 Hoogstuk 19 van Onder moeders vleugels. Dit is een opname voor Libivox. Alle opnames van Libivox zijn vrij van natuur's rechten. Voor meer informatie of als u vrijwilliger wilt worden, ga naar Libivox.org. Voorgelezen door Anna Simon. Onder moeders vleugels door Louisa May Elkut. Hoogstuk 19. Amys Testament. Terwijl dit alles thuis voorviel, had Amy een moeilijke tijd bij Tante March. Haar ballingschap viel haar zwaar en voor het eerst in haar leven besefte ze hoeveel liefde en toegevend hij thuis haar deel waren. Tante March gaf nooit iemand toe. Daar was ze in principe tegen, maar ze meenden het goed, want ze vond het kleine welke manier de meisje heel lief. En Tante March had een teerplekje naar haar oud hart voor de kinderen van haar neef, hoewel ze het niet raadzaam vond daarvoor uit te komen. Op haar manier deed ze haar best om Amy genoegen te doen. Maar oog, hoe ver sloeg ze de plank mis? Sommige oude mensen behouden hun jong hart, ondanks hun rimpelige wangen en grijze haren. Ze kunnen delen in kinderlijke genoegen zijn verdrietelijkheden, hebben er slag van het jonge volkje op zijn gemak te zetten, met haar te spelen en te praten op een echt vriendschappelijke manier. Maar Tante March bezat deze gaven niet, en ze verveelde Amy dodelijk met haar regels en bevelen, haar stijve manieren en lange, droge reddenaties. Daar ze dit kind volksamer en zachtzinniger vond dan haar zustig, rekenen de oude dame het zicht en plicht zoveel mogelijk een tegenwicht te geven tegen de vrijheid en toegevendheid die Amy thuis genoot. Ze nam haar logeetje dus eens flink onderhanden en behandelde haar zoals zij zelf 60 jaar geleden behandeld was. Een methode die Amy diep ongelukkig maakte en haar een gevoel gaf, alsof ze een vliegje was in het web van een onmedogende spin. Elke morgen moesten de kopjes omwassen en de ouderwetse teelepeltjes, de grote zilveren trekpot en de glazenvrijven, tot ze glommen. Daarna moesten stof afnemen en wat een geduldsoefening was dat. Geen stofje ontsnapte aan het oog van Tante March en al de meubelen hadden gedraaide poten en allerlei snijwerk dat nooit geheel naar haar zin behandeld werd. Dan moest Polly zijn eten hebben en de schoothond gekampd en een dozijnboodschappen trap op, trap afgedaan worden om allerlei dingen te halen of bevelen over te brengen, want oude dame was slechter been en kwam maar zelden uit haar stoel. Na deze vervelende werkjes moest Amy haar lessen opzeggen, wat nog de grootste beproeving van alles was. Dan mochten zich een uur ontspannen en spelen. Wat haalde ze daar haar hart aan op. Lori kwam elke dag en wist meestal Tante March te bepraten dat Amy met hem uit mocht gaan. Ze gingen dan wandelen of rijden en hadden ontsagelijk veel plezier. Na het eten moest Amy voorlezen en stil zitten, terwijl de oude dame een slaapje deed, dat gewoonlijke uur duurde, daar ze bij de eerste bladzijde al indommelde. Dan kwam haar verstelwerk voor de dag of handdoeken om te zomen en Amy neidend tot dat het donker werd, uiterlijk heel zachtzinnig, maar innerlijk heftig in opstand. En daarna mocht ze tot teedtijd doen wat ze wilde. De avonden waren nog het allerergst. Dan begon Tante March eindeloze verhalen uit haar jeugd te doen, die Amy zo afgrijselijk vervelend vond, dat ze altijd blij was als ze naar bed kon gaan, telkens weer vast van plan haar trurrige glot onder de dekjes te bewenen, maar altijd vast in slaap, eer ze meer dan een paar tranen had tevoorschijn gebracht. Waren Lori en de oude Esther, de Kamenier, er niet geweest, dan, menen ze, zou ze die verschrikkelijke tijd nooit doorgekomen zijn. De papagaai alleen was al in staat haar dol te maken, want hij merkte dadelijk dat ze hem niet bewonderen en vreekte zich door zo kwaadaardig mogelijk te zijn. Hij trok haar aan het haar als ze dicht bij hem kwam, gode zijn brood en melkomver om haar te plagen, wanneer ze pas sinds die kooia had schoongemaakt, maakte Mop aan het plaffen door naar hem te pikken als de oude dames sliep, schuld Amy