərdən bir məsələdir. 30 ildə, hər ir, o yüz nəpər, gəlir burada oxsuydu və onun yarısı, geri dönsüyüdü, bir orda olacaq. Milli kadru ibarət bir orda olacaq. Bu şansı biz itirdik. Amma nə zaman başlasaq yenəki ardaq? Əh, çox təşəqkü edəm hocam. Çox təşəqkü edəm, çox ağrılı yerimizdir. Bir başqa ağrılı yerimizdə uzun illər, əslində, biraz da qurul yerimizdir, nəyə görəm? Mən özüm şahidiyəm. Ən azından son 10 ildə, Azərbaycan'da barındırılmayan bütün güneyi ilə milli fəyallarımız, yürüsən yolu ilə Türkiyə qaçırdılar. Bəzləri Avropya yedirdi, bəzləri Amerika Bələşmiş Tatlarına yedirdi. Orda qalıblar, Türkiyəni səbənlər qalıblar. İnanın, mən şahidiyəm neçələrinə, mənimiz dostlarımın içerisində. Mən istəyədim əzizcaq, deyəcəm albək. Türkiyəni günəyəzərbaycan indi necə görünür? Yenə deyirəm, sizlə, Hikmət bəyi, başqa dostlarımız, mənim tandığım. İllərdir, Türkiyə toplumuna təkətə günəyəzərbaycanı deyələm də tövv azərbaycanı, özələlikdə günəyəzərbaycanı çalışmışsınız. Türkiyə toplumu tanılsın, tanımur, tanımurdı. İncirici olmasa, sizlərin səyəsində nəsi qoza, Nicheil orda akademik faaliyyətlə məşğul oldu. İnanıram ki, çox təsir edildi məsələlə. Bu gün Türkiyədən günəyəzərbaycanına baxış necədir? Hansı fərqlər var, isər millətin, isər sədə dövlətin baxışında? Sizin sorunuzdan öncə nəsi beyin bir öncəki konuşmasında bahsətliyəm, bahsətliyək bir konu haqdında düşüncələrimu səyələcəm. O da budu. Nəsi beyi dədi ki, İran da, günəyə azərbaycanın bağımsızlığa ulaşması için diğer etnik quruplarla, hatta farçlarla birlikdə hareket etməsi, demokrasi isteyən farçlarla birlikdə hareket etməsi və molla rejimini dövmək lazım. Amma sakınca var, dədi ki, bazı etnik quruplar silahlı və bizim topraqlarımızda gözü var. O məsələyi nasıl çözcəyiz? Bən şöyle düşünürüm, şuan da İran da baxış düşmə molla rejimi, mutlaka diğer etnik quruplar da akıllı insanları düşünməlikə elə və ermədən bu məsələlə çözünməyəcək. Ər milli hükumət işi, öncə farb molla hükumətini dövrəcəyiz, sonra hər kəs milli hükumətini qoracaq. Milli hükumətləri qurulduğu zaman da bu topraq məsələsinin hər toplumun akıllı insanların tarafından oturulduq, konuşulara qaləcəyini düşünürüm. Ancaq, molla hükumətini, deyirlər nəsibə edədi ki, onlara silahlı adamları var, bizim silahlı adamlarımız yok. Günəyə azərbaycan milli hareketini. Amma molla rejimi yıqıldığında bizim iki silahlı devlətimiz var. Türkiye və azərbaycan. Şu anda inanın içlərində karışmamak için iki tarafta sessiz. Amma molla rejimi yıqıldığında, orda başqa etlik qurular bizim topraqlarımıza göz dikliklərin də, kəsindiklə bu askeri güçlərimizin, devlətlərimizin tarafsız kalmayacağı açıq, və o zaman sorun rahatlıqla çözüləcək. Amma öncə molla rejimini dövürmək ki, mutlaka etlik quruların akıllı insanların bir araya gelip, güçləri birləşdirmələri və öncəliklə molla rejimini yıqmalar lazım. Ər millətlər etlik qurular, farslarda dahil olmaq üzərə, demokratik, laik düşünən insanlar, farslarda dahil olmaq üzərə çiğin çiğinə verib molla rejimini dövürmədikdən sonra, hiç kimse özgürləyənə qavuşamayacaq, azadlığənə qavuşamayacaq. Öbür məsələyi gəlincəsiz, sohson sordunuz. Türkiye dən Günəyə Azərbaycan nasıl görünüyün? Nəyə azıq ki, Türkiye dən Günəyə Azərbaycan görünmüyor, siz var. Şiəlik sisi basmış