 Brief 171 tot en met 175 van historie van meer vrouw Sarah Beurgehart. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van oorteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Vorgelezen door Karole Jansen op 5 februari 2008. Historie van meer vrouw Sarah Beurgehart van Betje Wolf en Aagje Deke. Brief 171 tot en met 175. 171e brief. Mevrouw de Wedewerspeelgoed aan mevrouw de Wedewers Willis. Waar de vriendin? Geluk met een jonge edeling. Gisteravond 11 uur verloste onze jonge vriendin van een schoon, gezond kind. Ze heeft niet heel makkelijk gehad, maar zich zo verstandig en bedaard gedragen... ...dat men dit nauwelijks dus zouden hebben kunnen verwachten. De lieve jevrouw redelijk en ik waren, behalve de baker... ...al de vrouwen die zijn verkoosd bij zich te hebben. Het vrouwtje was deze laatste acht dagen verbaasd ongemakkelijk en pijnlijk. Ik geloof dat de goede edeling even maar zoveel als hij zelf heeft uitgestaan. In de naamiddag liet hij de heer Blankaard halen en vader Edeling was zo onrustig en zo bezorgd... ...dat ik hem alleen sprekende, hem verzocht zich wat achter de schermen te houden. De beide heren zaten bij Alkander in de naaste kamer. Men hoorde hen geen woord spreken. Blankaard wandelde al heen en weer. De oude Edeling zat in een vensterbank, zeer onrustig, zoals ik eens even in de kamer komende zag. De heer Hendrik was bij ons en verborgs zijn er dodelijke angst onder een diep stil zwijgen. Saartjes pak hem dikwijlsmoed in, ook als zij haar handen vroeng. Eindelijk, zie daar, daar horen wij het kind. Het is een sterke jongen, zijn stem klonk door de kamer. De kraamvrouw hield zich stil en bedaard. In de naaste kamer hoorden wij, God dank, God dank, wat is er? Een schone jongen, riep de bakker, nog wat geduld. Bij de hoorde wij hen Alkander als snikkend zeer gewensen. De jonge man was, genoeg zijn buiten zichzelf, op een stoel neergevallen. Ik wenkte hem en herlij met de vroetmeester zijn de vrouw in het ledekant. Je vrouw redelijk bewaarde het kind dat zich braaf liet horen en wakker met handen en voeten schopte. Zodra het was opgebakerd, dikten wij de heren. Edeling gaf het aan zijn vader. O, kon ik u dat toneel schilderen? De oude heer trilde van blijdschap, maar hij, nog zijn zoon, zeiden niets. Zij drukte Alkanderen de hand, hun ogen stroomde. Hij gaf het de goede blankaart en ging naar zijn dochter. Hij kust daar, hij zegende haar. Hij kusten zijn zoon, hij zegenen hem. Beleef zoveel vreugd aan dit kind als ik aan u beleef, Hendrik, en jij zult een zeer gelukkig vader zijn. Blankaart met het kind in zijn armen was geen minder schilderij. De natuur is toch niet te overtreffen met moed zulke dingen zien. Welkom, mijn zoete kleine boy, zijde goed aardige man. Welkom, mijn lief kind. Jongetje, je komt al in een aardig wereldje. Nu, dat zal je als je je tijd van leven hebt wel ondervinden. Pas maar braver op en je zult gelukkig zijn. En bij mij komende met het kind, ha, dat is een kereldje, zei. Zie je wel, wat de helderen kijkers dat hij heeft? Het is een mooi kindzerkje, precies zijn vaderstronie. En wat de vuisjes heeft hij? Nu, manntje, ga jij bij moeder, die zal je beter trakteren. Hij ging met het kind in bij zijn armen voor zijn hart gevommeld, naar de kraamvrouw, gaf haar het kind, kuste haar, noemde haar met alle zoete namen die hij bedenken kon, en wij verzochten de heren zich weer naar hun kamer te begeven. Saartje was zeer zwak en verlangde, dacht mij, naar rust. Wij gingen vervolgens in het naaste vertrek eten. Kort erop kwam de jongen hier thuis die nog niets wist. Blankaard sloop in de kraamkamer, haalde het kind uit de wieg en liet het corneles zien. He, maartje, wat zeg je me van zo'n knap? Hij zag het kind, viel zijn broeder om de hals. Om helsde zijn