uit terwijl er bezoek was, en gedochte zich in alle opzichten als een onuitstaanbare oude vogel. De rond kon ze ook niet zien. Het was een vet, kwaadaardig dier, dat tegen haar bronnen en jangten als ze zijn toilet maakte, en dat als hij wat te eten wilde hebben, op zijn rug ging liggen, met alle vierde poten in de lucht en het onnooselste gezicht van de wereld, een vertoning die ongeveer twaalf maal op een dag plaats had. De keuken meint dat het slecht humeur, de oude kutsier was doof, en Esther nog de enige die ooit van het kind nog iets zien nam. Esther was een Francaise die al verschijde jaren bij Madame, zoals de tante noemde, had gewoond, en die de oude dame aardig onder de duim had, omdat deze niet buiten haar kon. Haar eigenlijke naam was Estelle, maar tante Marge beval haar een andere aan te nemen, en ze gehoorzaamde, onder voorwaarde dat Madame nooit van haar zou eisen, ook van godsdienst te veranderen. Amy was erg met ma-ma-ma-zelle ingenomen, en de Francaise vertelde haar dikwijls grappige verhalen uit haar leven in Frankrijk, als Amy bij haar zat, terwijl Esther de canton-chappos en andere vrijengeden van Madame in orde bracht. Ze liet haar ook door het huis dwalen om al de wonderlijke en aardige dingen te bekijken, die hier in grote kleerkasten en ouderwetse kisten bewaard werden, want tante Marge had als een ekster van alles verzameld. Amy werd vooral altijd weergetrokken naar een Indies kabinet, vol vreemde laadjes, vakjes en verborgen hoekjes, waar allerlei sieraden in geborgen waren. Sommigen heel kostbaar, sommigen alleen maar vreemd, maar alle min of meer antique. Amy vond het dol, al die dingen te bezichtigen en te schikken, vooral de juweelkastjes, waarin op fluvelen kussetjes de ornamenten rusten, die jaren geleden de een of andere schone hadden getooid. Uitstel granaten dat tante Marge gedragen had, toen ze voor het eerst uit ging, de paarlen die haar vader haar op haar trouwdag had gegeven, de diamanten van haar bruidigom, de gitten trouwringen en spellen, de vreemd zordige medaillons met portretten van overleden vrienden en treurwilgjes van haar werk aan de achterkant, de kleine bloedkrale armbandjes die haar enige dochtertje had gedragen, het grote gouden horloge van Oh Marge, met het rode kasset waarmee zoveel kinderhandjes hadden gespeeld en helemaal alleen in een apart doosje de trouwring van tante Marge, die nu veel te nauw was voor haar dikke vingers, maar die als het kostbaarste van al die kleinodeen zorgvuldig weggeborgen was. Wat zou men zelf kiezen als ze mocht? Vroeger estig, die er altijd bij zat om een oog op de kostbaarheden te houden en ze weer weg te sluiten. Ik vind de diamanten het mooist, maar daar is geen halstketting bij en ik hou zoveel van kettetjes, ze staan zo netjes. Dit zou ik kiezen als ik mocht, zei Amy, terwijl ze met bewondering, een snoer gouden en erbehouten kralenbekeek waar aan een zware gouden kruis hing. Dat zou ik ook heel graag hebben, maar niet voor een halstketting. Oh nee, voor mij was het een prachtige roze krant en als een goed katholieke zou ik hem daarvoor ook gebruiken, ze estig, de ketting met verlangende blikken aanzienden. Net zoals die snoerhouten kralen, die over je spiegel hangen en die zo lekker ruiken, vroeg Amy. Ja, zeker, om bij te bidden. Het zou de heiligen stellig genoegen doen wanneer men zo iets mooi is als dit voor roze krant gebruikte in plaats van het als een sierra te dragen. Je schijnt veel troost in je gebeden te vinden, estig, want je komt daarna altijd zo kalm en tevreden beneden. Ik wou dat het met mij ook zo was. Wanneer Maazel katholiek was, zou zij de were troost ook vinden. Maar nu het niet zo is, zou het toch goed zijn wanneer Maazel zich iedere dag een poosje afzonderde om te bidden, zoals die goede m'n vrouw deed bij wie ik in betrekking was voor ik bij madame kwam. Zij had een klein bitkamertje en vond daar troost voor allerlei verdriet. Zou het goed voor me zijn, om dat ook te doen, vroeg Amy, die je naar eenzaamheid