 Salam də evlizləyicilər, hər vaxtınız, hər halınız xeyr olsun. 5 iyon 2020-ci iyil baxı vaxt ilə Sad 22-dir, canlı yayımıza başlayıq. Dünyada bilərəkdən, ədalətlə qətlədən hakimdən daha xırcınayətkar yoxdur. Bura bu sətrim məlifilə canlı yayımıza davam edəcək. Əslində biz bugün 4 iyonun davamını söhbət edəcəyidir. 4 iyon Azarbaycana gəlmiş kəsinmiş mövcud siyasi tarixində ən mühbəm, ən böyük sünayətlə Azarbaycana bir başa dövlətçediyini hədə falan o məşun qiyam. Amma təbii ki, bunki verəşimiz əmdə İstanbul'a bağlanıcı və Türkiye'dəki son siyasi dönəmdə, bundan sonra Türkiye nəvəl gözləyir. Canab, Erdoğan'ın növbəti prezidentliyi dönəmdə Türkiye dən siyasi iqtisadi durum, yəni bizdə olan məlumata görə artıq Türkiye problemlər ortaya çıxır. Amma yeni kaman da yeni Azarbaycana qəbinət edəcəyidir. Bak, bunlardanla bağlanışmalıydıq. Amma qaydram söhbət edəcəmdir, yəni bu cümlərin müəllifiyyəl azırda bizim canlı yayımdadır. İstanbul'dan Bütöv Azarbaycana birliyi, idariyyətli rəhbəri bizim dəyəli soydaşımız Agil Səməlbəyli canlı yayımdadır. Agil bəyi xoş gördük. Xoş gördük Rüfətbək, bütün soydaşlarınızı, hən vətənlərimizi buradan salamlayıram. Mən bilirəm bu cümlərin görə yazdıq, bugün bütün Azarbaycana xalqının bələ deyik bütünlükdə fikirini, düşüncəsini, iradesini zid bir məhkəmə qərarıda üzə qaldıq. Əslində son bir ayda artıq durum bəlli idi, üç il, altı ay uzanan bu cünayət işilə bağlı, biz su bu tapılmadı. Bizim efirimizdə dəfələrlə ondan bağlısı, və də ilkin Süleymanlıdan gedir. Nərbim balamızın o qətliyə nam bağlı, müəyyən mənada bu məsələləyə nam bağlı, sil kələndi, amma ədalət qələbə saldıq mən məncə yox, qələbə salmadı. Çünki ortada bizim efiridə olun qardaşı çoxlu faqlar ortaya qoydu, vəkilləri çıxırda anışırlar. Bir daha da anons verim ki, sabah məs o cünayətlə bağlı və ülkədəki sizliklər haqqında söhbətimiz olacaq. Amma mən istəyərim ilk öncə Agil beyə bu məsələlərin fikirini size təqdim ediyək. Bu cümlərin müəllifə Agil beyədir. Və əslində 4 üyun söhbətimizə də bir keçiddir. 4 üyunda Rusya projesi olmasıydı. Bəki də bugün daha ədalətli məhkəməmiz olardı, ədalətli dövlət störtürlərimiz olardı, hakimiyyətimiz olardı. Buyurun Agil beyək, ondan başlayaq, sonra 4 üyünə keçik. Təşəkür edirəm, təbii ki, ədalət bir dövlətin təməlidir. Yəni, bir dövlətdə ədalət varsa o dövlət güclüdü. Bir dövlətdə ədalət yoxdsa orda dövlətdən söhbət edəmək, sədəcə baş aldatmaqdır. Təsiflər olsun ki, Azərbaycanda bugün qəbul olunan qərar, Azərbaycan xalqının vicdanını növbəti dəfə yaralanmışdır və Azərbaycanda məhkəmələrə olan inamın növbəti dəfə sarsıtmışdır. Və əsə beləyirəm ki, qəri çəhləri bilə bilə, faktları bilə bilə həqi qətəndə bu cinayəti işləməyən insan haqqında sədəcə bugünkü məhkəmə qərarından bağlı deyil. Məhkəmələrin hamısına aydələyirəm bunu. Yalandan ədaləti qət dələyən, qəri çəyin kim tərəfində olduğunu, haqqın kim tərəfində sərbətlərinin, haqqının, hüququunun əlinlən aldığı, böyük güclərin birliği tərəfindən əlinlən aldığı hadisələrdən bağlı danışacaq. Və əsə beləyirəm ki, bugün bu məsələyələyəm bağlı, qaranlıq heç bir şey qalmayacaq. Yəni, danışacaqımız məsələlər çifayət qədər sənətlərə və argumentlərə söy kəndiyi üçün beləliklə bir problem olmayacaq. Rüfət bə görüntü itmişli internetdə deyəsən problem var. Əl, nəsə internet problemi yarandı? Qaldığımız yerdən davam eləyək. Ben danışırdım. Ən elə bildim, mən səsim gəliyir. Sizin problemimiz olmadı, məndə problemi yarandı. Siz davam eləyək, siz fikirinizi yekunlaşdırın. Kecəyi növbət sualıq. Əmən təxmirlən, dedim fikirim. Yəni, ədalətsiz qərar verən hakim mənə görə dünyanın ən ağır cinayətkarıdır. Çünki, o təhcə bir nəfərin haqqını hüququnu qəspiləmir. O tövlükdə dövlətə olan inamı baltalıyır. Və bu da çox ağır cinayətdir. Təşəkürəyirəm Agil bey, mən biz daha təkirə edirəm ki, bugün biz dört üyun qiyami ilə bağlı ortaya çıxan məsələrin, bax biz hər il, mən vaxtım kəsən elə 5 üynədə danışmışız sizinlə. Nəyə görür, mən əslində onun tərəftarı deyirəm ki, bütün verilən sualara, bütün ortaya qoyulan ittamlara ilə Agil səməd beyli bir əbifəz ilçibəyin qoğumu kimi, yaxanı kimi, əzzi kimi, gəlibca verir. Yox, əbifəz ilçibəyi qoğurmaq, Agil səməd beylinin misiası deyir. Əbifəz ilçibəyi qoğurmaq, onun məqamlı, onun ülvü məqamlı qoğurmaq, hər həm də xalqın vəcifəsidir, qorcudur. Amma o dönəmdən bağlı, həm ailə də ahirində, həm ondan sonraki dönəmdə, məsələr var ki, onlar siz daha yaxşı bilirsiniz. Ona görə biz zaman-zaman sistem rəciyyət edirik. Və bugün də əbifəz ilçibəyinən bağlı, yəni, həmin dönəmdə, biz dün əvvəqif əli suyundan danıştık, ölmətli əvvəqif beynən, əvvəqif bey o dönəmdə baş verənlərə müəyyən mənada aydınlıq getirməyə çalışdı, amma əvvəqif beyində öz argumentləri var idi. Bir hərpçi kimi, bir həmin dönəmdə, cəhpədə qara baxıda Cəbralin müdafəsini təşkiləyən insanlardan birikim. Mən dün əvvəqif gəlmişəm, və əvvəqif bey əgidəli, leyagətli, azərbaycan kişilərindən biridi və heç vaxt mövqeyini dəyişməyib idiəsini, əgidəsini neyəsə satmayıb? Əl, şübəsiz, şübəsiz. Şimdi sonra belə bir müzakirələr oldu. Çox normal bir müzakirələrə mən şahidə oldum. Məsələn, vaxtıda müsabat partiyası divanınızı olmuş və s. müabın olmuş. Elvan beyin belə bir açılamasına mən rast gəldim. Elvan beyi bildirir ki, elçibə hükumətinin qiyama qalmış guldur dəsləsinə, surat kimi bandidə məğlub olmasına səhənsən bu arubimətlərlə müdafi edirlər. Cəpa əkimiyyətin başqa yolu yoxidir. Rusiya törədən qiyamı yatırma mümkünsüz idi. Halbuki 90 süncə illə məğlub olmamaq üçün cəmi bir şey lazımdır. Partnə məklatura ilə əməştaşlıda intinə etmək. Giyam günü yoxla pəvbəldən. Səbət eli təsidə qardaşlara inandan həkimiyyət onları revan çizmində məğlub olmaqar məhkün bir diva oldu. Üstəlik dörtününün siyasi vaxamına ən dəşətli faktı hərbi qiyamın təhvil təstin proseduruyla ilə kimləşdirilməsidir. Və