 Hoogtstuk 31 van 20.000 meilen onder zee. Deze Librivox-opname is vrij van houtteursrechten. Opname door Bart Tellil. 20.000 meilen onder zee door Sjouferne, hoogtstuk 31, door de Middellandse zee in twee dagen. De Middellandse zee, de blauwe zee bij artdemendheid omringt door kusten waarop oranjebalmen, aloes, kaktussen en pijnbalmen groeien en michten hun welriekende geuren verspreiden, waar langs ruwe bergen hun toppen hemelwaarts verheffen, waarboven het zuiver en door schijnd lucht azure zich welft, de zee die onophoudelijk door stormen of door onderaarsvuur in beweging wordt gebracht, is voor durend het slagveld waar deptunes en putto-ocander het wereldgebied betwisten. Aan haar oevers en op haar golven wordt de mens in een van de krachtigste luchtstreken van de aardbodem als weder geboren. Doch hoe schoon die zee ook zee, ik heb maar een vluchtig overzicht kunnen nemen van dat waterbecken dat 2 miljoen vierkante kilometer op een vlakte beslaat. De kiddes van de kapitein hielp mij hier ook weinig, want die raadslachtige persoon was geen bij deze snelle vaart geen enkele maal. Ik schat de afstand die de nautilus onder zee aflegde op ongeveer 2400 kilometer en deze reis legde hij in 2,24 uur af. Na de 16e februari de Griekse wateren verlaten te hebben waren wij de 18e bij het opkomen van de zon reeds door de straat van Gibraltag. Het was mij daardoor vrij duidelijk dat deze middellandse zee besloten tussen bewoonde landen die hij wilde ontvluchten, de kapitein bijzonder onangenaam moest zijn. Haar golven en koeltjes wekten waarschijnlijk bij hem al te veel toeverherinneringen, mogelijk al te veel leed op. Hij kon zich hier met zijn vaartuig niet zo vrij bewegen als in de Oceaan en zijn nautilus voelde zich tussen de, te, daarbij ookande liggende Afrikaanse en Europese kusten, te bekneld. We hadden een snelheid van 44 kilometer in het uur. Het spreekt vanzelf dat net lent, tot zijn grote spijt, zijn ontvluchtingsplannen moest opgeven. Hij kon zich van de snoep niet bedienen, nu deze werd meegesleept met een vaart van ongeveer 12 meter in de seconden. Onder die omstandigheden de nautilus te verlaten zou even gevaarlijk geweest zijn als om uit de sneltrein in volle vaart te springen. Bovendien kwam ons vaartuig alleen de snacht aan de oppervlakte om een voeraadversche lucht in te nemen en het snel de slechte vooruit volgens de aanwijzingen van het compas en de loch. Ik zag dus van het inwendige middellandse zee alleen wat de reiziger in een sneltrein van het landschap ziet waardoor hij heen vliegt. Dat is te zeggen de verre gezichtseinder en niet wat onder zijn ogen langzaam gaat. Evenwel kon de Koenraad en ik enige vissen bekijken wie het snelheid zijn enige ogenblikken in het vaarwater van de nautilus deed vertoeven. Wij bleven voor de glazen van de salon op de uitkijk staan, toch ik kon maar weinige aantekeningen maken over de echtiologie de middellandse zee. Van de verschillende vissen die haar bewonen heb ik enkele goed, andere slechts ter loops gezien zonder nog de spreken van hen die door de snelheid van de nautilus ons als voorbij vlogen. Ik zag in het door onze elektrische lantaren heldenverlicht gedeelte lampreienkonkelen van een meter lang die men bijna in alle zeeën aantreft. Roggen van vijf voet breed met witte buik en gevlekte rug. Twaalf voetlange haaien, door duikers in deze zee zo gevreesd, witteivenden met hen in snelheid. Zeevissen, bekend om de fijne