vader, nam het kind, bezag het met dat goede gelaad dat hem zo eigen is, bracht het in de kraamkamer, ging bij het ledekant en tonen zijn broedelijk hart in alle stille zegenwensen. Morgen wordt het kind hier aan huis door de heredelijk gedoopt. Zijn naam is Jan, beide de grootvaders hieten zo. Evenwel, het is Jan Edeling en ik geloof dat de oude heer om geen wereldsgoed het ander zou dulden. Alles gaat naar wens, de gehele nacht, geslapen als een roze, het kind ook. Zij is reeds in alle opzichten, moeder. Het is een bekoorlijk kraamvrouwtje. Wille zijn brunier zullen vandaag de kleine jongen in het naaste vertrek zien en grootvader tracteert al wat in zijn dienstleven ontvangen heeft. Tot de kruiers en pakhuisknechtstoel, krijgen Rijnse wijn met kaneelkoekjes en ieder is manntje, jongetje. Elk maakt het beste. Hemel, hoe is die man veranderd? De brief moet weg. Ik moet ook nog aan mijn letje schrijven. Schrijf mij haast ook zulke goede tijding. Met haast, de brief moet weg, uw vriendin en buigzaam weduwe bezpeelgoed. 172e brief, mevrouw Sarah Edeling aan mevrouw Anna-Smith. Zeer lieve vriendin. Niet voor vandaag kreeg ik de vrijheid om te schrijven en mijn kleine knol is even wel al drie weken in de wereld geweest. Nu, het is goed dat ik met een zoetpraatje te leiden ben anders, wel hede me dunkt ik had voor de negenend dag wel kunnen schrijven. Maar de slente moet gevolgd. Tante Redelijk Hout zeg ik haar niet van oude palen te verzetten. Maar de vrouw spreekt, zo zegt zij bij ondervinding. En wél zij reeds tien kindertjes gehaald heeft, dien ik nog al op haar zo wat te betrouwen. Kom meisje, jij moet het moed niet opgeven. Gij placht altijd ouder en wijzer te zijn dan ik ben. En ik heb mij wel gehouden hoor ik, want ik, Armesloof, weet niet hoe andere vrouwen zich gedragen. Gij kent mijn humeur. Kom aan Saartje, zei ik. Schik u naar het geen zo zijn moed. Gij zult er u zelf best bij vinden. Zo gezegd, zo gedaan, en zie daar, mijn moeder van het liefste kind dat jij u verbeelden kunt. Geloefd jij mij niet? Vraag het dan aan het schap zijn grootvader? Vraag het aan de heer Blancaart? Aan elk die het ziet. En wat heb ik nu een drukte met mijn kleine prul? Ik zou hem wel altijd op mijn schoot willen hebben, maar Bakker zei dat hij dan wel haast niet meer in zijn wieg zal willen, en dat dit toch best is voor hem. Hoe best vroeg ik? Kan mijn jongetje ergens zo best zijn als op zijn eigen moeder schoot? Zo ziet gij dat elk de baas over mij speelt tot de Bakker in kluis. Wat ben ik hongerig naatje? Ik kan altijd wel eten en neem saabs een trommeltje met beschuit naar bed. Nu kind, gij zult wat ondervinden. Ik moet mijn jantje immers voorraad bezorgen. Mijn stoute broer klungelt gedurig aan de wieg en maakt zijn neef Bakker, die dan een brave keel openzet en dwingt om mijn mama te zijn. Dan loopt geest de kamer uit en zingt zijn moffelietje, daar gij eens zo om moest lachen. Onze pietoneel is hier geweest, dat was een vertoning. Zij zei dat het kind er zo verstandig uitzag en zo leek op grootvader Burgerhart. Dat is op mijn grootvader, moet je weten. En zij kon niet bedenken dat ik al zo een knappe zeun had. Welheden, het heugde haar nog als de dag van gisteren dat ik geboren wierd. Het was op een dingstag, nee, op een woensdag, toch op een dingstag. Want dit was haar stof, een raag dag. En zij was net bezig met grootvader slaapkamer te stoffen, toen mijn heer Blancaar, die altijd bij uw vader was, wil ik spreken. Aan de trappriep pietoneel kom eens af meid, daar hebben wij een aardig piskouzje gekregen. En mevrouw, ik had er zulke een inderlijke dingstigheid van, dat ik over mijn handstoffen viel, al het stoffen betapijdt, zodat ik weet het nog heel wel. Zij briep zich ook op de heer Blancaart, die zou