etrafı var. Cəamilərdə aşağıq, məsələ, İzmir'də 6-7 tana şiəcəamisi var. Və mollaları qumdə eğitim görmüş. İstanbulda 30-40 tani. Karstə, ıdırda bilməm orda, burada bəlkə yüzün üzərində şiəcəamisi var. Aydınlə, Manisa da bilməm orda burada, Iran dəvətinin dəsləyidə yaratılmış və mollaları qumdə eğitilmiş. Yüzün üzərində yüzlər, bəlkə yüzlərcə cəamil var bir oralarda sürekli mollar rejiminin, fars rejiminin proqamındası yapılır. O yüzden, Günəyə Azərbaycan milli harqəti üzərində siz var deyəbiliyərim. Bu sisi nasıl qaldıra biliriz? Bizdər qaldıra biliriz. Hikmət beyi qaldıra biliriz, Cahvit beyi qaldıra biliriz. Diğer dənək başkanlarımız ya da milli aktivistimiz var. Onlar qaldıra biliriz və qaldırmaya da başlamışlar. Amma bu, Günəyə Azərbaycan dəki azadlıq mücadələsinin yüksəlməsində paralil olaraq gəlçəkləyicək. Yəni, kəndi kəndinə şuanda bu sis bərdəsini qalqması mümkün deyin. Çünki güçlü bir mollar rejimi var. O dəvrilmədən onla ilgili mücadələ yukarılara çıxmada bu sis bərdəsi qalqlayacaq və qalqınca da Türkiye bütün olaraq halkıyla, ordusuyla, silahıyla, dəvləti ilə və Azərbaycan, Günəyə Azərbaycan milletinin yanında yer alacaq. Amma bu, Günəyə Azərbaycan milli mücadələsinin yüksəlməsi nə bağlı bir şey. Yüksəlməsi də diğer etlik qurqlarla və farslarla dahil olmaq üzərə demokrasisi istəyən hər kəsdə çiğin-çiğinə verməkdən geçir. Bu konuda, inşallah bizim siyasi öndərlərimiz, teşkilatlarımız, akılcı hareket edərlər, diğer etlik qurqların, teşkilatlarının da akılcı hareket etməsi lazım. Türk düşmanlığı ya da arab düşmanlığı ya da kürt düşmanlığı yapılarak mollar rejimini dəvrilmək mümkün deyin. Mutlaq çiğin-çiğinə verməli və onların askerici varsa bizim də askeri dəvrətlərimiz var. Mollar rejimi yıxıldıktan sonra Türk dəvrətinin mə Azərbaycan dəvrətinin tavırları farklı olacaq və öyle bir Qüney Azərbaycanla, Qüzey Azərbaycan arasında ya da Qüney Azərbaycanla, Türkiye arasında bir başqa dəvrətin oluşumuna izin verməyəcəklə, kəsimliklə verməyəcəklər. Bunu dünya dəvrətləri bilə gətirib zorla yerləşdirisə də bilə mümkün olmayacaq. Nəsil ki, Karabağın iş qalimi mümkün olmadı, 30 yi sonra təklər topraklarımızı aldıq. Aynı şey, Gün Azərbaycan da olacaq. Yətər ki, biz Mollar rejimini yıxalım və özgürlük mücadələmcəyə yüksilətə edin. Teşəkkürlər buyurun. Mən teşəkkür edəm, Jamal 5. Dətlə istifadəri bir də izləyicilər nəzərinə çatdırram ki, Gün Azərbaycan sevdalı doşlarımız saba haşıda Gün Azərbaycan formunun ilk hazırlı izas keçirləcək. Ümbanı bir də təqdi biliriz size. Həmin o izlasta 3 triak edə bilərlər. İzlasta 3 triak üçün özəl bir form və dədə yəlin. Kəralda hər kəs bir bir bilim tanir. Azərbaycan da Gün Azərbaycan da Gün Azərbaycan sevdalı insanlar bəlidir. Yəni bu prosesi dolayı insanı tanir. Qeyrli uğrlu olsun deyək. İstiyərdim və ilişimizi sonuna doğru bir izləyicimizin sualını soruşaməsində, o sualın müəyyən konturlarını Nəsik Bəyi çağablandırdı. Həralda izləyicinin sualıdır. İnanıram ki, Nəsik Bəyi de istiyək ki, onu çağablandırıq. Çəfərə deyə bilə bir sual soruşur. Gün Azərbaycan da ki, proseslərə bizim qitarın nəki bir dəstəri olabilər? Üneyt Tərəfi demokratiyə qovuşmuş. Kuzeyi isə tutalitəriz bizə inləyir isə qurulacaq Turan hansatləkli olacaq. Çox ağırlı yerimizdir. Ümumiyyətlə təkiçə