 Hoogstuk 15 van Paddeltje. Deze liep je volksopname behoort tot publieke domijn, opname door Anna Simon. Paddeltje, de scheepsjongen van Michiel de Ruitig, van Johan Been. Hoogstuk 15. Zes. Wat er gebeurd zou zijn, nadat Paddeltje als vanzelf in dat tijgerachtig vrede gezicht dat hem als het ware midden in zijn opstuivende woede bedwoorn had en in toon bleef houden, het gelaat van het opperhoofd der zeeschermers hij kent had, valt moeilijk uit te maken. Vermoedelijk zou het niet best met hem afgelopen zijn, als er juist op dat ogenblik niet op de deur geklopt was geworden. Eerst ontging de tempaddeltje, die door zijn ontdekking veel te veel in spang verkeerde om voor iets anders aandacht te hebben, terwijl de man die hem geheel door zijn krachtige wil scheen te beheersen, er insgelijks niet opletten. Maar Weldra herhaalde het zich en een meisje stem rief van buiten. Vaartje, vaartje! Een schok ging door het lichaam van Il Ticretto, en zij gelaat naar de deur wendende, riep hij. Nu niet, kindje. Toe, vaartje, klonk het vlij en buiten de kamer. Laat me u even wat zeggen. Heus kindje, ik heb nog zoveel werk. Het tof paddeltje met welk een tederheid de vreskelijke man deze woorden uitsprak. Nog blikte hij hem aan, maar hij kon op zijn verbazing niets meer van de tijgerachtige in het gelaat ontdekken dat als plotseling weggevaart scheen door betere aandoenen in. Vaartje, klonk het klagend, ik ben zo pang. Pang? Il Ticretto snelde naar de deur, maar reeds opende zich die, en een meisje dat op het oog niet ouder dan een jaar of zeven kon zijn, vertoonde zich op de drempel. Voej kindje, je moest al uitgekleed zijn, want dadelijk is het bedtijd. Waar is Babet? Die moest even in de tuin zijn, vaartje, en toen ik alleen was, maakte ik me weer zo pang. Babet heeft vanmiddag van rood kapje verteld, en oh, vaartje, dat van die wolf was zo aakkelijk. Babette moest die verhaal dus voor zich houden, en dat ze je alleen laat, dat zal ze weten, hoor. Mag ik nu alsjeblieft bij je blijven, vaartje? Ze strengelde zich aan hem vast, en hij, zich over haar heen buigende, kust haar met tederheid. Ik moet je nu wel hier houden, kindje, maar eigenlijk kan het niet, want ik heb aan die jongen nog wat te zeggen. Achter hem heen hadden haar noesgierige oogjes reeds naar de bezoeker gekeken. Een jongen? Wat een grote jongen is dat dan, vaartje? Iel Capitano gaf hierop geen antwoord, maar het meisje met zich meevroerend, dat het kopje tegen hem aandlukte en al maar naar paddeltje bleef kijken, ging hij weer naar zijn plaats terug, en een staaf opnemend sloeg hij daar mede op een metalen bekken. Het meisje heest zich op vaarens knieën, en met de arm om zijn hoofd bleef zijn appartje kijken. O, vaartje! Vluisterde zij opeens heel gewichtig aan zijn oog. Kijk die grote jongen meesaardig aanzien. Onwillekeurig wende-iel Capitano zijn blikken naar de scheepsjongen, en hij werd getroffen door de uitdeling in dienst gelaadstrekken. Al wat er vriendelijks en ennemens kon spreken uit het gelaad van de jonge zeeman, die nog niet geleerd had zijn gedachten te verbergen, was haar tans duidelijk op waar neembaar. Kan hij ons verstaan als wij hard op praten, vaartje? Il Capitano knikte. Kun je m'n huis verstaan, grote jongen? Ja, kindje, antwoordde paddeltje, en zijn ogen en heel zijn gelaad lacht haar vriendelijk tegemoet. Met een gewichtigheid, alsof zij de grootste ontdekking had gedaan, wenden zij zich tot haar vaardig. Hoort u dat? Hij noemt me ook wel kindje. Mag hij dat? Stil, pushe, het is een jongen die nog veel moet leren. O, je grote jongen, je moet nog veel leren. Dat ziet er niet mooi voor me uit, gaf paddeltje ten antwoord, en hij zette zulke een mal bedenkelijk gezicht dat het meisje er hartelijk om lachte. Op dit ogenblik werd er op de deur getikt. En draadte, riep Il Capitano, een reuzachtig persoon trat binnen, hij was als de andere vrijbuiters gekleed, een gordel waaruit de grepen van wapen staken omsloot op zierlijke wijze zijn leest. De hoofdman sprak hem in het Italiaans aan. Breng deze jongen in cel nummer 4, en bewaak hem zeer streng. En Tevens wees hij op paddeltje. De vrijbuitig nadert de descriptioon om het bevel van zijn meester te volbrengen. Maar op hetzelfde ogenblik zloeg het meisje de armen om de hals van haar vaardig en riep uit. O, vaardetje, moet die aardige jongen nu weg? Hij stout geweest voor je vader kindje. Hij? Heus. Wille ik hem dan weer eens goed op je maken? Il Capitano glimlachtte. Toe, vaardetje, toe! Reeds bevond zich de vrijbuiter met zijn gevangenen in de deuropening toen een bevel van zijn meester hem terugriep. Laat de gevangenen nog even hier en verwijder je. Als ik je nodig heb zal ik je roepen. En toen in het Hollands tot paddeltje. Jongen, kom nog even hier. Het klonk stug en bijtend kort af. Maar het gezicht van Il Capitano stond niet zo bars als deze woorden zouden hebben doen vermoeden. Doch op dat gezicht let de paddeltje in het geheel niet. Onder het heen gaan, had hij telkens naar het aardige meisjeskopje omgekeken. Nu waren daarop en daarop alleen, wederom, zijn ogen gevestigd. Hij stond nu weer op zijn ouder plaats, een glimlach op zijn prettig gelaat en geheel opgaande in de aanblik van het lieve kind. Grote jongen, zei ze, ga jij nu daarin zitten. Paddeltje gehoorzaamde. Toen niet saar vader los en naar paddeltje toegaande, bleef ze voor hem staan. Vaddeltje zegt dat je stoutvraam geweest bent. Is dat waar? Paddeltje wist heus niet wat hij op deze vraag een antwoord zou geven. Half in wanhoop keek hij even naar Il Capitano, die eigenlijk zelf turnouwenoot en glimlach kon onderdrukken om het zotten van dit geval. Toen, met al de vrolijkheid van zijn jong en opgeruimd karakter, greep hij met één van zijn knuisten het mollige handje van het meisje heel luchtig gespeed en er met de andere zachte tikjes ingevend lachte hij, mag ik het dus bij zusje afzoenen? Met een hoog, wel luidend lach je, wend het meisje het kopje naar haar vaardig. Hoort u het vaartje? Hij noemt me zusje en wil me afzoenen. Wat een malen jongen. Doen, nodig gepaddeltje uit. Nee hoor, dat mag vaartje alleen. Toen. Nee. En dan heb je zulke grote handen, en zo hard, die van vaartje zijn veel kleinig en veel zachtig. Kijk eens vaartje. En ze hief één van vaartjes handen omhoog. Il Capitano knikte en maakte met het hoofd een gebaar, alsof hij ze erg groot vond. Zie je wel? Vaartje vindt het ook, zei ze met voldoening. Vaartje bekeek ze. Nou zusje, zo erg is er toch niet. Daar noem je me alweer zusje. Hoe komt dat toch? Omdat je zoveel op mijn zusje lentje gelijkt. Heb je dan zusjes? Hoje ja, een heleboel. En broertjes ook. En lijk ik zo op lentje? Ja zusje, en daarom kan ik je niet genoeg aan zien. Is dat een lief meisje, de lentje? Ja, gaf paartje op zachter toon en met veel gevoeld en antwoord. Lentje was een engel van een kind. Maar toen ik verleden van de reis terugkwam, toen, toen was hij niet meer bij ons. Paartje brak kort af en keek voor zich. Hoe kwam dat dan? Voeg het meisje, heel nieuwsgierig. Oh zusje, dat is zo akelig en ik kan het nog haast niet geloven. En toen ik jou zag, nee liefje, laat ik daarna maar niet over praten. Paartjes stem was erg tof geworden en op praten stilde hij zachtjes het handje van het meisje. Het was heel stil in de kamer. Met een kleur van spanning op de wangen stond het meisje de jonge zeeman strak aan te zien. Toen, als een vrouwelijk instinct op de troosten, klom ze op de knieën van Paartje en haar kopje tegen zijn schouder legende keek zijn medeleidend aan. Is Lentje weg gegaan? Ja kindje. Komt ze dan niet meer terug? Nooit meer kindje. Is ze... is ze dood? Paartje gaf geen antwoord, maar knikte van ja. Zachtjes stilde hem het meisje de wang. Arme grote jongen, nu ben je niet stout meer hoor en nu mag je me afzoenen. Paartje trok heel vreend met de kind. Kindje zag dat. Vertroostend streek ze hem over de haren en bracht haar wang even bij zijn mond. Nu sloeg Paartje de armen maar heen en zoende haar, alsof ze zijn eigen zusje was. Op dit ogenblik dreunde metale bekken. Dadelijk maakte het meisje zich los en keek naar de kant van haar vaardig toch zonder van de knie van Paartje af te glijden. Wat is het vaartje? Moet grote jongen toch nog weg? De grote jongen niet, maar wel kindje. En aan de binnenkomende vrijbuiter beval hij. Zoek senora Barbetten op en zegt dat ze dadelijk hier moet komen. Het meisje begon te pruiden. Het toe, laat me nog wat blijven vaartje. Ik denk aan dit aan kindje. Het is meer dan tijd dat je in je bedje komt. En als Barbetten je uitgekleed en haar lekkerjes ondergestopt heeft kom het je een nachtzoen geven. Dat was kindje niet naar de zin. Ze hechten zich weer wat nauwer aan Paartje vast, liet haar handje door zijn haren gaan, trok hem aan de oren. En Paartje, ingelukkig met dat aardige kindje zo vlak bij zich, liet met zich spelen zoveel zijn verkoos. Gote jongen, dat ik nog een beetje op mag blijven? Nee, glimlacht de paddeltje. Ik ben hier geen baas, hoor. Weet je dan heus geen raad? Ja, maar ik weet niet of het wel gaan zal. Het toe, zeg gauw op. Hier aan je oor. Heel nieuwsgierig bracht ze haar oor aan zijn mond en luisterde met grote vraag ogen het geheim af dat paddeltje haar invluisterde. Eens klaps liet zij een luid gelach horen en haar voetjes heen en weer bengen we van pret. Met de ene arm om zijn hals geslagen wenden zij toen stranens van pret het hoofd de kant van haar vader op, wiens voorhoofd zich lichtelijk gevondst had bij de grote vertrouwelijkheid van ze die twee jeugdige mensenkinderen. Gaat eens wat die mallen jongen zegt, vaartje. Ik kan zo slecht raden, kindje. Dat papetten hem maar op de armen mee moet nemen, uitkleden en in bed stoppen. Oh, daar heb je ze net. En vlug van paddeltjes knie afgeleidend liep ze op een niet meer jonge vrouw toe. Die eindlingsbinnen was gekomen door een vloed van woorden, Hollands en Italiaans door elkaar een hele beschouwing te beste wilde geven over de angst die ze uitgestaan had dat ze de signorita niet weer in de kamer vond dat het al zo laat was en de hemel weet wat nog al meer. Maar zusje stuidde die woorden vloed door haar bij de kleren metentronen en uit te roepen, papetten, je moet vanavond die grote jongen op bed leggen. Papetten keek met ogen van verbazing eerst de vreemde gast nu met een ernstig gezicht tot haar zijde. Papetten, wat heb je het kind toch bang gemaakt met die wolf van rood kapje? Daar ging het mondje van Papetten aan het klapperen. Geen schepsel konden het tegenhouden. Zelfs het machtige en gevreesde opperhoofd er vrijbuiters was daar toen niet in staat. Al trommelde hij nu ook nog zo ongeduldig met de vingers op de tafel. Doch nou had het meisje van de wolf gehoord of in een whip was ze weer bij paddeltje, klouten het tegen hem op en verborgen haar gezichtje tegen haar schoudig. Wees jij maar niet bang, zusje. Zij met een stem die hoeprommelig ze anders kon zijn, tans zo'n tearklonk als het hem maar enigszins mogelijk was. Rood kapje heeft mij zelf verteld dat die wolf al lang dood was. Heb jij rood kapje gekend, grote jongen? Voeg het meisje met belangstelling tot hem opzienden. Ja, lacht op paddeltje, want ik was de grootmoeder. Het meisje uit een kreeet van de lach. Jij, de grootmoeder? Zeker. Je zei immers dat ik zulke grote handen had. Dat is om je beet te pakken, zusje. En je oren, voeg het meisje, en met beide handjes daar aan trekkend, om goed te horen. En je ogen, voeg ze, kruinde van plezier, terwijl ze haar handjes op zijn ogen lij om zus je goed te kunnen zien. En ging ze een beetje aardelend voort. Wat heb je in een grote mond? Taal ze om je op te eten. En spelend hapte hij naar haar handjes. Oh, maar, dan ben jij niet grootkapje, en de grootmoeder ook niet. Ik geloof haast dat je gelijk hebt, zusje. Maar wie ben ik dan? De wolf. Zeg, ben je de wolf? En als ik ja zeg, dan ben ik niet meer banger voor, want je bent de goede grote jongen. En nu ging het op haar vader af, om hem dit grote geluk mee te delen. Zo, zei deze, haar pakkend, kom je eindelijk weer eens bij mij? Maar ze was veel te vol van haar plezier, dan dat ze over iets anders zou kunnen gesproken hebben. Vaartje, vaartje, wat heb ik vanavond moeten lachen? Goed kind, heel goed. Maar nu moet papetten je naar bed brengen. Toe, laat grote jongen dat doen. Zijn geluid betrok. Ben je een malkind? rie papetten uit. Hoe kom je daar aan? Kindje, zei uw capitano, nu wat strenger. Als je nu niet bij papetten meegaat, zei ik hem aan of hij het meende. Bent u heus boos op m'n vaartje? Ja, want kindje is nu stout. Stout? O, maar dat was grote jongen ook. Ze deed deze woorden van gezeld gaan van een knikje, al of ze zeggen wilde, wat die doet, mag ik ook doen. Zeker, dat was hij, gaf haar vader een weinig, kort af ten antwoord. En daarvoor zal hij ook gestraft worden. Het meistje keek hem aan of hij het meende, en omdat ze iets in haar vaders gelaads uitdrukking menen te zien, dat haar vreemd was, en haar daarom beangstigde, weerde zij papetten af, die rits haar hand gevat had, en kloutte er weer vleiend tegen haar vader op. Vaartje, wat heeft hij dan gedaan, dat u zo boos op hem bent? Ze toon nu zulke angst, dat haar vader, die graag had, dat zij de nacht met pleide en vrolijke gedachten inging, en daarom in zijn hart de scheepsjongen dankbaar was, haar door zijn aardig gepraat zelfs met de boze wolf verzoemd te hebben, en daarover maakte. Keentje moet nu heus gaan slapen. Oh Vaartje, zeg het dan, wat heeft grote jongen toch gedaan, dat u zo boos bent? Wacht, ik zal het hem zelf eens vragen, want hij zegt mij toch alles. Doch haar vader hield haar tegen, en niet meer weetende hoe hij anders zijn dochtertje gerust zou stellen, gaf hij op scherzende toonten antwoord. Ik ben boos op hem, omdat hij zo zeel spraat. Ja, klinkt haar vader glimlachend, hij is altijd met de letter H in de wacht als hij deft geveel praten. Hoe grappig, riep ze uit, en haar paddeltje toegaande, zei ze, grote jongen, waarom doe je dat? Omdat ik zo'n domkoop ben, lacht de paddeltje. Om dit antwoord had het meisje weer heel wat schik. Grote mensen waren in haar ogen al een erg knap, en nu zei die aardige jongen dat hij een domkoop was. Wat een bed, riep haar vader. Toe, laat hij nog eens deftig praten, dan zal ik goed luisteren naar die haas. Nee, nee, het is meer dan tijd. Grote jongen, praat nog eens wat? Nee, zusje, je moet gaan slapen. Hé, eventjes. Nee, morgen, en dan zal ik net zo lang praten, als zusje wil. In vrolijke verwachting zog het meisje de handen in elkaar. Dat is goed, dat is goed. Bij me? Iltigretto aarzelde, nog slechts een ogenblik. Toen knik hij. Ja, kindje. Dat ja, redde paddeltje van de dood. Iltigretto