het niet ontkennen. Grootvader Edeling trakteerde pietoneel ook, en de welkomst van de jonge Jan Edeling werd gedronken. Oh, zulke toeneeltjes maken mij zo. Ik wou dat ik die maar beschrijven kon, zoals het behoort. Uwe aanstaande zuster, die nog bij haar weldaardige vriend is, heeft mij een engelachtige brief geschreven. Wat zal Willem met zo'n meisje gelukkig zijn? Een trek uit de heer Helmers karakter. Geweet dat hij, voor ruim 40 jaar, zijn vrouw die hij teden beminden in het kraanbed verloor? Nu, die indrukken zijn er droevijd zijn onuitwisbaar, en hij neemt zoveel belang in jonge kraanvrouwen, dat hij ook alle morgens een knechte paard zent om te horen hoe of het met mij is. Schoon zijn plaatsen drie uur erijdens van Amsterdam legt en, zo zeid letje, doet hij omtrend alle vrouwen die hij enigszins scant. Indien geen naadje niet in een en andere provincie waard, hij zou het ook alle morgen knechtpaard pastorilaan zien oprijden. Nu nog een woord meer in uw transverschrijven. Het geschrevene moest er eens maar uit. De ondervinding alleen is in staat om uit te leren wat het is moeder te zijn. Geweet, ik was auto's een kindergek, maar mijn hemel wat onderscheidt, hoe is het mogelijk dat er vrouwen zijn kunnen die onverschillig zijn om trend deze huwelijk te zegen. Nu dunt mij, ben ik eerst recht getrouwd. Nu is mijn eneling mij nog oneindig dierbaarder. Nu is hij door alle de zachte banden de natuur, door alle de mogelijke betrekkingen aan mij gehekt. En wat kan ene brave vrouw zo verrukken dan de tedenbeminde vrouw te zijn van dien man door wie zijn moeder wiert. De wijs waarop mijn man zich gedraagt is in zijn karakter en dat kent hij. Al de smarten zijn voor lang vergeten, maar de beloning duurt, groeit aan en maakt mij tot ene de gelukkigste vrouwen die er zijn kunnen. Nu is het nog derpijne waard om te leven. Ik heb nu werk, ik heb plichten te voldoen, die mij een ernstige overdenking waardig zijn, en nu zie ik dat ik alleen bij gebrek aan bezigheden die voor mij berekend waren in een losse, uithuizige stoutemijd was. Zie naartje, daar had jij ook behoren te bedenken, wil ik spreken, zei Pietanel. Ik begrijp wel dat het nu maar spelen gaan is en dat de jongen Jan eneling mij wel eens een andere drukte zal maken. Goed, ik wacht hij ook en hoop dat mijn verstandige man zoals ik de veelmalle moeder ben, moeder en zoon beide terecht zal helpen. Ik kan wel niet zeggen met Pietanel dat de jongen er heel verstandig uit ziet, maar het is immers een goed kind dat naar zijn moeder aart en gewet dat moeder, stickend vol potse en flinke stak, toen zij nog zeer jong en zeer los was. Mijn broer heeft er wel moed op, want hij zegt mij in vertrouwen dat Jan al naar de meisjes begint uit te kijken. O, mijn neef hebben een goede smaak, zei ik. Ja, zei hij, de natuur gaat boven de leer. Hij hoort ook graag muziek, want als bakker van de moordenaartje sinkt, scheelt hij als een tijger. Maar als ik een enige note aansla, kijkt hij mij uit zijn luiers als iemand die zegt, nog meer laatste woorden van Bischop T. Vaar wel, mijn vriendin, om hels voor ons uw waarde moeder en dominee, voor Edeling en mij. Ik ben Altoos, uw vriendin, Sarah Edeling, geboren, burgerhardt. 