Azərbaycandan bağlı deyil. Bize qət Turanla da Türkiyə də aləti olmasa hansat Turanla şövbət yedə biləmdir. Ama ən yaxışını müəyyən inəsik bəyi bilir. Buyurun hocam. Çox ağır bir su aldı. Dediğiniz kimi həm də yaralı yerimizdir. Bakın, burada birini çətirməm var. Həm demokratiyə, həm tutalitərizm, həm ədarət məsəlləri. Bunların hamsının bir yerdə çözülməsi çox çətin bir şeydir. Bunların anidən bir belə deyik elə eyni vaxtda həll olunması mümkün deyik. Bakın, bu bölgədə deyik ki, demokratik hərəkətdən bu ayrı bir qəpalitik bir gəlişmə var. Bu bizim xeyrimizə dəyilməyəm? Qeyrimizə. Elə və ilişim başından danışır. Dəli ki, həm qüzeydə, həm güneydə gədən proseslər bizim gələcəyəmizin önünü açır. Bizi ümitləndirir. İmdi, bizdə Azı Bacər ismikasında arzı olunan səviyyədə deyək ki, idareç-i reforması yoxdursa, bizim ideallarımıza uğun gəlmirsə, bu demək deyik ki, biz bu qeyapalitik gelişmələrə də bənfi yanaşmalıyım. Nedir bu? Çox müzakir elədiyimiz bir məsələrdə onda deyim. Bəzi adamlar deyirlək ki, bak, bu aftaritar rejimlərin birliyindən ibarət olan Türk dövlətləri təşkilat nə yalasın? Türk dövlətləri təşkilatı bizim və digər Türk dövlətlərin birinci növbədə həmreli formlu və güvenlih məsələs. Əgər bu yətli dövlət bütün məsələrdə bir yerdə olursa, onların gücü artır. Nə artır? Çünki dışarıdan, xariştən, çox böyük baskılar var. Bunu da görür hər addımda. Yəni, Qarabaq məsələrisində, əgər, deyək ki, Türkiyə yanında olursa bunu nəyi pislik? Sen Türkiyədəki birinci şaxsi bəyəməyə bilərsin, ölüştirebilirsiniz. Amma nə dəxnı var? Türkiyə, Azərbaycanın qardaş dövlətidir. Bitti. Başında kim durur dursun? Yə də Qazaks'dan ya Özbəkistan'dan son zamanlar imzalanmış müqavlələr var. Üç dərəfli. Və sonuncu da Tükümenistan'dan danışıldı. İmzalandı mı, bilmiram? Xəbərim yoxdur. Doğrusu, məlumatım yoxdur. Keşke onundan da imiz alınsın. Keşke bu transqazər neftikas marşiratı nəhayət müzakir olumsun və qəbor edirsin. Və bir daha deyilə bu nə, günəyə Azərbaycansız? Nə də diğer Türk dövlətləri vaxt xalqlarından təcid olunmuş şəkində qalan Azərbaycan öz problemlərini həll etməkdə zorlanır? Bunu biz yaşadıq. Son 30 ilin o dramatik tarixi bize göstərir. Rüfət bəyi, mən inanırım ki, siz o hissləri yaşadınız. Çamağ bəyi o hissləri yaşadınız. Biz o paşımızı qaldırabildiniz. Yəni, vətəlimizin önəmli bir hissləsinin elməni işxalı altında olması və hətta bir aşağlı kompleksi yaradıq. İndi nə güzel Türkiyə yanımızda oldu? Nə güzel kəlsin Qazaxstan da, Özməkistan da, Dikr dəvələtlərdə? Hətta günəyə Azərbaycan bizim yanımızda olsun və biz ərazi bir dövləyi problemimizi nəhayət bu sonuna qədər çözə bilir. Və xarici işxal qücdərini, o süp məlamlı, qoşum klan, bu nağılı. Bu nağla eşkəsi nağılır. Və orda gedən proses, bu varın yanıya, moskan yanıya denə də hər gün heyevanı çıxardırlar. Və bu, əlbətdə ki, bizim insanlarımızın aradını biz olmasaq, bir olmasaq, çox bağışlayın düzəldirəm, bir olmasaq, biz problemlərimizi çözməkdə zorlanacaq, çox çətin olacaq. Çünki çox çətin bir qiyap politik ortamda yaşayır. Çox çətin dramatik bir qəlişmə dövrünü yaşayır. Bu qəlişmələrə hazır olan qaqlar və dövlətlər qazansıl çıxacaq. Nəsi Bəyələ, camal öncə proses artıq 70. günə daxil oldu. Nəcə düşünürsün günlərdənə gözləndir İran'da? Sizin