bu, birinci şəxsın qəti iradəsi idi. Hedərli parlamentə cəpəsi deplatların səzilə sədir söçülib. Bunu mümkün olması üznü elçibə öz yaxalını əsrar edib ki, hedərli və səs verin bir cəp həkimiyyətin dörtün məğlubiyyətin həlləcisi səbəbi partnə meklatoru ilə məkləşdir. İndi, hərbi qiyamın hədərli vizərinələ gitimləşdirilməsi təşkil edənləri və bundan hali olanları dörtününün qanitəksindən müdafi etmək və bu, zaman Rusya faktorunun arkasına sığınmaq taftalogiyadır. Həgər qiyamın arkasına Rusya varsa, qiyamı də gitimləşdirənləri müdafi etmək ilə Rusyanı müdafiə etməkdir. Yəni, mən belə başa düşürəm ki, imam bəyin, sonra ondan sonra mübaistələr var orada. Fikiri mükaf etdirənlərdə var. Həgər hal hazırda, əfirə qaflımaq isteyənlər olsa, boşabiləli, yox bundan bağlı debat da isteyənlər olsa, yəni ki, ələ Agil Bəyin özüstür həkiyəni bunda təşkil edəyə bilərik, amma zaman çox məhdud olduğuna görə biz bugün bu debata imişan vermədik. Hər halda mövqeyi var ortada, imam bəyin mövqeyi var, o mövqeyi Agil Bəyin də fikirini eşlidək ki, nə bə, gəl şeydən burada Rusya faktori, yox edə, əslindir orada cevablar var. Agil Bəyin sizin yanaşmanız nədir? Rüfət bə, əvala mən bir neçə gündü Facebook-da parça-parça yazı yazıram. Yəni, bu qiyamın detallarını bir aliyyə gətirib, birləşdirən də ortaya çox net tablo çıxır. İndiyenə qədər əsas iştima irə bilə formalaşıb ki, qiyam sədəcə Rusya'nın həyata keçirdiyi bir fəaliyyətdir. Mənim biraz da tevaz yükarlıqdan uza olsada deyəcəm bunu. İlk dəfə İngiltəri və Amerika faktorunun bu devrimdə olması inan bağlı belgələri ortaya çıxardan mənim. 2018-ci ildə Elçi Bəyin devrilmə səbəpləri və devirən gücülər adlı araşdırma kitabının vəki də təqdimatını eləyəndə. Hətta Elçi Bəyin baş naziri, eləyətli penax suyunda etiraz eləmişdi ki, yox İngiltəri bizi dəstəklirdi. İngiltəriənin və Amerika'nın bu devrimdə iştirak elədiyini mən özümlən iddiya eləmirəm. Bu araşdırma sırasında, British Petroleumun əməkdaşının eyni zamanda İngiltəri keşfiyyatının əmayaltının əməkdaşının özünün dediği ifadələr var. Yəni bundan bağlı. Eyni zamanda təkcə oda deyir. Amerikalı araşdırmacı, siyasət bilimci, Uilyam Engdalında bu məsələyinin bağlı açıklaması var və oda olduğu kimi okuyum Amerikalı siyasət bilimci Uilyam Engdal deyir ki, Azərbaycan Cumhurbaşkanına qarşı darbə hazırlığı Ağ evin gündəmindeydi. 1990-larım başında ABD Başkanı yardımcısı Dick Chaininin sahib olduğu Halliburton nefs şirkəti Azərbaycan, Qazaxistan və bütün xəzər dənzi hövzəsindəki nefb patensiyalını deyərləndirmiş və bu bölgə üçün yeni Səhiduya ərabistanı demişdir. Bu səbəbəklə ABD və İngiltəri bu petrol zəngilini əldən buraqmamara qərarlı idilər. Bu məqsətlə Washingtonın ilk hədəfi Cumhurbaşkanı elçi bəya qarşı darbə almaq oldu ki, onun yerini ABD-ilə əlaqələrdə daha sözə baxan bir Cumhurbaşkanı olsun. Məncə bu kifayət qədər açıqlayıcı bir mövqedi. Yəni, əbulfəz elçi bəyin neft məsələsində mövqeyi qəti idi Azərbaycan neftini sömürtdürməmə məsələsində qəti idi və deyildik ki, Azərbaycan neftinin yarısı toxun olmayacaq yarısı gələcəh nəsillərindir. Çünki bu, sədəcə bizim haqqımız deyil, burada bütün gələcəh nəsillərində haqqı var. Yarısını, gələcəh nəsillərə saklamak şəhəti ilə geri qalan yarısını böyü şirqətlər arasında, neft şirqətlər arasında paylaşdıracaq ama burada söz sahibi də Azərbaycan olacaq ən çox pay sahibi də Azərbaycan olacaq və Azərbaycan icazə vermədən heç bir neft şirqəti öz payını başqasına satabilməyəcək və devriləyə bilməyəcək. Beləydi əbulfəz elçi bəyi mövqeyi, təbii ki, indi aradan 30 il daha doğrusu 30 il, təmolara 30 il keçip və bu 30 ildən sonra bəzi soydaşlarımız deyir ki, keşkə əbulfəz elçi bəyi də nefti verəydi. Yəni, əbulfəz elçi bəyi əvvəla o dönəmin sxaloqiyasını o dönəmin şərtlərini gözünüzün önündə gətirin. Əbulfəz elçi bəyi Savit İmperiyasına qarşım ibaycda aparmış, Azərbaycan azadlıq hərəkatına rəhbəri diyələmiş və qalip gəlmiş Azərbaycanın prezidenti seçilmiş demokratik prezidenti seçilmiş və Azərbaycana həyatını Azərbaycan azadlığı xoşbəxliyi uğrunda davıya adamış birlidir. Azərbaycanın sərvətlərini necə yəni əbulfəz elçi bəyi Rus İmperiyasına qarşım ibaycda aparmamışdı ki, Azərbaycanın sərvətlərini başqa bir İmperiya gəlsin sömürsün. Azərbaycan qalq üçün ibaycda aparmışdı və Azərbaycan qalqı da qalq hərəkatında bağınsızlıq savaşını ona görə verməmişdi ki, Azərbaycan bugünkü kimi zəlili günə düşsün, yəni Azərbaycan qalqı sürünsün. Azərbaycan qalqı bu sərvətlərindən dünyanın əbulfəz elçi beyi bunun üçün ibaycda parırdı. Mən elmam bəyin yazısını okudum, təbii ki elmam bəyin orada qurquluyur ki, yəni bir çox dostlarımız sədəcə Rusya'nın adını qurquluyurlar, amma bir şəyə diqəti çəhmə istəyirəm. Bakın, devrimdən sonra heydər əliyib hakimiyyətə gəldikdən sonra əbulfəz elçi bəyin dövründə hazırlanmış lai həni çırdı attı zilqutsuna və bəhanəsi də bu oldu ki, burada azərbaycan qalqının mənafələri yətəri qədər diqətə alınmayın. Ondan sonra ne oldu? Ondan sonra azərbaycan neftinin 40 faizi Amerika verildi, 20 faizi İngiltəriya verildi, 10 faizi Rusya verildi. Yəni bu neftə verilən paylara görə devrimdə hans ölkənin nə qədər rolu olduğunu da və buradan görünür ki, bu, texcə Rusya nə deyil, Amerika nın İngiltəriya nın, İran nın, eyni zamanda Türkiyədə o zaman Süleyman Dəmrəl baş naziriydi və parlamentar sistem olduğu üçün bütün səlahiyyətlər Süleyman Dəmrəl də idi. Turgut Özan sədəcə simbolik olaraq Cumhurbaşkanı idi, əlin də hər hansı bir səlahiyyət yoxuydu. Süleyman Dəmrəl da başından ətibaren əbulfəz elçi bəyin qarşı idi. Və başından ətibaren rəzidənik olmasını istəyirdi. Hətta elçi bəyi iktidarək gelmədən öncə də bir nəçə də... Səbər nə idi buna Agir bəyin? Səbəb Süleyman Dəmrəl heydər el-i evlən Sövvətlər dönəmində Moskiviyə səfər zamanı orada tanış olmuştu və dostlaşmıştılar. O səfər zamanında