173e brief, m'n vrouw Aletta Willis aan haar man Willem Willis. Mijn lieve man, ik vlang zozeer naar uw terugkomst. Met dunk dat ik u duizend dingen te zeggen heb, en nu ik schrijf, weet ik niet hoe te beginnen. Zijn zulke beuzelingen dunk mij, en jij zei het om in de zaak, daar zoveel aangelegen is, van huis. Evenwel, ik weet dat jij Altoos met in schrikkelijkheid naar alle kleine geden die ik u vertel luistert. Alle middag, als het uur aankomt dat ik u destoepsie optreden, kijk ik uit, ik kan het niet laten. Voor middag vroeg de kleine gert mij, of vader heel ver er was en of hij in geen tien jaar weer kwam. Wilt jij geloven, mijn lief, dat deze vraag met de tranen in de oog gedreef? Wat was dat een denkbeeld voor een vrouw die in u al haar geluk vindt? Nee, nietje, zei ik, vader zal wel gauw komen en wat moois voor u en zusje meeprengen. Zij dansten van vreugd en hun oogjes glommen. Zij vertelde het alkander ook heel deftig. O, wat is het mij, naar nu jij er niet zijt, mijn lieve Willis, jij zijt mij noodzakelijk geworden. Wat heb ik tegen die reis opgezien, maar jij moest. Wat kon ik doen, wat ben ik voor u bekommigd? Deze laatste dagen waren zo guur, ik kan de zavonds niet in slaap komen en heb nu allebei de kindertjes bij mij in het bed. Uw lieve moeder bezoekt mij zoveel zij kan, mijn broer alle dagen. Mijn vrouw Edeling was hier gisteren met de twee oudste kinderen, maar mijn Willis was er niet, anders ik had zelde aangenamer dag. Dat was zij vrolijk. De wijze waarop zij haar kinderen besteerd is geheel haar eigen. Jan wordt een plaatje, maar mama zit er schoonachtig. Het meisje is een engeltje, geheel haar vader. Onze twee schaapjes diverteerden zich ook als koningen, maar wat beuzelingen schrijf ik u. Nu, het is maar om aan u iets te kunnen schrijven. Hoe neer mag ik u terug wachten? Kootje en de heer Blancaart beloven mij met mij en de kinderen, als het zacht weer is, u tot Haarlem toe tegen te rijden. Gerrit en Mietje maken zeer een compliment aan hun lieve papa en beloven u duizend kusjes. Dit verzoeken ze mij u te schrijven. Ik omheels u, in mijn gedachten en ben, uw liefhemmende vrouw, Aletta Willis, geboren Bruneer. Honderd 74ste brief, de heer Willem Willis aan zijn na huisvrouw. Mijn eigen lieve letje. Niet vrolijk op mijn kamer zitten de, hoewel alles naar wens gaat, denkende aan mijn lieve vrouw en kindertjes, sterk verlangende om bij u te zijn, ontving ik uw aller welkomste brief. Gij weet mijn lief hoe Zerek Althoos verheugd was als ik, toen ik nog naar u vrijde, een brief van u ontving, maar dat gelijkt niets met die vrouw die mij tansbezielt. Mijn beste schat, hoe gelukkig ben ik met u, hoe waarder ik u, ik voel dat ik man, dat ik vader ben. Hoe vaart jij mijn liefde, hoe de kindertjes, hoe mijn moeder, hoe alle de vrienden? Hoe dierbaar is mij dit huiselijk briefje? Zou met dit vervelen, zou ik het geen gij mij schrijf, beuzelingen noemen? Het kan zijn dat ik verkeerd denk maar mij komt voor, dat alles, terwijl ik een lieve vrouw over haarzelf en haar kindertje schrijft, voor een eerlijk gevoelig man van het uiterste gewicht is. En dit is het ook bij mij. Hoe Zerek naar u verlang kan ik niet zeggen, maar je voelt dat zelf wel mijn hartje. Wij zijn huiselijk gelukkig, wij ben minnelkander, wij beschouwen elkander als de bronnen ons eens eigen geluks. Onze zoete kleintjes geven ons zulke aangename uren, mijn lieve vrouw is zo voor mij ingenomen, wat zijn dat mannen mij een letje die al hun uitgespaarde tijd op colleges en in golfbanen verquisten en echter vrouwen en kinderen hebben die bemiddelijk zijn. Eén verzoek heb ik op u, en als ik u iets verzoek, dan weet ik, is het bij u ook goed. Kom mij, al was het een zomerdag, niet tegenrijden, denk mij naar waardste aan uw toestand, meer zeg ik niet. Hoor, ik maak mij zo een feest van u te zullen zien, dat ik onverwachte in het laatste volgende week denk thuis te komen. De eerste ogenblikken zijn mij zo dierbaar dat ik die alleen met u en de kleintjes verkies door te brengen. Ik ben nog nimmer een etmaal van u geweest. Ach, mijn lieve letje, wat zal ik ondervinden als ik u aan mijn hart druk, als jij mij met de kindertjes omarmt en welkom kust? Goed alle de vrienden, kus mijn moeder en de kleintjes voor, uw liefhebbenen man, Willem Willis. 