behoefte voelde aan de een of andere soort van bijstand en merkte dat ze haar boekje vergat. Nu betst niet bij haar was om haar aan te herinneren. Het zou charmant zijn, en als u wilt, zou ik met alle genoegen het kleine kleedkamertje voor u inrichten. Zij haar maar niet van haar madame, maar ga haar dan als ze slaapt alleen zitten om aan goede dingen te denken en de lieve god om het herstel van uw zesstuk te bidden. Esther was waarlijk vroom en voorkomen oprecht in haar raad, want ze had een liefhebbend hart en veel medelijden met de zusjes in hun doofheid. Amy vond het denkbeeld prachtig en liet Esther het kleine kamertje in orde brengen dat naast het haren was. Ik wou dat ik wist wie al die mooie dingen zullen krijgen alstand de marge sterft, zei ze, terwijl ze langzaam de roze krans veel paar plaatslichten en die weeldoosjes één voor één sloot. U en uw zusters, ik weet het, maar dan heeft me in haar vertrouwen genomen. Ik was bij het maken van haar testament en zo zal het zijn, fluisterde Esther glimlachend. Wat heerlijk, maar ik wou liever dat tante soms nu gaf, zei Amy, met een laatste blik op de diamanten. De jonge dames zijn nog te jong om die dingen te dragen. De eerste die verloofd is, krijgt de paarden, heeft madame gezegd, en ik denk haar stel dat u dat duur quasi ringertje zult krijgen als u heen gaat, want madame is tevreden over uw gedrag en goede manieren. Denk je dat? O, ik zal verder aanlammertje zijn als ik dat mooie rintje krijg. Het is zoveel mooier dan dat van Kitty Bryant. Ik houd toch wel van tante Marge. En Amy past het ringertje met een verheugd gezicht en nam zich vast voor haar te verdienen. Van die dag af was ze een model van gehoorzaamheid en de oude dame zag dit wel gevallig aan als een gevolg van haar opvoet kunde. Esther bracht een tafel in het kamertje, zette er een voetenbankje voor en hing er een plaat boven die ze uit één daar kamers genomen had. Ze dacht niet dat die plaat veel waarde had, maar daar het onderwerp haar geschikt voorkwam, leenden ze haar voordat toe, welwetende dat madame het nooit zou bemerken en er ook niet omgeven zou al deed ze het. Het was evenwel een kostbare kopie van één der meest behoemde schilderijen ter wereld en Amy met haar schoonheidszin werd nooit moeder te kijken naar het zachtige later heilige moeder, terwijl haar hart met tederig gedachten aan haar eigen moedertje vervuld was. Op het tafeltje legde ze haar bijbeltje en haar gezangboek en zette daarnaast een vaas met de mooiste bloemen die Lori haar bracht. Elke dag nu ging Amy hier een poosje alleen zitten om aan goede dingen te denken en de lieve God te bidden dat bed später mocht worden. Esther had haar ook een roze krant met zwarte kralen met een zilveren kruis gegeven maar die had Amy zonder hem te gebruiken opgehangen betwijfelend of zoiets wel hoorde bij protestantse gebeden. Amy nam dit alles hoogst ernstig op want daar zij zo alleen buiten het veilige ouderlijke nest moest blijven voelden ze dringend behoefte aan een vriendelijke hand waar aan ze zich kon vastklemmen. Nu ze de hulp van haar moeder miste om zichzelf te begrijpen en te beheersen deed zij eerlijk haar best de goede weg te vinden en daarop vertrouwend voor te gaan. Maar Amy was nog een heel jonge pelgrim en op het ogenblik scheen haar last haar ondraagelijk zwaar toe. Ze trachten zichzelf te vergeten vrolijk te blijven en tevreden te zijn met te doen wat goed was. Al merkten niemand het op en al werd ze door niemand geprezen. In haar eerste poging om heel braaf en goed te wezen besloot haar testament te maken net alstand een march gedaan had zodat als ze ziek mocht worden en kwam te sterven haar bezittingen naar recht en billijkheid zouden verdeeld worden. De gedachte alleen al dat ze haar kleine schatten zijn moeten opgeven kost daar heel wat want ze waren in haar ogen even kostbaar als de juwelen van de oude dame. Gedurende haar speeluren schreef ze dit gewichtige document zo goed ze kon met enige hulp van Esther op het recht de