 Achtste hoofdstuk van de negerhut. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Negerhut door Harriet Beecherstow in de vertaaling van CEA-mensing. Achtste hoofdstuk, Elisa's ontsnapping. Het was juist Schemeravond, toen Elisa die wanhopige aftocht over de rivierwaagde. De grouwe avondnevel, die langzaam uit het water op rees, omhulde haar toen zij de oever besteg en deed haar spoedige heel verdwijnen, terwijl de gesvolle stroom en de drijvende ijschotzen een onoverkomlijke slagboom tussen haar en haar vervolger plaatsten. Hele keerde dus langzaam en ontevreden naar de herberg terug, om daar te overleggen wat verder te doen. De vrouw opende voor hem de deur van een voorkaamertje, met een karpet op de grond en gemobileerd met ene tafel, met blinkend wasdoek bedekt. Enige stoelen met hoge poten en leuningen en enige hardgekleurde pleisterbeeldjes op de mantel van de schoorsteen, waarin een smeulend vuur brandde. Bovendien stond bij de schoorsteen nog een lange houten bank en daarop zette Hely zich neer om over de onzekerheid van alle menselijke hoop te pijnzen. Wat had ik ook met het kleine kring nodig, zeiden hij bij zichzelf, dat ik mij daarvoor zo voor de gek moest laten houden. Hij verlichte zijn hart door enen niet zeer keurige uitgezochte litanie van verwensingen tegen zichzelf, die wij, hoewel er goede reden, zou zijn om ze voor zeer gepas te houden om de smaak onze lezers niet te kwetsen, maar niet zullen herhalen. Hij werd gestoord door de luide ruwestem van een man die voor de deur scheen af te stijgen en haasten zich naar het venster. Waarachtig, als dat nu niet het laatste bij komt, bij wat de mensen voorzienigheid noemen, zeiden Hely bij zichzelf, ik geloof dat Tom Loker daar is. Hij haasten zich naar buiten. Bij het bufet stond een grofgespieerd man, van volle zes voet lengte en breed naar evenredigheid. Hij had een jas van bufelhuit aan, met het haar naar buiten. Het geen aan zijn voorkomen, en ruigheid en woestheid gaf, volkomen strokende met de uitdrukking van zijn gezicht. Elke trek van dat gezicht en elke vorming van het hoofd die dierlijke woestheid kon aanduiden, was zo sterk mogelijk ontwikkeld. Wanneer onze lezers zich een bulhond konden voorstellen, die tot ene mans lengte was opgegroeid en met een hoed en jas rondliep zouden zij geen slecht denkbeeld hebben van het algemene voorkomen van deze man. In zijn gezelschap had hij een reisgenoot, die in vele opzichten een voldmaakt contrast met hem aanbood. Deze was kort en tenger. Vlug en katachtig in zijn bewegingen, en had iets turens en lurens in zijn scherpe zwarte ogen, waarmede al de evenscherpe trekken van zijn gelaad overeenstemden. Zijn lange, smallen neus liep in zulk in de spitzenpunt uit als of hij in alles wilde inboeren. Zijn dun, glad gestreken zwart haar, stak insgelijks met spitzenpunten naar voren. En al zijn bewegingen en gebaren duiden listige, voorzichtige slimheid aan. De grote grove man schonk een bierglas, half vol brandewijn, en groot het zonder een woord te spreken in eens in zijn keel. De kleine magereman verhief zich op de tenen, stak het hoofd eerst naar de ene en toen naar de andere kant, als of hij aan de flessen wilde ruiken en bestelde eindelijk een glaasje liqueur. Met een schelle, pieperige stem en met een voorkomen van voorzichtig overleg. Toen het hem gegeven werd, nam hij het op en bekeken het met vergenoegende aandacht. Gelijk iemand die denkt dat hij iets juist van pas heeft gedaan en ging het toen met korte bedachtzame deugjes uitdrinken. Wel, wie zou zulk een geluk verwacht hebben? Hoe vaart hij loker, zei de heli na de komende, en rijkte de grove man zijn hand. Voor de duivel heli, hoe komt hij hier? Was het beleefde antwoord. De katachtige man, die de naam van Marks droeg, heel dadelijk op met slurpen. Stak zijn hoofd vooruit en keek onze nieuwe bekende vragend aan. Zeg een stom, hervat de heli. Het is gelukkig dat ik u zie. Ik zit verduifeld in de klem, en gij moet er mij eens uithelpen. Wel te denken, bronnen zijn vriendelijke bekende. Daar kan iemand wel zeker van zijn. Als geblijde zijt hem te zien, moet het om een reden zijn. Wat is er nu aan de hand? Gij hebt daar een vriend, zei de heli. Marks twijfelachtig aanziende. Een companion misschien? Ja. Zo wat. Heer Marks, dat is de man met wie ik te natché ben geweest. Het zal mij plezier doen, kennis met hem te maken, zei de Marks. Eén een lange maagere hand, gelijk een ravenklauw uitstekende. Meneer Heli geloof ik. Dezelfde meneer, antwoorden Heli. En nu heren, nu wel de kander zo gelukkig hebben ontmoet. Dunkt mij moest ik eens op een kleinigheid trakteren. Kom aan, oude, vervolgde hij tegen de man aan het bivet, geef heet water, suiker en sigaren, en een goede portie van het echte goed. Dan zullen wij de kennis eens hernieuwen. Zie daar dan de kaarsen aangestoken, het vuur in de hart opgepokt en onze drie vrienden om ene tafel gezeten, wel voorzien met al het nodige om kennis aan te knopen en te hernieuwen. Heli begon een aandoenlijk verhaal van zijn ongeval. Loker kneep zijn mond dicht en luisterde met nog zijn aandacht. Marks, die met veel omslag een glas punch naar zijn eigen bijzondere smaak gereed maakte, keek tussen beide ons op en stak dan zijn scherpe neus bijna in Heli's gezicht. Hij luisterde ook oplettend naar het gehele verhaal en het slot scheen een buitengemeen te vermaken, want hij lachte dat hij schudde, hoewel zonder geluid te geven, en kneep met een gezicht vol pret zijn lippen dicht. Zo, zijt gedankt gefopt, zeiden hij eindelijk. Nu, het is aardig gedaan, dat jongen goed geeft veel last in de handel, zeiden Heli droeverg. Als wij een ras van meiden konden maken, dat niet om haar jongen gaf, liet Marks hierop volgen. Dunt mij dat het nagenoog de grootste uitvinding van onze tijd zou zijn. Ja, zeiden Heli hierop, ik heb het nooit kunnen begrijpen. Jongen zijn een grote last voor de meiden, en men zou denken dat ze blij moesten zijn als ze er afraakten, maar dat zijn ze toch niet. En hoe meer last in jong geeft en hoe minder het eigenlijk deugt, zo veel te meer zijn zij er aan gehecht. Ja, meneer Heli, zeiden Marks, oh, geef mij eens het water aan. Ja, meneer, jij zegt daar wat ik altijd gedacht heb. Eens heb ik een meid gekocht, een knappe, frisse meid was zij, en tamelijk mooi ook, en die had een jong dat ellendig stiekelijk was, een krommer rug had of zoiets. En ik gaf hem weg aan een man die wilde proberen of hij hem kon grootbrengen, als hij hem toch niets kostte. En ik had nooit gedacht dat de meid het zich zou aantrekken, maar oh, oh, jij had eens moeten zien hoe zij te werk ging. Zij is geen waarlijk, zo veel te meer van het kind te houden, omdat het ziekelijk en lastig was, en haar plaagde. En zij feinsde dat maar niet, nee, zij helde, en werd er mager van, als of zij alles verloren had, wat zij had. Het was waarlijk kodig, als men het zo bedacht, maar de grillen van vrouwen zijn onverklaarbaar. Wel, zo is het mij ook gegaan, ervalt de heli. Verleden zomer werd er aan de rode rivier een meid aan mij verkocht, met een kind dat er goed genoeg uitzag en ogen had, zo helder als die van u. Maar toen ik beter keek, bevond ik dat het steke blind was, steke blind. Wel gebreid, ik vond er geen kwaad in om hem maar van de hand te doen, zonder er iets van te zeggen, en ik verkocht hem voor een vaartje je never. Maar toen wij hem van de meid kwamen weghalen, geleek zij wel een tijger in. Het was voordat wij van de rivier waren, en ik had mijn troep niet geboeid. Wat zou ze dus doen? Ze vliegt op ene kattoenbaal, grijpt één van het volk op het dek een mes uit de hand, en ik zeg u, zij deed in het eerst iedereen voor haar lopen. Tot zij zag dat het toch niet baten zou. En toen keert zij zich om en springt. Met jongen al plomp verloren in de rivier. Zingt als een steen en komt nooit wederboven. Bah! zei de tomloker, die met blijkbare minachting na deze verhalen had geluisterd. Gij weet er beiden niet mede om te gaan. Mijne meiden zullen zich nooit zo aanstellen, dat zeg ik u. Zo, hoe voorkomt jij dat? Vroeg markt snel. Hoe ik het voorkom? Wel, als ik een meid koop, die een jong heeft, dat verkocht kan worden, ga ik even naar haar toe en houd mijn vuist voor haar gezicht. En zeg, kijk eens hier, als jij mij één dwars woord geeft, zal ik uw gezicht in beuken. Ik wil geen woord horen, geen begin van een woord. En dan zeg ik verder, dat jong is van mij, niet van u. Gij hebt er niets mee te maken. Ik zal het bij de eerste gelegenheid verkopen. Pas op dat jij geen spectakel daarover maakt, of ik zal u doen wensen dat jij nooit geboren maakt. Ik zeg hier, zij zien dan wel dat het geen gekheid is als ik begin. Het maakt haar zo stom als vissen. En als ene van haar begint en maar in jangt, wel. En daarmee liet hij zijn vuist op de tafel vallen met een bonds. Die zijn reden genoegzaam aanvulde. Dat noem ik spreken, zeiden Marks glimlachend, en gaf heli een stoot in de zijde. Weet Tom het die meiden niet aan het verstand te brengen, he? Ik geloof dat zij u wel begrijpen, Tom, al zijn allen negen koppen wolig. Zij zullen niet twijfelen aan uw mening, Tom. Als jij de duivel niet zei, Tom, zijt jij een tweeding, broeder. Dat wil ik voor u getuigen. Tom nam dit compliment met voegzame bescheidenheid aan, en keek zo vriendelijk als er