rug. Goudvissen, prachtige sturen, schoten langs ons glas en raakte het somwijlen aan. Ik geloof dat toen wij de Adriatische Zee voorbij voeren, ik ook twee of drie potvissen heb gezien. Koen meende door fijnen en zeekalven en zelfs een zes voetlange schildpad te hebben opgemerkt. Toen wij tussen Sicilië en Tunis doorvoegen, verminderde de Nautilus zijn snelheid. In deze ruimte tussen Cabon en de westkust van Sicilië stijgt de bodem de zee bijna plotseling. Daar is een wezenlijke bergkamp, waarboven slechts 17 meter water staan, terwijl de diepte aan weersijden 70 meter bedraagt. De Nautilus moest dus zeer voorzichtig varen om niet tegen die onderzeesrotswand te stoten. Ik wist Koenraad op een kaart van de Middellandse Zee de plaats van deze lange rotswand aan. Meneer moet me niet kwalijk nemen, zei hij, maar dat is een wezenlijke landtong tussen Europa en Afrika. Ja, vriend, antwoorde ik, zij sluit dit gedeelte der zee bij de kust van Libye geheel af en de peilingen van Smith hebben bewezen dat de beide wereldtelen eer tijd tussen de kapen Boko en Farina verbonden waren. Ik geloof het graag, zei Koenraad. Ik zal er nog bijvoegen, hervatte ik, dat een dergelijke verbinding tussen Gibraltar en Ceuta bestaat, die in een voorwereldelijk tijdberg de Middellandse Zee geheel afsloot. En, vroeg Koenraad, als enige vulkanische uitbasting die bij de scheidsmuren eens tot boven de golven verhief. Dat is niet waarschijnlijk, Koenraad. Laat ik eerst uitspreken meneer, als dit waarschijnlijk plaatsvond, zou het onangenaam zijn voor meneer de lesseps, die zich zoveel moeite geeft om de landengte door te graven. Dat is waar, maar ik herhaal het, Koen. Dit verschijnt soms al niet plaatsheppen. De kracht der onderaardse werking vermindert forturend. De vulkanen die in vroege tijdperken zo talrijk waren, doven langzamerhand uit. De inwendige warmte verflout. De temperatuur daaronderste aardlagen daalt eeuw op eeuw vrij merkbaar en dit ten nadelen van onze aarde, want die warmte is haar leven. Maar de zon? De zon is onvoldoende, Koen. Kan ze warmte aan een lijk geven? Nee, niet zover ik weet. Wel nu, mijn vriend. Eens zal de aarde een kil lijk worden. Zij zal onbewoonbaar en onbewoonzijn als de maan die haar levenskarts zeddert lange tijd verloren heeft. Over hoeveel eeuwen, voeg Koenraad. Over enige honderdduizenden van jaar. Maar jongen, dan hebben wij nog tijd om onze reis te eindigen als net lendsicher tenminste niet mee bemoeid. Alles woorde Koenraad. En Koenraad ging geheel gerustgesteld voort die hoogliggende bodem daar zeten bestuderen waarover de nautilus met gematigde snelheid heenstreek. Daar vertoonden zich op een rotsachtige en vulkanische bodem een gehele flora met de schoonste, schitterendste en veelkleurigste gewassen. Ook bewonderde hij er de talloze week- en schaaldieren die er zich tussen vertonen en met welke rangschikking in klassen en orden hij zich bijzonder vermaakte. Gedurende de nacht van de 16e op de 17e februari waren we in de westelijke helft der middelandse zee gekomen waarvan de grootste diepte ongeveer 3.000 meter bedraagt. De nautilus daalde daar tot in de onderste lagen der zee. In plaats van de wonderen der natuur aanschouden mijn oog daar allerhande hard roerende en vreselijke turnelen. We waren toch in dat gedeelte der middelandse zee dat steeds zo vruchtbaar is geweest aan allerlei rampen. Hoeveel schepen het hebben er tussen de kusten van Algerije en Provalz geen schipbreuk