 Rusiya elə ittifak bataxlıqından Avropiya, Bilarus xalqır kendi demokratikləşməslən nəil olacaq mı? Səviyyət sosialist resubqaları ittifakının yaranmasında, dünya beli ində mevzuqluğu tarixində və Səviyyət impiriyasının süqutu uğramasında həm məkan həm deşdirək baxımından həlləcir olunən Bilarus ne yazı ki, son 28 il də əsi müstəqiliyə həsrət qalıq. Bunun əsas səbəbqəarı isə Bilarusqdə digər slov yandili liderləllə impiriyasının süqutunu imzətəm, Bilarus müstəqilik qazananda resubqaya rəhbəli yədən Stanislav Şurkeviçdən sonra, yəni 1994-cu ildən hakimətə gəlmiş keçmiş Qalqos Sədri Alexander Lukaşenqada. Uzun illərdik ki, Bilarusda rəhbəli yədən Lukaşenqanın 28 il müddətini yürüklüyü dəxili və xarici siyasət, nə ölkəsinin bənə qalq nüfuzuna nə də xalqın irifaq məxəyəri bir. Əksinə onun daxri siyasəti ölkənin səviyyət dövündəki, sənayəcə inkişaf etmiş agrarisqur qəyimiçini saxlamaq, müstəqil dövlətin əsas-atribut olan orduya ətməssiz yanaşmaqa, Rusiya ilə güya ittifak yaratmaq adı ilə başqa dövlətin basalma çevirinəyə gönələk. Lukaşenqayı qıddarının cəmiyyəti siyasət sizləşdirməyə gönlən aftari tarizmi təbii olaraq ölkə daxrında əks reaksiya doldur. Daha doğrusu uzun illərdə heç bir inkişaf və yeniliyim şahidə olunmadı. Xalqın İsteynə ziddolara qaparılan Rusiya nın yedəyində kalmaq siyasətə, səhsən faizi eknik belaruslardan ibarət olan ölkə əhalisini artıq bəzdirir. Bütün bunlar azmış kimi, coronavirus pandemiyası dövründə nəyəngir xalqın. Bu dəfə bütün dünyanın hətta Rusiya'nda xədərdarlıqlarını qulaqardına vuraraq öz iradəsini yer etməyə çalışan Lukaşenq onun 2020-ci ildə hər bir paraq keçirməsi, dünya ölkələri qapandığı bir vaxtda seçkiləri getməsi belarusların ayaqa qaqmasına qətiklədi. Söhbət təbii ki, 2020-ci ildə naboxsundan keçirlən seçkilərdən sonra ölkəni bürüyən və üç həftədən çox davam edən güç tədbügü və kütləvi həbsilələ müşayət olunan itiraz aksiyalarından gedir. Həmin itiraz aksiyaları güç tədbügü yolu ilə yatırılsa da bənaqıq müstəqə siyasi təhləkçilər tərəfindən Təkçə belarus tarixində deyil bütün pasiviyyət məkanında ən sivil və mədəni inglaq cəhdi kimi imətləndirildi. Ged edildiyi kimi həmin inglaq automat silahilə küçələrdə poz bilən bu kaşenq onun aftartar rejimi tərəfindən yatarılsa da bütün dünya öyrəndik ki, küçələrə aqşanlar ölkəni çırma paranın əksirimi istər deyib. Sədə belaruslarda və belarus xalqa artıq köhnə qayda da idarı ummaz, istəmir. Həmin hadisələr və ondan sonra ölkədə parlamış ahidələr onu göstərir ki, belaruslar artıq kaşenq rejimi ilə qoxmur və hökumətin hərəkətlərini bəyəmətiklərini aqşıq şəkildə numarəşəkdirirlər. Bloger Sergi Tixanovski tərəfindən seçkilərdən ədvəl aparılan və sosiya sorgu mahiyyəti daşıyan kampaniyada əhalinin qoxmadan və çəkinmədən hakimiyyətlə narazıxuna ortaya qoyabildiğini göstərdir. Düzdü, bu kampaniyə Tixanovskinin həbsi ilə nətcələndə o 2021-ci ildə 18 ildik hərçi cəzası aldı. Amma onun həyatı yoldaşı müqalifətin lideri kimi 2020-ci ildə nabqusunda keçirlən seçkilərdə iştirak etti. Beləliklə, sonuncu prezidən seçkilərinin 70 faizsəslə qələbə qazandığını iddia edən svətləni Tixanovskayanın xarcır kədi olmasına