mogelijk was. Heli, die vrij wat gedronken had, begon een bijzondere verheffing van zedelijk gevoel te ontwaren. Geen ongewoon verschijnsel bij heren van een ernstig en nadenkend karakter onder dergelijke omstandigheden. Wel, Tom, zeiden hij, dat is waarlijk te erg, zoals ik u altijd gezegd heb. Gij weet wel, Tom, hoe ik over die dingen met uw plachten praat, daar te natje. En uw plachten bewijzen dat wij er eventueel mee wonnen voor deze wereld als wij hen goed behandelden. En bovendien beter kans hielden om eindelijk in de hemel te komen, als wij ons opraakten, en toch anders niets meer konden krijgen. Weet je dat nog wel? Bah, of ik het weet, antwoordde Tom, maak me niet misselijk met die kost. Mijn amaag begint nu al te koken. En hij dronk een half glas klare brandewijn uit. Ik zeg dit, hervalt de heli, achterover in zijn stoel leunende en met nadrukkelijke gebaren. Ik zeg dit, ik heb altijd gemeent mijn handel te drijven om haar geld mede te winnen. Eerst en vooral zo goed als iemand, maar daarom is de handel toch niet alles, en geld is niet alles, want wij hebben allen toch ene ziel. Het kan mij niet scheden, wie mij dat hoort zeggen. En ik denk er voor puntje puntje dikwijls aan. Zodat ik het ook wel zeggen mag. Ik geloof aan de godsdienst. En eens als ik geld genoeg bij al kan er heb, denk ik ook voor mijn ziel te zorgen. En wat baat het dus meer goddenloosheid te doen dan werkelijk nodig is. Mij komt het voor dat het lang niet voorzichtig is, voor u weer ziel te zorgen, zei de Tom verachtelijk. Men zou hard moeten zoeken om een ziel in u te vinden. Maak u daarover, maar niet ongerust. Al zift de duivel u door een korenzeef. Hij zal geen ziel vinden. Wel, Tom, wat zei het geen bars, zei de heli. Waarom kunt jij het niet vriendelijk opnemen, als iemand tot uw best wil spreekt? Houd op met dat gemaal, antwoordde Tom, even grof. Ik kan bijna alle praatjes van uw horen. Behalve die vrome praatjes, die zouden mij ziek maken. En wat is dan eigenlijk het verschil tussen u en mij? Het is niet dat jij een zeer beter bent of een zeer meer gevoel hebt, maar het is klinklare honse laaghartigheid en lafheid dat jij de duivel wilt bedriegen en u zelfen uit zijn klauwen redden. Door zie ik het niet, en uw godsdiensten geworden, zoals jij zegt, is maar een gemene streek. Ga laat uw leven lang, uw rekening bij de duivel oplopen en wilt dan uitvloeg je zoeken, als de tijd van betalen wordt. Bah, kom, kom heren. Dat zijn dingen die nu niet te pas komen, zei de Marks hierop. Meneer Heli is een heel ordentelijke man, daar twijfel ik niet aan. En heeft zijn eigenes soort van geweten. En grijt Tom het ook uur manier van denken, en die is ook heel goed. Maar twisten, weetgen, baat niets. Laten wij tot de zaak komen. Wat is het nu, meneer Heli? Gij wilt dat wij u helpen om die mij te vangen. De mijt gaat mij niet aan, zei Sanjelbi. Het is mij maar om de jongen te doen. Ik ben een gek geweest, dat ik de ap gekocht heb. Gij zei doorgaans een gek, brompte Tom. Stil toch loker, duw de Marks hem toe. Meneer Heli wil ons immers een goed karwijtje aan de hand doen. Zeg eens, hoe ziet die mij eruit? En wat is zij? Wel blank en mooi en goed opgebracht. Ik had Selbi honderd of duizend voor haar willen geven. En zou nog goede winst hebben gemaakt. Blank, mooi en goed opgebracht, herhalde Marks, met levende gebegeerde, in al zijn scherpe trekken. Kijk, kunst aanloker, welk een heerlijk kansje. Wij moeten de zaak voor eigen rekening ondernemen. Wij vangen ze. De jongen gaat natuurlijk naar meneer Heli. En wij brengen de meid op speculatie naar Orleans. Is dat niet heerlijk? Tom, wiens brede grove mond onder het luisteren had open gestaan, sloot hem nu op eens dicht. Gelijk een bullhond naar een stuk vlees hapt. En scheen vervolgens op zijn gemak het smakelijke denkbeeld te verzwelgen. Gij weet, zei de Marks tot Heli, onder de hand zijn glaspunch omroerende. Wij hebben rechters overal langs de kust, die klaarstaan om alle nodige kleinigheden in ons vak te doen. Tom moet voor het vangen zorgen, en ik om als een heer gekleed met blinkende laarzen. En dat alles als ze gezworen moet worden. Gemoetend zien vervolgde hij met trotse zelfvoldoening. Hoe ik mij dan houden kan. De ene dag ben ik Mr. Twiccans van New Orleans. De andere dag kom ik zo van mijn plantage aan de Paraldrievier, waar ik 509's heb. Dan weder ben ik een verren neef van Henry Clay of een andere grootman. Eder heeft zijn bijzonder talent, weet je? Tom is een kerel, als er gebulderd of gevochten moet worden. Maar voor het liegen, deugt hij niet. Dat gaat hem niet natuurlijk af. Maar oh, als er iemand in het land is, die beter op alles kan zweren, en alle omstandigheden beter bij elkaar brengen, en een strakker gezicht daarbij kan zetten dan ik, dan zou ik hem wel eens willen zien. Meer zeg ik niet. Ik geloof dat ik het wel klaren zou. Al keken de rechters wat nauwer dan zij doen. Zometijds wens ik haast dat zij wat nauwer keken. Het zou veel aardiger en prettiger zijn, als zij dat deden. Weet je? Tom Loker, die gelijk reedsgebleken is, langzaam in zijn denkende doen was, stoorde jouw markt door zijn een zware vuist op de tafel te laten vallen, zodat er alles oprinkelde. Ik doe het, zei de hij. Ga je hoefde glazen, daarom niet te breken, zei de markt. Bawar uwe vuist maar voor tijd van nood. Maar, heren, zal ik dan ook geen aandil hebben in de winst? Volg hele nu. Is het niet genoeg dat wij de jongen voor de vangen antwoorden, Loker? Wat wilt jij anders? Wel, zei de hebi, dat ik u het kansje aan de hand doe, is toch iets waard. Zeg, tien procent van de winst, na aftrek van de kosten? Loker barste uit in een geduchte vloek en liet nog in zijn vuist de tafel vallen. Kennen ik u niet, Daniel Heli, zei de hij vervolgens. Denk niet, dat je mij zo zult beet nemen. Geloofd gij dat, Marks en ik, het negen vangen, bij de hand hebben genomen, alleen om zulke heren als geizijd van dienst te wezen en niets voor onszelfen te verdienen? Dat lijkt er niet naar. Wij houden de meid, geheel en al, en gemoogd u maar stil houden, of wij houden ze allebei. Wat zou het ons beletten? Heb gij ons het wild niet gewezen? Wij mogen het even goed vangen als gij, zou ik denken. Als gij of shelby ons wilt vervolgen, ga dan maar eens kijken, waar de patrijzen van verleden jaar zijn. Als gij of ons vinden kunt, staat het u vrij. Wel nu, laat het dan maar zo blijven, zei de Heli ontsteld. Gij vangt dus de jongen voor mij. Gij hebt mij altijd eerlijk behandeld, Tom, en u wordt gehouden. Dat weet u wel, antwoordde Tom. Ik houd mij niet op met uw gethem, maar valt spel, speel ik zelfs de duivel niet. Wat ik zeg, dat ik doen zal, dat doe ik. Dat weet gij wel, Danielle Heli. Jawel, jawel, dat zei ik ook, Tom. En als gij mij maar beloven wilt, dat gij die jongen over een week voor mij gereed zult houden, waar gij maar zelf verkist, is het al wat ik eis. Maar nog lang niet, al wat ik eis, hervatte Tom. Gij denkt toch niet, dat ik voor niet zaken met u gedaan heb te natcheren, Heli. Ik heb geleerd een aal vast te houden, als ik een pak. Gij moet 50 dollars geven, maar vooruit, of ik verzet geen voet. Ik ken u wel. Wat, als ik u een kansje aan de hand heb gedaan, dat u duizend of 1600 zuivere winst kan opbrengen. Wel, Tom, gezegd onredelijk. Ja, en hebben wij geen werk aangenomen, voor vijf weken achterin. Zoveel als wij maar af kunnen. En als wij nu alles verzuimen, en die jongen van u gaan nalopen, en eindelijk misschien de meid niet eens pakken. Meiden zijn altijd duivels moeilijk te pakken. Wat dan? Zou het gij ons, dan een cent betalen? Bedankt, ik zie het u al doen. Bah, nee, tel ons u er 50 op de hand toe. Als de zaak goed uitkomt, geven wij ze u terug. Zo niet, dan is dat voor onze moeite. Dat is billijk, niet waar marks? Zekerlijk, zekerlijk antwoorden marks op een verzoenen toon. Het is maar geld op de hand. Maar wij zullen de zaak wel in de minne schikken. Wees maar gerust. Tom zal u die jongen brengen waar gij verkist, niet waar Tom? Als ik het jong vang, breng ik het naar Cincinnati en laat het bij grootmoeder Belcher antwoorden loker. Marks had één smerige portefeuille uit zijn zak gehaald. En een strokpapier daaruit neemende begon hij mompelend te lezen. Barnes, Shelby County, Jongen, Jim, 300 dollars voor hem. Dood of levend. Edward, Dick en Lucie, man en vrouw, 600 dollars. Mijn polly met twee kinderen, 600 voor haar of haar hoofd. Ik loop onze zaken eens even door om te zien of wij dit nog kunnen waarnemen. Wij zullen Adams en Springer op deze moeten afzenden. Zijde hij na zich een post te hebben bedacht. Zij staan al enige tijd geboekt. Ze zullen te veel rekenen, zei de Tom. Dat zal ik wel schikken. Zij zijn zo jong in het vak en zullen wel begrijpen dat zij goedkoop moeten werken, antwoorden Marks, terwijl hij stil voor het las. Drie ervan zijn gemakkelijke karwijen, want al wat zij te doen hebben is ze dood te schieten of te zweren dat ze doodgeschoten zijn. En daar kunnen zij natuurlijk niet veel voor rekenen. Die andere dingen kunnen nog wel wat uitgesteld worden. Daardoor vouden hij het papier weder op. Laten wij nu tot de bijzonderheden overgaan. Gee hebt dus die meid aan land zien komen, meneer Haley. Zeker, zo duidelijk als het uzie. En een man die haar de kant op hielp, zei de loker. Zeker