da Süleyman Dəmrəl-i qəgəbi işbirliğinə dəvvət eləmişti və Süleyman Dəmrəl də bunu qəbul eləmişti. Bir növp Süleyman Dəmrəl heydər el-i evlən məhkum uydu. Yəni onu dəstəkləmək məcburiyyətində idi. Çünki heydər el-i evlən elində Süleyman Dəmrəl-i rüsve eləyəcək belgə var idi. Yəni, o baxımdan Süleyman Dəmrəl həm bir tərəftən o səbəblə digər tərəftən Süleyman Dəmrəl əbulfəz elçi bəyin hakimiyyətə gələcəyi təqdirdə türkiyəni də vurub burdakı dəngələrdə al-tüs eləyəcəyini çox yaxşı görürdü və doğrudan deli oldu əbulfəz elçi bəyin azərbaycanda hakimiyyətə gəldikdən sonra türkiyədə millətçilik dalqası yüksəlməyə başladı. Mənim tələbə yoldaşlarım çox yaxşı şahidlər 91. də gələndə. Biz bura gələndə elə bilirdik ki, türkiyədə hama bozgurttu. Hama bura gələndə gördük ki, və hətta bizim otaxlarımızda bozgurt şəkirlərini görəndə təcüblənirdilər ki, ha bu, nədir? Yəni, belə bir vəziyyət idi. O 3 May 1992. də rəhmətli yalpaşlan türkiyəş azadlıq meydana gələndə, oradaki o izdihamı, o bozgurt əmbiləmlik, geyimli bizim dostlarımızı görəndə yəni, orada soruşmuştuk ki, bu, nədir? Və ilk dəfə bozgurt dişarətini də o meydanda tutmuşdur. Əbulifəz Yelişibəy izah eləmişdir, ona meyanaqsanı bozgurdu. Yəni, bozgurt işarəsi üçə qədər, türkiyədə istifadə olunmayayım, mən belə anladım, eləmiyim? Son, atatürkün dövründə istifadə olunup, ondan sonra atatürkdən sonra tamamilə aradan qalqıb, uzun müddət və biz gəldikdə artıq bozgurt işarəsi yoxuydu. O Azərbaycandan buraya gəldi. 1992-ci ildə Azərbaycan səfərindən sonra rəhmətlik tədbirlərdə bozgurt dişarətini tutmaya başladı və o da böyülləyi dəri olduğu üçün sürətlə bütün ölkücülər bu işarəni mənimsədlər. Aydın da, Agil Bey, bayaqları bir məsələyə işare ettiyiz. İstiyərdim çoxmadan, sizin bu məsələnin o bayaqları ölmətli Elman Bəyəm fikirini okudurum və orada həsənliyiz, orda başqa bu məsələdən içində olan və bu məsələnin araşdıran şəxsilər bu məsələnin arxasında Rusiyanın dayanmasına işare edir, amma bir yad-i qərbəy yazır ki soqna yazıb ki fürəkəni yazır ki, qər deyir, ondan çoxləcək isən, yəni siz bu məsələdə qərb məsələsin deməyən, Rusya faktorunu inkar mı yetmişsiniz? Yə, mən istiyərdim bu məsəliyə bir aydınlı kətrəsi. Mən inkar etmirəm, mən sədəcə qərçəkləri yazıram ki, amma bilsin bu təkcə Rusya nisi deyildir, Rusya ilə bərabər İngiltərənin və Amerikan nisi idi. Bakın, deməyəli, Yanbar ayının üçündə 1993-ci ildə Yanbar ayının üçündə masquada Amerikanın və Rusiyanın prezidentləri birlikdə bəyanat verirlər, Azərbaycana qarşı və deyirlər ki, qarabarda ki savaş dərhal dayandırılmalıdır. Niyə deyirlər bunu? Çünki həmin dövrlərdə Azərbaycan yeni yaranan milli ordusu və Qalqçəbəsinin könirli batalyonları qarabağı sürətləni işhaldan temizliyirlər. Və belə bir situasiyada George Bush və Boris Yelsin masquada bir araya gələrək Azərbaycana qarşı birlikdə bəyanat verirlər. Yəni, bunların başqa yerlərdə mənafiləri toqquşsa da qarabağ məsələsində üst üslə düşür. Ermənləri müdafiə məsələsində o dönəmdə və bildikdə bəyanat verirlər. Əblifəz Elçi Bəydə o bəyanata cevab verildik ki, biz sadecə öz torpaqlarımızı yabancı ünsürlərdən, uluslar arası teroristlərdən və qeyri qanuni silahlı dəslələrdən temizləmə hinəm məşhulub. Və siz də buna saygı göstərməlisiniz. Bu baxımdan, kimsə deyir Rusya devirdik, kimsə deyir İngiltərə, kimsə Amerika təklilikdə deyir. Bunlar hamsı birlikdə bu fəaliyyətlərinlən Əblifəz Elçi Bəydə hakimiyyətini devirdilər. Burda Amerikanın və İngiltərənin daha çox o dönəm üçün iqtisadi maraqları ön plandaydı. Çünki Azərbaycan neftində gözlər var idi. İkinci Sevdiye ərabistanı adlandırdıqlar, daha doğrusu yeni Sevdiye ərabistanı adlandırdıqları bu bölgənin neftində gözlər var idi ki, bu gün həmin nefti daşıyı bəparırlar. Ona gör, Azərbaycan qalqı zəlil gündədi. O bir tələftən də Rusya'nın siyasi ərabi maraqları, yəni Qafqazda Azərbaycandan çarılsa əgər Rusya Qafqazda zəlifləyəcək. Rusya'nın Azərbaycandaki sefri Valter Shonya'nın sədəcə ilk altı ayn sonunda, deqabr aynın sonunda keç fayətdir ki, Azərbaycandaki milli iktidarın nə qədər başarılı, nə qədər gözəl fəaliyyət gösterdiyini görəsən, Valter Shonya masquiyar rapor yazır deyir, əgər əbul fəzilçibəyəcəmi 3 il iktidarda qalarsa, bir Türk ordusu kimi bir ordu quracaq. Niyə deyir Türk ordusu kimi bir ordu quracaq? Çünki, Savit vaxtı da Ruslar Türk ordusundan çəkinirdilər. Mən əskərlikdə olan da Savit ordusunda iki-ləskərlikdə oluncaq mə. Bir uç ebqa sırasında tətbüqas sırasında təsadifən Rus yüksəh rütbəli zabitlərin öz aralarındaki söhbətlərinə qulaq müsafir olmuşdum. Eştmişdim onların danışıqlarını və onlar dünyadaki ordular analizəliyirdilər. Türkiya ordusunun savaş ruhu və disiplin vaxımından dünyanın bir nömrəli ordusu olduğunu hələ Savit vaxtı deyirdilər və mən bundan çox qururlanmışdım. O vaxımdan birinci olaraq onu vurguluyur ki, üç el iktidarda qalarsa elçi bəyi bir türki ordusu kimi bir ordu quracaq, iki çox güclü iqtidadiyyətə sahib olacaq. Niyyə deyir bunu? Çünki, əbifəz elçi bəyin o dönəmki hakimiyyətin hər addımını izləyirlər ne iş görürlər, ne fəyaliyyət görürlər, hansı gəlişmələr var və cəmi ilk 6 ayda Azərbaycanın elçi bəyi iktidarı gəldiyi dönəmdə mərkəz bankası başqağını bir açıqlama vermişti ki, 4 ayda ne maaş ödəyə bilmirik nə də hər hansı bir borcu ödəyə bilmirik çünki dövlət bücəsində pul yoxdur. əbifəz elçi bəyi belə bir şəraikdə hakimiyyətə gəldi, yəni 4 dailıq borçla hakimiyyəti təslim aldı savaş dönəmində eyni zamanda və cəmi 6 aydan sonra köhnədən qalan 4 dailıq borçları ödəndi müəllimin maaşları 3 dəfə yani müəllimlərin maaşı 300 faiz artırıldı normal maaşlar 112 faiz artırıldı və savaş bölgəsində çox ciddi irəlləmələr qeyd edildi, başarlar əldə olundu son dönəmlərdə işgal olunan torpaqlarımızın %65 nə qədəri işgaldan xilad azad edildi və bütün bunlardan bərabər dünyada bu günə qədər siyasi