baxmayaraq, ona sosiya şəbəkələrdə göstərilən dəstə isədə belə ruslarım dəşəkil hərəkəti etliklərinlər və öz ölkələrindəki vəziyyəti dəyişiməkdə istəkli olduqlarından xəbər verir. Və ki, görəsən, siyasi hakimiyyətlə narazılıq belə rusun gələcək üçün nəvədidir. Bu suala, Ceab-Tab, Makrusiya'nın Ukraniya hücumundan sonra çox çəkin olsada belə bir fakt danılmazdı ki, bu kaşənqumun gücə əsaslanan hakimiyyətə artıq çox təyifləyir. Onun xalqınla razılıqının qarşısına olmaq üçün hansısa məxsəl yönlət hədibir görməyə vəzna zorakil qələtməsi, dialogdan çəkimməsi, ölkədəxli vəziyyəti daha daq gerginləşdirir. Vurguandığı kimi cari ilin fevravında Rus yanlıq rəniyə qarşı işxalçılıx hərəkətləri, bu əməriyyətləri qonşu Belarusunda cəlb edilməsi sədə Belarusların heç də ürəyincə deyir. Çünki son illərdə demokratiya yoğunda xeyli məsafəq qətidən Ukrayna'nın bu şəkildə cəzalandırılması, demokratik və inkişaf etmiş hərkələri siyasına quşulmaq istəyəm, Avrupa qalqları ilə daha geniş əməkdaşlılar canatan Belarusiya halisində təbii narazılıq doğrur. Belə ki, Belaruslar Rusya'nın hər bir qüvvələrinin üst orpaqlarındaki mevucuqlaqından artıq beziqlər və onlar özlərinə heç bir adiyatı olmayan muharbədə vuruşmaq istəmirlər. Diqər tərəfdən, Ukraynaq arşı muharbənin gözlənləndən ısın ısırməsin. Üstərik, NATO'nun şərqə doğruq genişlənməsi pasizində atılan yeni attımlar, partiq ölkələrinin Rusya eyni zamanda Belarus'a qarşı sanksiyaları tam bəslək birməsi, regionda vəziyyəti daha da gərginləşdirir, digər qonşu ölkələrlə münaqişə risimi artır. Eyni zamanda Rusya qarşı sanksiyaların birbaşa onunla ittifak quran Belarus'un iqtisadi vəziyyətində də təsir göstəriməsi, əhangi sosial iqtisadi durumunu daha da bisləşdirir. Onsuzda Avrupa'nın bir isəsi olduğu halda, qonşu ölkələrin istətən ciddi iqtisadi ısınqlılar keçirən Belarus'un Ukrayna dəki vəziyyətə görə düşdüğü durum, xalqın həyat seviyyəsində mənfi təsir göstərir. Diqər bir meqamda xatırlatmaq yerinə düşər ki, bu vəziyyətdə nəyin bahasını olursa olsun, hakimətini qorumağa çalışan Lukashenko xalqın iradəsəyi ərehinə olsa da Belarus'lu işxalçı koalisiya qoşmaktan əlcəkir. Bu səvəbdən, rəsin maskılanın təsirləri Belarus hakimətinin qərar verilmə meqanizmində əssəs rəbənir. Çünki Putin Rusiyası Lukashenko'nun öz xalqına qarşı güç tədibikədən diktatör imici qazandıran zorak kəriqətlərinə faydalanmağa çalışır. Həmin imic, Lukashenko'nun bənaqaq münasbətlərdə sıfır səviyyəd olan infuzunu daha da xaşa ısalar. Və gələcəkdə başlatacaq hər hansı bənaqaq diyalog və danışıqlar prosesində rəsmi münisikləm mörgəyimiz əiflədir. Beləliklə, artıq xalqın dəstəyindən mehrum olan Lukashenko isə başqa çıxışoq olmadığı üçün iktidarının ömrünü uzatmağımnya vaxtaşırı ziqzab varin münasbətləri ilə qarşı qarşıya gəldir Rusiyadan daha da aslı vəzət etişir. Beləruz xalqisi ötən illərdə subut etdikimi demokratik dəyərlərə üstünlük verən Avropa xalqlar ilə sıx integrasiya şəra etmində yaşamak üçün daha geniş əməktaşlıqa meyillidir. Uzun illərdə aparla mübarizənin gələcəkdə hansı seviyyədə davam edəcəyi və beləruzda demokratiyanı nə vaxt bərqərar olacağı isə xalqın iradesindən əslidir.