zag ik dat. Waarschijnlijk is zij ergens in genomen, zei Marks nu. Waar? Dat is de vraag. Wat zegt de Tom? Wij moeten vannacht nog de rivier over, zei de Tom. Maar er ligt hier geen boot, liet Marks naar opvolgen. En het ijs kruidgeweldig. Zou het niet gevaarlijk zijn? Daar weet ik niet van. Maar alleen dat het gedaan moet worden, antwoordde Tom beslissend. Maar toch, hervatte Marks onrustig. Ik weet niet. Hij stond op en ging naar het venster. Het is pik donker buiten en... Het lange en het korte van de zaak is, dat gebang zei Marks. Maar dat kan ik niet helpen, gemoemd toch mee. Zou het er misschien een paar dagen willen wachten tot de meid, langs de onderaartse spoorweg, naar Sandusky of zo is gebracht? Oh nee, ik ben volstrekt niet bang, zei de Marks. Maar, maar wat? Wel, één boot. Gij weet dat daar geen boot is. Ik heb de vrouw horen zeggen, dat er vanavond ene kwam. En dat er iemand mede over ging. Gevaarlijk of niet? Wij moeten met hem mede, zei de Tom. Ik onderstel, dat jij goede honden hebt. Merk de heli nu aan. Allerbeste, antwoordde Marks. Maar wat baat dat? Gij hebt toch niets van haar om aan te laten ruiken. Ja, dat heb ik wel, zei de heli zeegapralende. Hier is haar doek, die zij in haar haast op bed heeft laten liggen en haar hoed ook. Dat is gelukkig, zei de loker, geef maar hier. Maar de honden zouden de meid kunnen beschadigen. Als zij haar onverwacht pakten, zei de heli. Dat is een bedenking, zei de Marks. Onze honden hebben daar in mobiele, in zijn kerel half in stukken gescheurd, eer wij en konden terug roepen. Wel zietgen, voor deze soort, die voor haar mooi moet verkocht worden, gaat dat niet aan, zei de heli. Dat begrijp ik, antwoordde Marks. En bovendien, als zij ingenomen is, gaat het ook niet. Honden helpen niet in deze staten, waar die schepsels met rijtuig weggebracht worden. Zij kunnen dan natuurlijk geen spoor vinden. Zij helpen maar alleen in de plantages, waar de negers als zij weglopen, zelf moeten lopen en niet geholpen worden. Wel nu, zei de loker, die even de kamer uit was geweest om iets te vragen. Ze zeggen dat de man met de boot gekomen is. Dus Marks, deze keek treurig rond, in het aangename nachtverblijf, dat hij verlaten moest. Maar stond toch langzam op. Na nog enige afspraken te hebben gemaakt, stelde heli, met zichtbare tegenzin, tom de 50 dollarste hand, en zo schijde het alkanderwaardige drital voor die avond. Indien sommigen van onze beschaafd en christelijke lezers iets tegen het gezelschap hebben, waarin die toneel hen gebracht heeft, laten wij hen dan mogen verzoeken, om bij tijds hunne vooroordelen te overwinnen. Het negen vangen, moeten wij hun herinneren, verheft zich tans tot de waardigheid van een wetter en patriotisch berop. Wanneer het gehele brede land tussen de Mississippi en de stille Zuid-Zee, één grote markt voor lichamen en zielen wordt, en menselijke koop waar de locomotieve neigingen deze 19e eeuw behoud, kunnen de handelaar en de negenjarig nog wel eens tot onze aristocratie gereken worden. Terwijl dit in de Herberg-voorviel, reden Sam en Andy vol blij de zelfvoldoening naar huis. Sam was zo opgewonden als maar mogelijk was, en gaf zijn overmaat van genot lucht door allerlei onnatuurlijke geluiden en uitroepen, en allerlei wonderlijke bewegingen en vervringingen van zijn lichaam. Sontijds reed hij het achterste voer, met het gezicht naar de staart van zijn paard, en zich dan met een zegenkreed en een luchtsprong weder rechtplaatsende zette hij een ernstige gezicht en begon Andy op hoogdravende toon een vermaning te geven dat hij lachte en voor gek speelde. Dan wederstoeg hij zich met de handen in de zijden en hief een schaterend gelach aan, zodat het door de oude bossen weer geallumde. Onder al die griemassen wist hij echter zijn paard in vliegende ren te houden. Tot hij, met zijn makker, tussen 10 en 11 uur weder over het kiezelgruis langs de veranda knechste. Mevrouw Shelby eilde naar buiten, zei het geedat Sam, waar zijn zij? Meneer Hely zit in de herberg uit te rusten. Hij is schrikkelijk vermoeid mevrouw, en Elisa Sam. Oh, zij is door Jordaan over. In het land van Canaan zou iemand mogen zeggen. Wat mengt hij toch, Sam? Zei de mevrouw Shelby bijna flauwvalende. Toen de mogelijke betekenis deze erwoorden haar te binnenkwam. Wel, mevrouw, de heren bewaard die de zijmen zijn. Lissie is over de rivier gekomen naar Ohio. Zo wonderlijk, als of de heren, haar in een vuurige wagen met twee paarden had overgebracht. Sam's vroomheid was in de tegenwoordigheid zijn er meesteres, bijzondervuurig. En hij bracht aan altijd zoveel schriftuurlijke uitdrukkingen en beelden te pas, als hij maar kon. Kom hier, Sam, zei de meester Shelby. Die, insgelijks, onder de veranda was gekomen. En zeg u er meesteres, wat zij verlangt te weten. Kom, Emilia, vervolgde hij, zijn arm om haar heen slaande. Gij staat te beven. Gij geeft al te veel toe aan uw gevoel. Te veel toe aan mijn gevoel? Ben ik geen mevrouw, geen moeder? Zijn wij niet bij God verantwoordelijk voor dat arme schepsel? O, God, reken ons deze zonden niet toe. Welke zonden, Emilia? Gij ziet in mezelf er wel dat wij alleen maar gedaan hebben wat wij moesten noemen. Het geeft mij toch een ontzennend gevoel van het schuld, antwoorden me vrouw Shelby. Dat kan ik niet wegredeneren. Hier, Andy, Gij neger, maak wat haast, Clipsam, breng de paarden naar de stal. Hoort Gij niet dat de meester mij roept. En wel draa verscheent Sam, met zijn hoofdzieraat van palmbladeren in de hand, voor de deur der voorkamer. Zeg ons nu duidelijk, Sam, hoe de zaak is afgelopen, zei de Mr Shelby. Waar is Elisa, als Gij dit weet? Welmeester. Ik zag haar met mijn eigen ogen op het drijvende ijs overstappen. Zij kwam op een buitengemenen manier aan de overkant. Het was niets minder dan een wonder. En ik zag een man aan de Ohio-kant haar ophelpen. En toen raakte zij in het donker uit mijn ogen. Ik vind dat wonder enersins ongelooflijk Sam. Op drijvend ijs overstappen gaat zo makkelijk niet, zei de Mr Shelby. Gemakkelijk, heepsam, niemand kon het gedaan hebben als de heren hem niet hielp. Ik zal het u zeggen hoe het was. Meneer Hely en ik en Andy, wij kwamen aan het herbergje aan de rivier. En ik reed een beetje vooruit. Ik had zulke een ijver om Lizzie te vangen, dat ik mij niet kon inhouden. En toen ik voorbij het venster kwam, daar stond zij, zo waar vlak in het gezicht, en zij kwamen achter mij aan. Wel, ik verlies mijn hoed, en zei o hard genoeg om de dodenlakker te maken. Natuurlijk hoort Lizzie dat, en zij stapt achteruit. En meneer Hely rijdt voorbij naar de deur. En toen diep zij de achterdeur uit naar de rivier. En toen zag meneer Hely haar en schreeuwen. En hij en ik en Andy, wij liepen haar na. Ze komt aan de rivier. En daar was de stroming langs de kant, volledien voetbreed, en aan de overzijde lag het ijs op meneer te wiegelen, alsof het een groot eiland was. Wij kwamen recht achter haar aan, en ik dacht zeker dat hij haar al had. En toen gaf zij zulke een schreeuw als ik nooit in mijn leven gehoord heb. En daar was zij, op eens aan de overkant van de stroom, op het ijs, en voortliep zij, al gillende en springende, en het ijs ging krik, krak, blis, plas. En zij sprong maar voort als een hert. O, wat kan die meid springen? Mevrouw Shelby was stil een bleek van aandoening blijven zitten, terwijl Sam dit verhaalde. God zij gedankt, zij is dan niet dood, zijde zij eindelijk. Maar, waar is het arme kind nu? De heren zal voorzien, antwoordde Sam, en liet met ene zonderling een vertoning van vroomheid zijn ogen rollen. Zoals ik gezegd heb, dat is de voorzienigheid geweest en niets anders. Gelijk mevrouw ons altijd heeft onderricht. Er komen altijd werktuigen op om de wildes heren te doen. Als ik er niet geweest was, zou zij vandaag wel twaalfmaal gevangen zijn. Was ik het niet, die de paarden van morgen liet holen, en ze bleef nalopen, tot dicht bij etens tijd. En bracht ik meneer Hely vanavond niet vijf meilen van zijn weg af. Anders zou Helyssy zo gemakkelijk achterhaald hebben als een hond en kip. Dat zijn alles proeven van de voorzienigheid. Het zijn een soort van proeven, waar geen spaarzaam mee de zoet moeten zijn, Sam. Ik duld zulke streken niet van mijn onderhoorigen, zijde Mr. Shelby, met zoveel barsheid als zij bij deze gelegenheid fijn zou komen. Nu baat het even weiner zich op een neger boos te willen houden als om een kind. Beide zien door instinkt de warestaat ter zaken. Al fijnst men het degendeel. En Sam schrikte dus wel strek niet van deze bestrafing, hoewel hij in gezicht voldroevig ergens zette en zeer moet vader de hoeken van zijn mond neertrok. Meester heeft gelijk. Volkomen gelijk. Het was lelijk voor mij. Dat is niet anders. En natuurlijk willen meester en mevrouw zulke dingen niet goedkeuren. Dat gevoel ik wel. Maar een arme neger zoals ik komt somtijds in grote verzoeking om lelijke dingen te doen. Als iemand zo te werk gaat als die meneer Heli. Hij is geen gentleman, gans niet. Iedereen die zo is groot gebracht als ik, moet dat wel zien. Wel Sam, zei een mevrouw Shelby. Daar ga je uw misstap schijnt te begrijpen, kunt jij nu Tante Klové gaan zeggen dat zij u wat van die hand kan geven, die vandaag van het diner is overgebleven. Gij en Andy moeten wel honger hebben. Mevrouw is veel te goed voor