175e brief, de heer Abraham Blancaart, aan de eerwaardige heer evenhard redelijk. Eerwaardige heer, ei, wisse wasjes, ik weet niet, mijn lieve dominee, waar je van spreekt, dat ik u, Hendrik, bij een braaf kapitein gebracht en te sterkst heb aanbevolen, is dat zoveel zaaks? Wel, mijn goede man, ik wou dat ik veel meer voor je doen kon, want ik heb zulke een achting voor u en ik ben zo dikwijls door uw predicatie gesticht en uw vrouw is zulke een best wijf en jij hebt dat tien kinderen het ene nog schoonder als het andere, zodat ik zeggen wil, spreek daar niet van. Wel ja, die uitrusting wil wat zeggen, ik heb een gelijks kind nog kraai in de wereld, nu de jongen ziet er uit als een vorst in zijn zemonteur. Kijkmanntje, zei ik, toen ik hem naar boord bracht, want ik heb de jongen lief en ik wil hem zelf aan de kapitein leveren, kijkmanntje, nu heb ik vader en moeder bepraat om u te laten varen, je bent nu ms. Cadet en draagt een degen zowel als een admiraal, maar zo je nu reis in een ploortig leven meer zin kreeg dan in een ordentelijk gedrag en dacht, nu ben ik mijn eigen meester en vele vieze vazen meer dan zou Abraham Blancaar daar staan of hij een schepenkennis op zijn neus had. En dan zou Omjan zeggen dat het mijn schuld was dat ik mij niet mee gemoet moest hebben en dat zou niet mooi voor mij zijn. En wat denk je domineer dat heintje daarop zei? Mijn heer, zei hij, ik verzeker u op mijn woord van eer, en hij is veertien jaar, dat stond mij wel aan, op mijn woord van eer dat ik in alle opzichte braafsel oppassen. Zou ik zo ondankbaar zijn omtrend u en zou ik mijn lieve vader en moeder ooit verdriet aan kunnen doen, dan wou ik liever maar dood zijn, want dat was dan maar best. Dat was het ook, zei ik, want dan waart hij een ondeugende jongen, maar ik zie nu wel dat hij een braaf kind zei. En ik trooste hem weer zowat, en zo kwamen wij aan boord met de sloep. Daar kwam Janmaat en Kees Nevel te proppen. Hier, hein, wat dit en dat de valrip, daar is onze cadet redelijk met zijn vader. Ja, dacht ik, lieve God, was dat waar? Dan trakteerde ik het hele rommelzootje. Daar kwam een schiemman en noemde mij domineer, en toen luisterde er al de pekbroeken alkander in. Jongens, dat is een domineer, de cadets vader. Daar stond ik toen mijn beschamde kake, want ik wist wel dat ik geen domineer en heintje mijn zoon niet was. Neenmaats, zei ik, dat heb je eventjes zowat mis. Ik ben geen domineer en jouw luik cadet is mijn zoon niet, maar ik ben een koopman en een oud vrije. Nu, dat is hetzelfde. De cadets vader is een domineer en wel een zo braaf domineer als er ooit voor jou luizielen gezorgd heeft, zodat ik maar zeggen wil, dat jij de jonge heer wel moet doen. Hij zal u ook wel doen, en ik hoop dat hij zulke een braaf man zal worden dat jouw lui nog eens met hem, als jouw luik kaptein, aan de dans zult raken. Dat hoopte zij ook, en er werd braaf gehauseerd, want Abraham Blancaart gaf aan Jan Maat een voortje. Nu, het overige zal Hendrik u wel schrijven. Eer heeft u hard mijn goede dominee, wel dat zou er bekrete uitzien als juist alle braven jongens zouden moeten studeren en dominees worden, maar zo saat ons neilig als ik woorden kan op al die malen fatsoenen die nu denken dat het onze lieve heer machtig veel schelen kan, hoe een eerlijk man door de wereld komt, kunnen wij dan allemaal preken en bidden, eilieven, en wie zou dan negotie doen? Wie zou het land regeren? Wie zou, ja, wat weet ik het? Althans, jou hein is maar recht voor de zee geschikt, het is een gezonde, sterke beuker van een jongen, en als hij niet deugen wil, kan hij al zo ondeugend op de studie als op de zee worden. Zie zo, dat karwijtjes ook weer beschouwd, en uw vrouw verdient dat zij haar zoonor eens vieze admiraal ziet. Hoe lief zij hem heeft, weten wij wel, maar de vrouw sprak