zei het hem ronduit toen ze er bijden weer alleen in de kamer waren. Evenen had hij paddeltje aangekeken, die na dat zusje verdwenen was daar nog met een gelukkige glimlach voor zich zat te staren. Dat kind heeft je het leven gered, jongen. Paddeltje sloeg de ogen op. Hij had een verkeerlijkheid in. Hij had hinderen de zee rover en toch deed het hem wel dadig aan, want hij wist dat de jongen nog aan zijn kind dacht. Hij zoekte zijnen neer en trommelde weer met de vingers op de tafel. Jongen, zei hij toen opeens, ik heb aan mijn kind beloofd dat je weer bij haar zou komen. Het spijt mij, want ik je daardoor een gunst verzoeken moet. Ten hoogste verbaasd, gik paddeltje hem aan. Je hebt hier men tegenwoordigheid de naam uitgesproken en die vernemmen. Die vijanden denken zo laag over me dat jij, een doodgewone scheepsjongen, een knechje van de schipper en zijn matrozen je te hoog rekent om bij mij dienst te nemen. Nee, stil, dat is de waarheid. Een waarheid die je leven van hopeloze ellende of, als genade, dat leven zelf zou kosten. In die ongelukkige wijs mijn kind niet zoveel van je was gaan houden. Ik had besloten dat je mijn lieveling niet meer zou zien. En toch een kind onthoudt alweer zo lang. Mijn lieveling zal morgen naar je vragen en ik heb haar mijn belofte gegeven. Ik weet niet hoe ik dat alles nog in orde zal brengen. Maar voordat je weer toe laat op mijn lieveling vraag ik je de belofte af om in haar tegenwoordigheid nooit, nooit een woord over je lippen te laten komen dat haar gedachten aan haar vader voor ontrijnigt. Ik vraag meer dan ik eigenlijk mag doen aan aan iemand als jij wat je erom. Eerlijk zeg je dat. Maar even eerlijk wil ik jou vragen of je bij mijn kind vergeten zult wat je denkt dat ik ben. Al doffer en doffer was de vrijbuiten gaan spreken. Op het laatst had hij gelaten weer die terugstuitende uitdrukking waarvoor paddotje nu begreep dat de mensen een konden zidderen. Ook het gelad van paddotje was geheel veranderd. Hij voelde als bij ingeving hoe erg die man hem nu haten en hoe laag hij door hem geacht werd. Hij wilde alleen op zijn vloot wat willen hebben om voordel te trekken van zijn kennis van zeezaken waar hem zelf als een voetveeg beschouden. Toch, zo had de jonge zeeman hem liever. Rond als hij zelf was, hield hij van rondheid. Onverschokken zag hij Iltigretto in het gelaat en terwijl zijn neusveleugels trilden zei hij vol verontwaardiging denk je dat ik dat lieve kind zou zeggen dat hij heel plotseling in, zelf versrikt over wat hij ging zeggen. Een blikvol haat hij hem uit het oog van Iltigretto. Jonge, spak hij dreigend, ik zal de dag zegenen waarop mijn lieveling genoeg van je heeft. Reedsgeep zijn hand naar de staaf om op het bekken te slaan toen een gedachte bij hem oprees. Ik moet nog een belofte van je hebben. Je zult geen pogingen aanwenden tot ontvluchten. Paddotje schudde het hoofd. Die belofte leer ik niet af. Iltigretto vondste het voorhoofd. Wat maak je het me moeilijk? Dat kan ik niet helpen, zei Paddotje eenvoudig. Domkop, hoe wil je ontvluchten? Dat weet ik niet, en als ik het wist zou ik het je niet vertellen. Maar, hoe kan ik je dan vrij laten omgaan met mijn kind? Riep Iltigretto half in wonenhoop uit. Paddotje glimlachte. Zus je zou grote jongen wel vasthouden als hij weggeliep. Even dacht de vrijbuiter na. De ogen opslaande zag hij hoe twee heldere kijkers vast op hem gericht waren. Je denkt wat, zei hij dreigend. Natuurlijk, gaf Paddotje, een beetje onbehoudend ten antwoord. Dat doe ik altijd als ik niet suff. En wat dacht je? Gedachten zijn tolvrij. Iltigretto balde de vuist. Oh, oh, wat heb ik er een spijt van dat ik jou ontmoet heb? Ik ook, gaf Paddotje, leuk ten antwoord. Nog het geluid van het metalen bekken. De wachter verscheen en vroeg wat Iltcapitano beliefde. Breng deze jonge man weg. Naar cel nummer vier, grenzen de wachter. Die wist dat men daar niet anders dan als geketende slaaf of als bloedend lijk uitkwam. Nee, gaf Iltcapitano norst ten antwoord. Naar het tuinkamertje in de zijvleugel. De wachter keek ineens met een soort eerbied paddotje aan, die hem wel daar volgde. In de tijd van Iltcapitano had hij niet kunnen nemen, want die had hem de rug toe gewend. Einde van Hoogstuk 15 Hoogstuk 16 van Paddotje Deze liepenvoxtopname behoort het publieke domein, opname door Anna Simon. Paddotje, de scheepsjoon van Michiel de Ruiter van Johan Been. Hoogstuk 16. Jaloers? Het was enen al vrolijkheid in de nederzetting der vrijbuiters. In zijn niet alleen op luid terug te gewijzen hun behouden thuiskomst, maar ook werd de kolonie overstroomd door morse kooplieden, die reeds gewaarschoed dat er een goede slag was geslagen, zich gehaast hadden naar de plaats waar zij voor betrekkelijk weinig geld prachtige inkopen konden doen, terwijl zij gezorgd hadden dat geen emeden te brengen, maar van zij konden vermoeden dat er bij de rovers behoefte aan bestond. Bevereest voor die rovers waren zij allerminst. Zij konden elkaar niet missen. Bleven de kooplieden weg, dan zou er wel draag gebrek aan alles zijn. En waren de zeerovers ongelukkig, of zelfs maar onvoorspoedig in hun tochten, dan zat er een schrale tijd op voor deze morse kooplieden, die heinde en verwisten te verspreiden wat hier bijeen gesleept werd. De tocht had slechts enkele weken geduurd, maar Il Tigretto had zich gehaast om uit de landingsplaats, waar, veilig voor elke overval, de schepen ankkerde en tot de nieuwe tocht uitgerust konden worden, zijn woning te bereiken. Zijn hart trok naar zijn kind. Zij was om alles en voor haar toekomst bij de schoonste dromen en vormde de stoutste plannen. Kindje van wilde en omringd door de telers te zorgen, zou zij eens als jongvrouwen de rijkste en meest begeerlijke van Afrikaast Noordkust zijn. Nu reedsprachtte de kooplieden tot zelfs in het verre Arabië de mare over van de grote schatten en de fabelachtige rijkdommen van de beruchte zeekoning. Eénmaal zou het verhaal van een blond koningskind, erfgename van die schitterende heerlijkheden, zoon opwekken. Als koopman verkleed, zou hij met de caravan de lange, gevaarvolle tocht door de woestijnwagen, en hij zou trachten met eigen ogen te aanschouwen, dat gene waarvan zijn wilderige verbeeldingskracht vol was. Voor hem uit het Oost gekomen, waar mijn geheel andere begrippen zou hebben over de stoute beheersing der middellandse zee, de gezel der zeevarende Christenvolken, zou Ildegretto en Held zijn, even waard om begonnen te worden der zwervende Bedouinen het geval was, die de caravanen aanvielen en als het kon uitplunnen, maar bij hun stam geërde en naar aardvadelijke en dikkels milde begrippen regerende koningen waren. Het zal uw zondeling voorkomen, maar toch was het zo, dat Ildegretto zichzelf volstrekt geen slecht mens vond. Eigenlijk mocht hij zelf wel oppassen, dat het u in uw leven niet tot zekere hoogte net eender gaat. Want als er een poosje achter Ocan der iets gedaan het wat niet zelf zo erg niet meer. Ildegretto had ze nog heel jong ingelaten met een samensweering op het schip, waarop hij als lichtmatroos diende. Schipper en stuurlieden had men onschadelijk gemaakt en met het haast nog nieuwe schip was men de vrije vaart op gegaan en had zich eindelijk bij een der beruchte zeerovers gevoegd, die door hun naam schande deden aan de Nederlandse natie. Door eigen geestkracht, grote ervarenheid en vooral door zijn durf-en-sranderheid, was hij eindelijk het opperhoofd van een kleine steden, en nu voelde hij zich te gelijken van de verschillende varsjes daar kleine rofstaten of rofsteden aan de noordkust van Afrika en niet te minderen van de kleine potentaten van de verschillende rijkjes in Italië van het Balkans gier eiland en van de eilanden of het vaste land van klein Asië. In zijn tijd was het oorlog overal. Eigenlijk komen al die oorlogen en oorlogjes niet meer bijhouden of van elkaar onderscheiden. Wel had ons volk de wapenen moeten grijpen voor een worstelstrijd om de onafhankelijkheid, maar in onze dochter naar de Indiën namen wij het zelf zo nauw niet met de onafhankelijkheid van wolken en volkjes die in andere huidkleur hadden dan wij. Op de banden eilanden roeden wij hele bossen uit om te maken dat er niet te veel notemuskaat of sagu aan de markt kwam, want onze kooplieden vreesden dat die waren anders niet hoog genoeg in prijs gehouden konden worden. Daar gebeurde in het helden tijdvak van ons volk ongerichtigheid genoeg dat de man als ildigretto die eenmaal op het slechte pad was redenen te over kon vinden om zich voor zijn geweten schoon te praten. Hij gevoelde zich in zijn nederzettingen evengoed en evenwettig heeg en gebiedig als menig Europees forest die, het zij in Europa, het zij in Amerika of Azië onder meer of minder gezochte voorwezelen zich een deel van een rijk ja, soms wel een geheel rijk toegeëgend had. En als soms toch even een beet van zijn geweten hem maar aan herinnerde dat hij eigenlijk beter wist en dat het toch niet voldoende is eigen slechtheid te veronschuldigen door de slechtheid van anderen dan paaide hij dat geweten door het te verzekeren dat hij enig en alleen voor zijn kind zich machtiger en rijker wilde maken. O, dat kind was hem zo lief. Hoewel zij op jeugd geleefdheid reeds moederloos geworden was altijd toch het geluk gehad hard te kunnen stellen onder de tedere zorg van een Nederlandse vrouw die je bij een schipbreuk had kunnen redden. En toen ze gevoelden gebonden aan niet één nation toch was hij de taal zijn eigen moeder blijven lief hebben en hoe hij er ook op mocht afgeven het land zijn er geboorte was altijd verbonden gebleven aan de herinneringen uit zijn jeugd. Soms droomde hij ervan dat als de Oosterse prins niet mocht komen opdagen hem nog altijd de weg zo openstaan een pardonbrief van de Nederlandse regering te kunnen verkrijgen en hoe hij dan zijn dochter zou brengen naar het land zijn er geboorte warmen, dat wist hij als Nederlander al te goed zoveel eerbied voor rijkdom en aanzien had dat men vergeten wilde hoe die verkregen waren hem zou men misschien nog schreef aanzien maar bij een aanzienlijk huwelijk, zo hoopt hij zou men zachtkunst aan vergeten of het als achterklap leren beschouwen op welke wijze de schatten zijn er dochter bij één vergaard waren en nu ook zal men begrijpen hoe diep het hem vernederen moest dat een ruwe ongemaar niet de boodsmans jongen als palletje het hem ongezout had te kennen gegeven niet van zijn partijen te willen zijn dat kwam omdat palletje met hart en ziel vertrouwen stelde in zijn schipper en omdat die schipper Michiel Adiaan's zoon deruitig een braaf mens was die nooit of te nimmer het krommen recht praten nu zou het opperhoofd deze vrijbuiters zich waarlijk niet lang bedacht hebben op welk een wijze hij die boodsmans jongen tot reden moest brengen en die naar juist in dat opzicht niet met machteloosheid waren geslagen doordat zijn kind zoveel van de jongen was gaan houden en wel van het eerste ogenblik af daarom moed hadden Eeltikretto haalt in het eerst zijn hoop gebouwd op het wispeltuurige van een kinderhard het kleine volkje toch kan morgen al meer dan genoeg hebben van een stuk speelgoed waarnaar het gisteren zo sterk verlangde dat het de rust nog duurom had maar ongelukkig voor Eel Capitano bleef zijn dochtertje zo gehecht aan dit levend stuk speelgoed dat smorgens haar eerste vraag naar palletje was en zijn savingsinsleep midden onder een uitvoerige verhaal aan bebetten over grote jongen het meisje had bij al de wilde die haar omringde toch eigenlijk zo weinig afwisseling dat ze nu dol in haar schik was met de vrolijke jongen die, even als voor zijn zusjes allerlei aardige spelletjes voor haar wisten verzinnen allerlei kunstjes kenden en een baas in het knutselen was zehlui houde dol veel van het laatste en palletje was ook een liefhebber van het was aardig te zien hoe zusje een en al aandacht kon wezen als hij met vlechtwerk of met kunstig papiersnijden bezig was dan moesten de fijne vingertjes van zus het ook proberen en grote jongen met zijn ruwe handen was voor haar wel de geduldigste leermeester vooral het vrolijk gepraat van palletje en zijn dolle invallen deden haar soms kraaien van de lach vele dinaren had zij in haar leven al gehad maar ze ook een gewillige die toch op een andere tijd over haar de baas wist te spelen nee, zo heen had zij nooit gekend en dan weer waren het heel ernstige gesprekken over het gestorven zusje van palletje die vanzelf uit liepen de broertjes en zusjes over zijn broer Jan die hij zo moeilijk onder de duim kon houden en van wie hij toch zoveel hield worden zij het liefst ze begon niet na te doen en palletje te plagen maar dan toon naar haar cameraat dat hij in een ommetzintje ook haar onder de duim wist te krijgen want hoe teer palletje voor haar kon zijn en zijn dik was al te losse tong voor haar wist te bedwingen, hij moest toch altijd de baas blijven dat zat nu eenmaal in zijn karakter al kon hij dus soms met zich laten spelen of hij in waarheid de jonge hond was waar voor veren het al zijn wat gehouden het zou dus geen oogomblik in de gedachte gekomen zijn om hem werkelijk alleen als een speelpopje te gebruiken hoe dat kwam wist zus niet en palletje zelf ook niet want het is geen zoveel zelf te spreken dat eindelijk de verhouding werd als van een grotere broer tot een kleine zus van een stevige baas tot een aardig tere meisje zij mocht de erfgename zijn van grote schatten en hij maar een arme scheepsjongen voor een aardige tere meisje maar de baas was hij misschien juist daarom bleef zus zoveel van hem houden allen boogen voor haar voorkwamen haar wensen en bedierven haar wel een beetje allen waren bij haar de tweede persoon en zij was altijd de eerste maar als grote jongen iets niet wilde waar zus haar hoofd op had gezet dan gebeurde het niet hij bleef verhoorlijk en aardig praat de honderd uit deed allerlei gekke dingen waarom zij het moest uitschateren maar dat ene waarin hij geen zin had en als zij wat wilde maar zij eerst geen lust toegevoelden dan kwamen er wel weer allerlei grapjes en dolle gelen maar dat ene dat hij wilde gebeurde wel altijd bleef hij vriendelijk, altijd vrolijk maar als hij met zijn vrolijk gezicht nee had geschud en geschertst had dat zus je wel wijzer zou zijn dan was zus je spoedig wel wijzig twee dagen nadat de scheepsjongen in de huishouding van Ildi Gretto was ingelijft had Ild Capitano zijn woning verlaten om zich bij de zijnen te voegen voor het expeditie welke reed te lang op touw was gezet na de gelukkige afloop was hij nauwelijks in de veilige schaalhaven geland of hij haast zich de nodige orders te geven voor het ontladen en het vervoer de geroofde goederen waarna hij gelijk weer iets mededeelden maar de