ons, antwoordde Sam, maakte een vleuggebuiging en ging hing. Mensal wel zien, gelijk reeds vroeger is aangemerkt dat Sam een aangeboren talent bezat, het welk hem in de politieke wereld zeker ver had kunnen brengen. Een talent om alles wat hem voor de voeten kwam tot hem kapitaal te maken, om tot eigen lof en eer te beleggen. En nadat hij tot genoeg een der voorkamer, gelijk hij vertrouwde, zijn vroomheid en nederegheid had laten blinken, zette hij met zekere losse zwier zijn hoofddeksel van palmebladeren op en ging naar het gebied van Tante Klové met het voornemen om in de keuken een zerecht te schitteren. Ik zal die negers een z'n redenvoering laten horen, nu ik een gelegenheid toe heb, zeiden hij bij zichzelf. Ik zal maken dat zij mij met open mond staan aan te kijken. Het moet hier aangemerkt worden dat Sam er bijzonder vermaken had met zijn meester naar allerlei politieke vergaderingen te rijden waar hij op een hek of in een boom gezeten met grote liefhebberij naar de redenaren zat luisteren, om dan afgeklommen onder de broeders van zijn eigen kleur, die insgelijks met hun meestalzaren meegekomen, deze met de koldigste nabootsing in die hij met onvoorstoorbare deftigheid uitsprak te stichten en te vermaken. Hoewel zijn naast de toehorters liden van zijn eigen kleur waar, stonden niet selden in het rond enige van blankere tint, die lachende en wenkende luisterden, waarop Sam dan niet weinig trots was. Kortom, Sam was blijkbaar tot redenaar geroepen en verzuimde geen gelegenheid om die roeping te volgen. Nu had van oude tijden af tussen Sam en Tante Chloé ene soort van slepende vijandschap, of liever, ene in het ooglopende koelheid bestaan. Maar daar hij tans het oog op een goede maaltijd had, besloot hij om zijn vooruitzichten niet te bederven. Ditmaal buitengemeen verzoemelijk te zijn, want hij wist dat hoewel de bevelen van mevrouw zeker naar de letter zouden worden opgevolgd, het toch een groot voordeel voor hem zou zijn als de geest ook daarbij medewerkte. Hij verscheen dus voor Tante Chloé met een bedeest, gedulde gezicht, gelijk iemand die om één zijn of ongelukkige mede mensen te dienen, onmetelijk veel had uitgestaan en wijde er breed over uit dat mevrouw hem gezegd had naar Tante Chloé te gaan, om vergoeding te krijgen voor wat hij aan eten en drinken tekortgekomen was, waardoor hij onbewimpelt haren opperheerschapij in de keuken en de aanhoorigheden daarvan erkende. Hij slaagde naar wens. Geen onnoozelen, een brave vergadering van kiezers liet zich ooit gemakkelijker door de oplettendheden van een gesleven kandidaat om de tuin leiden. Dan Tante Chloé zich door samstvriendelijkheid liet indemen en al waren hij de verloren zoon zelf geweest. Zo had hij niet met meer moederlijke mildheid kunnen overladen worden. Weldra zat hij vergenoegd bij een grote blikke pan die een ola potrida bevatte, van alles wat er in de laatste twee of drie dagen op tafel was geweest. Smakelijke brokkenham, goudkleurige meiskoek, stukken puddik van allerlei vatsoen, honderbouten, vlerken en koppen, al de slagdaar in schilderachtige verwarring. En Sam zat daar, als koning van dat alles, met zijn palmbladere kroon op één oor en Andi als begunstigd leeftrawand aan zijn rechterhand. De keuken was vol van zijn makkers. Die haastig uit de verschillende hutten waren komen aanlopen om te horen welke uitslag de avonturen van de dag hadden gehad. Nu kon Sam schitteren. Hij haalde zijn geschiedenis met al de sieraden die nodig waren om het effect ervan te vergroten, want Sam liet een verhaal nooit door zijn handen gaan zonder het te vervraaien. Een schaterend gelach begeleidde zijn vertelling en werd opgevangen en voortgezet door het kleine goed. Dat in aantal op de vloer lag en in de hoeken zat. Onder al dat rimoor en gelach bewaarde Sam echter een onverzettelijke kalmte en liet slechts van tijd tot tijd zijn ogen rollen, of weerp zijn hoarders een onweerstaanbaar kodige blik toe, zonder van de hoogte zijn er wel sprekendheid af te dalen. Gij ziet nu, landgenoten, zei de Sam, met nadruk, een hunderbouwtje opstekende. Gij ziet nu, waardoor ik in staat ben, om u allen te verdedigen. Ja, u allen, zeg ik, want hij die beproeft, om één van ons volk te vangen, is even goed als die allen beproeft te vangen. Gij ziet, het beginsel is hetzelfde, dat is duidelijk. En ieder van die drijfers die naar één van ons volk komt zoeken, wel nu, hij vindt mij in zijn weg. Ik ben de man, met wie hij te doen heeft. Ik ben de man, bij wie gij allen maar komen moet, mijne broeders. Ik zal voor u rechten strijden, ik zal ze verdedigen tot de laatste ademtocht. Maar Sam, viel Andy hierop in. Gij had mij pas vanmorgen gezegd, dat gediemeneer woudt helpen om Lizzie te vangen. Het komt mij voor, dat uw praten niet goed samenhangt. Ik zeg u nu, Andy, antwoorden Sam, met geduchte meerderheid, dat gij niet praten moet over iets waar gij niets van weet. Jongens zoals Gij, Andy, menen het wel goed, maar zij kunnen nog geen opinie hebben over de grote beginselend van gedrag. Andy scheen verslagen, vooral door het vreemde woord opinie, het welk ook de meeste jeugdige ledende vergadering voor alles afdoende schenen te houden. Sam vervolgde. Dat was volgens mijn geweten, Andy. Toen ik Lizzie meende te vangen, dacht ik werkelijk dat meester daarop gesteld was. Doen ik begreep dat mevrouw op het tegendeel gesteld was, was dat nog meer volgens mijn geweten, omdat iemand altijd meer wint als hij zich op de kant van mevrouw houdt. Zo ziet gij dat ik op alle beide manieren consequent ben en mijn geweten getrouw blijf en mij aan beginselen houdt. Ja, beginselen, vervolgde hij en pikte naar drukkelijk in de lekkere brok. Waar zou de beginselen goed voor zijn, als men niet consequent is? Dat zou ik wel eens willen weten. Daar, Andy. Gij mocht dat beentje hebben, het is nog niet schoon afgekloven. Daar Sam's gehoor met openmond bleef luisteren, kon hij niet anders doen dan voortgaan. Dat stuk van de consequentie, hervatte hij, zeer diepzinnigkijkende, is iets wat de meeste mensen niet duidelijk begrijpen. Ziet het wel? Als iemand eerst stijf en sterk volhoudt voor het enen, en dan naar de hand voor het tegendeel, dan zeggen de mensen, en dat zeggen zij natuurlijk genoeg, hij is niet consequent, maar laten wij het eens beter bezin. Ik hoop dat de gentleman en de schone seksen mij zullen verschonen als ik een af alle dag zijn vergelijking gebruik. Hier wil ik boven op een hooiberg komen. Wel, ik zet mijn ladder aan de ene kant, maar daar gaat het niet. Omdat ik dan daar niet meer probeer, maar mijn ladder aan de andere kant zet, ben ik daarom niet consequent. Ik ben consequent, als ik er op wil komen. Aan dat voorkant mijn ladder ook staan mag. Ziet je dat allemaal niet? Dat is het enige waarin hij ooit consequentiteit geweest. Dat weet de heer, mummelde de tante Chloé, die ongedulder begon te worden, daar de vrolijkheid van de avond voor haar enigszins was, zoals de scheeft zegt, gelijk eerlijk op Zalpeter. Ja, waarlijk hervat de Sam te vreden met zijn avondmaal en de gemaakte indruk opstaande, ja, meine medeburgers en dames van de andere seksen in het algemeen, ik heb begrinselen. Ik ben trots om ze te bekennen. Zij zijn een droom voor deze tijd en voor alle tijden. Ik heb begrinselen en ik houd er mij aan vast met hand en tand. Zodra ik denk dat iets een begrinsel is, pak ik het aan. Het zou mij niet kunnen schelen al wilde zijn mijn leven verbranden. Ik zou recht naar de brandstapel gaan, dat zou ik, en zeg hem, hier kom ik om mijn laatste bloed te storten voor mijn begrinselen, voor mijn vaderland en voor de algemene belangen der maatschappij. Wel, zei de tante Klové hierop, één van uw begrinselen zal moeten wezen om op één of andere tijd van de nacht naar bed te gaan en niet iedereen tot aan de ochtend op te houden. En nu als jij jongens geen klappen wilt hebben, maakt dat geen voortkomt. En wat heel gauw. Negers, jij allen, sprak zan, en zwaaien er met deftige vriendelijkheid zijn hoofdzeeraapt. Ik geef u mijn zegen. Gaat nu naar bed en weesd brave jongens. En met dit aandoenlijk afscheid ging de vergadering uit één. Einde van hoofdstuk 8, 9e hoofdstuk van de negen hut. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koeders, negen hut door Harriet Bietjastow in de vertaling van zehemensing. 