tariqdə eşinə bənzərinə rəslanılmamış bir başarya daha imza atıldı o dövlət bücəsinin 3 ildik dövlət bücəsinin %65 nə qədər döviz və altın gümüş dövlət bücəsində yığıldı bu muharibə şəraitində 4 daylıq borçlan hakimiyyətə gələn bir prezidentin 6 ayda ortaya qoyduqu bir performansdır bunu da izliyirlər təbii ki, kəşfiyyat, rüs kəşfiyyatı və ona görə deyir ki 3 ildik dədə qalsa 2. maddən yazı ki, 3 ildik sadiyyatı sahib olacaq və həmin dövürdə xatırlayısınız, əbulifəzi elçi bəyi milli manatın dövürəyə buraqılması haqqında fərman vermişdi nə qəribədi ki, azərbaycanda adı milli istiqlal olan əslində ən çox millətçiliyiklə məşğul olması qərəkən partiya ətraz eləmişdi ki, milli istiqlal partiyasının sədiriyət bu azərbaycanın bağınsızlığını gücləndirməkdən daha çox, onu ilmət eləyəcək və amibin daha başqa bir fəaliyyətində vurgulamarız siyirəm ki, o dövürdə yadınızda atsa 7 ildə əbulifəzi elçi bəyi atəmin o dönəmi atəmin agit türkədə deyirlər Finland ya da keçirlən zirvə toplantısına qatalmışdı və öz dilimizdə çıxış eləmişti ana dilimizdə və nə qəribədi ki, yenə ətraz eləyən etibar məməd olmuşdur ki, nəki düzgün hərəkət eləmədi, nə orda öz ana dilimizdə danışıraqı bizim dilimiz oranın işlək dili deyil və əbulifəzi elçi bəyi ən böyük o hakimiyyətin milli hakimiyyətin ən böyük şanssınsıqlarından biri də bucur namərq müxalifətin olmasaydı, milli məsələlələrdə hakimiyyətin yanında durma qəvəzini ona qarşı dururdular ona ətraz eləyirdilər üçüncü deyir ki, Walter Shownia raporunda eləyir üçüncü deyir Azərbaycan tam bağımsız olacaq elçi bəyi iktidarda qalsa çox gücülü və bağımsız bir dövlət olacaq ətrafında olan ölkələrə də nümunə təşkil eləyəcək və Rusya bütün qafqazları itirəcəkdir təcirli tədbir görmək lazımdı bu, həmin ərafələrdə 6 ay sonra Rusya'nın gəldiyi mövqi və eyni zamanda bütün proseslər əslində oktiyabr ayında sürətlənməyə başladı 7 səntiyabr daha yadınızda atsa əbul fəzi elçi bəyi İngiltəəərinin dəmirlə edisi olaraq bilinən marqəli tətçeri qəbul elədi 1 saat 50d görüş keçirildi və əslində marqəli tətçerin bu səfəri Biri tişi petrolün tərəfindən təşkil olumuştu və onlar Azərbaycan neftindən daha çox pay almaq üçün marqəli tətçeri 5 üçün qətirmişdilər elçi bəyi amma elçi bəyi yenə də Azərbaycan neftini güzəştə getmədi marqəli tətçerin xatirələrində də bu yerini alır bilirsiniz və həmin ərafələrdə 7 səntiyabrda o ləsliyə abrahamsın şanəli 4 televizyon kanalının araşdırmaçısı greq palasa verdiyi müsahibədə o açıqlayır biz marqəli tətçeri gətirdiyi Azərbaycan neftindən daha çox pay almaq üçün amma buna nəil olabilmədik və bundan sonra əbul fəz elçi bəyin dəvirilməsinə qərar verildi yəni, oktiyabr aynın 21-də amerikanın bakıdaki səfiri əbul fəz elçi bəyi nə görüşür baxın, səntiyabrın 7-sində görüşüplər istədiyilər nəil olabilməyiblər gələn prosesə baxın oktiyabrın 21-də amerikanın səfiri əbul fəz elçi bəyin nə görüşür və belə bir sual verir canap prezident deyirsiz qarabağdaki ermənləri soy qırımına mı uğratmalı istəyirsiniz, məruz qoymalı istəyirsiniz yəni, əslində bu bir səfirin prezidentə verəcəyi sual deyir çox tərbiyəsizcə verilən bir sualdir əbul fəz elçi bəyi deyir ki, xeyr və rədəcə uluslar arası teroristləri torfağımızdan təmiz deyirik və aradan iki gün keçir 24 oktiyabrda amerikan qangresi 907 nömrələ düzəlişi qəbul eləyərək amerikanın azərbaycana yardımını qadaqan eləyir bu güya demokratiyanın beşiyi sayılan amerikanın dünyandan böyük demokratlarından biri olan əbul fəz elçi bəya qarşı və oktiyabr ayında və oktiyabr ayında yenə azərbaycanın milli məcəsi bağımsız devlətlər topluluğu müstəqil devlətlər birliyindən bağlı qərar qəbul elədi ki 91. ildə Almata da azərbaycan adına imzalanan bu sənədi tanımırıq qəbul eləmirik və oktiyabr ayında həm rusya həm amerika həm ingiltərə artıq müvqeyini qətiləşdirmişdir İranın müvqeyi başından bəlliydi İran ümumiyyətlə azərbaycanın müstəqil olmasını istəmirdi o dönəmki xarcışlar naziri 91. ildə masqi və səfəri eləmişdi sonra gəlmişti bəhkiyə və təblıqa taparırdı ki siz müstəqil olmayın, sizin müstəqilliyiniz sizə nəyə lazımdı, siz elə rusya ilə daha yaxşı olarsınız daha yaxşı yaşı yarsınız və təbii ki onun təblıqatı baş tutmadı azərbaycan müstəqilliyini eləni elədi və davam elədi yəni burada məsələyə bir bütün olaraq baxmaq lazımdı əblifəz elçibəyin güya bir dəstə quldurun qabağından çəkilip kellək yegətməsinlə bağlı bugünə qədər aparlan təblıqat o qədər cılız, o qədər dayaz, o qədər ucuz təblıqatdı ki bunu ancaq ya çox cahil adamları eləməldi ya da çox hain adamlar gerçəhləri bildiyi halda görməmək üçün özünü görməməz deyə vuran adamlar eləyə bilər ortada bu qədər gerçəhləri varken bir etiş petrol yumun yetkilisinin amerika siyasət bilimcisinin hətta türkə millistibi arad təşkilatının əblifəz elçibəyin devrilməsinlə bağlı raporu var əblifəz elçibəyi amerikanın və ingil tərənin petrol devlər yıxtı deyə bir raporu var və bu raporu da ingil tərədə qəzətdə yayınlanır və buna da heç kimi ətiraz etməyik belə bir vəziyyətdə indi bir etiş petrol yumun təbii ki biz o dönəmdə etraf eləyəkki 92. ildə bir etiş petrol yumun gücünü bilmirdik, təsəbbür eləmirdik bu qədər böyük imperiya olduğunu, böyük gücü olduğunu eləcədə diğer amerikanın şirkətlərinin gücünü illər sonra mənqususi ilə bu araşdırma apardığım dövürdə gördüm ki, ilahəy nələr olup bu dünyada nəft üstündə hətta amerikanın prezidentini öldürüplər nəft mafyası amerikanın prezidentini öldürüp nə yargılan məyiblər hamının gözünün qabağında öldürüplər prezidenti hamıda görüb, amma həşkim həşin eləyə bilməyib bütün bu gerçəklər ortadayken dostumuz Musavat Parkiyasının rəhbərliyində təmsil olunmuş elman fətdə həsə beliyirsə ki güya biz kammunist nomenklatura ilə işbirliyi eləməsəydik qadır mı var idi işbirliyi eləməsəydik birincisi qadır yoxuydu ikincisi qamsaqur düya eləmədi kammunistlərinən işbirliyi nə oldu