verhuurige verlangen om zijn geliefd kind weer te zien naar de nederzette Ilde ze vloog hem in de armen kentje, kentje waar ben ik blij dat ik je terug zie en hij bedekte haar gezichtje met kussen en liefkoosten ze tegen zijn vader hard en hoe heeft mijn kindje het al die tijd gemaakt oh vaartje ik heb toch zo'n schik gehad grote jongen doet me altijd zo lachen even vloog er een wolk over zijn voorhoofd wel wel dat doet me plezier en heeft kindje niet naar me verlangt erg verlangt oh ja, heel erg maar zie je, als ik het naar begon te vinden dan kwam grote jongen en hij viel haar in de reden en dacht je dik was heel dik was aan me zeker vaartje, heel dik was maar grote jongen maakte toch zoveel grapjes in en dan vergat je me zeker helemaal wel nee vaartje maar zie je, ik vond het niet zo aakkelijk dat u weg was als vroeg, want grote jongen kindje, praat nu eens over mij dat doe ik vaartje, want ik wou vertellen hoe grote jongen hij werd ongeduldig onder hij dit gevoel voor zijn kind te verbergen maar toen het mondje maar niet stilstond van haar speelmakkig voelde hij iets als uw loersheid in zijn hart opkomen hij onderdrukte dit echter met geweld hoe zou hij, de machtige en gevierde zee koning, per slot van rekening ieverzuchtig worden op een povere scheepsjongen toch was een schaduw gevallen over dit wederzien waarna hij gedurende zijn afwezigheid altijd door verlangt had vroeger bij een wederzien was het zijn kindje dat het snappende mondje vol had van hem vaartje moest nooit meer weg gaan of als hij toch ging, moest hij haar meenemen wat was haar die tijd lang gevallen en nu zeker het hartje liep over van blijdschap, omdat vaartje teruggekomen was toch niet als vroeger somsden zij allerlei kleine grieven op tegen babetten of tegen het dienstpersoneel maar komtans niet uitgepraat komen over het prettige leven dat zij met haar speelmakkig in die paar weken doorleefd had ingeuren en kleuren moest vaartje dat weten hoe zou het toch vaartje onverschillig kunnen wezen wat heel haar wezendje deed trillen van genot wat als een zonnetje van geluk uit haar lachend gezicht straalde iltikretto werd er op het laatst ongedoeldig onder en tegen wil en dank kwam het hem over de lippen een volgendemaal gaat grote jongen met ons meden naar zee daar had men het liever leven gaande het gezichtje betrok helemaal hoe zou zij dan de tijd moeten doorbrengen vaartje weg en grote jongen ook al oh nee, dat kon niet gebeuren ze wilde niet meer alleen met babetten en al die aakelige bediende blijven en die konden al Ithriaans hij begreep haar niet goed en dacht dat zij overklagde haar zonder uitzondering die taal te moeten horen daarom zei hij vermanend maar die taal moet kindje toch goed leren het Hollands is voor ons bijtje lieverling voor babetten ook wel maar vooral voor ons en voor grote jongen toch ook goed dan, ook voor hem maar kindje moet goed al die mensen leren verstaan die dat mooie Italiaans praten en zij zelf moet zorgen dat ze zich ook aan hen verstaanbar leert maken een lach van geluk vloog over haar gelaten oh vaartje, dat is juist zo dolaardig wat kindje ze schateren het uit wat is dat kindje? lacht hij nu ook zal het er niemand vertellen want het is een groot geheim en grote jongen zei dat niemand het buiten ons een groot geheim ja, knikte ze met veel voldoening en daarom moet ik het u stil in het oor verluisteren hij boog, ten hoogste nu schierig, zijn oor tot haar mondje vaartje al die mensen kunnen al Italiaans maar grote jongen nog niet en nu mag ik het ook wel met hem spreken en dan probeert hij het ook oh, dat is toch zo gek Iltikrato zet haar van zijn knie ik moet nu zaken gaan doen kindje, over een uurtje mag je weer terugkomen met grote jongen? nee, alleen zik ik hem even verlegen aan hij was ook zo ongewoon ernstig een ogenblik dacht ze eraan om als gewoonlijk wanneer ze iets had af te vleien hem aan het lijf te hangen en onder allerlei liefkozingen te vragen of vaartje boos op kindje was maar ze dacht een grote jongen die de tuin bezig was bij haar bloemen een alleraardig sprieeltje te timmeren en dat padeltje zelf verven zou als het af was verven met kleuren die hij samen uitgezocht of liefig die hij zelf daarvoor bestemd had erg gebompt en harde kleuren vooral groen op zijn zeemans een vaartje aan zijn boze bui overlaatende huppelde zij met een glimlach van wachtend geluk op het gelaat uitvertrek uit Iltikrato had die glimlach gezien en begrepen wie hij gold en dat hinderde hem onuitsprekelijk hij ontboot Veritas in zijn afwezigheid de leiding over die nedersettingen handen had en geheel volgens de gegeven constructies welke ook padeltje betroffen had moeten handenen Eel Capitano zou niet zulke grote dingen tot stand hebben kunnen brengen en evenmin het bestuur kunnen voeren over deze nedersetting indien hij niet zijn persoonlijke nijgingen zowel als zijn persoonlijke zaken had weten achter te stellen bij het algemeen belang Veritas moest een uitgebreid slag geven van hetgeen er tijdens de afwezigheid door schriftelijke aantekeningen en vooral door cijfers die dik was wel sprekender kunnen zijn dan woorden en daarom zo nauwkeurig mogelijk gecontroleerd werden het was uit de aarderzaak een veel omvatend onderzoek dat de kapitein instelde hoe stond het met de bewerking der uitgestrekte landerijen waarna aan de orde kwam hoe het met de gedwongen werklieden en hun opzichters geschapen stond na ook dit punt afgehandeld te hebben kwam de kolonie zelf aan de beurt en het geregeld overal waren er opzichters die weer onder andere opzichters stonden het ging met dat toezicht als met de beekjes die een beek de beken die een zijtak vormen de zijtaken die alle uitlopen in de grote rivier en toen de gehele toestand van de kolonie met haar grondbezit de leider helder voor ogen stond toen eerst wenn hij zijn aandacht op zijn eigen insgelijk grote huishouding waarlijk de vrijbuiters die onbezorgd feest vieren over hun behouden thuiskomst en een welgeslaagde expeditie konden niet vermoeden dat de man die hen ter overwinning had gevoerd in dezelfde ogenblikken dat zij luid rugtig hun vrugte uiten in zware zorgen verdiept zat en toen het cirkeltje heel nauw getrokken was kwam ook paddeltje ter sprake Ferida's deel in mede hoe ook ten opzichte van de scheepsjongen zoveel mogelijk naar de ontvangen instructies gehandeld was een groot gedeelte van de dag was hij gelijk het hete aan de dienst het overige gedeelte had met hem vrij gelaten om zich in de kolonie te bewegen waarschijnbaar gelijk hij wilde en geheel naar zijn zin, maar in waarheid van alle kanten bespied ook had Ferida's zich zoveel met zijn drukke bezigheden uitkwam dik was met hem bemoeid en hem veel schoonst en avontuurlijk verteld van het leven op de vrije vaart in één woord kapitein al is besloot Ferida's dit gedeelte van zijn verslag er is al het mogelijke gedaan om het grote verlangen naar de zee de jongen geheel vervuld daarheen te leiden dat hij zin en lust krijgt om zich vrijwillig bij ons te voegen hij mislukt, natuurlijk waarom, als ik vragen mag vocht u daar het woord natuurlijk bij? heel capitano glimlachte ik hoorde het aan de toon van je stem en je zou niet met zulke uitvoerigheid opgeteld hebben wat er al gedaan is om de jongen te verleiden indien je daarmee jezelf en anderen niet wilde verontschuldigen inderdaad capitaine al ontspreken is voor Dovermans oren geweest dus een schanderer jongen die gauw begrijpt waar het heen gaat en ik zou in werkelijkheid nog slechts één middel weten op te noemen dat een opzichte van hem met enige kans van slagend gebruik kan worden en dat middel is hem te de strengste te verbieden met de vrijbijters uit te zijden wild capitano klikte ja, ik begrijp dat hij juist sterk zou verlangen dat gene te doen wat verboden was dan zou hij als bewijs dat we het menen niets meer of minder dan zijn vrijheid vragen en Veritas na al wat er gebeurd is en met al wat jongen nu van ons weet mag hij nooit weer in de maatschappij ik bedoel, zijn maatschappij terugkeren dat laat zich horen capitaine en ik ken twee personen die er spijt van zouden hebben als paddeltje ons op een goede dag verliet en dat is niet zo het is niet zo paddeltje ons op een goede dag verliet wie zijn die twee personen uw docheltje, capitaine is er één van de capitaine vondst het voorhoofd je hebt daarin helaas al te veel gelijk Veritas juist om mijn kind heb ik spijt als horen op mijn hoofd dat die jongen in mijn huis is gekomen het kopje van mijn lieveling is zo danig van hem vervuld dat ze van niets anders praat dan van het plezier dat zij in en door die jongen heeft gehad ik had al op gerekend meer dan genoeg zouden geweest zijn om aan die kindergelden voldoen anders blijft ze niet zo lang bij één ding haar aandacht bepalen ze weet natuurlijk dat ik even als altijd allerlei moois voor haar meegewacht heb anders is haar door nu schierigd naar nu heeft zij haar niet eens naar gevraagd en mij volstrekt niet met de tegensin van vroeger verlaten om toch maar weer gauw bij die jongen te zijn dat kan heus niet langer zo blijven die ruwenknaap zal haar allerlei onhebbelijke manieren doen aanwenden en lelijke dingen ook nee nee kapitein kwam Viridas met enige warmte er tegenop hoe nu treed je als verdediger van hem op in zekere zin ja kapitein ik heb de omgang tussen beide gadegeslagen en bespied zonder dat ze haar enig vermoeden van konden hebben ben ik herhaaldelijk getuigen geweest van een aardige gesprekken en van de wijze waarop part je met de signorite omgaat daar zit iets riddelijks in die knap en als er één in staat is die aard voor de dag te brengen van de signoriten rond is hij en rond komen de gedachten er bij hem uit toch had u eens moeten horen hoe zacht die woorden konden zijn heel anders tenminste dan die scherpen en raken waarmee hij mij, en daar ik vrees ook u als om de oren heeft geslagen en dan zal het wel altijd ondoenlijk blijven om van die zeelse schepioon een hoffelijke mooi praten te maken de zoete Italiaanse taal waarvan ze zich dan al meer en meer bedienen kan u in alle opzichten gerustzellen vooral waar de leermeester dus niemand anders dan de signorita zelf is Eel Capitano had onder deze lofreden voor zich gekeken en weer met de vingers op de tafel getrommeld nu hij vijde ogen op en zij op een zuur zoet de toon ik behoef natuurlijk niet te vragen wie de tweede persoon is die je leed van zou gevoelen als padletje van hier vertrok zeker Capitain ik kan het niet ontvijn zijn dat ik met die jongen heb opgekregen en van harte zou het mij genoegen doen als er bij u ook het geval mocht zijn Eeltikratto maakte een gebaar van onwil dat zou wel nooit gebeuren want Veritas er is geloof ik niemand tegen wie ik zoveel haat gevoel als juist tegen die jongen niet alleen dat hij mij brutaalweg getrotseerd heeft dat altijd en altijd zal blijven doen maar hij steelt van mij af de liefde van mijn kind en nu ook de toewijding van de persoon die mij van allen het meest toegedaan was Capitain riep Veritas uit hoe kunt u zo spreken eent, toen ik eigenlijk nog een kind was heb u mij met babet van het zinkende schip gered u hebt me verzorgd waard als een vader voor mij die niemand ter wereld meer had die gestorven zou zijn van honger en ellende zonder u ik heb alles, alles aan u te danken mijn leven, mijn krachten, mijn gedachten alles behoort aan u dat weet u hij nu spreekt u zo getroffen zag de Capitain hem aan best de Veritas sprak hij met een trilling van tederheid in zijn anders zo streng en stem dat alles weet ik en het spijt me dat ik je zo gegriefd heb maar goeie vriend ik ben er ook zo ontsteld van dat er één mij het hart van mijn kind ontsteelt ik raak er door in de wacht het wordt mijn zitten en mijn opstaan wie kan ik anders mijn leed overklagen dan jou mijn meest toegewijde vriend ach Veritas, ik heb in waarheid het Trojaanse paard mijn huis binnen gehaald ik weet heus niet hoe ik van die scheepsjongen ontslagen moet komen mijn kind kan ik geen verdriet doen het is een zwakheid in mij in Eeltikretto wel een wonderlijke zwakheid voegt hij er met bitterheid bij maar ik kan niet anders en nu ik maar één heb die me helpen kan jou mijn goede Veritas nu moet ik horen dat ook jij met die ellendige jongen die twistappel in mijn huis ophebt ik heb me dus niet kwalijk dat ik iets wat je gezegd heb dat ik honderd mal herroep oh goeie meester hoe zou ik u op de duur iets kwalijk kunnen nemen ik weet het Veritas en zeg lachte je Loerse vader niet uit later als je zelf vader bent geworden zou je nog wel eens aan me denken en me beter begrijpen maar wat ik je vragen wou is dit als ik je hulp nodig heb om zonder mijn kind pijn te doen mij van die jongen te ontslaan die nooit nooit meer in de maatschappij mag terugkeren kan ik dan op je rekenen Veritas ja meester altijd altijd eelt ik retto straks zijn hand uit ik dank je Veritas toen was de belofte van de dinaar en de vertrouwen van de meester door een handdruk bevestigd en toch toen Veritas zich die avond moedde van al de beslommeringen van zulke en drukke dag ter rust te begaf en voorbij zijn geest al het gebeurde liet gaan om er zeker van te zijn dat hij trouwe dinaar niets vergeten had kwam ook weer de herinnering tot hem aan de belofte welke hij had afgelegd hij mocht hem niet spijten dat hij zo gehandeld had maar leed had hij ervan dat hij al dus had moeten handelen einde van hoogstuk 16 hoogstuk 17 van paddeltje deze liepuvox opname is in het publieke domain opname door Anna Simon paddeltje de scheepsjonge van Michiel de Ruitig door Johan Been hoogstuk 17 een ontdekking en een wederzien paddeltje moest uit de weg geruimd worden maar er verliep een geruime tijd en onze matiger altijd nog zo fris en gezond uit alsof magere hein ook niet hem terzijne tijd met de knookige vinger op de schouder zou tikken zoals dat bij iedere stervel in het geval zou zijn hoe was dat nu te rijmen met het vaste voorneming van Ildi Gretto dat hij niet naar was om hem door hem opgezet plan onuitgevoerd te laten wat zal ik u zeggen daar rijmde eigenlijk niets meer bij de roverkapitein hij was zoetjes aan verschrikkelijk jaloers geworden op de invloed die paddeltje op zes uit oefenden dat vindt u misschien wel kinderachtig want als een vader en liefdochtertje heeft zou het toch wel wat altijd waas zijn als hij niet velen kon dat zijn kindje van een speelmakker ging houden of van een goede oom die de kleine knuisjes vol snoepgoed, mooie printenboeken of zoiets stopt maar, zie je, hoe van Lieden de gevreesde roverhoofdman ook rond zich had hij was toch eigenlijk zo goed als alleen door vrees en schrik moest hij heersen en buiten Viritas kon hij niet één van zijn vrijbuiters recht vertrouwen en nu was al zijn liefde voor