verstandig. Ja dominee, jij bent een man naar mijn hart. Zie, ik hou om de dood niet van dat falje vouwen, en ik kan mij zo saat ontsnijdig maken als ik daar zo hoort klagen en stenen, en van tranen dal, en van een ellendig leven enzovoort praten. Hoor God de Heer is maar veel te goed tegen zulke ondankbare kniezers en zuurkijkers. Het is goed dat zij met Abraham Blancaart niet te doen hebben, ik zou dat bangziende wolkje wat anders leren. Zie daar, daar ben ik nu zes en vijftig jaar oud, en als ik zo bij mijzelf zit, zeg ik, wel lieve God, wat al wel daden heb ik zondig mens evenwel van u ontvangen. Ik ben met weinig begonnen, ik moest voor een oude moeder en een zieke zuster het brood winnen. En zie daar, ik ben rijk, rijker dan ik elk aan de neus hang. Ik ben gezond als een vis, ik sta daar als schooverd in de dans, omringt van al mijn jonge lui. Daar is Edelingen zijn vrouw, er is mijn Willem met zijn vrouw, daar is Cobus, daar zijn ze zo allemaal om mij. Elk houdt meer van mij als de ander. De kleine klimmen tegen mij op en halen de suiker de duiten uit mijn zakken, en als Abraham Blancaart-Marins kucht of wat stil is, dan is er drommel op stelte. Het is of elk vrees met mij gelijk te zullen aftrekken, zo is het er te doen. Daar zijn die braven weduwen, wel, ik ben er als broer in huis, daar is Dominees Smidt en zijn vrouw, op de handen zouden zijn meedragen. En wat doe ik toch dan hetgeen mijn klicht is, en dat ik althoos wel tevreden ben? Want vrees God en doe wel zoveel geen marktkund, dat is het altimaal. Wat zeg jij Dominee? Maar hoe doen u de klagers? Altijd kijken zij bang, altijd vrezen zij dat zij te kort zullen komen, zij houden van niemand en niemand van hun. Op zulke watertjes vangt men zulke vissjes. Maar ons lieve heer, die maar veel te goed is, krijgt een schuld. Dan is het te heet, dan is het te koud, dan is alles zo duur, dan komt er geen staartje viss aan de markt. Summa summaarum, die lelijker zijn nooit te voldoen, en zal mij benieuwen of het in godshemel ook wel van passen voor hun zijn zal. Maar ik denk niet dat wij daar met hen zullen opgescheept zijn. Wat denk jij ervan, Dominee? Kijk denk ik, die God niet in blijdschap dient, kan niet in de hemel komen, want hij doet niets uit liefde tot God. Hij loopt daarover deze kostelijke aarde die zo keurlijk is opgesierd, net als zo'n onguur-gnorrend varken, dat alles maar al grommend en morrend een gnorkend doorslokt en nog een lelijk bakkerzet tegen een ander die het een stro in de weg legt. Zijn dat geen lieve peuzels, om op zulke plaats te komen waar alles vreugd en lofprijsdeheer is? Paulus is mijn man. Wees althoosblijmoedig en verblijt u in de hopen, en dat zij zelf in die bedroefde tijd toen er wat meer halen aan de kling was dan nu, om een goed Christen te zijn. Mijn vriendinnetje Steintje denkt net als ik, en dat doet mij zo'n deugd. Vriend Blankaard zeid zij, als ik zo desochtends opsta en die lieve zon zo in het oosten zie, en hoe alles zo als herleefd en gode dankt, dan denk ik, heren is het hier op deze stoffelijke wereld zo schoon, hoe moet het niet in uw zalige hemel zijn? En dan zing ik uit Jan Luikus Versjes het liedje op de morgens tond. Je moet weten, dominee, dat zij toen op buiten rust bij de Twee Dames gelogeerd geweest was, en dat ik de Frome Zildar met mijn rijtag vandaan haalde. Nu, mijn vriend, goed ik u, en wens u met uw vrouw en kinderen nog lang een hemel op aarde. En als jij bid, eilieven, bid ook voor mij, want het gebed des goede manns van magveel wil ik spreken. Ik blijf althoos, waarde dominee, uw hoogachtende vriend, Abraham Blankaard. PS, ik zie daar dat ik twee maal onze seniorweer genoemd heb. Nu, verschoon dat, ik mag zo niet fratzen in mijn berieven, anders schapte ik er zijn naam nog uit. Einde van de Tweede en Laatste Deel. Einde van brieven 171 tot en met 175, van historie van muurvrouw Sarah Beurrehart, opgenomen door Karola Jansen te Rotterdam, www.karolajansen.nl. Naarreden van historie van muurvrouw Sarah Beurrehart. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van oorteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Vorgelezen door Karola Jansen op 5 februari 2008. Historie van muurvrouw Sarah Beurrehart, van BetjeWolf en AchieDeken. Naarreden. Wij hopen dat de goede lezers wel zoveel belang in de historie van Sarah Beurrehart zullen genomen hebben, om nog het een en ander te willen weten van de meest hupse mensen die zij in dit werk hebben leren kennen. Veel bijzonders kan ik u niet verhalen of ik zouden in het romanesk vallen. Weet dan dat onze vriendin Beurrehart zeerde 10 jaar zeer gelukkig leeft met haar braven man en reedsmoeder is van 5 aartige kinderen die zij voorbeelding opvoet. Hoewel zij, onder ons gezegd, zeer wel weten wil dat zij in duizend opzichten den Raad Haarsmans en de lessen van de twee achtingwaardige wedoën buigzaam en Willis zich tenutte maakt. Voor zes jaren stond de oude heer Edeling alle zijne zaken aan zijn zoon Hendrik af en sleidt het grootste gedeelte van de zomer op zijn buitenplaats. In het gezelschap zijn er dochter en van de kinderen die althoos haar man en hun vader met pleidschap tegenwandelen als men weet dat hij buitenkomen zal terwijl ik doorgaans vrijdagsmiddag na beurs tijd is. De heer Blancaert woont in de stad en blijft de liefde en lust van alle die hem kennen. Mevrouw Edeling noemt hem nooit dan met aandoeningen die de kinderlijke zeer naar bijkomen. Hij gaat voort in wel te doen en terwijl de wedoë Willis en de wedoë speelgoed bij Elkander op een zeer vrij invoudig buitendje wonen heeft hij een uitvluchtte meer want hij gaat liefst om met verstandige vrouwen en jongen liden. Deze beide dames leven zo gelukkig dat de wonderlijke man eens zeiden het zelf uur beide zo'n grote trek niet zijn in de hemel te komen als voor andere mensen. Zo gelukkig zeid hij hier reeds. De eerwaardige heer Smid heeft in zoverre dominee slot als zij een vrouw hem een talrijk huis gezin geeft. Hij heeft al van zijn asperges gegeten en een stuk lands gekocht om er nog meer aan te leggen. Zodat je vrouw Willis geen kwaad voor uitzicht had op haar aanstaande mans bevordering tot grotere plaats. Alle jaar bestelt de eerlijke man zes weken aan zijn collega's en die verdelen zij in bezoeken der twee dames weduwen en van de heer en mevrouw Edeling die er op gezet zijn dat alle de kinderen medekomen en dus de oude vriendschap ook onderhouden. De heer Helmers is voor een jaar gestorven en heeft dus nog het genoeg gehad van te zien dat hij zijn een weldade aan hun die dezelf verdiende uitdeelde. Zijn een nagedachtenis is in zegen en eerbied bij elk die de wijze man kende. De heer Willis is nu negen jaar met zijn letje getrouwd en is een zo braaf, tedelieve man en vader als hij een zoon, broeder en vriend was. Hij is eigenlijk des heren Blancaarts bijzonderste gunsteling. Zijne zaken gaan gezegend en zijn een vrouw is zo wel tevreden dat zij niet eens denkt zijn er ook lieden die aanzienlijk er leven dan mijn man en ik. Zij is nu van haar vriede kind zwanger. Haar broeder is nog ongetrouwd en woont bij de heer Blancaart tot gezelschap die hem ook heren getrouwd zag. Ik zal, zeiden de goede man onlangs, ik zal zo waar voor Kobus ook nog een vrijste moeten gaan opschommelen zoals ik voor Willem deed. Want ik zou niet graag zien dat hij ook maar een niets beduind oud vrije wiert. De heer Cornelis Edeling is ook voor jaar en dag al man en vader en heeft in een vrouw die volmaakt voor hem geschikt is welzij wat beter de waarde van het geld kent en voor de