wettelijke termen en toen nog goed hartige Franse haar naam getekend had viel Amy in pak van het hart en legt ze het papier weg om het aan Lori te laten zien op wie haar keuze als tweede getuigen gevallen was. Daaraat de hele morgen regende ging ze naar boven om zich in één der grote kamers te amuseren Poly voor gezelschap meenemende. In deze kamer was een kleerkast vol ouderwetse kostumus waarmee Esther haar toestond te spelen. En het was voor eenige liefkostenuitspanning zich in die verkleurde pracht gewaarde uit de dosten en voor de grote spiegel heen en weer te wandelen onder het maken van zielijke buigingen en het zwijden van een lange sleep die zo echt deftig ruiste. Op de dag van het testament was ze hier zo druk mee bezig dat ze Lori niet hoorde bellen en ook niet zag hoe hij om een hoekje van de deur gluurde terwijl ze op en neer stapte met haar waarher speelde haar hoofd heen en weer draaide dat met een grote roze hoed versierd was zondeling afstikend bij haar blauw zijde japon en gele onderrok. Amy moest voorzichtig lopen om de schoenen met hoge hakken en het was een aller dolst gezicht zoals Lori later aan Jo overtelde haar in dat fraai het toilet te zien voortippelen met Polie achter haar aan die al zijn best deed haar na te boodsen terwijl hij nu en dan stilstond op de lachen of uitroepen Zijn we niet mooi? Ga weg, lelijkert! Ga je weg! Kuss me, liefje! Haha! Naar dat Lori met moeite een uitbarsting van vrolijkheid had bedwongen uit vrees haar een majestijd te beledigen klopt haar aan en werkt minzaam ontvangen. Ga zitten terwijl ik deze boel wegberg en dan wou ik je graag over iets heel ernstigs raadplegen ze Amy toen ze haar bronkgewaad vertoond en Polie in een hoek gejaagd had. Dat beest is de plaag van mijn leven zuchten ze terwijl ze de roze verhevenheid van haar hoofd nam en Lori schrijlings op een stoel ging zitten. Gisteren toen ik dan te sleep en ik mijn best deed zo stil als een muist te zijn begon Polie opeens eens in kooi te schreeuwen en te klaptieken. Ik liet haar maar dus uit en vond er een grote spin in. Toen ik het griezelige dier wegjoeg kroop het onder de boekenkast. Polie was er dadelijk bij. Hij bukte en keek onder de kast en riep op zijn dwaze toon met een knip oogje. Kom maar uit en ga mee wandelen liefje. Ik kon niet helpen dat ik moest lachen maar Pol begon te vloeken zodat Tante wakker werd en ons alle twee beknorden. Nam de spin de invitatie van de oude hier aan, vond Lori geewend. Ja, hij kwam eruit en Pol ging dodelijk versrikt aan de haal en klouted op Tante stoel. Al schreeuwend. Pak hem, pak hem. Toen wil ik de spinving leugen, lieve larre. Krijgste de papagaai naar Lori's voeten pikkende. Ik zou je de nek omdraaien als je van mij was. Oude plaaggeest riep Lori terwijl hij zijn vuist schudde tegen de vogel die zijn kop op zij hield en zeer ernstig riep. Goed geslapen. Goedemorgen meneer. Zie zo. Nu ben ik klaar, zei Amy, nadat ze de kleerkast gesloten en een papier uit haar zak gehaald had. Lees dit eens alsjeblieft en vertel mij eens of het in de vorm en goed is. Ik vond dat ik het moest doen, want het leven is onzeker en ik zou niet graag willen dat er oneenigheid ontstond bij mijn graf. Lori beet zich op de lippen, wende zich een weinig van de ingedachte verzonker spreeks eraf en las, de spelling en aanmerking genomen, met loffeelijke ernst. Mijn laatste wil en testament. Ik, Amy, Curtis March, in de volle bezitting van mijn verstandige vermogens geef en vermaak al mijn aardse bezittingen, dat is te zeggen namelijk, aan mijn vader, mijn beste tekeningen, schetsen, portefeuilles en kunstwerken, met een lijsten, ook mijn spaarpot om mee te doen wat hij wil. Aan mijn moedig, al mijn klederen, behalve de blauwe poeselaar met de zakjes, ook mijn portret en mijn medaillon met mijn hartelijke liefde. Aan mijn lieve zuster Margareta, geef ik mijn turkoos ringetje als ik het krijg, verder het groene doosje met de duifjes erop, ook een stukje echte kant voor om haar hals en mijn schets