dat aardige meisje hij had het erg druk die veel benij de zee koning dat hebben alle alleen heersers want alles hangt van hen af en nu moeten zij ook alles regenen daarbij moest hij er altijd voor op zijn hoede zijn dat zijn roe gasten niet uit de band sprongen en vooral dat er onder de slaven geen oproer kon uitbarsten wanneer il Tigritto in onze dagen geleefd had, zou hij zeker een zenuwleider geworden zijn toen Maas hoorde men daar zo niet van al werden de mensen van die tijd net zo goed moe als het met onze tijd genoten het gevan kan zijn als je moe bent, moet je rusten dat spreekt als een boekje maar de mensen vergeten wel eens dat er heersenen ook moe kunnen worden door veel werken of door lange tijd van inspanning of door schrik en angst oh, maar dan had il Tigritto altijd zijn aardig kindje die kon dan zo aardig met hem babbelen die kon hem zo strelen en hem dik was plaggen ook dat zijn hart van blijdschap opsprong als hij na een zware dag vol inspanning eraan dacht dat zo meteen zus met al haar kleine geheimpjes bij hem zou komen dan babbelde of lachte ze hem alle zorgen en ook alle vermoeienissen weg en nu nu was die zeo-suscheepsjongen gekomen en van die speelmakker was nu heel het hoofdje en ook het hartje van zus vervuld nee nee die scheepsjongen mocht hier niet blijven wilde hij met de vrijbuiters niet mede op de zwerftochten uitvaren dan moest hij maar te weggeruimd worden maar hoe? il Tigritto hield van een strop, van een dolk of van een snelwerkend vergif toch aan alle drie die dingen had hij voor dit mal niemand dal want hij gevoelde niet te moet om als in eentslag de trouwe makker aan zijn kind te ontrukken hij zou dit nauwelijks met een stuk speelgoed gewaagd hebben een langzaam werkend vergif dat hij niet te schijn had als op de flinke jongen aan een uitterende ziekte ging leiden dat was je ware, dacht hij maar wat zou zijn kind juist door zo'n ziekbed van haar speelmakker een vreselijk leed ondervinden zo werd il Capitano van het ene plan naar het andere geslingerd en wist hij niet meer hoe hij in dit geval handelen moest en daarom mens onmogelijk zoveel verdriet verkoppen kan werd hij, zoals alle zenuleiders onpretter voor zijn omgeving hij tonen zich groter tiran als hij niet geweest was verloor langzamerhand alle voorzichtigheid uit het oog ontnam zelfs aan de ongeluk geslaven bij de minste schijn van onwilligheid hun ene geluk, de heerlijke vrije dag en zo kwam er zo'n ontevredenheid in de kolonie dat wat onderdergelijke lieden heel natuurlijk was een samenswering ging broeden dag, paddeltje, moest sterven de uitvoerder van dat vondes zou verietas zijn en die weer streefde toen voor de eerste maal zijn levens zijn geliefd meester en dat wel leidelijk door al maar uit te stellen alles raakt op die manier in de war en het was werkelijk een uitkomst toen er juist in die tijd een nieuwe link bij de vrijbaardjes kwam die niemand anders was dan Langameois door schipper Michiel Adriaan zijn uitgezonden om de scheepsjongen op te sporen volgens gewoonte moest ook hij eerst en tijdlang als slaaf op de akkers werken en nu hoopt de viritas dat het voorbeeld van Langameois om zich bij de zeerovers te voegen door paddeltje gevolgd zou worden die weet wat de als schelm weggejaagd matroos zijn vroeger een scheepsmakker te vertellen had waardoor deze tot heel andere gedachten over de ruiters zou komen mijn kat zich wel voorstellen dat de slimme en wantrouwige hoofdman zich niet dadelijk door viritas lied overhalen om de twee vrienden van Waaleer bij elkaar te brengen maar viritas wist zijn zin door te drijven inderdaad leek het heel natuurlijk dat Langameois ten einde raad door de ons nog wel bekende waard uit Osteria te Salé verleid was om zich bij de zeerovers te voegen om het lang verzet te hebben was hij eindelijk om toch op de een of andere wijze de kost te verdienen met een schip meegezeild dat naar de Canaris eilanden voeg daar lang verbleef om verschillende goederen in te laden waarna het de Middlandse zee ingestevend was om Corsica aan te doen daar even wel werd het geruimetijd in de haven opgesloten gehouden door een Venitiaans oorlogsschip zodat het eigenlijk een wonder was dat de rovers aan het gevaar ongedeerd hadden kunnen ontsnappen dat alles was nu zo natuurlijk toegegaan dat het eigenlijk niet bijzonders instak toen Viridas ontdekt had hoe er een weggejaag matroos van Michiel de Ruitig in de neerzetting aangekomen was en nu had met goedvinden van zijn meester onze Viridas een prachtig plannetje in elkaar gezet nog nooit was er door paddeltje een slaaf uit de boeier bevrijd wel nu dat zou hem nu opgedragen worden welke verrassing zou het voor hem zijn wanneer hij in die slaaf zijn scheepsmakker herkende van uitbundige beleidschap zouden ze precies zeggen wat er op hun hart lag van dat gesprek zou Viridas ongemaakt getuigen zijn en dan wel uit kunnen maken of Langemeos werkelijk weggejaagd of door zijn slimme schipper erop uitgestuurd was in het eerst geval zou paddeltje geheel aan de invloed van die weggejaagd de schelm worden overgeleverd en behoefte Viridas hem niet het vergif in te geven in het laatste geval echter was beide doodvornos getekend ik heb een aardig werkje voor je paddeltje zij Viridas op een goede dag tot ons oude bekende een aardig werkje je lacht zo Viridas wel van plan ben om op te passen Erik ja zeg toch toen Viridas hem uitgelegd had wat het te doen viel had paddeltje er dadelijk zin in ja dat had ik eigenlijk al lang willen doen komen er tegenwoordig zo weinig nieuwe vogeltjes in de knip of vind je geen domme jongens meer die je kunt verleiden zoals je met mij gedaan hebt Viridas glit voor deze keer over deze lastige vragen heen in de tijd dat je meer staat uit te vragen als je al naar je logisch kunnen gaan moet je wat op te knappen als je voor de arme duivel die bevrijd zal worden is het een heel feest dat zal je je nog wel herinneren het laatste gedeelte van deze aanspraak hoorde paddeltje al niet meer hij stormde met zijn gewone luidruchtigheid naar binnen poedste zich en flikte zich wat op en in zijn los matrozenpak dat hem zo goed stond was hij wel er bij Viridas terug wat voor soort landsman moet ik bevrijden dat zeg je niet dat moet je zelf zien maar kan ik met hem praten Francesco kon dat met jou ook niet en toch heeft hij je verlost en je hebt samen wat schik gehad heb je verteld bovendien heb je twee kansen het Italiaans parlavinkje al heel aardig en het Hollands moet je eigenlijk niet kennen waarom niet voeg paddeltje lachend omdat je dan niet zoveel woorden tot je beschikking zou hebben om het leven van mij en van nog vele anderen zuur te maken het zal best schikken nu ik niet Doverstom geboren ben wil ik mijn mond gebruiken maar ik hoogte hij er ernstig eraan toe ik zou toch het liefst met een Italiaan of met een die ik helemaal niet verstond te doen willen hebben als ik een Hollander ontmoet die uit eigen vrije wil bij jullie is gekomen zal ik hem eventjes aan zijn oren trekken Viridas had het op de lippen om te zeggen dat hij niet anders had te doen dan te bevrijden en de intreden van een nieuweling zo prettig mogelijk te maken maar in tijd bedenkende hoe paddeltje daar natuurlijk dadelijk de zeer juist gevolgtrekking uit ze opmaken dat de slaaf inderdaad een land genoot was voor verstandigste partij en deed er het stilswijge toe hij zette zijn paard aan tot een sneller loop waardoor hij een eindje op zijn makker won niet lang echter, want paddeltje liet zich nergens graag in voorhanen toch door de snelheid van de rit schenen voor het oogomblik alle vragen en tegelijkertijd de weinige muizenissen die in zijn jong hoofd achtergebleven mochten zijn eruit te wijen hij hief uit volle borst een vaderlands matrozen liedje aan Eensklaps hield hij midden in een lange uithaal op veritas maat, zeg hebben de lui hier nooit leren zingen ze kijken me aan als de jongens in zeeland opzitten qua avond de zwarte knechten aangrappen zo'n vrolijk mopje hoeft toch niet met zulke lange gezichten te worden aangehoord voort, voort, riep veritas uit al wederom zijn paard aanzettend je slaaf wacht op zijn bevrijding want veritas vond het beter er tegen de scheepsjongen van te zwijgen dat die gezichten niets dan haat en bedreiging uitdrukten al de gening die het huis van de kapitein bewonden hij gevoelde dat als zijn meester nog enkele dagen in zijn vreed en willekeurig bestuur voortging het mis moest lopen trouw Dinar als hij was had hij daar genoeg voor gewaarschoed maar door zijn meester was hem daarover uitdrukkelijk het zwijgen opgelegd toch had hij de grootste moeite gehad dit bevel in het laatste achtel dagen na te komen want het was in die tijd meer dan bar toegegaan in de kolonie het moest op een oproor onder de lieden uitlopen een oproor dubbel verschrikkelijk in het samenleving van zeeschuimers maar nog had hij zijn hoop op een gelukkige omkering zowel in de handelwijze zijn meesters als in de meer en meer dreigende houding der vrijbuiters, niet verloren wat het laatste betreft daarvoor kon een afleiding gevonden worden door een nieuwe strooptocht welke daarom door veritas met alle macht uit voorbereid en wat de verandering betrof in de manier waarop zijn meesters de laatste tijd zijn ondergeschikte behandelden deze was misschien dichterbij alles kon hier in afhangen van de ontmoeting tussen de scheepsjongen en zijn kameraat gelukte het plantje van veritas hij zelf zou er natuurlijk krachtig toe meewerken dat lange meo's zijn lotgenoot medesfeepte om zich bij de vrijbuiters te voegen dan was het spelletje gewonnen en het einde van de ellende, naarbij er was anders haast bij het werk veritas wist niet goed meer welke liedenheid aan volle vertrouwen kon toch meende hij er nog genoeg te hebben om zeker te zijn van de schildwachten de vreesvorder als het zijn moest verschrikkelijke en onbarm harte geaanvoedig zat er nog wel in bij de lui tenminste veritas geloofde ook hiervan zeker te kunnen zijn de beide ruiters bereikten eindelijk het gebouw waar aan voor paddeltje zoveel onaangename herinneringen verbonden waren ze sprongen van het paard vierpen de tegel toe aan de toeijlende zwarte dina's en begraven zich naar binnen als men de voordeur opende bevond men zich in een klein vertrek dat tot wachtlokaal diende omdat de beide negers die hier moesten vertoeven in naam bezig waren met de paarden maar inderdaad zich gehaast hadden om de opzichtig en de slaven te waarschuwen want ook hier stond het oproer op het punt van uitbarsten ho, zij paddeltje wil je geloven dat ik nu al plezier heb om de arme drummel te verlossen ik ben er benieuwd naar wat voor stuk mens hij is als ik maar net zo aardig kan doen als franchesco ik moet er nog altijd om lachen zoals hij de ketens om zijn eigen voeten deed en toen zij pover of franchesco sapra lood als ik nog maar een srammertje of zo aan mijn voeten heb om hem te laten zien dat ik ook van mijn levensdagen die lieve dingetjes om mijn enkels gevoeld heb ik moet toch er eens eventjes kijken en vlug als hij in alles was begon aan zijn schoenen en koud zijn uit te trekken best zijn veritas daar ga ik aan pas al even kijken of de stakker al in de schaduw ligt te genieten van zijn vrije dag ho ja, dat deed ik ook merk de paddeltje op, altijd druk bezig werk je wil je dan hier even blijven wachten? ik ben dadelijk terug heb je naar mij ook eerst wezen kijken veritas mompelt iets onverstaanbaars en verliet Eilings het lokaal weet je wat, dacht paddeltje ik ga mijn stelletjes achterna denk je dat ik geduld heb om hier als een zoet jongetje te zitten wachten ik vertrouw hier niemand eens hebben ze me hier geknipt laat ik toch in verredensnaam geen ezelwezen die zijn eigen voor de tweede keer in stoot pliksme snel gingen deze gedachten door zijn hoofd en daarbij hem, denken en doen dadelijk op elkaar volgden had hij al zacht de deur geopend en snel de katachtig zacht als de matrozen dat op hun blote voeten kunnen doen de lange gang in aan welke einde hij veritas zag verdwijnen hij had de voorzorgenomen zijn schoenen en kousen in de handen mee te dragen toen hij veritas zag verdwijnen kwam er een grote argwein in hem op paddeltje had een uitstekend plaatsgeheugen wat een gewilde voor een goed zeman is hij herinnerde zich dat men aan het einde van het rechte eind gang twee t-gangen had waarvan die aan de linkerkant naar dat gedeelte van het gebouw leiden waar de slaven hun rustheid doorbrachten en veritas was rechts afgeslagen als de wind snel de paddeltje de gang door hield zich aan het einde ervan even in om verborgen achter de muur uit te kijken en zag veritas in een zelverdwijnen paddeltje vloog op zijn blote voeten ook die gang in waar veritas geen verraadduchtend de deur had opengelaten zag paddeltje even met het hoofd om die deur heen hoe zijn makkig zit naar een gedeelte van de achterwand begaf daarom plank je weg schoof waardoor in die wand een zeer nauwe spleet breed aan deze kant en naar het andere vertrek zeer smalt toelopend zichtbaar werd naast die spleet ontdekte de kostelijke ogen van de scheepsjongen een soort roepig verbonden aan een buis van een soort elastiek gelijk de oostelingen aan hun waterpijpen hebben geeft eerst niet waar toe die diende maar toen hij veritas een kopere bal uit het terechtere vormige aanhangsel zag nemen vermoedelijk daarin gesteld om te verhinderen dat er vuil in kwam en vervolgens bij wijze van proef die terechtere aan het oorzag brengen ging er een licht verpaddeltje op la la la dacht hij leven weer in die tijd hij had genoeg gezien snel aan zijn hinde juich hij de gang door zegt even de stenen met zijn blote voetsolen beroerend nog sneller maakte hij in die korte tijd zijn berekeningen ja dacht hij, terwijl hij de zwaar gegrende deur in de lange gang voorbij eilde zo goed bij hem bekend omdat hij toegang gaf op de cel waarin hij bij zijn aankomst en de dag voor zijn vertrek was opgesloten geweest die spleet geeft een kijkje in die cel door de gehoorbuis verstaan ze alles wat er gesproken wordt paddeltje paddeltje pas niet alleen op je woorden maar alsjeblieft ook voor je neus die ezels dachten ze dat ze boeren jongen zijn eigen maar dadelijk bij de neuslied nemen enige ogen beken later zat hij schijnbaar heel kalm verdiept in de beschouwing van zijn blote voeten toen viritas binnenkwam daar wordt je moe van hij heeft paddeltje en hij overdrevert hijgen nog een beetje zodat viritas niet anders dacht of hij zat weer grapjes te verkopen waarvan? van wel goede viritas toen ik mijn poortje zat te bekijken die, ja ik moet het zelf zeggen, een beetje groot uitgevallen zijn als aapen van jongens wanneer we gezwommen hadden erom wedden wie zijn grote teen aan zijn mond kon brengen