sonu yəni bu böyük güclərin qarşısında azərbaycan o görüb ammifəz ilçibə heydər eləyiblən nə qədər əməşdaşla dedik ki, bax bu sualın bu tərəfində cevab verək keçək ki, etmiyənlər belə oldu etsəydin oğlarda sonra heydər eləyib keçiminin alternativini kim idi surət, suyunov, ayaz, mütəllibov və s. mən istəyərimi sədiyə bir aydını qədərik Əvvəlap proseslər indimən burada çox uzundu, bunları xıranoloji şəkildə hamsını yazmış amm bunu bir kitapca şəkilində də çap iləttirəcəm ki tariq olaraq qalsın əbülfəz ilçibəy dört yunda dəyləri ya gəncədə qiyam yadırılmadığı nə biləm, nə oldu əbülsəz ilçibəy gəncədə qiyamı yadırtmaq üçün özünün inandığı, güvəndiyi nə qədər qadır var etsə hamsını gənciyə göndərdi həkimiyyətə gəldikdən sonra qas cəpəsinin qadrı sayılan nə qədər güc strukturlarında adamlar var etsə hamsını gəndərdi gənciyə üsyanı yadırtmaqa gəttilər orada məqlub oldular rəhmətlik Tahr prezident qıvardiyasının komutanı Tahr və 8 əskəri şəhid edildi ondan sonra fəhmin Haciyev daxili qoşunların qamandağını çanını qaşdı, zorla qutardı ölümlə milli təhlükəsi deyini nəzirinin birinci mavini sülhətin, əkbər resbul qiqanın baş prakroru ixtiyar şirinov qabil məmmədov baki belədiya polisinin rəhisi mehtim məmədov və eyni zamanda daxil işlər nazirliyinin və əmtəyinin bir xeyli əməktaşı gəncədə həps olundu əsir alındı və faktiki olaraq gəncədə hakimiyyət uduzdu məqlub oldu və sədəcə gəncəyinin bitmirdi paralel olaraq, azərbaycanda təblıqat o vaxta qədər formalaşmışdı iştimi ayrəy formalaşmışdı Türkiyənin doğan media holdingı var idi o zaman Türkiyənin bir nömrəli media holding idi doğan media holdingı və fətö örgütünün fətullak gülən o zaman çox hörmətli bir adam idi və onun çox ciddi mətvaat organları var idi, Türkiyənin iştimi ayrəyini yönləndirən bular heydər əliyəvin təblıqatına parmaqla məşquloydular və heydər əliyəv haqqında elə bir məşquloydular, ki, nəxçıvana fətullak gülənin zaman qəzətinin başlattığı yardım kampanyası və o dövürdə Türkiyədən çox böyük yardımlar getmişti nəxçıvana və o yardımları heydər əliyəv nəxçıvanda darqdığı şəkiləri də zaman qəzətin manşətlərindən verirdi ki, heydər əliyəv nəxçıvanda xilas eləyir milləti yoxsa millət acından qırlar yəni, azərbaycana həmin o fətö örgütü azərbaycana bir quruş yardım eləmirdilər amma bütün güclərindən naxçıvana yardım eləyirdilər və bunu da heydər əliyəvin qeydadi gücü kimi azərbaycana xalqına təqdim eləyirdilər ki, bak, heydər əliyəv hakimiyyətə gəlsə çöreq pulsuz olacaq hər şey güldük, gülüstanlıq olacaq bir həftənin nəçərisində qara baxışqaldan azad olacaq bunu təkcə o təblıqat onlar yaparmamış, deyiniz zamanında iran yönümlü keşfiyyat da o təblıqa taparırdı və daxildəki, təbii ki 200 millik KGB ordusu bu 200 millik KGB ordusu məsələsinin də deyim mən bir dəfə süləddin əkbərindən bir məcris dəydim, yan yana oturmuşduk dəlim ki, süləddin bəy bizim KGBdə nə qədər agent var idi, yəni, rüsyuya bağlı təbii ki, o zaman KGB bir başa maskivə bağlı idi dədi ki, rəsim olaraq 15.000 dosya var idi, amma bizim təxminlərimizə görə, maksimum 35.000 illər sonra mən bu araşdırmağını apardığım dövürdə, azərbaycanından bir iş adamı var, maskivada yaşayır Sövpət elirdi, İstanbul'da gəlmişti bura, dədi ki, onun da xobb isəyi bu istefada olan generalları yeməyə aparır, içindir danışdırır indi təbii kəsseri olmadığı üçün o vaxtki şeylərdə sirmahiyyatindən çıxıptı dədi, mən qafqaz yadan qafqazdan sorumlu məsul olan dədi, general apardım yedirtim, içirtim və başladım danışdırmağa dədir, ondan soruştum ki, azərbaycanında nə qədər agentiniz var idi dədir, güldü, dədir, dədi ki, iki yüz min agentimiz var idi onun 15.000-in dosyası baxidaydı 185.000-in maskivada idi onayca azərbaycan da bilmir dolar kimi təsəvür eliyirsiniz, yəni iki yüz minlik qəqəbi ordusu tək başına istənilən prezidenti dəvirməyə qədirdi və əbulfəz elçi bey bu güvvələrlərinən üzbə özü idi yəni, bir tərəftən iki yüz minlik qəqəbi ordusu, bir tərəftən azərbaycandaki müxalifət, hərbi müxalifət, iqtisadi müxalifət, siyasi müxalifət birləşmiştilər elçi beyikti darına qarşı piliyus arkasında iran, amerika, ingiltərə, o dönəmin türkiyəsi, yəni, bunun qabağında durmaq qeyri mümkünüyüdi gəncədə məqlub olandan sonra əbulfəz elçi bey əgər dirən səydi azərbaycanı qan görülünə döndərəcə idilər, azərbaycanı ilə bir vəziyyətə salaca idilər ki azərbaycan bir də ayaq usta qalsa bilməyəcəydi əbulfəz elçi bey gözəl bilirdi bu əbulfəz elçi bey əbulfəz elçi bey əbulfəz elçi bey iki variyant variydi, görürdükü bir tərəftə Rusya'nın ayaz mütəllibov sürət sevinov və rəhəm qaziyev üçlüsünü hakimiyyətə gətirmək istəyir oradaki hərbi güç, hərbi kəşfiad bunu amma qqb həydər əliyyəvidə səhləyirdi ən zamanda həydər əliyyəvin hakimiyyətə gəlməsini türkiyə, İngiltərə və Amerika istəyirdi niyə? Çünki həydər əliyyəvidə Amerika ən İngiltərəyə demişti ki nəftən nə istəyirsiniz, bən size verəcəm nə rahat olmayıb gəldi istədikləri qədərin də verdi məmnundular, bugünə qədərdə məmnundular və görürsünüz, bu rejim davam eləyir əslində bu rejim o koalisyanın rejimidir oların hamsının birlikdə qurdubu rejimdir təhcə Rusya'nın rejimi deyil nəyil soruşmaq istəyirəm agil bəyi iki sualım olacaq mözəlinin balı biri budur ki İran-ı Türkiyəni Allah amma bu qərbün bir demokratiyası baraqı düz deyib, bən 2008. də baraq obama gələndə də 2013-ci də azərbaycanda prezents-yərkiləri keçirləndə baraq obaman gələşində 15-20 dün dönəm başlayıb biraz daha ciddi görünür açıq baylənin atlıq adımlar də yəni demokratiya spektirindən baxandı amma əbifəzi çıbək tətəliyitər bir rejimindən sonra ortaya çıxan az demokrat liderlərdən biriydi amma onu baslaq qabir və alədi çexiyyədə elə qonşu qamsaqur diyəm və yiqələ ediyələrləm müqayisə edirdilər nə qormadılar amma fəcələk və yəksinə baxdığımız kimi bunlara qorban verdilər bunun səbəbini soruşdunuz mu və bundan bağlı bir konkret