9e hoofdstuk, waarin het blijkt dat de senator niet meer dan de mens is. Het ligt van een vrolijk vuur, beschenen tapijt, één deftig gemobileerde voorkamer, en flickerde op de teekopjes en de blinkende trekpot. Toen senator Beurt zijnelaars een uitdrok om zijn ne voeten in een paar vrije pantoffels te steken, die zijn ne vrouw voor hem gewerkt had, terwijl hij op zijn ne z'n naturale reis uit was. Mevrouw Beurt was met een vergenoegd gezicht bezig met nog één en ander op de tafel te schikken en sprak tussen beide een vermanend en waarschuwend woordje tot enige kinderen van verschillende ouderdom, die zich vermaakten met al die manieren van dag tot kwaad doen, welke seder te dagen van de zondvloed de moeders hebben verbaasd doen staan. Tom blijf van de deur af. Als een zoete jongen. Mary, Mary trekt de kat niet bij haar staart, arme poes. Nee, Jim, jij mocht niet op de tafel klimmen. Gij weet niet lieve, welk, een verrassing, het voor ons allen is, u vanavond nog thuis te zien. Voegde zij er eindelijk bij, toen zij tijd vond om iets tegen haar man te zeggen. Ja, ik dacht, ik moet eens komen overvliegen en thuis een plezierige avond en wat rust hebben. Ik ben dood moe en heb hoofdpijn. Mevrouw Beurt weerp een blik naar een flesje met kamverdroppeltjes, dat in een half openen kast stond en schenen naartoe te willen gaan, maar haar echtgenoot weer hield haar. Nee, nee, Mary, zei de hij, geen medicijn. Een kopsterke, hete thee en wat van onze goede huiskost is al wat ik nodig heb. Het is een vervelend werk dat we te maken. En de senator glimlachte, als of hij zich enigszins trelde, met het denkbeeld dat hij zich voor zijn vaderland opofferde. Wel zeiden zijne vrouw, toen het aan de thee tafel minder druk begon toe te gaan. En wat hebben zij in de senaat gedaan? Nu was het iets zeer ongewoonst bij het zachtzinnige mevrouwtje Beurt, dat zij haar hoofdbrak met het geen er in het huis van de senaat omging. Zeer weiselijk denkende dat zij genoeg met haar eigen huis te stellen had. Mr. Beurt sloeg dus een paar enigszins verbazende ogen op en antwoorden, niet veel van belang. Maar is het waar dat zij in de wet hebben aangenomen om de mensen te verbieden, eten en drinken te geven aan die arme kleurlingen die ergens langskomen. Ik heb gehoord dat men van zulke ene wet sprak, maar ik dacht niet dat in de christelijke wetgeving ze zou aannemen. Wel, Merrie, gij wordt op eens politiek. Nee, toch niet. Ik stoor mij geen zeer aan al uw politiek over het geheel. Maar dit zou ik recht uit voor vreed en onchristelijk houden. Ik hoop toch, lieve, dat er geen er zulke wet is aangenomen. Er is een wet aangenomen om iedereen te verbieden de slaven voor te helpen die van Kentucky overkomen, lieve. Er is zoveel van dien aard door die heet hoofdige abolitionisten gedaan, dat onze broeders in Kentucky zeer verstort zijn. En het schijnt nodig en niet meer dan menslievend en christelijk iets te doen om die opgewondenheid te doen bedaren. En wat zegt die wet? Zij verbied ons toch niet om die arme schepsels een nacht te laten schuilen en om ze wat hartsterkendste eten en wat oude kleren te geven. En weer stil te laten heen gaan. Jazeker lieve, dat zou voor het helpend zijn. Mevrouw Beurt was een blozend en zachtzinnig vrouwtje ontrend vier voetlang met zachte blauwe ogen, een heldere, fijne kleur en het zachtste liefste stemmetje van de wereld. Wat haar moet betrof, een kalkoense haan van middelbare groten kom haar op de vluchtjagen als zij maar eens kockelde en een huishond van de gewone soort kom haar ogen blikkelijk tot onderwerping brengen, alleen door zijn tanden te laten zien. Haar echtgenoot en haar kinderen waren haar gehele wereld en deze beheersten zijn meer door verzoek en overreding dan door bevel of redekaveling. Er was slechts één ding dat in staat was om haar vuur te doen vatten en dit was iets wat juist de zachtste kant van haar buitengemeen zacht en medeleidend gemoetrof, alles wat naar vreedheid geleken was in staat om haar in een het drift te brengen. Desten meer, ontrustend en onverklaarbaar omdat zij anders zo zacht van karakter was. Doorgaans, de inschikkelijkste van alle moeders, hadden haar jongens nog ene erbide geherinnering aan de geduchte kastijding die zij hun eens gegeven had, toen zij hen met enige ondeugende knapen uit de buurt samengespannen had gevonden om een weerloos kartje te stenigen. Ja, toen was ik verschrik, placht kleine William te zeggen. Moeder kwam naar mij toe, zodat ik dacht dat zij razend was geworden en ik kreeg een pak en werd zonder eten in bed gestopt. Eer ik nog bekomen was van de verwondering wat er met mij gebeurde en daarna hoorde ik moeder buiten de deur hart op snikken en dat was nog erger dan al het andere. Ik zeg u, we hebben nooit weer in een kat gestenigd. Bij deze gelegenheid stond me voor beurt snel op, met zeer rode wangen die haar gezichtje lang niet lelijker maakten. Kwan meteen inderdaad vastberadende houding naar haar echt genoot en zijde op een even vastberadend toon. Nu John, wil ik weten of jij zulk in de wet voor recht en christelijk houdt. Gij zulk mij toch niet doodschieten, Mary, als ik ja zeg. Dat had ik nooit van u gedacht, John. Gij hebt er toch niet voorgestemd. Juist zo mijn mooie, schone politieke dame. Gij moest u schamen, John. Arme schepsels die niet onder dak kunnen komen. Het is een schandelijke, goddelose, vervoerlijke wet en ik zal haar breken, zodra ik er maar gelegenheid toe heb. En ik hoop dat ik er gelegenheid toe krijgen zal. Dat doe ik. Het is mooi met de zaken gesteld, als ene vrouw, geen mal eten en geen bed mag geven aan mensen die gebrek en honger leiden. Juist omdat zij slaven zijn en al hun leven mishandeld en onderdrukt zijn, die ongelukkigen. Maar, Mary, luister eens. Uw gevoel is op zichzelf goed en ik heb er uite liever om. Maar lieve, wij moeten niet toelaten dat ons gevoel ons verstand overheerst. Gij moet bedenken dat dit geen zaak van iemands bijzonder gevoel is. Er zijn grote, openbare belangen in betrokken. Er is zulke ene algemene spanning ontstaan. Laat wij ons bijzonder gevoel ter zijde moeten zetten. John, ik weet niets van politiek, maar ik kan mijn bijbel lezen. Daar vind ik dat ik de hongerige moet voeden, de naak te kleden en de bedroefde troosten. En die bijbel denk ik te volgen. Maar, in gevalen, dat men zo doende, een groot kwaad voor het algemeen zou stichten, God gehoorzaam te zijn kan nooit een kwaad voor het algemeen stichten, dat weet ik. Het is in alle gevallen het veiligste te doen gelijk hij ons beveelt. Maar luister nu eens, Mary. Ik kan u met een zeer duidelijke redenering bewijzen. Meedjom. Gij kunt de gehele nacht praten, maar dat zou hem niet gaan. Ik vraag het u, John. Zou het gij nu een arm, hongerig, verkleemd mens van uw deur jagen omdat hij een vluchteling was? Zou het gedat? Om nu de waarheid te zeggen, had onze senator het ongeluk van een man te zijn die een bijzondere week ermee de leidend hard had. Iemand die een noodverkeerde van zijn deur te jagen was nooit zijn fart geweest. En wat bij deze gelegenheid nog erger voor een was, zijn een vrouw wist dit. En rechten dus natuurlijk haar aanval op een punt dat bijna onverdeligbaar was. Hij nam daarom de toevlucht tot de gewone middelen om tijd te winnen, waarmede men zich in zulke gevallen behelpt. Hij zei de, ahem, een kuchte enige malen, haalde zijn zakdoek uit en begon zijn bril af te vegen. Mevrouw Beurt, zien de hoe zwak het gebied des vijands verdedigd was, vond er geen bezwaren om haar voordeel te vervolgen. Ik zou het uvelens willen zien doen, John. Dat zou ik waardelijk. Gij zou het bijvoorbeeld ene vrouw in een sneeuwstorm de deur uitjagen, of misschien zou het gij haar oppakken en in de revangenis zetten. Zou het genieten? Ja, dat zou u goed afgaan. Natuurlijk, het zou een zeer pijnlijke plicht wezen, begon Mr. Beurt op zeer gematerde ton. Plicht, John? Gebruik dat woord toch niet. Gij weet wel dat het geen plicht is. Het kan geen plicht wezen. Als de mensen willen dat hun slaven niet wegelopen, laten zij ze dan goed behandelen. Dat is mijn leer. Als ik slaven had, ik hoop dat ik ze nooit hebben zal, zou ik het wel erop durven wagen of zij van mij zouden wegelopen. En dat zou het gij ook, John? Ik zeg u, mensen lopen niet weg als zij het goed hebben. En als zij wegelopen, de arme schepsels, lijken zij genoeg van honger en koude en angst, dat iedereen tegen hen is. En het zij wet of genen wet, dat zal ik nooit zo helpen mij God. Mary, Mary, lieve, laat mij toch met u redeneren. Ik heb een hekel aan redeneren, John. Vooral aan het redeneren over zulke zaken. Gij politieke heren het ene manier om over een zaak, zoals zij invoudig is, heen te redeneren. En als het op de praktijk aankomt, gelooft gij er zelf niet aan. Ik ken u wel genoeg, John. Gij gelooft even min, dat zo iets recht is als ik. En gij zou het ook even min doen als ik. Op dit netelige ooromelijk stak de oude kudjoe, de zwarte huisknacht, zijn hoofd binnen de deur en vroeg of mevrouw eens in de keuken wilde komen. En onze senator, tamelijk blijde hierover, keek zijn vrouwtje, met een zonderlinge mengeling van lachlust en ergenisna. Zette zich toen op zijn gemak in zijn learningstoel en begon de courante te lezen. Een korte post later hoorde hij de stemzijner vrouw voor de deur snel en dringend zeggen, John, John, ik wou dat ineens even hier kwam. Hij legde zijn courante neer, ging naar de keuken en dijnste versrikt en verbaasd terug op het gezicht dat hij daar ontmoeten. Eén en jonge, tengere vrouw, met gescheurde klederen, waar aan overal ijs was vastgevoren en met een gewonden, bloedende voet, waarvan de schoen verloren en de kous afgescheurd was, lach in ene floute, als of zij dood was, op twee stoelen. Zij had het teken van het verachtige slacht om haar gezicht, maar niemand kon ongetroffend blijven voor de treurige aandoenlijke schoonheid daarvan, terwijl de scherpe, de koude, doodse strakheid dertrek hem, ook hem, als van koude deed huiveren. Hij haalde kort adem en bleef zwijgenstaan. Zijne vrouw en hun enige gekleurde meid, oude Tante Dina, waren met bijhelpen bezig, terwijl Cugio een knapje op zijn knie had genomen. Het schoenen en kousen had uitgetrokken om zijn voetjes te warmen. Zeker als dat niet iets is om aan te zien, zei de oude Dina