en lukt dat niet meer? ik heb het uit verveling zit te proberen maar ik merk dat ik stijf begin te worden of te dik juist viritas, daarom konden de andere jongens het ook quicker dan ik maar een jongen van het schip moet parje en alles kennen kijk maar viritas, daar gaat hij kom paddeltje, schijn u uit met die gekheid trak je kaas en je schoenen aan ja, die moeite had ik kunnen sparen want ik zie geen mankamentje meer op mijn poortjes dexels, ik heb ook haaienvel geloof ik toe, toe paddeltje, laat de stakker toch niet langer wachten paddeltje was al klaar grote lust had hij om viritas die altijd de waarheid heette te spreken in de ward te brengen door hem te vragen of hij de slaaf gezien had toch bijtijds bedacht hij zeer voorzichtig te moeten zijn en dat hij zelfs in de verse te verte dat hij bespied was beiden gingen nu de reeks van gangen door bij de uitgang die naar de plaats leiden waar de slaven gewoon waren hun vrije dag door te brengen, bleef viritas staan kameraad, zei ik neem hier afscheid van je ja, ja, dag paddeltje om stilletjes af te luren en af te luisteren wat er zo dadelijk in de cel te zien en te hoeren valt je weet nu hoe je handelen moet ging viritas voort je leidt de man dadelijk naar de cel op de vrolijkste wijze van zijn ketenen en maakt hem de intree in de wereld zo gezellig mogelijk dat je hier bij de nodige grappen zult maken nu, dat hoop ik hoop je dat? wel, viritas, hoe heb ik het met je of is de topper al zover dat ik hem afleggen en begraven moet? nee paddeltje, het is een baas van een kerel en die denk ik uit zijn slavertijd nog genoeg kracht heeft overgehouden om jou in stukjes te breken en dan weer in elkaar te schoeven dat het nu al je eer ter nak komt maar je zult zien man, je zult zien viritas, je staat nu zelf grappjes op te hangen of op zo'n geroelijke manier de waarheid te verdraaien dat je voortaan wel een andere naam mag aannemen dat ik, als altijd de waarheid spreek, zal je dadelijk zien en dat ik met recht aan twijfel of je wel de handsforst zult spelen wel, dat zal je ook dadelijk onder vinden maar waarom dan toch? omdat je nooit een bevrijding bij de handen gaat ik ben van plan tranen met tuiten te huilen maar als je meteen aan iel capitano kunt overbrieven die het me eens onder m'n neus vreef dat ik geen gevoel had waar, nu sta jij me eigenlijk op te houden om de man te verlossen op die manier schiet hij niet erg op een ogenblik nog als je hem in de cel geleid en je grappjes achter de rug hebt of je tranen hebt uitgehaald, luister dan toch nu, dan laat je hem een lange tijd met rust want je weet bij ondervinding hij zal erg moe zijn dan breng je zijn kleren die je bij zijn komst aan had en in het wachtlokaal door de zwarte sipiers bewaard worden in zijn cel of je laat dit een van de wachters doen is het nacht geworden, dan ga je hem wekken jouw paard zal ik hier laten met het mijnen ga ik er dadelijk van door en voor de bevrijde man zal ook een paard in gereedheid gebracht worden want rijden zal ook hij wel kunnen en als hij het niet kan dan handel je naar bevind van zaken als je maar zorgt morgen voor de opgang naar zon bij ons te zijn maar al zou je hem op een baard moeten vastbinden probeer in vredes naar een vlucht thuis te komen het is een beetje roerig in de kolonie en misschien ook voor jou onveilig voor mij? daar praat ik later over zie maar dat je als de wind door de vlak te rijdt en wat is het wachtwoord voor het passeren van onze schildwachten soms weer een toespeling op hond of hondje gewoon of het een toespeling ergens op is moet je zelf later maar uitmaken het parool is Speranze dat wil zeggen hoop deksels moet er ergens op gehoopt worden dat zeg ik je niet dag paddeltje en veritas ging er lachende vandoor een ogenblik kreeg paddeltje hem na toen begaf hij zich naar buiten wat al hij herinneringen toen hij die bekende plaats terug zag waar hij als ene geluk voor zich gewenst had enkele uren stil te mogen uitrusten van overmatige arbeid hij zag weer sommigen van die ongelukkigen uitgestekt liggen hij hoefd naar zijn kant toen ze voetstappen hoorden het waren allen negers en hij konden het voorbij gaan niet nalaten zijn vriendelijk toe te knikken toch was zijn hart zwaar geworden van medeleiden en zin in grappig smaken had hij allerminst jonge dacht hij ik geloof dat veritas het nog bij het rechte eind zal krijgen en toch ik moet niet onder doen voor Francesco stel je voor dat hij een gezicht als een doodgraver had gezet toen hij me kwam verlossen toen hij de hoek van het gebouw om was en mij in het oog kreeg kom laat ik tonen dat ik nog altijd handsworst op de kermis kan worden als ze me op zee een arm of een been afgeschoten hebben met geweld duwde hij al dat medeleiden in een hoekje van zijn hart want wegblazen kon hij het tot zijn verwondering niet maar met een lach op zijn gelaat zeilde hij de hoek van het gebouw om en bleef als roerloos aan de plek genageld staan hij werd koud in zijn konen zelf niet wat hem overkwam of de hemel naar hem laag startte dan wel of hij zelf in een diepe put verdween een gevoel als in het droom wanneer men als ineens uitgelijt en men weet heus niet waarheen maar dan word je dadelijk wakker en ben je heel blij dat je niet aan het glijden of vallen bent en dat voelde paddeltje ook hij vloog vooruit zonder te voelen dat zijn voeten de grond raakten en hij wou het uitschreeuwen maar hij kon het niet en hij startte op zijn twee knieën toen hij naderen de voetstappen om de hoek gehoord had de maat wiens handen hij greep en drukte en hij lachte en hij wilde het uitroepen als een hallo over de zee maar het kwam er wat schor uit omdat al het samengedrukte medeleiden plotseling zijn hart overstroomde en tegelijk was hij toch zo gelukkig zo gelukkig dat hij eindelijk weer iets had uit die wereld waarin hij thuis hoorde de wereld van zijn zee en van zijn vaderland zijn schipper en zijn ouders en nu voor het eerst deed voelen hoe hopeloos alleen hij de jeugdgezeeman tegenover een leger van vijandelijke machten had gestaan meewis paddeltje meewis jij hier, jij terug goeie genade, ik word stapelzot hij trok zich aan de haren en aan de oren, dachtelde als een jong veulen rond en maakte juist aanstalten om van lauter blijdschap een paar keer over het hoofd te buitenleen wat er met de oren ergens gebeurde meewis die zich half opgegeven had sperde een paar onnatuurlijk grote ogen op en viel met een doffe slag achterover de mond half open en door de half gesloten oogleden heen zag met het wit der ogen dadelijk was paddeltje bij hem meewis, meewis, kreeg hij doodelijk versrikt meewis opende een weinigde ogen wenkte paddeltje en maakte vlou een teken met de hand, alsof hij hem nog iets te zeggen had hij naderde met zijn hoofd oh, mijn mond hoorde hij hem steunen paddeltje haaste zich aan deze uitnodiging welke het karakter droog van een laatste verzoek te voldoen en toen hoorde hij zojuist en afgemeten en duidelijk alsof meewis een reed lang geleerd lesje opzij en toch zo zacht dat al ware en ander daar vlak bij geweest het door deze niet verstaan zou zijn ik kom van een ouwe doe net of je alles van me gelooft slimwezen paddeltje nu, dat was paddeltje hij sprong dadelijk op en door zijn hoofd stormde het slimwezen, slimwezen sapperloot, ik zou vergeten dat we ook hier bespied kunnen worden maar in diezelfde tijd had hij uitgeroepen water, water al heel spoedig was in er zwarte sipiers op het toneel verschenen paddeltje deed eventueel of hij hem niet bespeurde en was naar de waterput geëild had zijn muts daarin gedoopd en snelde naar meewis terug de sipier neerboog toen ontwaakte in paddeltje weer de echte qua jongen terwijl hij de sliernatten muts over het hoofd van de nicker bewoog kniep hij met zijn stevige vuist er zodanig in dat de zwarte een kleine overstroming kreeg die hem niet bijsters geen te bevallen tenminste hij proefde van geweld als bij ongeluk duw de paddeltje hem nog even de natte muts onder de dikke neus en begon toen zo op meewis en gelaten poetsen dat deze al zijn wilskracht nodig had om nog een poosje de bezwijnde te spelen als ik naar mijn gemoed te werk mocht gaan dacht meewis dan zou ik die aap van een jongen bij zijn nekvel pakken is met dat zo robben dus of ik het dek van een schip ben merkwaardig gauw kwam hij dan ook bij vooral toen hij merkde dat paddeltje voor de tweede maal en toch ging hij naar de waterput maakten ook de neger moest daar niets van hebben en ging een eindje op zee toen de scheepsjongen terugkwam holen om toch maar geen droppetje onnodig te vermorsen en borst en zijn hoofd en toen zou de vrijfpartij weer beginnen lelijkerd, houd op vluister de meewis o, rie paddeltje, zijn hoofd naar de kant van de neger wendende hij komt weer bij, ik heb hem hoor op vluisteren de neger die nog zijn neus stond te vrijven want een stond met de grote knuister van paddeltje kwam meestal lelijk aan beduidde hem neerig dat hij hem niet begreep paddeltje probeerde het nu om zich toch een paar woorden Italiaans verstaanbaar te maken maar denkende ik vertrouwd in zwartneus ook niet de best wie weet of hij toch niet genoeg hollandskent om ons te beluisteren kom hier en help me rie paddeltje neger en zie, die kwam ter stond lange meewis had zich in zittende houding opgericht hoe gaat het nou arme ziel voeg paddeltje inwendig trillende van pret heen wat je lief zij lange meewis rond zich kijkende maar wel zorgende de lachende ogen van zijn plaag gings te vermijden waar ben ik in je wel, kom paddeltje niet nalaten te zeggen hij had er dadelijk spijt van want meewis kon zich niet meer goed houden en begon te lachen dat de tranen in zijn ogen kwamen gelukkig verloor paddeltje geen ogenblik zijn tegenwoordigheid van geest gelukkig verloor paddeltje geen ogenblik zijn tegenwoordigheid van geest oh oh zei hij tegen de negen arme venti povre homo, begrepen? en tegelijk ktikte hij tegen zijn eigen hoofd als wilde hij aanduiden dat het daar niet goed gesteld was bij de armeslaaf intussen dacht hij aan viritas zakker lood die staat zijn eigen zeker in zijn kijkkastje van ongeduld te verbijten nu die zal ik ook eens heerlijk peet nemen met de negen hielp hij lange meo's op die na een paar passen weer kracht genoeg in zijn voeten herkregen scheen te hebben om de verdere tocht zonder hulp te doen paddeltje bracht hem naar de cel zei tegen de negen dat hij vriendelijk bedankt was voor nu en voor nog eens en terwijl hij in het vertrek trot reken hij gauw uit waar het kijkhaartje moest zijn hij bracht lange meo's kijkkast en ging er toen zo voorstaan dat hij de rug naar het kijkhaart moest wenden en toen begon hij reeks van grapjes nee maar dat viritas in zijn voorborgen schelplaats stond te schudden van de lach maar wat viritas bovenal prettig stemden was de leuke manier waarop paddeltje de mededeling van lange meo's opnam dat deze besloten had zich bij de zeerovers te voegen voor de matroos deze mededeling deed had hij zijn makker strak aangekeken en gevraagd of ze op dat ogenblik werkelijk met hun bijtjes hoe komen onbespied waren viritas die steeds de rug van paddeltje zag houdt toen niet kunnen bespeuren hoe de scheepsjongen heel vlug tegen meo's met de ogen knipten en door andere tekenen van het gelaat een waarschuwing gaf dat ze wel degelijk bespied werden toen en eerst toen was het voornemend van lange meo's als een heel vertrouwelijke zaak aan paddeltje mede gedeeld paddeltje had daar eerst de handen over in elkaar geslagen tegelijk in het geniep zijn maat lachend aankijkend de zegen roepen maar had de slotte gezegd dat ieder zijn eigen tuintje maar schoon moest zien te houden hij voor zich had nooit met de zeerovers mee willen doen en daar verdriet genoeg om gehad en dat enkele alleen omdat hij zo'n groot vertrouwen in de nauwen had gesteld maar nu die zijn arme maat als een eerloze schelm van de schuid had gejaagd om een geschiedenis waar meo's eigenlijk zo onschuldig aan was als een pasgeboren kind nu, zo erkende paddeltje, begon aan heel andere gedachten te krijgen over die nauwen welving meo is dadelijk aan hem daarover te bestraffen, maar met een door veritas ongezien knip oogje verklaarde de scheepsjongen dat voor hem wel een weinig het mooi van die nauwen afbegon te gaan toen veritas dat vernomen had meende hij genoeg gehoord te hebben hij zag paddeltje beginnen om onder allerlei dollegeden en grapjes als een soort gehoogelaar zijn maat van de voetboeien te verlossen en menende dat dit ook wel zonder zijn bespieding in orde zou komen uiten waar hij op zijn paard sprong en er als de wind van doorging om aan zijn meester de heerlijke tijding te brengen dat er door de ontmoeting van de twee trouwe kameraden werkelijk een omkering waar nembar was geworden in de gedachte gang van het koppige paddeltje die aan dwang en bedreiging weerstand had geboden, maar het niet goed hebben kon dat zijn makker zo onrechtvaardig was behandeld Speranza, Speranza jubelde hij de wachters tegen en in zijn binnenster zong het, als of een dozijn vogeltjes er hun voorjaars beveelde dat hij gelukkig niet de moordenaar behoefte te worden van de vrolijke jongen in wie hij altijd zoveel schik had en die hij, de vrijbuiten steeds bewonderen moest om zijn flinkheid einde van hoofdstuk 17 hoofdstuk 18 van paddeltje deze liep je volgens opname bocht het publieke domein opname door Anna Simon paddeltje, de scheepsjongen van Michiel de Ruiter van Johan Been hoofdstuk 18 in de val hoe graag paddeltje nog wat langer met zijn weer gevonden makker had willen praten over allerlei dingen die gerust afgeluisterd mochten worden hij wist toch uit eigen ervaring te goed dat meewis in de eerste plaats een bijzonder grote behoefte aan rust moest hebben daarom nam hij voor een weile afscheid van hem hij liep nu op zijn gemak het gebouw eens door niemand hield hem tegen maar ook niemand schien er op gesteld een gezellig praatje met hem te maken waartoe hij, om de waarheid te zeggen dat was zo opvallend dat het zijn aandacht begon te trekken zijn nieuwsgierigheid werd daarop gewekt en hij probeerde deze of genen staande te houden en het naadje uit de kouste te weten te komen wat hem tot zijn ergenis deze keer geheel mislukte toen wilde hij zich naar buiten begeven om als het kon een woordje van troost en opweking te brengen aan het slaven maar tot zijn verbazing vond hij de deur waardoor men het gebouw aan de achterkant kon verlaten gesloten hij rammel daar aan, hij bonstert tegen eerst kreeg hij geen antwoord al hoorde hij wel een zondelig gerucht als een gemompel van vele stemmen eindelijk na een heftig gerammel werd er van buiten drie maal tegen getikt toen je voor de drommel open dreigde paddeltje een ogenblik wachtend en daar hoorde hij een