olarak ortada fax var mı faxları özləri deyirdə gəlpirlər özləri deyir səbəb nədir əvvələ Amerika üçün qərb üçün demokratiya onların mənafiynin təmin olunduğu müddətcə keçərlidir onların mənafiyni təmin eləmək üçün əgər krallıq lazımsa krallıq qururlar despot bir rejim lazımsa despot rejim qururlar diktator lazımsa onu hakimiyyətə gətirirlər və yəni bu baxımdan mən qərbin demokratiya məsələsində buna zərrə qədər inanmıram ətta bundan bağlı fikrimi 2003-ci ildə hürmətli isə qəmbərə demişdim və təhsuflər olsun ki, 2003-ci ildə mən haxlı çıxdım çünki xatırlayın 2003-ci ildə isə qəmbər faktiki olaraq səşkiləri qazanmışdı udmuştu amma noldu Amerika'nın bakıdaki səfiri Ramiz Mehtiyyə və zəngələri ki, yıxışdırın köçələrdən bu özbaşına alırı yəni xalq çıxmışdı Ətraz ildə, 2003-ci ildə mən de oradaydım və Amerika'nın səfirinin bu zəngindən sonra çöldə olanlar elə divan tutdular ki yaxıçıq hatırlayırsınız da Azərbaycan qalqının haqqı hüququ növbəti dəfə elindən alındı və həmin cəcim bugün də davam eləyir Aqil bəli, bir başkan istiyyərin pəncərədən bakan bu məsələyə 4 üyün üzərinin 30 il keçib amma bu 30 il keçəndən sonura bələ 4 üyün qəmi ilə bağlı məsələn siz və sizin kim düşünənləri mövqi dünən bizi mefirdə vaqib bəyəndə mövqi aşağı yufarı size yaxın edir Başqa bir grub var ki onlar həmin qəmi bu və ya digər şəkildə dəstəkliyimlər məsələ fotoları da var bəlumda göstərəcəmiz grub var ki onlar düşünürlər ki, 4 üyün qiyamında heydər eləyəf hakimiyyətə gəlməsəydim o zaman demokratiya yolunda daha son çapil eləyə bilərdi az öncə də bəzlərinin adlarını burada sadaladım onlar da mövqi qoydular baxçlar fəqlidir özlərinə bərət qazandırmaq sihir ətta mən bir də fəqli çandayıfırda soruştum siz necə impiriyyə qarışı sabaşıda danışırsız siz 4 üyün qiyamında yedib suretin yanında dayanmışdınız onu dəstəkliyəyəm yox mən belə iş olmayın di atırlar bu oyunlarını həm siyasi müxalifətah etdi həm hərbi müxalifətah etdi və s. və s. bəz ilərdə əbifəz elçi bəyinə bağlı hətta baş prokurorun biz həbs ökümündə vermiştik amma fəqli olaraq sonra onun eləyini danışanlar bu yəni, fəqli-fəqli quruplar var ki, 4 üyün bir fikri var kim daha çox haqlıdır sihrcə ən gözəl hakim zamandı zaman keşdikcə əbifəz elçi bəyini nə qədər doğru hərəkət elədiyini və doğru adlıma attığını hər kəs görür və qəbul eləyir yəni əgər sürət sünə və rəhəm qaziyeb qurupunu rüsyə hakimiyyətə gətirsaydıyı əmin olun ki qısa müddət sonra azərbaycanda yenədə qarışıqlıq olacaydı, yenədə və elkədə iç savaşa qədər gədəcəydi bu məsələ çünki o dönəmdə yadınıza salın, o dönemdə rüsyə dağılmaq ərafəsindəydir və dağılmışdır, fəqlik olaraq saviyyət dağılmışdır, rüsyanın haus var idi rüsyosunda əskəri vertalyotları 10.000 dolara tankıda 1.000 dolara satırdılar belə bir dönəmiydi buna baxmayaraq həmin quvələri hakimiyyətə gətirsaydılar amerika və ingiltərə buna gəti yəni güzəşdə qəkmiyyəcəydi azərbaycanda daha pis bir vəziyyətlə yenədə çevirli şeyləyəcəydir, yəni onlar yenə qalip gələcəydi, yenə itirən azərbaycanda olacağıdur ikinci dəfəm əbulfəz Yerici bəyi gözəl bilirdi əyəzm təllib oğun bir Allah rəhmət əsində ölüb o dünyasını o dünyadadır, ölün dağılınca rəhmət deyələr dinimize görəm əyəzm təllib oğun yaxşı yadımdadır, bir çıxşı var idi ha o həmin ərafələrdə hakimiyyətə gəlmə belə demdə inanırdı ki, hakimiyyətə gəlir artıq açıqlama vermişti ki, mən azərbaycana gəlirəm və mən rus ordusundan bərabər gəlirəm azərbaycana yəni rus ordusunu yenidən azərbaycana gətirəcəyəni açıq şəkildə bəyan elədir və mən özüm dinləmişəm onun amma əyəzm təllib oğudan fərqli olaraq əbulfəz Yerici bəyi deyirdi ki, əbulfəz Yerici bəyi deyirdi ki, əbulfəz Yerici bəyi deyirdi ki, əbulfəz Yerici bəyi deyirdi ki, əsər yəkinləm bölüşməz rus yainanda bölüşməz yəni elə doldu rus ordusunu azərbaycana qoymadı hətta Hedərəliyev gəlir ətta Rusya arada bir təziklər elədiyi Hedərəliyev dizüslə çöktürmək istədi təm istədiyi şəkildə yəni ki, onun istədiyini tam eləsin Hedərəliyevdə tam eləmrədir Hedərəliyev oynu-yürdü Amerika-ingiltər-ingiltər-ingiltər Rus yainanda o baxımdan belə deyək. Yo, etraf eləyək ki, indi Hedər əliyəv qəqəbənin generalı idi. Kəqəbənin, sən serjantı ilə bacarmışsan, o dola kəqəbənin generalı idi. Yəni, öz də Hedər əliyəv kütlə psixologiyası üzrə mütəxəssis idi. Yadınıza sağ olun, Hedər əliyəv bahkə gəlmişdi qardaşının cənazəsində və həmin dövürdə əbülfəz elçi bəyindən görüşmüşdə, əbülfəz elçi bəyə onu qəbul eləmişdi. Hedər əliyəv bu prezident əgəmet gəlmişti. Gods xəstexanasından üz bəriz. O prezident əgəmet gəlmişdi, akşam qəbul eləmişdi Hedər əliyəv-i. İndi həm axtaq qaldı, həm nəxçıvandan gəli bali məcrisin sərdirli. Həm qardaşı, əbülfəz elçi bəyətə bil ki, onu qəbul eləməldi. Və həmin görüşü Hedər əliyəv bilərəklikdən sekki saat uzadım. Yəni, keçmişdəki fəaliyyətlərinə, saviyyət dönəmində fəaliyyətlərinə, qəqib eləki fəaliyyətlərinə danışıb və 8 saat bir görüşü uzadım. Heder Elif, niyə eləyirdi bunu? Heder Elif, gözəl bilirdi ki, görüş nə qədər çox uzansa, əbülfəz elçi bəyin, ətrafındakilərin bəyinlə o qədər çox suali şarəsi yaranacaq. Eyni zamanda Heder Elifin tərəftarlarında o qədər daha çox inanacaq ki, bunlar daha hər şeyi orda planladılar, hər şeyi hazırladılar, əbülfəz elçi bəyin hakimiyyəti Heder Elifə ötürəcək elə bir atmosfer və həqi qətəndə Heder Elif o məsələ də başarılı oldu. Ondan sonra öz tərəftarlarından görüşəndə bakıda susuyla bir neçə dəfə, əbülfəz elçi bəyinlə 8 saat görüştüyünü vurgulamışdı. Və ətraf eləki, əbülfəz elçi bəyin, ən yaxın ətrafının da bəyinində uzun müddət o suali şarəsi qaldı, və bunlar o 8 saatdə nə danıştılar, nə görüştülər. Marağlıdır. Yəni əslində ölkə prezidenti üçün 8 saat böyük bir zamandı, amma əbülfəz elçi bəyin bilirsiniz, gecə səhərə qədər yatmırdı, onun rejimi çox vaxt belə idi ki, 2-3 saat yatırdı. İzləyici fikir var, Agil bəyidir. Agil