medeleidend. Denkelijk heeft de warmte, haar doen vlauwallen. Zij was taamlijk bij de hand, toen zij binnenkwam en vroeg of zij zich hier even mocht warmen, en ik wilde haar juist vragen waar zij vandaan kwam, toen zij opeens vloofiel. Zij heeft nooit veel zwaar werk gedaan, zou ik denken, aan haar handen te zien. Ongelukkig schepsel, zei de mevrouw beurt treurig, toen de jonge vrouw haar grote donkere ogen opende en haar verbijsterd staarende aanzag. Eens klaps kwam er een trek van zilsangst op haar gelaat en vloog zij op. Uitroepende, oh mijn Harry, hebben zij hem gekregen. Het knapjes prom hierop van Cugio's knie, liep naar haar toe en stak zijn armpjes uit. Oh, hier is zij, hier is zij, riep zij uit. Ach, mevrouw, vervolgde zij, zich met verbijsterende angst naar mevrouw beurt kerende. Bescherm ons toch, laten zij hem niet krijgen. Niemand zal u hier qua doen, arme vrouw, antwoorden mevrouw beurt, bemoedigend. Gij zei het veilig, weest niet bevreesd, godzegen u, zei de vrouw, heelt haar handen voor haar gezicht en snikte, terwijl het knapje, toen het haar zag schrijen, op haar schoot, pogde te komen. Door vele tederfrouwelijke dienstbetoningen, die niemand beter wist te bewijzen dan mevrouw beurt, werd de arme vluchtelingen langzamerhand tot meer kalmte gebracht. Er werd op een rustbank voor het vuur een bed voor haar gereed gemaakt. En na een korte poos viel zij in een zware slaap, terwijl het kind, dat niet minder vermoeid scheen te zijn, gerust in haar arm sluimerde, want de moeder weder stond met zenuwachtige angst, de vriendelijkste pogingen, om het van haar af te nemen. En zelfs in haar slaap, hield zij het vast, in haar arm gekneld, als of zij ook toen nog wakzaam bleef. Mister Beurt en zijn vrouw waren weder naar de voorkamer gegaan, waar, hoe vreemd het ook schijnen, door geen van beide, het vroegere sprek weder werd aangeroerd. Mevrouw Beurt hield zich met haar breiwerk bezig, terwijl haar man deed als of hij de courant las. Ik ben benieuwd wie en wat zij is, zei de Mister Beurt eindelijk, zijn de courant neerlegende. Als zij wakker wordt en zich wat uitgerust gevoeld, zullen wij zien, antwoorden mevrouw. Zegens vrouw, zei de Mister Beurt weder, nadat hij ene poos, stil wat zit te pijn zijn. Wel lieve, zou zij niet ene van uwe japonen kunnen aandoen. Met wat uitleggen of zoiets. Zij schijnt wat groter te zijn dan gij. Een zeer merkbare glimlach flickerde over het gezicht van mevrouw Beurt. Toen zij antwoorden, wij zullen zien. Zegens vrouw, wel wat nu? Wel. Die oude bombazijne mantel die jij alleen bewaard hebt om mij mee toe te dekken, als ik na de eten een dutje doe. Die mocht gij haar ook wel geven. Zij heeft wel warme kleren nodig. Op dit oog omdik kwam diena zeggen dat de vrouw wakker was en mevrouw verlangde te zien. De echtgenoten gingen te samen naar de keuken, gevolgd door de twee oudste jongens, daar het kleine goed in die tijd naar bed was gebracht. De vrouw zat nu op de rustbank bij het vuur. Ze staarde strak in de vlam, met ene kalme treurigheid in haar blik. Zeer verschillend van haar vrogeren woest de angst. Het gij naar mij gevraagd, zeiden mevrouw Beurt vriendelijk. Ik hoop dat gij u nu beter gevoelt, arme vrouw. Een diepe angste gezucht was het enige antwoord. Maar zij sloeg haar donkere ogen op en zag mevrouw Beurt aan met zulk een jammerlijke smekende blik dat het goede vrouwtje zelf het tranen in de ogen kreeg. Gij behoeft voor niets bang te zijn. Wij zijn hier vrienden, arme vrouw. Zeg mij waar gij vandaan komt en wat gij hier zoekt, zeiden zij. Ik ben uit Kentucky gekomen, was het antwoord. Wanneer zijn we, Mr. Beurt, het verhoor opvattende? Deze avond. Hoe zei het geen dant gekomen? Ik ben over het ijs gegaan. Over het ijs gegaan? Herhaalde alle aanwezigen? Ja, zeiden de vrouw langzaam. Dat heb ik gedaan. Daar god mij hielp, ben ik over het ijs gegaan. Want zij waren achter mij, vlak achter mij. En er was geen andere weg. Oh mevrouw, riep Kudjo nu uit. Het ijs is geheel aan schotse gebroken en dobbert op en neer op het water. Dat weet ik wel, hervatten zij met enige woestheid. Maar ik deed het toch. Ik dacht niet dat ik er over zou komen. Maar daar gaf ik niet om. Ik kon maar sterven als het niet gelukte. De heren hielp mij. Niemand weet hoeveel de heren helpen kan. Eer hij het beproefd, volgde zij er met flikkende ogen bij. Waart hij slavin, zei de Mr. Beurt. Ja, meneer, ik behoorde aan iemand in Kentucky. Was hij hard voor u? Nee, meneer, hij was een goedmeester. Was u een meester rest dan hard voor u? Nee, meneer. Nee, mijn meester rest was altijd goed voor mij. Wat kon u dan bewegen om het goed de huis te verlaten en weg te lopen en u in zilke gevaar te storten? De vrouw zag mevrouw Beurt aan met een scherpe, uitvoorsende blik. En het ontsnapte haar niet dat zij in rauge kleed was. Mevrouw zeiden zij plotseling, het gij ooit een kind verloren. De vraag was onverwacht en trof ene verse wonden, want het was pas enemaand geleden dat de lieveling der familie naar het graf was gebracht. Mr. Beurt keerde zich om en ging naar het venster. Zijn mevrouw barste in tranen uit. En toen zij haar stem terug had, zeiden zij, waarom vraagt gij dat? Ik heb pas een kleintje verloren. Dan zult gij gevoel voor mij hebben. Ik heb twee kinderen verloren, het ene na het andere. Ik heb ze begraven gelaten, waar ik vandaan kwam. En ik had maar dit ene over. Ik sleep nooit in nacht zonder hem. Hij was al wat ik had. Hij was mijn troost en mijn trots, nacht en dag. En mevrouw zij wilde hem mij afnemen, hem verkopen, hem naar het zuiden verkopen. Mevrouw om alleen daarheen te gaan, een klein kind, dat zijn leven lang nooit van zijn moeder was geweest. Dat kon ik niet afwachten, mevrouw. Ik wist dat ik nooit meer tot iets deuren zou als zij dat deden. En toen ik wist dat de papieren getekend waren en dat hij verkocht was, nam ik hem op en liep in de nacht weg. En zij jaagde mij na, de man die hem gekocht had. En enige van het volk van mijn meester. En zij kwamen vlak achter mij aan en ik hoorde hem. Ik sprong op het ijs en hoe ik er over kwam weet ik niet. Het eerste waar ik van wist was een man die mij op de kant hielp. De vrouw's rijden niet of snikten niet. Zij verkeerde nog in een angst die genetraanen kent, maar allen om haar heen gaven, eerder op zijn manier, blijken van het hartelijkste medelijden. De twee kleine jongens hadden, nadat zij wanhopig in hun zakken, naar die zakdoeken hadden gezocht, welke moeders wel weten dat daar nooit te vinden zijn. Eerder een slip van hun moeders rok gepakt en veegde eraan als snikkende naar hartelust ogen en neusen af. Mevrouw Beurt had haar gezicht geheel in haar zakdoek verborgen en de oude Dina, wie de tranen over de wangen rolden, riep gedurig met evenveel kracht als bij ene veldpredicatie, Heren wees ontschenaardig. Terwijl Kujo zijn ogen met zijn mouw afrijvende en in en buiten gewone verschillenheid van scheveren zichtentrekkende, die uitroep tussen beide met hetzelfde vuur herhaalde. Onze senator was een staatsman, van wie men natuurlijk niet verwachter kon dat hij gelijk andere stervelingen zou schrijden. Hij keerde dus het gezelschap zijn rug toe. Kijk uit het venster en schenend bijzonder druk te hebben met zijn keel te schrapen en zijn bril af te vegen. Tussen beide zijn neus snuitende op ene manier welke zeker achterdocht had moeten verwekken in die iemand in staat was geweest om op hem te letten. Ho, het gemij, dan kunnen zeggen dat jij een goedmeester had, zeiden hij eens klaps. Met geweld iets dat hem in de keel scheen te komen bedwingende en keerde zich enigszins driftig naar de vrouw om, omdat hij waarschijnlijk een goedmeester was. Dat zal ik altijd van hem zeggen en mijn meester res was ook goed, maar zij konden niet anders. Zij waren geldschuldig en er was iets dat ik niet zeggen kan waardoor die man hen dwingen kon en zij waren genootzaakt hem zijn zin te geven. Ik luisterde en hoorde hem dat aan mijn meester res zeggen en haar voor mij binnen en smeken. Hij zeiden haar dat hij niet anders meer kon en dat de papieren al getekend waren en toen nam ik hem op en liep weg. Ik wist wel dat ik niet meer kon blijven leven als zij dat deden, want het is mij als of dat kind alles is wat ik heb. Het gij geen mon, ja, maar hij behoort aan iemand anders. Zijn meester is waarlijk hard voor hem en wil hem bijna nooit laten gaan om mij te zien en hij is al harder en harder voor ons geworden en dreigt hem naar het zuiden te verkopen. Het is denkelijk dat ik hem nooit zal weer zien. De kalme toon waarmede de vrouw dit zijde had een oppervlakkig opmerker kunnen doen denken dat zij geheel onverschillig was, maar er sprak in de stille diepe zille smart uit haar donkere ogen die geheel iets anders aanduidde. En waar denkt gij nu heen te gaan arme vrouw, zeiden mevrouw Beurt. Naar Canada, als ik maar wist waar dat ligt. Het is heel ver af, Canada. Niet waar, zijde zij met hartelijk vertrouwen naar mevrouw Beurt opziende. Arme ziel, zeiden mevrouw Beurt onwillekeurig. Het is heel ver weg, denk ik, herhaalde de vrouw ernstig. Veel verder dan gij denkt, armkind, antwoorden mevrouw Beurt. Maar wij zullen ons best doen om te overleggen wat er voor u gedaan kan worden. Dina, maak een bed voor haar in uw eigen kamer. Dan zal ik morgen zien wat er voor