geleden? Hoeveel vaartuiger zijn er niet verdwenen? De middelandse zee is in vergelijking met de uitgestrektheid van de grote oceaan slechts in meer. Daar be meer welks water grilig en veranderlijk is in de hoogste graad. Heden is het kalm en kan wat het zacht kunnen stegen de rankenkiel in een kleine boot. Dan weer woed het en bruist het op door de stormwinden gegezeld zodat zelfs de sterkste schepen door de korte golven worden stukgeslagen. Hoeveel vracke zag ik dan ook niet bij onze snelle tocht door de diepte? Sommigen reeds geheel door corralgewassen anderen slechts met weer en roest bedekt. Ankers, kanonen, kogels, schroeven, stukken van stoomachines, gebasteketels en soms houten vracken die onder water rondreven. Het zij rechtop, het zij onderste boven gekeerd. Van deze vergane schepen waren sommigen door aanzijling andere door het stoten op rots of klip gezonken. Ik zag er die rechtop naar beneden waren gegaan met mast en taag nog in behoorlijke orde. Het was alsof zij voor ankerlagen en gereed waren om weg te zeilen. Toen de nautilus er tussen doorvoer en ze met zijn elektrisch licht bescheen was het alsof zij hem met de vlag wilde begroeten en een nommervlag heisen. Maar nee, het was niets dan de stilte des doods op dit ongelukse veld. Ik merkte op dat de bodem de zee meer met vracken bedekt was daar meten wij de straat van Gibraltar naderden. Daar ontmoeten ookander de kusten van Afrika en Europa en in dit nauw gedeelte komen ongelukken talrijken voor. Ik zag daar tal van ijzeren vracken fantastische overblijfselen van stoomboten sommige op zijde liggend andere overreind als vreselijke grote dieren. Van een van die stoomboten was een zijde geheel open gespleten de schoorsteen kromgebogen van de raderen bleef niets dan wat ijzeren stanger over. Het roer was van het achterschip afgescheurd en hing er met sterzen keten nog bij terwijl de gehele achtersteven door Zeeshout was ingevreten. Welk een vreselijk schouwspel. Hoeveel fortuinen waren door die schipreuk niet te gronden gericht hoeveel slachtoffers mee naar de diepte gesleept. Was er nog iemand van de schepelingen geret om die ontzettende ramp te kunnen navertellen of bewaarde de golven het geheim van dit ongeluk. Ik weet niet waarom toch de gedachte schoot mij door het brein dat dit de atlas wel zijn kon die voor ongeveer 20 jaar met man en muis verdwenen is en waarvan men nimmer meer heeft horen spreken. Oh, wat zal men een treurig trafril kunnen ophangen van de diepte der zee van dat uitgestrekte kerkhof waar zoveel rijkdoppen verloren zijn gegaan zoveel slachtoffers de dood hebben gevonden. De nautilus vervolgde kam en stel als altijd zijn vaart midden door al deze vracken heen. De 19e februari, sporgers om drie uur waren wij voor de straat van Gibraltar. Er zijn daar twee zeestromen. De bovenstroom die mensen het lang kent voert het water van de oceaan naar de Middellandse zee. Doch een benedenstroom doet het tegenovergestelden zoals de wetenschap in de laatste tijd heeft bewezen. De Middellandse zee toch neemt steeds toe door het water van de oceaan en de rivieren die erin uitbonden. Haar peil zou dus jaarlijks vrij wat hoger worden want de uitdamping is niet voldoende om het evenwicht te herstellen. Doch dit is zo niet. Zodat men natuurlijk het bestaan van een benedenstroom heeft moeten aannemen die door de straat van Gibraltar het overtollige water van de Middellandse zee naar de oceaan voert. Van deze onderstroom maakte de nautilus gebruik. Hij schoot snel door de nauwe zeestraat. Een ogenblik slecht zag ik de wonderschone bouwvallen van de tempo van Hercules die volgens Plinius en Avienus met het lage eiland waarop hij stond gezonken is. En weinige ogenblikken daarna dreven wij op de golven van de Atlantische Oceaan. Het einde van hoofdstuk 31. Hoogtstuk 32 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. 