stem die, als om zich onherkenbaar te maken op gesmoorde toon een woord uitsprak paddeltje verstand het niet recht het was Italiaans en het leek wel wat op liberta moet je soms het wachtwoord hebben of paddeltje ja juist, het wachtwoord en gauw wat alsjeblieft spranzen, fluisterde de scheepsjongen terug een zachte spotlag kwam van buiten en tot zijn verbazing hoorde hij voetstappen zich snel verwijderen hij begreep er niets van weer wilde hij op de deur bonzen maar als deze niet voor het altijd zo macht gewacht wordt geopend werd, beseft hij wel dat zijn vuisten daar nog minder toe in staat zouden wezen hoofd schuddend en in zichzelf een mopperend ging hij terug zou feritas nog in zijn kijkkastje zitten voeg hij zichzelf af het was niet zonder gevaar van zich heel bloot te geven om dit te onderzoeken snapte hij feritas, dan zou dit aanleiding geven tot een grote verwarring kom, dacht paddeltje als je vooruit over allerlei dingen gaat seuren heb je kans dat je 3-mal in de narigheid zit eerst vooruit, dan op het ogenblik zelf en eindelijk na de hand van spijt dat je gezeurd hebt maar omdat ik toch spijt zou hebben als ik nu niet eens in het hokje gekeken had valt het laatste eigenlijk weg wil ik geen zagarijn hebben en wat er gebeuren zal als ik de senior snap op het luistervinkje spelen nu, dan zal ik me wel uitzien te redden toch nam hij de nodige omzichtigheid in acht eerst liep hij een paar gangen om bij welke gelegenheid hij opnieuw bemerkte dat men hem misschien te ontwijken nu eventueel, hielp hem dit te goed in de uitvoering van zijn plan dan dat hij het zich voor het ogenblik zou aangetrokken hij behoefde zich slechts te vertonen of de lieden die heel aan het eind van een gang hem zij gaan aankomen in de andere wijze dat zij wegkwamen meestal door zich potweg om te wenden en op hun schreden terug te keren een rare manier om iemand zijn vrije uurtjes op te vroliken brom de paddeltje ik lijk wel een weerwolf nu, als ik ze dan maar uit de gang van het kijk als je weg kan jagen, zal het men zorg zijn wat ze aan me zien in dit opzicht werd zijn wens vervuld niet dadelijk eventueel ging hij in het kamertje om er zeker van te zijn dat men hem niet bespiede kon liep hij een paar maal de gang op beneer toen hij er secuur zeker van kon zijn dat zich niemand in de omtrek bevond beproefde hij de deur van het vertrekje zachtjes open te duwen hij had het gerust wat harder kunnen doen en zelfs zeer hard want de deur gaf niet mee ze was gesloten aha, dacht hij feritas is er niet meer in dat is de minste één ding waarvan ik zeker kan zijn hij was zeer in zijn schrik met die ontdekking weet je wat, dacht hij nu ga ik dadelijk naar de cel waarin meo's ligt onder voorwensel van zijn zeemansplinje te brengen en moeten we samen iets met elkaar spreken dan moet ik de arme jongen wel wakker maken maar in vrede ik dien toch spoedig te weten wat er eigenlijk komt doen en wat de boodschap van de oude inhoud en dan een goede afspraak maken dat spreekt hij was op het punt van zich naar de wachtkamer de gevangenbewaarders te begeven om de klederen van meo's te halen toen een nieuw opdenkbeeld hem stildeed staan wanneer hij met die klederen naar de cel van meo's ging kon misschien de sipier in opdacht van feritas zich snel naar dit vertrekje begeven om een gesprek af te luisteren en daarna getrouwelijk over te brieven het streed wel met het ronde karakter van de zeemansjongen om van het ene wan trouwen en het andere te vervallen maar werkelijk men kon hier niet te voorzichtig zijn als hij zelf eens in dit vertrekje kon komen de gehoorbuis kapot snijden en op de een of andere wijze het kijkgaatje onbruikbaar maken of eigenlijk alleen die gehoorbuis met de rug naar de gevaarlijke kant gekeerd kon hij er nog altijd op een fluisterende toon een vertrouwelijk gesprek met meo's hebben zulk een gesprek was noodzakelijk beiden moesten weten waaraan ze zich te houden en hoe ze zich te gedragen hadden dag hoe in dat vertrekje door hem als het kijkkastje bedietelt te komen de sleutel zou in de wachtkamer der bewaarders puristen tenzij feritas hem in de zak had paddeltje begon nu het slot te onderzoeken om ongeveer te kunnen schatten hoe groot de baard van de sleutel zou moeten zijn want er was vast van plan die op een of andere wijze te bemachtigen bij dit onderzoek kwam hij tot de ontdekking dat dit slot eigenlijk meer in schijn dan in wezen bestond hij had zijn pink in het gat willen steken maar bemerkte tot zijn verwondering dat hij tegen een plaat stoot hij probeerde het nu met zijn mes en het bleek hem dat het slot of dicht was gegoten of er van de aanvang af slechts voor de vorm was aangebracht de rommels gromde paddeltje die senior feritas is door een kijkkastje geweest als er geen slot is kun je ook niet door het sleutelgaatje heenkruipen hoe kwam hij er dan in hij bleef voelen en tasten naar een geheim slot maar omdat er zoiets niet aanwezig was moest hij zijn pogingen wel opgeven dat wil zeggen paddeltje gaf zijn onderzoekingstocht naar een slot op maar we weten het, hij was van aard veel te nieuwsgierig om maar het beeldje dadelijk bij neer te leggen en nu vooral was zijn nieuwsgierigheid opgewekt weet je wat ik denk mondelde hij bij zichzelf dat er net als bij die voetboeien waarvan ik daar pas mijn camera te verlost heb dat hij niet in het spel zijn hier of daar is zeker een uitstekseltje maar ze kunnen dat even goed boven als onderaan geplaatst hebben als ik dat morgenochtend tijd had zou ik het misschien nog niet vinden weet je wat, laat ik de deur eens goed bekijken ik heb nogal kostelijke ogen hij stond juist in de schaduw van een rond luchtgat dat hoog en de muur enigszins schuim tegenover de deur aangebracht was hij ging nu aan de andere zijde staan en gaf zijn ogen goed de kost toch zonder dat hij iets bijzonders ontdekte er waren koppel genoeg op van grote spijkers en allerlei andere verhevenheden welke men aan een zware deur opmerkt maar het een leek al even onschuldig als het andere een ogenblik dacht hij aan op al die knoppen en verhevenheden te drukken of aan te trekken, maar hij maanden zichzelf tot kant aan en mopperde hij het ledigste van het geval is nog wel dat ze me hier ieder ogenblik kunnen snappen als iemand me hier voor die deur opmerkt alle pogingen opgeven en juist dat wil ik niet te drommel, heb ik mijn pink daarom zo'n pijn aan het zogenaamde slot gedaan om eindelijk de boel toch te moeten opgeven omwillekeurig bracht hij zijn pink onder het licht van het hoge venster gat om eens even te kijken of zijn haaienvel gelijk hij altijd beweerde te hebben er ook voor dit mal goed afgekomen was Sacker 3, zei hij wat is het hier een vuile boel want de zinnelijke zeeman zag zijn pink vol stof vastgekomen nu, je kunt wel zien dat de nauwe van ons hier geen basis glimlacht hij, wat zou die zijn matroosjes de boel laten schroppen en nu keek hij weer naar de deur toch nu om te zien hoe vol stof en vuil ze zat hij wilde gaan mopperen over het gebrek aan zindelijkheid bij de zuidelingen een gebrek dat in de allereerste plaats een Nederlands zeeman in het oog moet vallen toen hij ineens vol opmerksamheid werd hij zag toch overal de sporen waar hij met de vingers de deur had aangeraakt vooral bij het zogenaamde slot was het daar natuurlijk vol van hoe jammer dat ik dit gedaan heb dacht hij, want anders kan ik precies zien waarvir het als de deur met zijn vingers heeft aangeraakt als dat net bij het slot is geweest is het spoor voor mij verloren toch begon hij nu in dit opzicht de deur aan een nauwlettend onderzoek te onderwerpen hij redeneerde voor zichzelf dat alle kans nog niet verkeken was de maker van de geheime sluiting de aanbrenging daarvan vrijwaarschijnlijk de onttrek van het slot vermeden hebben omdat het voor de hand lag dat ieder die een poging wilde wagen om de deur geopend te krijgen juist op die plaats het eerst zou zoeken niet lang had hij gezocht of hij weer hield met moeite een kreeg van blijdschap beneden aan de deur toch ontdekte zijn ogen sporen van vinger indrukken hij knielde op de grond bekeek heel lang die plaats en ja daar ontdekte hij een spijkerknop hij drukte erop uit alle macht toch zonder uitwerking daarop trokken hij eraan met gelijke uitslag wat hem even wel hoop gaf was de onstandigheid dat hij gevoelde hoe de spijkerkop niet geheel onbeweegelijk bleef onder zijn poging weer trokken haar hard aan en gaf dadelijk daarop een stevige duw er knapt iets en toen hij tegen de deur stoten draaide deze langzaam op haar hengsels open met één sprong was paddeltje op de been en schoot het vertrekje binnen toen hij de deur achter zich sloot onderweerp hij haar aan de binnenkant aan een nauwlettend onderzoek want hij had geen plan zich in een levend graf op te sluiten daar behoeft hij ook niet beweest voor te zijn hij ontdekte hoe door de veer een hefpoompje in werking werd gebracht welke deze beweging op een grotere overbracht waardoor met een paar stevige grendels de deur aan de binnenkant werd gesloten men kon aan die binnenkant dus zeer gemakkelijk de deur zowel openen als sluiten hij moest bevinden het was goed dat hij van de aanwezigheid kennis doeg anders had hij het werkelijk niet ontdekt nu maakte hij door het verschuiven van een gedeelte in de houten wand de kleine opening zichtbaar en kon niet nalaten er dadelijk de proef van te nemen ja, daar zag hij duidelijk zijn maat op de matras liggen slapende dat het een hele tour zou wezen en bakker te krijgen trouwens, alles in die cel was van hieruit zo duidelijk zichtbaar alsof hij naar in stond makkig daar in een geruste slaap te zien liggen hij haalt al wat beter te doen dan daar aan zijn tijd verspennen hij moest er vooral voor zorgen dat men hem niet ging missen en het voornaamste was nu wel de gehoorbuis door te snijden hij zocht daarnaar, toch kon hij niet er stond vinden Veritas had hij zeker op de een of andere wijze verborgen opletten, kreeg hij in de omtrek van de plaats waar hij haar gezien had en ontdekte toen dicht bij de la gezoldering een rigel dadelijk tastte hij met de vingers daarop en vond inderdaad het gezochten even bracht hij het aan het oor inderdaad, hij hoorde de enigszins snorkende ademhaling van Larameo is duidelijk of hij vlak bij hem stond ook deze proef nam hij slechts even toen snijd hij met zijn matrozenmes de buis door en leidde stukken heel zorgvuldig weer op de rigel zie zo, dacht hij, terwijl hij het gedeelte van de wand weer voor het kijkhaatje schoof het voornaamste is, dat ze ons niet horen het kijkend zal ze niet veel wijzer maken daar zal ik wel verzorgen hij wilde nu het vertrekje verlaten maar vond het toch beter nog even zijn ogen de kosten geven dat ging nu in één moeite door daar trok het zijn aandacht dat de rigel waarop de nu stukgesneden gehoorbuis lag ook aan de zijwand doorliep met zijn vingers tastte hij heel die rigel af en tot zijn grote verbazing voelde hij aan het einde ervan dus in de hoek die de zijwand met de voorkant maakte een tweede gehoorbuis dadelijk bracht hij ze aan zijn oor ja, vannacht moeten de op of onder hoorde hij op zachte toon een stem in de Italiaanse taal zeggen tegelijkertijd vernam hij een geluid als het krassen van staal op ijzig en een zacht gering kink dat hem niet onbekend voorkwam wat zou dat zijn? wél ik durf werden dat deze buis in betrekking staat met de rustplaats der slaven dan heeft die slimme veritas ook mijn eerste ontmoeting met meewis afgeluisterd gelukje dat die oorlijke meewis net deed of hij van zichzelf een viel nu, dat zal hij ook niet zelf verzonnen hebben maar zou veritas het ook gezien hebben even als bij de achterwand petaste hij ook hier het aangebrachte houtwerk en ja, haast onhoorbaar zacht bewogen er zich een gedeelte van en een kijkgaatje werd zichtbaar waarvoor paddeltje dadelijk het oog bracht zijn onderstelling was juist geweest hij overzachtde hem bekende rustplaats met een duidelijkheid waarover hij zich nog kon verwonderen wat hem al dadelijk trof was dat die plaats vol was van lieden, zoals slaven als opzichters enige daar laatsten waren bezig de ketens ter slaven door te vijden een verbazend lastig en vooral langdurig werk enkele slaven waren verlost hoewel de ijzeren ringen om hun voeten gebleven waren dat is wel lastig voor jullie hoorde paddeltje een opzichter zeggen maar je kunt nu in elk geval lopen en als we overwonnen hebben, zal de smid dat werkje wel verder klaren wat segende paddeltje nu zijn inval en vooral zijn volhouden om meer met het Italiaanse taal bekend te worden want de gesprekken werden daarin gevoerd wel versond hij niet alles maar toch zoveel om te begrijpen dat het tegen de nacht een groot oproer werd voorbereid hij ontdekte ook dat men in betrekking stond tot de vrijbuiters in de koloni tenminste tot het grootste gedeelte van hen want hij hoorde van enkele getrouwen gewagen vooral scheen mij het begrepen te hebben op de woning en de bezittingen van Il Capitano die ontzeggelijke schatten moest bezitten toch waarvan men de bergplaat niet wist met grote verbittering sprak men over hem en dat men hem wel zou weten te dwingen die bergplaats aan te wijzen als men hem maar in handen had hem en zijn kind met ontzetting hoorde paddeltje dat men door zijn dochtertje wel geloofde de gehate meester te noodzakend tot alles wat men van hem verlangde te weten en daarna, zo uit de men op woestoon zouden ze al hun smarten en al hun veeljarige ellende vreken op de medogeloze hoofdman wiens tijdig erachtige vreedheid men met woekig aan hem zelf en zijn kind en zijn getrouwen zou terugbetalen onder die getrouwen werd ook paddeltje gerekenend met de uiterste verbazing moest hij dit vernemen hij die dag in dag uit in de onmiddellijke nabijheid van Il Capitano verkeerde die als een grotere broer met iets dochtertje omging een eigen vertrek had in het herenhuis en in grote vriendschap met ferriters leefde hij die hun de raadsman en de vertrouweling van de hoofdman leek moest wel een grote invloed oefenen op hun heer en meester dat die invloed een zeer ongunstige was daarvan waren ze ten diepste overtuigd want een verandering ten kwade in de wijze waarop Il Capitano hen bestuurde dagtekende van paddeltjes aankomst in de kolonie eerst had de scheepsjongen maar niet kunnen begrijpen over wie ze toch met zoveel haat spraken wie is dat toch die noordse melkmeil zou druk hebben en in wiens schoenen ik niet graag zou willen staan voeg hij zichzelf af maar toen het hem duidelijk werd dat ze met die naam niemand anders dan hem bedoelden kon hij om zulke een zotte vergissing toch niet lachen daar hij begon in te zien hoe gevaarlijk zijn voor hem was hij luisterde nu zoveel mogelijk nog opletten er toe uit dat hun leed