dag van morgen zorgt. Zijn eerlijkheid even naart zijn een kundigheid. Ik hoor dat hij een groot advocaat worden zal. Hij en zijn aangehuwde zuster zijn de vrucht van het huiselijk leven. Maar het is toch best dat deze vrienden in hun eigen weerspraken, gelijk de heer Blancaart dat noemt, zoek een genoegzaam tegengesteld karakter vinden. Als de oude heer Edeling zijn het talrijke familie zo eens over ziet, dan zegt hij wel eens halfmompelend. Is het even wel niet een verbruid ding dat beide deze vrouwtjes niet van mijn kerk zijn? Je vrouw Hofland heeft alle reden om vergenoegd te zijn over de wijs waarop haar neef het nigt Edeling haar behandelen. Zij komt er echter zeer zelden. Je vrouw Doorsicht vervolgt haar weg in vrede, beide met woorden en daden stichtende. De heer Hendrik bezoekt haar dikwels en waar zij ook komt wordt zij ontvangen gelijk in een vrouwmer verstandige vrouw bij brave mensen althoos ontvangen wordt. Benjamin, Slimslamp en Brecht zijn beneden de nieuwsgierigheid ter lezers deze historie. De oude eerlijke Frits woont nog bij zijne mevrouw en heeft er een aller aangenaamst leven. Pieter Nelletje Degelijk is voor drie jaar aan het huis van de heer Edeling gestorven nadat zij er volgens haar zeggen een hemel op aarde gehad had. Uit haar testament bleek dat de oude eerlijke meid de heer Blancaart, mevrouw Edeling en de heer Willis al haar nalatesschap gemaakt had, met verzoek dat zij die kleinigheid niet zouden versmaden en dat zij alles met God en met ere zuinigjes had overgespaard. Zij besprak ook een vrolijke dag voor al de boeien van de heer Edeling. En terwijl de oude Frits haar eens de nieuwelijk gevraagd had, maar zij geen trouwige natuur had, en zo maakten ze hem een goudering, een zilvertant stoker en een dozijn witte zakdoeken, gemerkt PD-12, tot een erkentenist. Nu zouden wij nog wel een woordje van je vrouw Hartoch dienen te zeggen, maar terwijl wij geen de minste correspondentie hebben met geleerde vrouwen die over de zonnestofjes in de genoegzame reden schrijven, kan ik alleen zeggen dat zij en haar refriendin, de vreulen van Kvastama, nog leven, en dat men haar beide zeer sterk verdenkt van een menig te prullen tegen de godsdienst en het gezond mensenverstand te schrijven, toch die zijn zo afgrijselijk geleerd dat zij weinig lezers vinden, omdat er het vergift niet en weinig ingesuikerd is. De deugdzame mevrouw Buijszaam bekent, en zij kan er over oordelen, dat je vrouw Hartoch zo gevaarlijk niet is als zij, indien zij minder trotsheid had, zijn zouden in een tijd dat niets te geloven voor filosofie en zeedeloosheid fraaie manieren genoemd wordt van zulke lieden die aan de maatschappijt vele malen de toon geven. Er blijft dan niemand meer over dan onze eerzame Lodje Rian Dutou, dat er uit haar historie niet veel bijzonders valt op te tekenen, dat kan de goede lezer wel denken. Gliefd hij het volgende te lezen, tussen ons wel en zo niet, hij kan het overslaan. Je vrouw Lodje woont bij haar oom en tante, en schijnt schoon zij zeer op zoiets de veranderen gesteld blijft wel tevreden. Mevrouw Edeling verzoekt haar dikwels en Lodje leert nu aan de twee kleinste meisjes der dame, hetgeen die haar met zoveel geduld onderweest, namelijk, kinderen onder kousjes bereien. Je vrouw Lodje is niet weinig in haar schik als zij overtuigend ziet dat zij even wel beter de klink kan maken dan Jaantje en Mietje. Hoe het zij, elk die een goed invoudig hart weten, waarderen boven de bekwaamheden des vernufts zal ons stoestaan dat Lodje veel meer nut in de wereld doet als zij kinderen onder kousjes bereidt dan je vrouw Hartog als het digitatieën over de zonnestofjes schrijft. Einde. Einde van historie van mevrouw Sarah Burgerhart, opgenomen de Karole Janssen te Rotterdam, WBW Karole Janssen.