20.000 meilen onder zee door Jules Verne hoogtstuk 32 de golf van Figo. De Atlantische Oceaan. Het zachtelijke waterplas van 25 miljoen vierkante kilometer. Belangrijke zee, welke de ouden bijna niet kenden behalve misschien de Cartagers, de Hollanders der oudheid, die op hun handels reizen de westkusten van Europa en Afrika bezochten. Oceaan-winskusten zulke onmetelijke omtrek hebben waarin de grootste rivieren der wereld haar water doen stromen. Prachtige watervlakte onophouderlijk doorkliefd door de schepen van alle natiën, versierd met de vlaggen van alle landen der wereld en welks zuindelijke uiteinden wordt gevormd door twee kapen, bij de zeevaders evenzeer gevriest. De stormkaap en kaaphoorn. Ten ootelus doorkliefde het water van de oceaan met zijn schroef in 3,5 maand na een afstand te hebben afgelegd van bijna 40.000 kilometer. Waar gingen we nu heen en wat zou onze toekomst opleveren? Toen wij de straat van Gibraldrag door waren hadden de nautilus het ruimesop gekozen. Hij reest naar de oppervlakte waardoor wij dus in de gelegenheid werden gesteld onze dagelijkse wandelingen op het plat te vervolgen. Ik ging met Netlens en Koenraad aanstonds naar boven. Op een afstand van 12 kilometer zagen wij Vlauqaap Sainvansal het zaadwesterlijke uiteinde van het Iberische schereiland. De wind woel je vrij sterk uit het zuiden. De zee stond hol en deed de nautilus sterk slingen. Het was bijna onmogelijk om op het plat te blijven staan daar grote golven ligt telkens over heen sloegen. Wij gingen dus naar beneden naar een goede voorraadversenlucht te hebben ingeademd. Ik ging naar mijn kamer en Koenraad naar zijn hut maar Netlens volgde mij met een afgetrokken gelaat. Onze snelle reis door de Middellandse zee had hem niet in staat gesteld zijn voordeur met een uitvoer te brengen en hij ontwijste zijn teleurstelling maar weinig. Toen hij de deur had gesloten ging hij zitten en zag mij zwijgend aan. Vriend net zei ik, ik begrijp je maar je hebt je niets te verwijten. De gedachte aan de vlucht zou een grote dwaarsheid geweest zijn nu de nautilus zo vreselijk snel voorwaarts ging. Netlens antwoordde niet. Zijn gesloten lippen en gevronste wenkbrouwen duidelijk genoegzaam aan dat mij één gedachte hem bezig hield. Kom aan, zei ik, niets is nog verloren. We varen de kust van Portugal langs. Frankrijk en Engeland zijn niet ver meer verwijderd en daar kunnen wij immers ook heen vluchten. Als de nautilus buiten de straat van Gibraltar kwam en zich naar het Zuiden had gewend als hij ons mee had gesleept naar de streken waarbij er geen land te vinden is dan zou ik even te leuggesteld zijn als jij. Maar nu weten wij dat kapiteet Nemot de zeerende beschrijfde naastie er niet ontvlucht en binnen weinige dagen geloof ik wel dat je met volle zekerheid kunt handelen. Netlens geek mij nog strakker aan en opende eindelijk de mond. Vanavond, zei hij. Ik stond plotseling op. Ik was, ik moet het bekennen, weide voorbereid op zulke medeteling. Ik had de Amerikaan willen antwoorden doch ik kon geen woord uitbrengen. We