van haar als een souvenir. Aan Jo overmaakt mijn brosje, dat ene dat met lak gemaakt is en mijn bronzen in het kokertje. Zij heeft zelf het dekseltje weggemaakt en mijn beeldrug corneentje van pleistig, omdat het mij spijt dat ik haar verhaal verbrand heb. Aan Betsy, als ze mij overleefd, geef ik mijn poppen en het kleine kastje, mijn weyer, mijn linnepoorden en mijn verlakte pantoffeltjes, die ze misschien wel zou kunnen dragen, omdat ze wel mager zal zijn als ze beter wordt. Ook betuig ik haar hierbij mijn berouw, dat ik ooit oma haar oude Johanna gelachen heb. Aan mijn vriend en bierman Theodor Lawrence, vermaak ik mijn papier-mâché portefeuille en mijn model in klei van een paard. Al heeft hij ook gezegd dat het geen hals had. Darom boven, uit erkendelijkheid voor zijn grote vriendelijkheid in de uren der beproving, eent mij naar kunstwerk en keus. De Notre Dame is het beste. Aan onze eerwaardige weldoenig, Theodor Lawrence, laat ik na mijn rode doosje met het spiegeltje in het teksel dat goed voor zijn pennen zal zijn en hem de jonge afgestorvenen zal herinneren, die hem dankt voor al zijn gunsten aan haar familie en vooral aan Betsy bewezen. Aan mijn liefde vriendinnetje, Kitty Bryant, schenk ik mijn blauwe boezelaar en mijn ringetje van goudraad met een kus. Aan Hannah geef ik de hoede doos, die zij zo graag wel hebben en al het verstelwerk dat ik na laat, hopende dat ze meinig erbij zal gedenken. En nu ik over mijn voornaamste bezitting heb beschikt, hoop ik dat alle tevreden zullen zijn en niets ten nadelen van de doden zullen zeggen. Ik vergeef iedereen en hoop dat welkander zullen weder zien wanneer de pazuin zal klinken. Amen. Onder deze ervlating of testament zet ik mijn handtekening en verzeeg me het heden de 20e november Anno Domino, 1800 en zo veel. Amy Kurtis March, Getuigen Estelle Valner Theodore Lawrence. De laatste naam was met potlood geschreven en Amy verzocht Lori die met ingt over te schrijven en het stuk behoorlijk voor haar te verzegenen. Wie heeft je dat in het hoofd gebracht? Heeft iemand je soms verteld dat Bets haar dingen heeft weggegeven? Voeg Lori ernstig toen Amy een stukje roodband, een pijplak, een kaars en een cachet voor de dag haalde. Ze legde het hem uit en vroeg toen angstig. Wat zei je van Bets? Het spijt me dat ik over begonnen ben maar nu ik dat eenmaal gedaan heb, zal ik het je vertellen. Ze voelde zich op een dag zo naar dat ze tegen Jo zei dat ze haar piano aan meten, haar vogel aan jou en de arme oude pop aan Jo wou geven die er wel om haar enthul van houden zou. Het speed haar dat ze zo weinig weg te geven had maar ze liet ons allemaal een lokje van haar haar en haar hartelijkste groeten aan groot papa. Zij dacht geen ogenblik aan het testament. Al sprekende, tekende en verzeegelde Lori het document en keek niet op voordat een grote tran op het papier viel. Amy's gezicht stond diep bedroefd maar ze voelde alleen maken de mensen ook wel eens post-scriptems onder hun testament? Ja, een kodiceel noemt men dat. Zet dan onder het mijne dat ik verlang dat al mijn krullen zullen worden afgeknipt en onder mijn vrienden verdeeld. Ik vergat het, maar ik zou toch wel willen dat het gedaan werd al zal ik er dan wel wat raar uitzien. Lori voegde erbij, glimlachend om Amy's laatste en grootste opoffering. Vervolgens amuseerde hij haar een uur lang en toon de veel belangstellingen naar al haar wederwaarigheden. Maar toen hij heen ging, hield Amy hem even terug en verluisterde met bevende lippen. Is Bets werkelijk in gevaar? Ik vrees van ja, maar we moeten er maar het beste van hopen. Schrijders niet kleintje en Lori sloeg op broedelijker wijze zijn arm om maar heen wat haar merkbaar vertroosten. Toen hij weg was, ging Amy naar haar bitkamertje en terwijl ze daar in de schemer zat, bad ze voor Bets onder een stroom van tranen en met een diep bedroefd hart en voelden ze dat de miljoen turquoise ringetjes haar het verlies van haar liefstusje niet zouden kunnen vergoeden. Einde van hoofdstuk 19