haar te doen is. Wees ondertussen niet bang, arme vrouw. Stel uw vertrouwen op God, hij zal u beschermen. Mevrouw Beurt en haar echtgenoot gingen weder naar de voorkamer. Zij zetten zich op haar schommelstoeltje voor het vuur en liet zich pijnzend wiegen. Terwijl mister Beurt op de kamer op aan neer ging en bij zichzelf verbromde. Hm, oh. Drommelslastige historie. Eindelijk kwam hij met een paar grote stappen naar zijn mevrouw en zeiden, zegens vrouw, zij moed deze nacht nog hier vandaan. Die kerel zal haar morgenochtend al op het spoor zijn. Als het de vrouw alleen was, kon zij stil blijvend schuiden tot hij weder was afgetrokken. Maar dat kind zal niet te houden zijn, vrees ik. Het zou zich verraden door uit hun raam te kijken of zo. Het zou in een lelijke geschiedenis voor mij zijn als die twee nu juist hier betrapt werden. Nee, zijn moeder vannacht nog voort, van nacht, hoe is dat mogelijk, waarheen? Ik weet al zo tamelijk wel waarheen, antwoordde de senator en begon zijn een laar zijn aan te trekken. Maar toen zijn ene been half in de laars was, bleef hij met beide handen om zijn knie geslagen pijnzend zitten. Het is in een verduiveld lelijke, lastige historie. Dat is maar zo, zeiden hij eindelijk en begon weder aan de laars te trekken. Nadat de ene laars aanlas, bleef de senator met de andere in de hand, naar de ruiten op het terpijt zitten starem. Het zal toch moeder gedaan worden, zover ik zien kan. Maar lastig is het, zeiden hij weder, trok de andere laars aan en keek eens uit het venster. Nu was me vrouw Beurt een bescheiden en verstande vrouwtje. Een vrouwtje dat nooit zeiden, dat heb ik u wel gezegd. En hoewel zij bij deze gelegenheid wel wist, welke loopt de gedachten van haar echtgenootnamen, was zij voorzichtig genoeg om zich daarmee er niet te beboeien en bleef maar stilzitten. Zigge reethoudende om de meningen van haar heer en meester aan te horen. Wanneer het hem goed dacht, niet te kennen te geven. Gij weet wel, zeiden hij eindelijk, daar is mijn oude klient van trompen, die uit Kentuckys overgekomen en al zijn slaven in vrijheid heeft gesteld. Hij heeft een goed gekocht, hierachter in de bossen, zeven meiden de kreek op, waar niemand ooit komt of het moet met opzet wezen. En dan is de plaats nog niet gemakkelijk te vinden. Daar zal zij veilig genoeg zijn. Maar het lastige van de zaak is dat niemand haar daarvan nacht met rijterg naartoe kan brengen dan ik. Waarom niet? Kujo rijdt heel goed, ja ja, maar hier zit het in. Men moet tweemaal de kreek over. En de tweede maal is het gevaarlijk, als iemand de plek niet zo goed kent als ik. Ik ben daar wel honderd maaltepaart over geweest en weet nauwkeurig welke draaien men moet nemen. De Sietge is er niets anders op. Kujo moet tegen twaalf uren, zo stil als hij kan, de paarden voorspannen. En ik zal haar brengen. Maar om de zaak een kleurtje te geven, moet hij tot aan de naaste herberg met mij mee, als of hij mij op de postwagen naar Columbus bracht. Die daar tegen drie of vier uren voorbij komt. Zo zal het schijnen als of ik het rijterg alleen daarvoor gebruikt had. Dan kan ik morgenochtend in de vergadering zijn. Ik denk dat ik mij daar wel wat beklemd zal voelen. Na al wat de gezegde gedaan is, maar verduiveld. Ik kan het niet helpen. Uw hart is beter dan uw hoofd in dit geval, John. Zijde zijn vrouw, haar handje op zijn hand leggende. Had ik u ooit kunnen liefhebben, als ik u niet beter gekend had, dan gij u zelf bekend. En het vrouwtje zag er zo bekoorlijk uit met de tranen die in haar ogen glinstelden. Dat de senator dacht welk een knap man hij toch wel moest wezen, om zulk een aardig wijfje, zulk ene hartstochtelijke bewondering, voor zich in te boezemen. Wat kon hij dan anders doen, dan stil heen gaan om naar het rijtuig te zien. Bij de deur bleef hij echter een ogenblik stil staan. En toen terugkomende, zijde hij met enige aarzeling, Mary. Ik weet niet wat gij ervan denkt, maar daar is nog de laden volgoed van. Van die lieve kleine Henry. Daarmee de keerde hij zich snel om en sloot de deur achter zich. Zijn vrouw opende een slaapkamertje naast haar kamer. Zette daar de kaars die zij had meegenomen op een bureau, nam vervolgens een sleutel, stak die pijnzende in het slot in geladen en bleef toen stil staan terwijl de twee knapen die haar, zoals jongens doen, op de hielen waren gevolgd, met veel betekende blikken naar hun moeder keken. O, moeder, die dit leest, is er in uw huis nooit ene laden of kast geweest, waarbij het u, als geze open deed, was als of er een kindergrafje geopend werd. O, gelukkige moeder, die gij zeid, als het nooit zo geweest is. Mevrouw Beurt, open de langzaamde laden. Daar lagen kleertjes van verschillende vormen en stof, stapelschortjes en rijend kousjes. Zelfs een paar schoentjes met afgesleten neusen kwamen uit de vouwen van een papier kijken. Er lag ook enig speelgoed, een paartje en een wagentje, een tol en een bal. Gedachtenissen met menige traan en menige zucht opgezameld. Zij zetten zich neer en met haar hoofd in haar handen schrijden zij tot de tranen door haar vingers in de laden droppelden. Toen eens klaps haar hoofd opevende begon zijn met zenuwachtige haast het eenvoudigste en sterkste van alles uit te zoeken en maakten een pakje daarvan. Mama zei de een van de knapen, haar zacht aan de arm stotende. Gaat gij dat goed weggeven? Lieve jongens, antwoorden zij met zachte ernst. Als onze dierbare, lieve, kleine handrie uit de hemel neer zag, zou hij zich verheugen dat wij dit doen. Ik zou het hart niet hebben om iets daarvan weg te geven aan gewone mens, aan iemand die gelukkig was. Maar ik geef het aan een moeder die nog droeviger is dan ik, en ik hoop dat God zijn zegen erbij zal zenden. Er zijn gezegende zielen op de wereld, weer smarten, allen in vreugde voor anderen overgaan. Weer aardse hoop met vele tranen in het graf gelegd. Het zaad is waaruit genezende bloemen en balsmgroeien voor bedroefden en noodleidenden. Onder deze behoorden die tengeren vooral, die daar zat en langzaam tranen liedroppelen, terwijl zij de gedachtenissen van haar eigen verloren lieveling voordien der arme zwervelingen gereed maakte. Na een poos opende mevrouw Beurt in een kleerkast en daaruit een paar sterke japonen neemende zetten zij zich bij haar werktafeltje en begon met schaar naald en draad aan het uitleggen, dat haar echtgenoot had aanbevoden. Zij bleef druk daarmee bezig tot de klok 12 sloeg en zij het zachtige ratel van wielen hoorde. Mary, zijde haar man, met zijn jas over de arm binnenkomende. Geen moet haar nu wakker maken, wij moeten voort. Haastig pakte mevrouw Beurt al wat zij verzamelt had in een koffertje, verzocht haar echtgenoot om dit in het rijtuig te laten zetten en ging de arme vrouw roepen. Spoodig met een mantel, hoed en doek gekleed, die haar weldoenster hadden toegehoord kwam deze met haar kind op de arm de deur uit. Mister Beurt haaste haar om in het rijtuig te stappen. Zijn vrouw kwam buiten tot aan de treden. Elisa boog zich uit het portier en stak haar hand uit, een hand even schoon als die haar werd toegereikt. Zij zag mevrouw Beurt aan met ogen vol ernstige betekenis en scheen te willen spreken. Ze beproefde dit een paar malen en bewoog haar lippen, maar er kwam geen geluid en haar bovenwijzende met een blik die mij nooit vergetend kon, zonk zij achterover op de bank en bedekte haar gelaad. Het portier werd gesloten en de koetsen reed voort. Welk een toestand voor een patriotisch senator die in hele weeklang de wetgevende macht van de staat waarin hij geboren was, had aangespoord om strengere maatregelen te veroordenen tegen de vluchtelingen en medeplichtigen die hen voorthielpen. Onze goede senator had zich in de staatsvergradering door geen zijn hun broederum te Washington laten overtreffen in die soort van welsprekendheid welke deze heren een onstervelijke roem heeft doen verwerven. Hoe stater had hij daar gezeten, met zijn handen in zijn zakken en gesmaald op de sentimentele zwakheid van hen die het wel zijn van enige lendige vluchtelingen boven de grote belangen van de staat wilde stellen. Hij had zeer stout daarover gesproken en niet alleen zichzelfen, maar ook zijn hoorders overtuigd. Doch zijn denkbeeld van een vluchteling was alleen het denkbeeld van de letters, waarmee dat dat wordt gespeeld wordt, of ten hoogste van het couranteprentje dat een man met een stok en een bundeltje voorstelt en waaronder men leest, weggelopen van de ondegetekende, de tovermacht van het werkelijke gezicht, van het meekende oog, van de sidrende hand, van de helpenloze zielangst had hij nog nooit ondervonden. Hij had nooit bedacht dat een vluchteling één ongelukkige moeder kon zijn of een weerloos kind, gelijk dat het welk nu het welbekende mutsje van zijn verloren lieveling droog, en daar nu onze armensenator niet van steen of ijzerlas, daar hij mens was, en dat wel een recht edelaardig mens, bevond hij zich gelijk iedereen zien moet met zijn patriotisme ellendig in het nauw. Gij behoeft niet over hem te triomferen, goede broeder uit de zuidelijke staten, want wij hebben enige reden om te vermoeden dat u in dergelijke omstandigheden niet beter zal gaan. Wij hebben reden om te weten dat er in Kentucky, zowel als in Mississippi, goede en edelaard te zijn aan welke niemand ooit vruchteloos zijn lijden