waren overregenkomen in gelegenheid af te wachten, vervolgde Deadland. Die gelegenheid heb ik nu. Vanavond zullen wij maar enige kilometers van de Spaanse kust verwijderd zijn. De nacht is donker, de wind is west. Ik heb uw woord meneer Arona en ik reken op u. Daar ik bleef zwijgen stond Amerikaan op en daderde mij. Vanavond, om negen uur, vluisterde hij. Ik heb Koen gewaarschuwd, dan zal de kapitaan waarschijnlijk en naar bed zijn, de machinisten en matrozen zullen ons niet zien. Koenraat en ik zullen naar de hoofdtrap gaan. Gei meneer Aronaat zult een paar schede afstand in de bibliotheek Wachtopel steken. De Riemen, de mast en de zijnen zijn al in de sloep. Ik heb er zelfs enige levensmiddelen in kunnen brengen. Ook heb ik mij van een sleutelmeester gemaakt om de boute los te schroeven die de boot aan de nautulis verbinden. Alles is dus gereed. Tot vanavond. De zee staat hol, zei ik. Dat is waar, antwoordde net, maar dat moet mijn wagen. De vrijheid is wel wat waard. Bovendien, de boot is sterk en enige kilometers met een goede wind betekent in niets. Wie weet of wij morgen geen 100 kilometer ver in zee zijn. Als de omstandigheden ons begunstigen zullen wij tussen 10 en 11 uur ergens aan walstappen of dood zijn. God behoeden u dus tot vanavond. Daarop ging hij heen. Er liet mij verschuft zitten. Ik had mij verbeeld dat als het geval eens daar was ik de tijd zou hebben om te overdenken en de zaak te bepraten. Mijn kopper gemakken liet mij daarvoor geen tijd en wat zal ik hem ook gezegd hebben. Net lent had honderd mil gelijk. Het was nu een vrijgoede gelegenheid en hij maakte er gebruik van. Kon ik mijn woord intrekken de verantwoordelijkheid op mijn laden vanuit geheel persoonlijke belangen de toekomst bijna makkers in de waarschaal te stellen? Kon morgen de kapitein ons niet in de volle zee ver van alle land met zich voeren? Op dat ogenblik gaf mij een vrij sterk geruist te kennen dat de vergarenbakken van de auto's voldiepen en wij weer in de diepte daalden. Ik bleef in mijn kamer omdat ik de kapitein wilde ontwijken die in mijn oog en op mijn gelatende ontroering niet mocht lezen die zich van mij had meeste gemaakt. Ik bracht dus een treurige dag door geslingerd tussen de begeerten om mijn vrijheid terug te krijgen en het leedwezen deze wonde baalige auto's te verlaten zonder mijn onderzeesstudie volleindigd te hebben. Ik zou dus die oceaan verwel zeggen zonder er de diepte van te hebben nagespoord zonder ook hier de geheibut hebben ontdekt welke de indissen en grote oceaan mij hadden ontvouds. Mijn roman viel mijn reeds bij het eerste deel uit de handen. En daarom werd op het schoonste ogenblik afgebroken. Welke onaangename uren gingen er voorbij? Dan zag ik mij met mijn makkers aan wal. Dan weerwinste ik tegen het gestold verstand in dat enige onvoorzienbare omstandigheden het plan van het land in duigen mochten doen vallen. Tweebak ging ik naar de salon om het compas te raadplegen ten einde te zien of de nautilus de kust bleef naderen of we zich van verwijderden. Hij voel reeds daar het doorden. Wij moesten er dus partij van trekken en ons voor de vlucht gereed houden. Mijn bagage was niet zwaar niets dan mijn aantekenden. Ik voeg bijzelf af wat kapiteen Nemo wel van onze ontstapping zou denken. Welke ongerustheid. Welk leedwezen deze hem misschien zou veroorzaken en wat hij doen zou, in geval hem ons plan bekend werd of het mislukte. Ik had bij ogertwijfeld niet over hem