təkmirlərizi bilmək maraq olardı. Nələ mi sordunuz? Nəsi Bəyələ? Nəsi Bəyələ? Nəsi Bəyələ? Nəsi Bəyələ? Bən düşününüm sizə sordular. Demələt sual beliydi də bu İran'daki qəlistmələrdən nə gözləyivək? Hər kimizə belirlən, təbii sualdı. Çox güzəl sualdı. mən qısa çəkildə belə deyim. Bu çox tərəfli problemlərin ortaya çıxdıqı və bir qadın məsərisinin başörtüyü bir qalcım rolu olduğu bu hərəkət artıq İngilab adlandırılır, çox doğrudur və bu İngilab idare edənlərlə idare olunanlar arasında çox böyük bir uçurumun olduğunu göstərir. Və bu uçurun hətta deyək ki, təsəbür eləyik, nəzəri cəhətdə bu ordunun püçələrə tökülməsi, fövqalada vəziyyət eyalan olunması, 10.000 nərin insanların qırılması hesabına olsa belə bu uçurun doldurulmayır. Və bir, yəni, qırıldı artıq, qırılma nöktəsi, bu qədər uzun müddət davam eləyən bir hərəkəti mənxatırlamuram, çox yoxdur. Son 43 ildə belə bir dərinlək edən bir hərəkət yoxdur. Bu gün üçün nəyə nəticələrinləkini kəstirmək birə çətin bir məsələdin, nəcə olacaq o da ayrı bir mövzudur, bəlcə bizim vaxtımızı ona yetməyəcə. Ama bu fikiri deyim və təşəkkür eləyəm. Ama Türkiye, özür istəyirəm, Iran geri dönməz bir, bu proses geri dönməz bir haraktir. Əvəl ki, Iranı biz görməyik. Təşəkkür eləyəm. Bəndə bir, son sözlərimi səydiyim isəsəniz, Rufət bəl. Mətəlbət də. Bu bir devrim mücadərisi, bir inkılat məsələsi. Başlamış və geri dönüşü yox. Büyük bir itimallə çox insanlarımız olacaq, çox işkəncə görəcəklər, çox müdam ediləcəklər. Ama Nazım Hükmətin bir şiiri ilə bitirmək istəyərim. Diyorum, mən yanmasam, sən yanmasan, biz yanmasar. Qaranlıqlar nasıl aydınlıqlara çıkar? Qaranlıqlardan aydınlıqlara çıkmamızı çin, azad olmamızı çin, birilərimizin yanması lazım, yanacaq. Çox sağ olun, var olun. Mən təşəkkürəyirəm hər həm dəyəri nəsib ocağımıza, həm əziz Jamal Bəya, bir daha vələşimizi sonuna doğru xatılatmaq sirəmki dəyəri dostlar. Sabah, 2. günyazar-baycan xorumuna hazırlı üzrə təşilat qəmtəsinin vaxtı oğlanı skeçiriləcək. Günyazar-baycan sevdalı dəvət edilir, müşahid etdiyiniz kimi. Ümübama var, qanun nəşirlər evi, tibris-baycan nəşir. Yenə deyirəm, tanıyanlar bilir, o. Və orada görüşə bilərik, Jamal Bəya də hər mətli hocamızda orada olacaq. Sabah, görüşmək də ilə hər ikinize təşəkkürəyirəm Jamal Bəya də hər mətli hocamıza da. Mən təşəkkürəyirəm Rüfət Bəyi. Mən de təşəkkürəyirəm, sağ olun. Soq niqaran dönəmi arxada qoyuru, həm də bir qurulu dönəmdi. Orada soydaşlarımız şəhid olular, azarlı vurunda şəhid olular, vurunda şəhid olular. Üzə əkçeriyyəti gənclərdə, hətta körpələr var. Onları sahibə sevgili anırıq. Ümü bilir ki, onların şahadəti o qanlar ilə İran coğrafiyasında azarlı belqərar olacaq. Mən deyirəm, təkkürəyəm. Mən deyirəm, İranında azarlı belqərar olsun, soydaşlarımız haqlarını çatsınlar. Hər zaman isteyin budur. Və sonucudə ger o coğrafiyada ələlə belib yaşama mümkün olarsa, yaşasınlar. Yə, olmasa bizim də haqqımızdır. Bütö bazar bacama olab, bizim də haqqımızdır. Turanın bir parçası olan Bütö bazar bacanı vətandaşları olab və təbiiq vətandaşları olab. Sa olun, sağlıqla qalın. Tanrı vətənimizi, tanrı mündətimizi qorusun. İzləyicilərdən bir daha həşirəm ki, eferi sonu da bəyənin paylaşın ki, daha geniş autoriya fikirlərimiz, sonrada çata biz, Allah amanda. Sağ olun, sağ olun.