bəyi sizin analizimizdən belə başa düşmüyorlar ki, elçibəyin birinci ən böyük səhər, Avrupa qədərində nefkantraqların tezdəstirməlidir, paisdərdə güzəşlər etməlidir dövləti qoruma əlamilə. Bu söhbət çox müzakirəyə çıxarlır ki, əgər tezkantraqlar bağğlandıdır, bəyi olmazdır. Ona da bir qısa fikirincə işidək zəmət olmasın. Aqı, əvvələ, kontraktın tez bağlanması, gec bağlanması həlləcəm məsələ deyil. Kantraqda imperyaların böyük güclərin mənafeyinin təmin edilməsi məsələs önəmlidir. Ki, onların da mənafeyi təmin edilməmişdir. Hətta imzalansaydı belə yenə də həmin devrim gerçəkləşəcək idi və yenə də həmin kontrakt dəyişib tərsinə imzalanacağıdır. Bugünkü vəziyyətə gələcə idi. O, sədəcə insanlar bir arzu kimi deyil, belkə imzalansaydı devrilməzdir. Yox, onların istədiyi kimi imzalasaydı devrilməzdir. Amma o zaman təsəbür eliyin ki, Azərbaycanında əbulfəz elici beya qarşı necə bir xal qəyaxlanması olardı? O dövrün ictimai rəyini gözünüzün qabağına gətirin. Sədəcə elici beyin milli manatı dövrüyüya bırakmasına ətiraz eləyəm müxalifət ki, o zaman müxalifət gücdü idi. Və əbulfəz elici beyin öz ana dilində çıxış eləməsinə ətiraz eləyəm müxalifət. Azərbaycan neftini başqa dövlətlərə güzəş deyilən, peşkeş çəkən prezidentə qarşı hans addımlar atardı. Və bəhane gözləyirdilər əslində? Bəhane gözləyirdi. Yəni, bütün müxalifət bunu bəhane eləyərdi. Aqımdan həmin dövrüyü göz önündə gətirib oradaki atmosferi, ona görə gərar vermək daha ədalətli olar. Və yəni, o da vəliyibində bu fikirini cevablandırar, lütfen. Aqacı hakimiyyətini künə bədə demokratik parlament seçkiləri keçirməli iddilər. Niyə keçirmədilər? Zaman mı çatmadı ya bundan bağlı irada müyox idi ortada? Bilirsiniz, o dövrü də muharibə şəraik idi. Məbifəz Yəliçi bəyi qara bağın azad olunmasından məşhuluydu və bütün güclər buna səfərbər olunmuşdu. Növbəti ildə elan olunmuştuk ki, dövlətçilik ili, dövlət quruculuğu ili və təsiflər olsun ki, çevriliş buna imkan vermədi. Növbəti ildə 94-də həm parlament seçkiləri keçiriləcəydi, həm çox ciddi qadr dəyişiklikləri olacağı idi, 100 nəçən əfərin yüksək vəzifəli şəxslərin siyasi hazırlanmışdı. Amma imkan vermədi çevriliş. Əgər çevriliş olmasaydı, iyun ayında qara bağ məsələsi tamamen bitirdi, irmənlər də razılaşmışdı və bundan bağlı PENAP bəyin və Uqtay bəyin birlikdə bir çıxışı var idi internetdə. O da Sehfiləm rəmsə Rüfət bəyi onu da sizlə söhbət eləmişdilər. Orada hər şeyi belgələrlə ortaq qoymuşdular ki, bəl, doğrudan da iyun ayında çevriliş olmasaydı qara bağ məsələsi də həmin dövrdə bitəcəydi. Amma imkan vermədi, daxildəki və xarişdəki qulvələrin birliyi Azərbaycanda yenicə formalaşmağa başlayan hakimiyyəti yıxdılar. Əbülfəz Yilçibəyi də dirensə idi, Azərbaycan, Suriyadan daha bitər günə düşəcəydi. Ona görə də Əbülfəz Yilçibəyi bakıda direnmədi, bakıda xəbərdarlıq üçün yadınız də nəsimi xaçəbəsinin binasına əlbomba satmışdılar. Yəni, bu həm də xəbərdarlıq idi ki, əgər Azərbaycan prezidenti dirensə, bakıda bakıq qan gölünə dönecək. Aydın da. Ərhalda bu dört iyun hələ də müfəm olaraq qalır. Niyə görə qalır? Siz deyirsiz, qarşı tərəf, fərqə argumentlar ortaya qoyur. Ona görə bizdə bu mövzunu davam etirmək də mükələfik. Mövzunu davam etirəcik ki, cəmiyyət özü bundan bağlı qəraq yəsin. Uzak tarıq deyir. Yəni, aradan 30 ilə keçib Rüfət bəyiq, ilə dərəcədə dövlətçeləyə şüro formalaşıb etraf eləyək ki, ilhan əliyəv Qarabağın Azadlıvı uğrunda müharibə başlayandan sonra 20. ildə. Azərbaycanın bütün müqəlifəti 7-dən 70-ə hamsı Azərbaycan prezidentinin yanında oldu. Azərbaycan dövlətinin yanında oldu. Bu milli məsələydi. Bütün umuküslər qoyuldu bir tərəfə hama dəstələməyəm məşğul oldu. Amma 93-ci ildə belə deyildi. Əblifəz elçi bəyiq dəstək vermədi müqəlifət. Tam tərəsə, əblifəz elçi bəyiq devirmək üçün vuruşurdular, mübarzə parırdılar. Yəni, arada bu qədər fərq var. İndi ki, şuurdan təbii ki, mühaikimə eləyəndə, müzakirə eləyəndə, o dövürdə ki, vəziyyət daha aydın göründür ki, həri qətəndə Azərbaycan qalqı vaxtında başa düşmüyüb, o situasiyanın əblifəz elçi bəyiq nə eləmək istədiyini, o hükümetin nə eləmək istədiyini. Əblifəz elçi bəyiq qalqa müracaət elədi və qalq çəpəsi prezident aparatının qabağına dəvət elədi insanlar. Üzün əfər adam gəlmişti prezidenti müdafi eləməyə. İndi deyirlərə elçi bəyi niyə gətti? Qalq, əblifəz elçi bəyiq yalınız qaldı. Müdafiə naziri yüksə hürtbəli zabitləri bəyanat verdilər ki, biz siyasi məsəlilərə qarışmırıq. Qakil işlər nazirinin birinci mavinə həpsə olunmuşdur, idare rəeslərə həpsə olunmuşdur, kegibənin birinci mavinə həpsə olunmuşdur. Aqdiki olaraq bütün əblifəz elçi bəyiq güvəndiyi hər kəs təslim alınmışdı. İçtimayrəyi də heydər əliyəmin lehinə idi və o dövürdə ədalət Yusuf Özü dəfələrləm bunu yazıb deyib, buradan da salamlı irham deyib. Həmin dövürdə araşdırma parmışdıq. İçtimayrəyi hətta hakimiyyətdə olan cəhətçilərin və musafatçıların içində yetmiş faiz heydər əliyəvin gəlməsinin tərəftarı idi. İçtimayrəyi də o səkildə formalaşmışsana. O oldu. Hədalət bəyi müsaibələrin birində, bizi mefirdə dedik ki, mən izrabaççısıydım, amma həmin dönəmdə getmişdim batalyondan, amma eyni zamanda hər birə getməzdən öncə bakıda kəsmiş partişq olaydı da, onaldır. Sor oldu paltologi. Orada biz kurs keçirdik, o kursda bir suala cəhbə qadırlarının getmiş faizi heydərləvin azın çəkimişdir. Yəni, bu qədər azın azalıydı durum. Yəni, bu qədər öz güvəncisini itirmişləmin dönəmin qadırları və Aqil bəyi belə deməyolar mı? Yəni, o dönəm fəcid-i çibək kamandasında olanların mütlulək əksəriyyəti də bu günə qədər gəlip çıxabilmədirlər. O əqi dədə gəlip çıxabilmədirlər. Razısız mı mənim bu sözcəyəm? Razıya, məlbət də. Yəni, o əqi dəsini qorayan insan sayısı azdı və ona görə daha qeymətlidlər, daha hörmətlidlər. Çox təşəkkürəyə yirəm mənim. Bu, bugünkü görüşümüzdə sizə bir də Türkiyədəki yeni siyasi dönəmdən