heeft geklaagd. Oh goede broeder, is het billijk van u, diensten van ons te verwachten, welke uw eigen goed en edelhardt u niet zou toelaten te bewijzen, als jij in onze plaats waard. Dit zij gelijk het wil, indien onze senator een politiek zonder was. Zo was hij ook op de goede weg om zijn mezonde door de nachtelijke tocht af te boeten. Er was een langdurige regentijd geweest en de weken vet de grond van Ohio is, gelijk iedereen weet, uitmuntend geschikt om er modder van te maken. Terwijl de weg een Ohiose spoorweg uit de goede oude tijd was, en welke soort van weg mag dat wezen, zegt een Oosterse reiziger, die gewoon is geen andere denkbeelden dan die van effenheid of spoed met een spoorweg in verband te brengen. Weet dan onnooselen Oosterse vriend dat in de westelijke streken waar de modder ene onpelbare diepte heeft, wegen gemaakt worden van ruwen rond de boomstammen over het was naast alkanden gelegd. En met aarde, grassoden of wat het eerste bij de hand is overdekt. En dan noemt de verheugde inbordeling dit een weg en beproeft er over te rijden. Na verloop van tijd spoelt de regen het gras en de aarde weg en doek de boomstammen verzakken in allerlei schilderachtige liggingen, hoger en lager en kruislings, met hoden en reeten vol zwarte modder d'artussen. Over zulk een weg hotste onze senator voort. Zee de kundige bespiegelingen maakende, zo samenhangend als onder deze omstandigheden te verwachten was. Om een voorbeeld van dit rijden te geven, verbeelden men zich het gezelschap onder het horten en stoten op de twee banken van het rijtuig gezeten. Opeens held het overzijds en duimelen senator vrouw en kind naar de laagste kant. Het rijtuig blijft steken, terwijl men kudjo buiten een geweldig leven onder de paarden hoort maken. Na ene vruchteloos trekken is Joran, als de senator juist op het punt is om alle geduld te verliezen, richt het rijtuig zich met een schok weder op. Maar tegelijk zinken de voorwielen in een andere afgrond en duimelen senator vrouw en kind overalkander op de voorbank. De senators hoed is over zijn neus en zijn ogen gedrukt, zodat hij niet zien kan. Het kind schreeuwt en kudjo houdt buiten wederom een aanspraak tegen de paarden, die nu een schoppende stijgeren, dan weder door herhaaldesweepslagen aangespoord, al hun krachten inspannen. Het rijtuig springt met een schok weder op en nu gaan de achterwielen naar beneden. En senator vrouw en kind stuiven naar de achterbank over, zijn ellenbogen drukken haar hoed in een, die door de laatste schok is afgevlogen en haar voeten worden in de zijnen beklemd. Een ogenblik later is men de keul voorbij en blijven de paarden heigende staan. De senator zoek zijn hoed weder op, de vrouw poogt, de haren weder in vatsoen te buigen en zust het kind en alle zetten zich op nieuwschap voor het geen er nog komen moet. Een tijdlang hotst men tamelijk geregeld voort, slechts nu en dan wat er zij de overhelmde en zij beginnen zich te vleien dat het ergste voorbij is. Maar opeens komt er een stampende stoot, die allendoep opvliegen en even snel weer nedervallen. Het rijtuig blijft staan en na veel opschilling van buiten vertoont Kujo zich voor het portier. Als het überliefd meneer, dat is een erger plek hier. Ik weet niet hoe wij er doorzullen komen, ik denk dat wij staken zullen moeten leggen. De senator stapt van hopig uit en voelt met het tenen naar iets om de voet op te zetten. Daar zakt zijn een voet in een onmetelijke diepte, hij beproeft hem op te trekken, verliest het evenwicht en tuimelt in de modder om ver en wordt in een jammerlijke toestand door Kujo opgevist. Door uit medeleide met de beenderen onze lezers houden wij op. Westers, reizigers, die zich somtijds de middennacht hebben moeten vermaken met staken uit een hek te breken om hun rijtuig uit een modderkul te tillen, zullen wel gevoel hebben voor onze ongelukkige held. Wij verzoeken hun een stilletraam te laten vallen en gaan verder. Het was zeer laat in de nacht toen het rijtuig, druipende en overal bemodderd de kreek uitkwam en voor de deur in een grote boerderij bleef stilstaan. Er was niet weinig volharding nodig om de bewoners wakker te maken, maar ten laatste kwam de eigenaar toch op en deed de deur open. Het was een grove, ruige beerk van een kerel, volle zes voet en enige duime lang en gekleed in rood flanel. Een bos verwart zandkleurig haar en een baard van enige dagend groei gaven de braven man een voorkomen dat, om het minste te zeggen, niet buitengemeen innemend was. Hij bleef in het poos met zijn elkaar omhoogstaan en keek onze reizigers aan met ene bevreemding en verslagenheid die inderdaad koddig waren. Het kostte onze senator enige moeite om hem de zaak ten volle te doen begrijpen en terwijl hij daartoe zijn best doet, willen wij hem onze lezer wat naden bekend maken. De oude, braven John van Trompe was eens een aanzienlijk landeigenaar een slavenhouder in de staatkentuckie geweest. Daar hij alleen voor het uitwendige roe en pas was en door de natuur met een groot edel en gevoelig hart was begaafd. Juist in evenredigheid met zijn reuzachtig lichaam was hij enige jarenlang met gesmoorde onrustgetuigen geweest van de gevolgen van een stelsel dat voor de onderdrukkers en onderdrukten even slecht is. Eindelijk was eens het grote hart van John te veel geswollen om zich langer door banden te laten beklemmen en zo nam hij zijn portefeuille uit zijn lessenaar, ging naar Ohio, kocht daar een plek goed vetland, tekende vrijbrieven voor al zijn volk, mannen, vrouwen en kinderen, pakten allen op wagens en zond ze heen om zich te vestigen. En toen begaf de braven John zich daar naar de kreek en vestigde zich insgelijks op een stille afgelegen hoeven. Met zijn geweten en zijn overdenkingen. Zijd gij de man die ene vrouw en haar kind voor de slaven jagers wil bergen, vroeg de senator ronduit. Dat zou ik nogal denken, antwoorde John met zekere nadruk. Ik dacht het ook wel, zeiden de senator. Als er iemand komt, hervatte de goede man, zijn er voor zijn gestalte oprichtende, wel nu, ik ben hier voor hem klaar, en ik heb zeven zonen, ieder zes voetlang, die zullen ook voor hem klaar zijn. Doe hem een complimenten maar, en zeg dat het er niet op aankomt hoe spoelig zij komen, dat maakt voor ons geen verschil. En daarmee daalde John zijn vingers door zijn verwarden haren en lachte smakelijk. Vrouw en afgemat kwam Elisa met slepende tred naar de deur, met haar kind vast in slaap op haar arm. De ruweman hield zijn erkaars voor haar gezicht, liet een zeker medeleidend geknoor worden, opende de deur ene kleine slaapkamer naast de grote keuken, waarin hij de vreemde eerst gelaten had en rengte haar op binnen te gaan. Hij stak nog enekaars aan, zette deze op tafel en richtte toen het woord tot Elisa. Ik zeg u meid, jij behoeft niet bang te zijn, laat hier maar komen wie wil. Ik ben voor al die soort van dingen klaar, zeiden hij, naar een paar jachtgeweren voor de schoorsteenmantelwijzenden. En de mensen die mij kennen, weten ook wel dat het niet geraden zou zijn in mijn huis te willen komen, als ik er tegen ben. Nu kunt hij dus zo gerust gaan slapen als uw moeder u wiegde. En daarmee de, sloot hij de deur. Wel, dat is een puitengemeen mooie meid, vervolgde hij tot de senator. Nou ja, de mooie hebben somtijds de grootste reden om weg te lopen, als zij dat soort van gevoel hebben. Dat ordentelijke vrouwen moeten hebben. Ik weet dat alles wel, de senator verhaalde met weinige woorden Elisa's geschiedenis. Ja, zo gaat het, of ik het weet, zeiden de goede man medeleidend. Gejaagd als een wild dier dat arme schepsel, alleen omdat zij natuurlijk gevoel heeft en doet wat geen moeder zou kunnen laten. Ik moet u zeggen, zulke dingen brengen mij het dichtste bij het vloeken van alles wat er op de wereld gebeurt. En daarmee veegde de goede John zijn ogen af, met de rug zijn een grote bruine hand. Ik moet u zeggen, vreemdeling, het is jaren aan jaren geweest, dat ik geen lid van de kerk wilde worden, omdat de dominees in onze streek wilde preken dat de Bijbel dat mensen jagen voorsprak. Ik kon niet tegen hen aan, met hun Grieks en Hebreus, en zo kreeg ik een hekel aan hen, met Bijbel en Al. Ik ben geen lid van de kerk geworden, voordat ik dominee vond, die tegen hen al een op kon, in de Grieks en dat alles, en die vlak het tegendeel zeiden. En toen beviel het mij, en vroegte ik mij bij de kerk, dat deed ik, zeiden John. Onder het spreken ene fles, zeer krachtig gesiedig open trekkende, waaruit hij een paar glazen vulde. Gij moest hier blijven tot het dagwoord, vervolgde hij hartelijk. Ik zal de oude vrouw oproepen en in een oogelijk een bed voor u laten maken. Wel bedankt, goede vriend, antwoordde de senator. Maar ik moet voort, om met de nachtpost van Columbus mee te gaan. Wel nu, als jij dan moet, zal ik een eind met u medegaan en u een dwars wegwijzen, die beter is dan de weg die gij gekomen zijt. Die weg is al heel slecht. John maakte zich spoedig gereed en weldraastapte hij met een lantaren in de hand voor het rijtuig de senators uit naar een weg, die door een en laagte achter zijn woning liep. Toen zij scheiden, stopte de senator hem een briefje van 10 dollars in de hand. Het is voor haar, zeiden hij kort af. Jawel, antwoordde John, even kort. Zij gaven alkander de hand en scheiden. Einde van hoofdstuk 9.