ervaren, in tegendeel. Nimmer werd gastwijheid guldhartiger aangeboden dan de zijnen. Toch als ik hem verliet kon ik toch niet van ondankbaarheid worden beschuldigd want geen eet verbond ons aan hem. Hij rekende alleen op de drang der omstandigheden, niet op ons woord om ons voor altijd aan hem te verbinden. Hij had ronduit bekend dat hij ons altijd gevangen zou houden en dit rechtvaardigde ons voornemen. Ik had de kapiteen zeden het Nederlandse Santorino niet terug gezien. Zou het toevall ons voor mijn vertrek nog belkander brengen? Ik begeerde en ik vreesde het tegelijk. Ik luisterde of ik hem niet in zijn hut, naast de mijne, hoorde lopen toch geen geluid of mijn oor zijn hut moest leeg zijn. Toen vroeg ik mezelf af of die vreemde man wel aan boord was. Sedertien nacht, waarin de stoep de nautelers had verlaten om die grijmzinnige reis te doen, waren mijn denkbeelden te zijn opzichten wel enigszins gewijzigd. Ik dacht dat kapiteen Nemo wat hij ook mocht zeggen met het bewonen land nog wel in enige betrekking zou staan. Verlieet hij nooit de nautelers? Weken waren soms voorbij gegaan dat ik hem niet gezien had. Wat deed hij in die tijd? En bedreef hij geen daden waarvan ik de aard niet korgissen terwijl ik nog altijd meende dat hij een eeuwige haat was. Duizenden gedachten van die aard bestormden mij. Het veldt mij naar veronderstellingen moest zich uitbreiden in de omstandigheden waarin ik mij bevond. Ik voelde mij zeer onangenaam. Ik dacht dat aan de dag geen eind zou komen. De uren sloeg een te langzaam voor mijn ongeduld. Mijn middagmaal werd mij als daar gewoonte in mijn kamer gebracht. Ik ging te zeven uur van tafel. Honderd twintig minuten. Ik telde ze, schijde mij nog van het ogenblik dat ik met net lend zou meegaan. Mijn angst verdubbelde. Mijn poos sloeg hevig. Ik kon niet op mijn plaats blijven zitten. Ik liep heen en weer omdat ik daardoor de onrust van mijn gemoed hoopte te doen bedaren. Het denkbeeld in onze gewaagde onderneming niet te slagen was de minste mij naar zorgen. Ik wilde de salon een laatste wel weer zien. Ik ging door de gang en kwam in het museum waar ik zoveel aangename en nuttige uren had doorgebracht. Ik bekeek al die rijkdommen, al die schatten, als iemand die de volgende dag in levenslange ballenschappen kwam. Ik wist niet of de salon ergens was. Ik wist niet of de salon in levenslange ballenschappen werd weggevoerd of die vertrekt om niet weer terug te komen. Die wonderen de natuur, die meestelstukkende kunst, tussen welke ik reed zoveel dagen mijn slevens sleet zou ik voor altijd verlaten. Ik zou nog eens door de glazen van de salon in het water van de Oceaan weer hebben willen zien, maar de wanden bleven vastgesloten en een ijzige plaat scheiden mij van de zee die ik nog niet kende. Toen ik de salon door liep kwam ik bij de deur die toegang verlenen tot de hut van de kapitein. Tot mijn grote verwondering stond deze deur half open. Ik deed onwelkeurig in schreden achterwaart als kapitein Nemo in zijn kamer was kon hij mij zien. Toen ik evenwel geen enkel gerucht hoorde, naderte ik. De hut was verlaten. Ik stiet de deur open en deed enige schreden naar binnen altijd dezelfde, ernstige, kloosterachtige land. Op dit ogenblik trof er mij enige tekeningen die langs de wanden hingen en waarop ik vroeger niet gelet had. Het waren portretten van grote historische mannen weer leven slechts de voortdurende opovering aan een grote menselijke gedachte geweest