bağlı sualım olacağıdır. Və eləşimiz az qalınma nə qədər vaxtımı çatsa, canav Erdoğan dördüncü dəfə artıq, üçüncü dəfə orada, üçüncü dəfə prezident seçildi. İkincisi yarımçıq oldu, ona görə on saymırlar bu ikinci saydırı. Hər halda 2014-2018 bir dəmüt belə qeyd olunur, amma bu özü də böyük mübasiya səbəb olmuştu. Bütün allarda yeni bir nazlar kamineti formalaşdırdı və biraz sürpriz isimlər oldu onların içerisindən. Türkiyədə amma bundan paralel olaraq, sol ciddiq iqsadi kriziz var, mən də gəlmişdim, hə də ötən elə dən üç dəfə gəlmişim. Yəni, bir lərzimdə aşağı yıxarı birallı faizinfləşyəni görmüşüm. Hara gedir Türkiyə, bu problemləri Türkiyə iktidarı belə deyəkdə yeni seçidən Türkiyə iktidarı nə qədər öhtəsindən gələcək və sizin seçidən sonraki dəyərləndir, mənzə işidmək maraqı olalım. Əvvələ, onu deyim ki, Türkiyə hər qətəndə dünyanın göz önündə gözəl demokratik bir seçki keçirdi. Təbii ki, ideal deyildi seçki. Yəni, burada da müəyyən saxtalaşdırmaya cəhd eləyən şəxsər olub, ayrı ayrı. Amma bütövdükdə demokratik bir proses yaşandı və demokratik bir seçki keçirildi. Eyni zamanda Erdoğan da bunu açıq şəkildə vurgulur ki, bu mənim son fəaliyyət müddətimdir. Yəni, burada oturmuş bir demokratik sistem var. Erdoğan nə qədər güzlü olsa da fikirəşmir ki, bir daha hakimiyyətdə qalsın, uzatsın, nə bilim anayasanı dəyişdirsin, konstitus yani özünə uygunlaşdırsın, elə bir fikiri yoxdur. Allah ömür verir sə 5 il yaşasa 5 il bən sonra hakimiyyətdən gələcək və başqa bir adam prezident olacaq. İkincisi, yeni kabinet formalaşdırıldı. Həqi qətəndə müzakirələrə də baxram qəzətəcilərində, bu palitologlarında yazdıklarını okuyuran müzakirələr nə baxram. Ciddi bir kabinet formalaşdırılıb, güclü bir kabinet. Sosiyyələ haqam fidanın xaric işlər naziri olması, en zamanda kalının mitdən sorumlu olması. Yəni, bunlar hər ikisi çox güclü və dünyada da diqyət mərkəzində olan figurlardır. Bu baxımdan türkiyə... Həbaz haqqən fidan diplomat sayılar mı? Yəni, nə qədər? Niyə görə bu şəkildə davranırlar ki? Hürkiyə yeni bir siyasət izləyəcək elə görünür. Daha diq, daha belə deyim. Özünü qoryan, öz mənafiyyeni daha səhçəkildə qoryan siyasət izləyəcəyələ görünür. Ona görə haqqan fidanın xaric işlər naziri olması da bu məsərcı verir. İqsadiyyat naziri olaraq Mehmet Şimçək'in gəlməsi razılaşması xəli dərəcədə müsbət qarşılandı. Ona görə ki, dünyada ən güclü iqsaççılardan biri kimi qəbul olunur Mehmet Şimçək? Səhkidən, əvvəl daha doğrusu səhki prosesi yeni başlayanda Recep Tayyip Erdoğan Mehmet Şimçək dən görüştü, amma o səhki prosesinə qatılmadı. O proses boyunca dəstək belə də, amma səhkidən sonra bu nazirlik təklifini qəbul eləməsi elə bir fikir yaradıb ki, iqsadiyyatda da müsbətə doğru adımlar atlayacak, dəyeşliklər olacaq. Yəni, bütövlükdə Türkiyənin özünün izlədiyi strategiya uygun sonraki illərdə planlaşdırdıqı həyata keçismə istədiyi məsələlərə uygun bir qabinet formalaşdırılım və yaxşı uğurlu bir qabinet olduğu fikiri var, iştim ayətdə. Biz də uğurlar arz oluyuruk və Türkiyənin uğuru eyni zamanda bizim uğurumuzdur. Türkiyəni nə qədər güclü olarsa, Azərbaycan da o qədər güclü olar. Türkiyə nə qədər böyü olarsa, Azərbaycan da bölgədə o qədər rahat olar. Eyni zamanda düşmənlərimiz də ağıllanırlar. Və bu bölgədə bizlən, Türk millətinlə normal münasibətlər çərçivəsində yaşamağın vacib olduğunu başa düşələrlər. Çünki eksi təqdir də bu bölgədə yaşayabilməzdir. Aqil be, soh təşəqkür edirəm. Başın sonuna gəlib sattı. Sonda gəbdiyəcəyiniz yoxdursa, canlı yaymonu burada sona çatdırıq. Buyurun az Aqil be. Bir daha təşəqkür edirəm. Rüfət bəymən bir şeyi qeyd eləmək istəyirəm ki, Bakın, Türkiyədə bir rezidən seşkisi keçirildi, mühalifət millət ittifavi adı altında birləşdir. Və bu seşki prosesi həm də Azərbaycan üçün bir örnə yoluma aldı. 2025-də Azərbaycanda rezidən seşkiləri keçiriləcək. Və Azərbaycanda 2025-də mütləq və mütləq prezident dəyişməlidir. Çünki eksi təqdir də Azərbaycan dünyada çox rəzil bir duruma düşər. İla Məliyyəv artıq 20 ildi Azərbaycanın prezidentidir. Və Azərbaycan nəhayət dünyada ədalətli seşkilər keçirib, Azərbaycan xalqının şəktə ilk demokratik Cumhuriyyat quranı, Azərbaycan xalqının səviyyəsində uygun bir dövlətlə dünyanın qarşısına çıxmalıdır və Azərbaycanında ədalət hakim olmalıdır. Artıq bu sömürgəyə Azərbaycan xalqı son verməlidir. Bunun üçün əsə belirəm ki, özünü mühalif sayan siyasi partiyalar ciddi düşünməlidir. Buna görə Azərbaycanın gələcəyi nəsiləri üçün normal bir cəmiyyət qurmaq üçün hər kəs əlini daşın altına qoymalıdır. Hər kəs öz iddiyasından bir adım geri çəkilməyi bacarib, ortak bir nöqtədə buluşmaq lazımdır. Vacibdir və Azərbaycanın mənafiyyi, gənçlərin gələcəyi bunu hamımızdan tələb eləyir. Mən bütün soydaşlarımızı bir daha salamlı iran sağ olun var olun. Bizə təşəkürəyirik. Məncə çox qan noygun bir epilog oldu. Yəni, Türkiyədəki seçkilərdən bağlı Azərbaycanda anons biz savaşın çayda oldu. Zabı Türkiyədə seçki var, əhali də seçki məntəqəsində gedir, səsini verir. Və bu vəə digər şəkildə seçkinin nətcəsində erkəsi tam Azərbaycanda seçki yoxdur. Azərbaycanda müyətlə seçicini tanıyan hakimiyyət var mı? Müyətlə hakimiyyət istəyir mi biz seçki məntəqələrinə gedək? Bak, bu sualın cevabını, əqil bəni sözlə qoşuluram. 2024-20 dekabrında bələdiye seçkiləri gözlənir. 2025-15 febru halında prezident Parlami seçkiləri və apredindir. Zaman bunları bizə vəəd edilir. Fövqalada nəsə də baş verə bilər, əsas oldu ki, buna hazır olasam, Azərbaycanda mühalifətinin də haqqına girməyək, son girmil də ansi ölkədə olsaydı, Azərbaycandaki oğlu kimi mühalif mübönmiyyətlə qalmazdı. Nizəki ortaisi ölkələrində biz görürük. Amma birlik olmadan bu məsələ həll olmayacaq. Aqqibəyə, təşəkürə yürəm. Canlı yəyimizi burada sona çatdırırıq. Sağ olun, sağ olun, Tandrı Bətərimizi, Tandrı Millətimizi görürüz. Çox, təşəkürə yürəm.