gedaan dat ze ferriters niet hier hadden kunnen houden maar het was nog helder dag en ze waren nog niet zeker van al de wachters in de nacht gereed zijn voor de opstand zorgvuldig moest ervoor gezorgd worden dat men op het herenhuis niet de geringste argwaan opvatten men kende de meestig wist dat hij van handelen een aanpak in hield en dat hij door zijn nooit falend overwicht niet alleen elk begin van tegenstand in zijn onmiddelijke omgeving daar stond zou onderdrukken maar ook, gelijk meer geschiet was de tegenstanders of muiters in vuurige volgelingen en medestrijders veranderen kon want in ogenblikken van gevaar was er geen geïnvloed van hem uit dan zou alles ten slotte neerkomen op een worsteling van de landslaven om hun vrijheid een worsteling waarvan reeds vooruit de uitslag te berekenen viel omdat zij toch eigenlijk afgewerkte lieden waren en door gewoonte gemakkelijk weer tot de toestand van gehoorzaamheid en onderwerping tegebracht konden worden nee, die slaven deugde niet voor strijders wel voor brandstichters moordenaars en moegste vrekers van een treurig lot bandelozen en losgelatenen als zij zouden zijn in de letterlijke en figuurlijke betekenis deze woorden daarom moest alles hier stil, doodstil in zijn werk gaan daarom had men veritas ongedeerd laten vertrekken maar die noordse melkmeil was in de val die zou toch volgens de gewoonte niet eer met de pasbevrijde slaaf vertrekken voordat het nacht geworden was wel nu, men zou zorgen dat hij die docht niet behoefte te maken de pasverloste slaaf zou men het in de keus geven mee te doen of anders korter met hem te maken toch met de noordse melkmeil zou men afrekenen als het waren op afbetaling van al de ellende die men van zijn meeste geleden had de ezel gereinste en opzichtig hij heeft nog de ongelooflijke domheid begaan ons het wachtwoord voor deze avond in handen te spelen hoe dat zo? voeg men met belangstelling wel, hij was daar straks aan de achterdeur ik kon natuurlijk niet weten wie zich daar bevond en of er soms iemand der onzin verlangde toegelaten te worden de afspraak zei ik, liberta en vroeg daarop het parool als antwoord ja, dat had natuurlijk vitoria moeten luiden viel hem een ander in de reden riep men van aller kanten spreek toch het wachtwoord niet onnodig uit kom, kom, we zijn niet toch lauter onder vrienden dat is waar, maar denk erom de muren kunnen oren hebben de onvoorzichtige pruttelden nog wat tegen maar de aandacht werd weer geheel van hem afgeleid doordat men aan de eerste spreker verzocht voort te gaan met wat hij te vertellen had nu dan al dus vol dt's aan het algemeen verlangen op dat woord liberta kreeg ik geen antwoord, maar wel op mijn vraag naar het parool je weet hoe de gewoonte bij de vrijbuiters in de kolonie is de schildwachten roepen je aan en vergen dan het wachtwoord dat elke avond anders is wel nu, de snuggere maat achter de deur gaf hij op dadelijk antwoord hij kon dus niemand anders dan die noordse melkmaal zijn omdat hij aangewezen is om de slaaf naar de kolonie te brengen wat hij wel nooit doen zal riep men van verschillende kanten daar kun je zeker van zijn rieper 1 die de leiding schint te hebben en zich wendende tot de eerste spreker vroeg hij en heb je dat wachtwoord goed verstaan zeker, het luid Spiranze Spiranze een prachtig mooi voorteken voor ons, riep men uit want alle hoop hebben wij in deze nacht te slagen maar waagt een ander schuchter te vragen wat hebben wij aan dat wachtwoord veel, bestiste de leider wanneer wij hier met de noordse melkmaal afgerekend hebben steken we de bol in brand riep en derde op woestetoon uit dat zou wel domsten wezen wat je doen kon, snoude de leider de vlam zou de nacht helemaal bloedrood kleuren en uren ver in de omtrek zou men het zien prachtige waarschuwing voor Ildikretto om op zijn hoede te zijn we kunnen verzinnen dat is waar, maar we zouden het verblijf waarin we zoveel geleden hebben toch zo graag in brand steken welke heros dat mag je doen maar niet eer voordat je daartoe het zijn ontvangt en dat zijn? zal de bloedrode hemel zijn boven het herenhuis als dat brand kunnen de achtergeblevenen hier hun hart ophalen maar we willen hier niet achterblijven we willen mee naar het huis van Ildikretto en zijn beuren doodmartelen en naar zijn schatten zoeken dat zal gebeuren door hen die ik daartoe zal aanwijzen we mogen een belij gebouw als dit niet onbewaakt achterlaten want wie verzekert jullie dat niet juist hier die schatten verborgen zijn en dat juist daarom in de verwarring il capitano of enkele zijn er getrouwen niet door geheimen gangen ontsnappen en hierheen hun toevlucht nemen zullen ja, dat is waar daarom vocht je stip mijn bevelen op ik zal aanwijzen wie hier moet blijven waar het ook de meest afgetoppten zal nemen die frisser van krachten zijn of jonger zullen mij volgen en wij, wij zullen juist gebruik van het wachtwoord maken om op de meest gemakkelijke wijze door de kring der schildwachten te breken en zo de plaats te bereiken waar de wapens en het buskruid bewaard worden al dus gewapend kunnen wij die schildwachten in de rug aanvallen en doden en vervolgens op de invoudigste wijzer ter wereld ons verenigen met de opstellingen onder de vrijbuiters terwijl wij ook zullen zorgen dat hierheen een gedeelte die wapen en van het buskruid gebracht wordt ongewapend ben je niets gewapend kan zelfs een afgewerkte slaaf een geducht krijgen worden men begon een gejuich aan te heffen dat er geradelijk door de leidig onderdrukt werd donkoppen, zie je de zon niet schijnen? nog is het dag de laatste dag van Iltikretto de laatste dag ook van je ellende zolang de zon aan de himmel staat je slaaf, machteloze onderworpelling van een vreed en niet of niemand ontziend meester juichen zullen we, maar eerst dan wanneer de hemel bloedrood is van de brand die het vreugde vuur voor je vrijheid zal zijn. Flux werkt nu aan je bevrijding door de veil over de voetboeien te laten gaan nu volgt er een betrekkelijke stilte waarin weer sneerpend het geluid werd gehoord van de krassende veil op het ijzig. Padletje had genoeg gehoord hij schoofde plankwil op haar verborgen plaats in het beschot terug en pedaard legte hij de gehoorbuis weer op de rigo wat hij vernomen had was anders wel geschikt om zelfs iemand die calmer van aard dan hij was te verschrikken en te doen ontstellen toch, hij was in deze ogenblikken geheel meester van zichzelf in de school waarin hij was opgevoed de zeevaart door zeventiende eeuw had hij geleerd nooit calmer te zijn dan in ogenblikken van groot gevaar en het liefst wat een jongen van ons jeugdig krachtig volk deed was handelen de knuisten uitsteken om de snel gevormde plannen van een rustig en koeldenkend hoofd dadelijk in dare om te zetten einde van hoofdstuk 18 hoofdstuk 19 van Padletje deze liepenvochtsopname behoort tot het publieke domein opname door Anna Simon Padletje, de scheepsjongen van Michiel de Ruiter van Johan Been hoofdstuk 19 het wachtwoord van de scheepsjongen Padletje besloot nu meewis zo spoedig mogelijk geheel op de hoogte van het gevaarlijken van hun toestand te brengen het speedt hem wel dat hij zijn makker moest wekken uit zijn geruste en versterkende slaap maar het geval lag er eenmaal toe zijn zemelsplunje had hij meegebracht verheugde zich even over de blijdschap welke lange meewis onder vond door het terugzien van zijn kleren en het afwerpen van het slavenpak en toen hij hem door deze vreugte goed wakker wist was hij maar dadelijk met de deur in huis gevallen eerst dacht meewis dat hij hem wat op de mouw spelde en een aardigheid uithaalde om de een of ander die hem bespiede om de tuin te leiden toch toen Padletje dit begreep verzekerde hij dat zijn makker evenvrij uit kon spreken als dat met hem zelf het geval was hij had het dadelijk al moeten zeggen maar door al de gewichtige mededeling welke hij had te doen was het hem door het hoofd gegaan toen wilde lange meewis beginnen te vertennen al wat een oude hem had mede gedeeld en welke planen deze gevormd had voor hun ontstapping maar toen hij dit inleiden door zijn gewone lofvrede op de nauwe sneed Padletje het kort af door te vragen of de schipper ook een raad gegeven had voor deze omstandigheden en toen lange meewis natuurlijk vroeg welke had Padletje hem nog eens goed onder het oog gebracht in welke zondelingen en zeer gevaarvolle toestand ze zich bevonden nee antwoordde lange meewis een weinig uit het veld geslagen daarvan heeft de nauwe niet gezegd want dat kon hij natuurlijk niet voorzien een ogenblik zweeg hij toen liet hij er echter met een glimlach op volgen weet je wat de nauwe wel gezegd heeft dat als er iets gebeurde waarop er geen van allen konden rekenen dat nu wat wil je zeggen haast je want zoveel tijd hebben we niet meer ja maar het is niet goed voor je dat ik het je zeg de nauwe heeft me eigenlijk aangeraden je dat ook niet te zeggen want zei de jongen heeft toch al praat genoeg nog mooier maar nu je erover begonnen bent ja maar genoeg dat ik daar op mijn mond liet vallen in vrede dan hij zei dat ik mij in zo'n geval maar geheel op jou moest verlaten want maar zal je nu heus niet te praat zich worden jongen heus niet lacht de paddeltje nu hij zei dan dat er in jou toch een toekomstig gezagvoerder stak zei de nauwe dat die paddeltje met schitterende ogen oh hemel kijk zo'n a-peens wat heb ik een spijt dat ik mijn tong niet tussen mijn tanden kon houden heb daarvan geen spijt meewes want nu de nauwe me zo vertrouwt zal ik jou verlossen en mij erbij hoe? dat weet ik nog niet maar ik zal het weten en een diep nadenkend verzonken liep paddeltje met grote stappen het vertrek op en neer lange meewes zat op de bank en weerp nu en dan een blik op zijn makker zegt hij niet ook durft hij niets vragen want voor nadenken en overleggen had de matroos die het liefst maar de gegeven bevelen opvolgden en dan op een manier welke moeilijk verbeterd kan worden de diepste eerbied dat heen en weer wandelen scheen even wel niet de rechte manier te wezen om paddeltjes gedachten tot de gezochte uitkomst te leiden tenminste hij staakte zijn wandeling strekte zich op de matras uit en weldra zat hij in zeggen liefkoos de houding, de knie opgetrokken omheen en hij sta er voor zich uit als er waar heel in de verte ontdekken moest wat hem te doen stond zo met de ogen als in een weide verte kijkend begon hij te praten eerst langzaam en zonder veel klanken zijn stem ja, het meest zou het mij lijken de kortste weg te gaan als ik regelrecht naar de lui op de plaats achter het slavenverblijf toegaan hun wachtwoord weet ik nu en ik zeg dat ik er teering niet van zal als zij ultigretto aan de dijk zetten en dat ik misschien nog meer hekel aan hem heb dan zij dan loop ik een heel klein kansje dat ze me geloven maar veel grotig dat ze me invoudig dadelijk neerslaan nu zou dat dadelijk zo'n vaart niet lopen, ik ben er ook nog en mijn kortje aan is gauw uit de schee dan erin en ook heb ik veel voor doordat ik nu hun wachtwoord bezit als dat ook het parool is voor de oproerige vrijbuiters zou ik kunnen zeggen dat ik met die in betrekking sta en zou me verder wel weten te redden is het enkele parool voor de slaven dan zullen ze dadelijk het uitschrijven dat ik ze afgeluiserd heb en dan moet jij eraan meewes want dan zeg ik dat ik het van jou gehoord heb op de ene van de manier heb je het van een zelf vernomen hoe? dat moet je zelf maar met een uitmaken wat toch overmakelijk zal zijn prachtig Rieplangemeo's laten we dit maar doen want ook mij bevalt het liefst de kortste weg paddeltje kijk hem even aan maar wend de spoedigweer de blik in de weide leegte voor zich als sus er niet was wie is sus? dat zal ik je allemaal straks al vertellen zie je, als ik me bij de opstandelingen voeg en helemaal hard snakt daarnaar moet ik ook met de opstandelingen meedoen dan gaat het tegen die ene die wij allen haten niet redden wat zou ze ervan opkijken als de grote jongen onder de moordenaars van haar vader zag nee, nee, dat kan niet maar wat dan even was er een stilswijgen toen vervolgde paddeltje nee zoals zijn oude met volle zijden door de duinkerkerkapers gaat niet en toch ik moet hier vandaan dus moet geret worden dan wordt ook hij wel gewaarschuwd hij dan wel maatrichter te nemen om het ophoer te onderdrukken en dan zou ik de schuld ervan zijn dat alles bij het oude bleef aakelijk genoeg maar sus, zie je nee, ik moet weg, ik moet hier vandaan de vraag is zal ik de paarden krijgen als ik erom vraag ze zullen lond ruiken als ik vroeger vertrek altijd zijn ze gewoon dat de bevrijde slaaf snachts vertrekt ik moet dus een voorwensel hebben maar al heb ik er een dan geven ze me de paarden misschien toch niet ze zullen me nu wel niet pot afwijgeren het lijkt me of de gevangenbewaarders dubbel spelspelen en denken je weet nooit wie de baas zal blijven en Iltikretto is nog alles behalve dood maar zie je, ze kunnen allerlei voorwanseltjes verzinnen dat de paarden verweg in de wij zijn of zoiets en dan zullen ze wel even de ophoerlingen polsen of de Noordse Melkmeuil weg mag en die zeggen natuurlijk niet, die moet vannacht eraan nee, ik moet een voorwensel verzinnen zoveel lockend voor hen dat ze met de paarden aankomen vliegen om het toch maar spoedig weg te helpen ja, ze zullen mal zijn ze hebben me eenmaal in de val maar toch als ze zeker geloofden dat ik dadelijk terugkwam wanneer zouden ze dat geloven en welk voordeel kon ze daarbij hebben laat eens denken als als ze dachten dat ik terugkeerde argeloos als een kind met nog een andig die ze het dol graag willen hebben en die door mij, aard, dom, kop in de val werd gelokt heel langzamer paddeltje het laatste gezicht en zo zacht dat zijn maat hem daar nou het nood verstand die zag hoe het gelaad van de jonge zeeman eruit ging zien alsof hij werkelijk iets ontdekte in de ruimte voor hem de mond bleef half open zonder een woord middenuitend, de ogen tintelden eensklappen sprong hij op gevonden, gevonden jubelde hij hij sloeg lange meo's op de schoudig vriend maak je gerit, binnen een half uur vertrekken we met een weinig ontzag kreeg de matroost op hem op zou het heus waar zijn nu, 10 tegen 1 laat ik zeggen 100 tegen 1 van ja vaalt mijn plan dan gaan we de kortste weg op dan staan we binnen korte tijd midden onder de ophorlingen maar al dit kan ik rekenen op jou helpen tot in de doodpaddje riep lange meo's uit en rijkte hem de hand op zijn oude manier sloeg de jonge zeeman daarin dat het klapte en verliet toen haastig het vertrek hij begaf zich dadelijk naar het wachtlokaal waar hij juist 1 der sipeers snapte die wilde zich wel gauw verwijderen en paddertje begreep nu waarom al die ambtenaren die graag 2 potjes tegelijk op het vuur hielden hem geschoed hadden