was. Kosiosko, de held die met de Polse volksang op de lippen gesvallen was. Potsaris de Leonidas van het Nieuwe Griekenland. O'Connell, de verdediger van Irlands onafhankelijkheid. Washington, de grondlegge de Amerikaanse Unie. Manim, de Italiaanse patriot. Lincoln, door de dook van een voorstander der slavernij gevallen. En eindelijk de machtelaar der bevrijding van het raster zwarten John Brown aan de galler hangend zoals de pen van Victor Hugo ons dit zo vreselijk geschilderd heeft. Welke band bestond er tussen die heldenzielen en de ziel van kapitein Nemo? Konokati portrettend verzameling het geheim van zijn leventraden. Was hij de kampvechter voor de onderdrukte volken en de bevrijder ter onderslavernij zortende natiën? Had hij in de laatste staat kundigen of met schappelijke behoeringen van deze eeuw een rol gespeeld? Was hij één der helden geweest van de vreselijke Amerikaanse oorlog die zo ellendig was en zo roemrijk tevens? Plotseling een uur. De eerste slag wekte mij uit mijn dromen op ik beefde als of een onzichtbaar oog mijn geheimste gedachte had kunnen doorgronden en ik snelde de camera uit. Mijn oog vestelde zich toen op het compas we voeren altijd naar het noorden de loch wees in matige snelheid aan de manometer een diepte van ongeveer 20 meter de omstandigheden begunsten dus het plan van de Amerikaan. Ik ging weer naar mijn kamer trok warme klederen aan zelaarsen, een muts van Otterbond een wanbuis met het vel van een zekalf gevoerd ik was gereed. Ik wachtte. Het garage van de schroef brak alleen de stilte af die aan boord heerste ik luisterde en spitste de oren zal mij het gerucht van stemmen niet doen vernemen dat net lent in zijn plannen verhindert en overvallen was? Het dodelijke ongerustheid was geestig. Ik trachtte te vergeefs mijn kamer te terug te krijgen. 1 minuten voornegen hield ik het oor tegen de kamerdeur van de kapitein. Ik hoorde niet. Ik verliete hud en kwam weer in de salon die bijna donker en verlaten was. Ik opende de deur van de bibliotheek dezelfde half duisternis dezelfde eenzaamheid. Ik ging bij de deur staan die naar de hoofd trap voerde en wachtte op het teken van netlens. Op dit ogenblik verminderden de wendelingen de schroef en hielde eindelijk geheel op. Waarom had dit plaats? Begunstigde of verhinderte dit op anhoudte de voornemens van netlens. Ik wist het niet. De stilte werd slechts afgebroken door het kloppen van mijn hart. Plotseling voelde ik een lichte schok. Ik begreep dat de doutelis stil lag op de poloom van de oceaan. Mijn onrust verdummelde. Het afgesproken teken werd door de Amerikaan niet gegeven. De lust bekroop mij om naar hem toe te gaan hem te verzoeken zijn plan uit te stellen. Ik voelde dat de ocevaart niet meer onder de gewone omstandigheden plaats vond. Op dit ogenblik ging de deur van de salon open en de kapitein verscheen. Hij zag mij en zij zonder inleiding op aangename toon. Zo, meneer de professor, ik zocht u. Kennt jij de geschiedenis van Spanje? Mijn zouden geschiedenis in een land voor maakt goed kunnen kennen. Toch in de omstandigheden waarin ik verkeerde met een verwaarde geest en een broeithaft en toch in enke woord van kunnen vertellen. Wel nu, hernam kapitein Nemal, heb jij mijn vraag gehoord? Kennt jij de geschiedenis van Spanje? Zeer slecht, antwoorde ik. Dat zijn u geleerde, zei de kapitein lachend en ze weten niets. Kom, ga zitten, voegd hij erbij. Ik zal u een merkwaardig voorval spelen. De kapitein