deze arme gesnapte sipeer moest zich nu als een zeer trouw dinaar van il capitano gedragen wat hem als hij niet heel voorzichtig laverde misschien bij de opstandelingen het leven kon kosten geen wonder dat de goede man beefde toen paddertje die in al zijn grote en breedte voor hem was komen staan hem beval onmiddellijk de paarden voor te brengen oh hematje lief dat kon helemaal niet ik weet niet waar die paarden al moesten zijn de sukkel versprak zich zodat hij minst arg wanend had moeten begrijpen dat hij iets achter zat toch paddertje hield zich van de dommen hij moest en hij zou de paarden hebben want de bevrijde slaaf moest dadelijk naar de kolonie gevoerd worden schuchtig waag het sipeer hier tegen in te brengen dat zoiets tegen de gewoonte was wat jij met je gewoonte snou de paddertje hem brutal weg af waar je eerst eens op je door je gemak de beveden van je meester zitten over pijn zijn of je gehoorzame zou ja of nee haal de paarden zeker dat wilde de sipeer wel doen maar het was zo erg ongewoon en de paarden waren zo weg paddertje stam voeten kerel ik moet vliegens deze bevrijde slaaf naar de kolonie brengen vliegens hoor je want met senor veritas moet ik weer terugkeren om er nog één te bevrijden de sipeer keek hem ineens heel oplettend aan moet senor veritas nog eens komen vandaag zeker eilskuiken en terwijl je me daar staat aan te gapen vervliegt de tijd en komt er vandaag niets meer van voort de paarden ik zal ze gaan halen beloofde de sipeer maar u moet nog wat geduld hebben want heus ze zijn niet dichtbij lala dacht paddertje die gaat even achter naar het slavenverblijf om de belangrijke tijding mede te delen en te vragen wat hij doen moet dat moet ik natuurlijk behoorlijk afluisteren nauwelijks had de sipeer zich verwijderd of paddertje verliet even in zijn vertrek en begaf zich met alle omsichtigheid naar het zogenaamde kijkkastje zijn vermoeden bleek juist de sipeer was al enwezig en in de grootste spanning werd zijn mededeling gehoord dat zou een buitenkantje zijn zijde leidig als op zo'n gemakkelijke manier veried als te pakken kregen bijna had ik berouwer van dat ik hem een paar uur geleden heb laten weggaan maar het was toen nog te voeg en bovendien had zijn lang duurig wegblijven arg waarin kunnen wekken hij is heen thuis verwachten worden want spoorslags reed hij heen maar als we hem tegen de avond hadden sapper lood hij is de rechter hand van il capitano en ik bijna bijna zeker van dat hij de plaats weet waar de schatten herborgen zijn ja maar merkt een ander op als bij de vrijbuiters het ophoer wat vroeg begint dan komt ferita zeker niet en de melkmeil zijn hem meteen kwijt dat is waar riepen sommige uit hebben is hebben en krijgen is de kunst dom koppen, smalde leidig jullie ziet niet verder dan je neus lang is voor de prachtige kans om de twee stokenbranden van il capitano in één slag en zonder dat het ons een druppel bloed kost te pakken te krijgen zou je het kleine kansje niet willen wagen dat die noordse melkmeil voor een paar uur buiten onze macht is hij komt er vanavond in was toch weer in al keert hij hier niet terug want we zullen overwinnen dat zullen we dat zullen we roemoord het van alle kanten een met een bezwaar aanzetten maar als het ophoer er vrij buiters uitpast voor de noordse melkmeil bij feritas is gekomen dan komt feritas zeker niet volkomen waar gaf de leidig ten antwoord we verkeeren dan eenvoudig in hetzelfde geval als nu want als we de jongen niet laten vertrekken komt feritas ook niet de mopperaar was nog niet te vree nee dan verkeeren we niet in hetzelfde geval want de jongen zijn we kwijt hoe kom je daar aan als het ophoer gins is uitgebroken is er immers een weide kring van ophoerlingen om de bezittingen van ill-capitano gevormd de noordse melkmeil valt dan onze manschappen precies in de handen ontsnapper kan hij niet aan hun waakzaamheid want hij kent ons wachtwoord niet zijn speranzen zullen niet verbrengen vrees ik en geloof niet dat de ophoerige vrij buiters hem ineens zullen doodmaken ze zullen hem even zuinig bewaren als wij dat van plan waren de inlichtingen afpersen die hij zeker wel in staat is ons te geven een gramompel van goedkeuring ging door de menigte dus, volgte Sipir haal de paarden, geboten leidig paddeltjes schoof als de drommel de beweegbare wand op zijn plaats leidig gehoorbaas op de rigel en maakte dat hij uit het kijkkastje kwam nu wandelde hij op zijn dooien de gang door, ging even in de selve lange meo's, wien hij in het kort mededeelde dat alles in orde was vertrek, terwijl hij de deur met een groot geweld dicht sloeg, even luidruchtig de grendels ervoor schoof en dat alles om aan de liede die toevallig in de omtrek mocht te zijn, de indruk te geven dat hij al wachtende op de paarden de bevrijde slaaf bezocht had toen hij in de wachtkamer kwam, vond hij daar nog niemand, rustig zette hij zich neer en wachtte, zich de tijd kortende door een lustig deuntje te fluiten niet heel lang had hij gewacht toen hij buiten paarden getrappel hoorde even daarna werd de buiten deur geopend en stak de sipier zijn hoofd in het vertrek de paarden staan gereed waar zoeden hij haalde ondadelijk de slaaf, geboot padeltje die zonder zijn blijtschap te verraden toch haastig opstond en zich naar buiten begaf daar stonden ze trappelende van ongeduld de vuurige dieren die hem snel zouden verwijderen van deze voor hem zo gevaarlijke plaats, hij hield ze bij de teugel met groot verlangen de komst verlangen meo's afwachtend eindelijk verscheen deze plaat, rie padeltje, hem de teugel toewerpend toen stegen ze vlug in de zadel tot straks riep de jonge zeeman de sipier toe tot straks antwoorden deze met moeite en glimlach kunnen de onerdrukken maar glimlachen deed heel het wezen van padeltje hallo, hallo schaterde het uit volle borst en als de wind vloog op beide ruiten zover de vlakte nadat aan het eerst een geluk van zich verlost en vrij te gevoelen wat voldaan was, hield padeltje zijn paard dat in en vlak naast zijn cameraat rijdend verzocht hij deze hem daar het nu de geschikte gelegenheid was volledig in te lichten aan gaande de plannen welke de nauwen voor zijn bevrijding gevormd mocht hebben Laumeo's deelde hem nu mede op welk een wijze hij het vertrouwen van de Italiaanse herbergier en vervolgens dat van de rovers had weten te winnen dat alles had de nauwen voorzien en het was zo uitgekomen ook het moeilijkste gedeelte van zijn taak al geweest zich bij de ontmoeting bedaard te houden en er dadelijk voor te zorgen dat er geen misverstand tussen padeltje en hem zou ontstaan en nu hij voor het eerst heel vrij met hem sprekken kon bracht hij hem de boodschap over om toch gewapend tegen de verleiding te zijn en tot geen prijs van de wereld vrijwillig met de zeerovers mee te doen hoe gelukkig gevoelde padeltje zich nu dat hij zijn cameraat in dit opzicht voorkomen gerust kon stellen nu dat haalde heel wat zorgverlangen en hij had eigenlijk een pak van het hart dat hij nu als ballast over boord kon gooien al wat de nauwen en voor dit geval aangeraden en wat hij voor zich elke dag herhaald had om het toch niet te vergeten werken met de hersens deed hij niet graag nu kon hij het hersenwerk aan padeltje overlaten die ook al middelen zou vinden om te ontsnappen volgens de hoofdlijnen door de nauwen aangegeven deze was enige jaar geleden diep in het binnenland van marokko doorgedrongen had daar gedeeltelijk uit eigen beurs vele christenslaven verlost en was bevriend geworden met enkele stammen die hij in een tijd van nood aangetroffen had doordat een ongewoon langdurig aanhoudende regen de bergstromen had toen zwellen en het land overstromen met raad en daad had de nauwen die altijd uitkomst geen te weten de beangstigde lieden die huis en haven zagen wegspoelen, bijgestaan en velen gered op een vlot dat zij matrozen van spaanse riet gemaakt hadden die mensen hadden zich zeer dankbaar betoond en gezegd dat zij eenmaal die grote diensten mochten te vergelten na die stammen nu moesten beide zien te ontvluchten daar men ongeveer wel wist waar het verblijf van Iltigretto gelegen was had een oude die een grote bekwaamheid had om de landstreek in welke hij bezocht in kaart te brengen in het roer kunnen bepalen hoe men met behulp van de zondesdags en van de stern des nachts ook zonder compas die stammen zou kunnen terugvinden lange meus had in de tijd die docht mede gemaakt en kende persoonlijk enkele der opperhoofden zodat hij bij hen de herinnering aan de zeeuwsgeschipper zou kunnen wakker schudden dat zit alles mooi in elkaar zij paddeltje met bewondering en ik ben er zeker van dat die opperhoofden ons onder willen van onze oude graag zullen bijstaan alleen zou het niet best mogelijk zijn dat door het oproeg een verandering in onze plannen werd gebracht hmm kwam lange meewis daar tegenop zou je niet doen wat een oude bevolen heeft meewisje meewisje, moeten we net als altijd weer ruzie krijgen weet je dan niet dat een oude zenmatroze altijd leert naar bewind van zaken te handelen zo, ik dacht dat zijn eerste eis gehoorzaamheid was precies en zijn tweede, dat als er geen baas bij is om je te commanderen wie je eigen baas moet zijn lange meewis bromde er tegenin geloof je me niet meewis nu, zeg me dan eens hoe de oude ons bevelen zou te handelen als we bijvoorbeeld strakjes door een troep oproerlingen worden aangehouden dan, zei lange meewis, heel wijs dan zou de oude toch houdt geen tijd om zijn gedachten uit te spreken zijn reden tanst door een bosje en uit het treikgewas rezen plotseling een aantal gewapende lieden op met dreigende gebaren waar aan de nodige nadruk door het opheffen van wapens werd bijgezet geboden zij de beide ruiters die zich nog op enige afstand van hem bevonden stil te staan nu meewis, spot de paddeltje handel jij nu alsjeblieft naar de bevelen van de oude lange meewis trok een lelijk gezicht ja, mobbelde hij dat zou ik wel doen maar zie je hij, hij is nu niet hier en wat wil jij nu doen paddeltje eenvoudig wachten en je gemodereerd aan stukjes laten hakken maak je je weer fel meewis wil je met geweld er weer op los slaan hou je kalm alsjeblieft kalm, nu kalm je moet verstaan dat kwam er kort en bondig uit bij de jonge zeeman en lange meewis gewoon bevoden te worden en die bevelen tot in de geringste onderdelen stipt op te volgen gehoorzaamde ook nu paddeltje liet de gewapende lieden zo dicht mogelijk bij zich komen hij zei niets, maar kijk ze aan wie waren het een voorpost door Il Capitano die wél ligt reeds kennis van het dreigende ophoordrog tot hier vooruitgeschoven of waren het werkelijk reeds muiters naar gelang daarvan zou hij het woord Speranza of Vitoria moeten uitspreken om zeker te zijn, zich niet te vergissen bleef hij zwijgen, ook toen er een de hand aan de teugel van zijn paard sloeg nog een ogenblik van spanning toen hoorde paddeltje op bakse toon zich toevoegen Liberta, uit parool Vitoria antwoordde de scheepsjonge bedaard zonder dat een trilling in zijn stem de spanning waarin hij verkeerde verriet de hand van de vrijbuiter liet de teugel los Passeer, zeiden hij invoudig reed ze de paddeltje met een korte goed zijn weg vervolgen toen een der vrijbuiters die hem oplettend had aangezien vooruit had en opnieuw de teugel van zijn paard greep ben jij niet de Hollandse zeeman die zeer dat enige maanden op het herenhuis woont als ik hem zelf niet ben dan lijk ik toch sprekend op hem antwoordde paddeltje met een lichte glimlach dan ben jij onze grootste vijand er kwam een stilte van gespannen verwachting onder de repellen die een dreigende houding hadden aangenomen de paddeltje verloor geen ogenblik zijn kampte dat dachten de slaven die ik pas verlaten heb ook ze lijken me anders een beetje leper dan jullie want ze hebben met wachtwoord gegeven dat viel niet te ontkennen mijn keek elkaar besluitenloos aan wij begrijpen het niet goed bekende de eerste spreker eerlijk dat zijn mijn zeevader ook toen ik hem al heel gauw de basis geworden je kunt hem zelf vragen als je er tijd voor hebt en zeels verstaat want hier heb je hem en als je er schik in hebt dat ik het je luie uitleg, mij goed hoor maar de gevolgen komen voor jullie rekening de jonge zeeman spakt met zoek een zekerheid dat men begon te aarzelen hoe is het, voeg heb u taal en op hoge toon moet ik nog langer hier mijn tijd vermorsen passeer, heet het en wil je berichten over mijn inwinnen vraag het dan ten spoedigste aan de slaven die al op hun poot spelen als ze het al gewonnen hebben pas maar op, dat ze ook geen baas over jullie worden dat zouden we wel eens willen zien werd er geroepen daar heb je alle kans op man rip palletje, zich onder het rijden in de zadel opbewendend waarom? omdat je ogen hebt, riep hij met het schaterlag de vrijbuiters lachten ook en de beide vrienden rennen naar pijlsnel van door nog meer dergelijke ontmoetingen hadden zij maar door de tegenwoordigheid van geest van de scheepsjongen werden zij door al de posten derre bellen die in een grote kring de bezittingen van iltigrito schenen om ring te hebben doorgelaten eindelijk stieten zij op een post die eenvoudig het wachtwoord vroeg sparanza, antwoordde palletje passeer nee, zei de scheepsjongen ik passeer niet voordat ik jullie eerst wat gezicht heb niet alleen de slaven op de akkers maar ook de vrijbuiters zijn in oproer oh, mogelijk palletje haalde de schouders op zoek het voor jezelf maar uit, zolang je wilt maar vannacht, misschien wel eer heb je de aanval te wachten alleen voor één ding waar schoek je het wachtwoord is aan de vijand bekend een grote ontsteltenis kwam er over de wachters hoe zullen we dan de vriend van de vijand kunnen onderscheiden? dat zal ik je zeggen namens il capitano breng ik je een verandering in het wachtwoord voor al de geden die van het herenhuis komen om buiten de kring te gaan blijft het voorlopend nog sparanzen maar omdat vandaag een scheepsjonger de lakers uitdeelt dat begrijp je niet en behoef je ook niet te begrijpen is het wachtwoord voor allen die van buiten komen il motzo de wachter tot wie hij het woord gericht had schudde het hoofd twee wachtwoorden en dat van twee verschillende kanten brengt verwarring je spreekt als een boek daarom zal er één zijn want gauw genoeg zal ik die van het herenhuis gewaarschuwd hebben en in naam van il capitano beveden ik je dat je twee van je mannen uitzend één links en één rechts om het aan de volgende posten over te brengen die het op hun beurt weer verder moeten overbrengen en wel onmiddellijk dat het wachtwoord van nu af tot er van onze meester tegen hem bevel komt niets anders is dan il motzo wat betekent dat voegelang aan meo's toen ze verder reden aan de scheepsjongen lacht de paddeltje einde van hoogstuk 19