strekte zich op de die vanuit. Ik ging werktagelijk naast hem toch, heel sinds meer in de schaduw zitten. Meneer de professor, zei hij, luister goed naar mij. Deze geschiedenis zal u om zekere reden belang in boezemen, want zij zal antwoord geven op een vraag die jij tot nog toe niet hebt kunnen oplossen. Ik luister kapitein, zei ik, niet wetende waar hij heen wilde en mijzelf afvraagend wij zullen, als jij wilt, tot 17 twee opklimmen meneer hervatten de kapitein. Gij weet toch dat op dit tijdstip uw koning lodewijk de 14e meende dat een wenk van die Dwingeland voldoende was om de Pyreneeë te doen werksinken en zijn kleinzoon, de hertog van Angiou, aan de Spanjaide als koning opzedringen. Deze vorst, die onder de naam van Phillips vijfde, meer of minder slecht regeerde, had tegen lastige vijanden buiten slans te kampen. Het jaar tevoren had de Holland Oosterrijk en Engeland in Den Haag een verdrag gesloten, om aan Phillips vijfde, de Spaanse kroon te ontnemen, ten einde deze een aardhertog op het hoofd te plaatsen win men voorlopig de naam van Karond III af. Spanje moest zich tegen deze beslissing verzetten, maar het was bij de geheel van soldaten en matrosen berofd. Geld echter ontbrak niet, als de Galjoeden die met het goud en zilver van Amerika bevracht waren, maar de Spaanse havens binnen lippen. Tegen het einde van 1712 wachten men een rijk convoy, dat de Franse regering door een vloot van 23 oorlogsschepen, onder de admiraal Chateau Renaud, liet begeleiden, omdat de oorlogsfloten der verbondenen in de Atlantische Oceaan kruisten. Dit convoy moest zich daar kadie begeven, maar toen de admiraal vannam dat de Engelse vloot in die buurt kruiste, besloot hij een Franse havent binnen te lopen. De Chateaunes verzetten zich tegen deze beslissing. Zij wilden in een Spaanse havent binnen vallen, en als dit niet de cadisco geschieden wilde zij daar de gol van Figo, die op de Noordwestkust van Spanje ligt en niet geblokkeerd werd. De Franse admiraal was zwak genoeg om toe te geven en de schepen liepen erbij van Figo binnen. Deze vormt in regelmatige open reden die moeilijk overdedigd worden. Men moest zich dus haasten de Galjoen te lossen, voordat de alliëerde vlooten er de lucht van kregen en ze zouden ook tijd genoeg voor dat lossen gehad hebben, waren niet plotseling een ellende geschil dat het naaiver ontspraat ontstaan. Gervolgt mij toch goed, voegde kapitein? Wel zeker, zei ik, nog niet weten waarom hij mij die les in de geschiedenis gaf. Ik ga dus voort, zie hier wat er gebeurde. De kooplieden van Cadiz hadden een voorrecht, volgens het welk zij, al de uit Oost-Indië komen om de lucht te ontvangen. Het lossen dus van die schatten in de bij van Figo was tegen hun voorrechten. Zij beklagen de zichten Madrid en verkregen van de zwakke Pilips de vijfde dat het konvoi, zonder gelost te worden, op de reden van Figo zou blijven liggen, totdat de veyanelijke vlooten zich zouden verwijderd hebben. Terwijl men deze beslissing nam, kwamen de Engelse schepen in oktober 1702 in de bij van Figo aan. De admiraal de Chateau Renaud daarna zijn minderheid, maar toen hij zag dat de schatten van het konvoi de vijand in handen zouden vallen, stak hij de galjudin in brand, zodat zij met hun onmetelijke rijkdommen in zee verzolgen werden. Kapitein Nemoos Weg Ik moet bekennen dat ik nog niet begreep waarom de geschiedenis mijn belangstelling moest inboezemen. Wel nu meneer Arunne, was het antwoord, wij zijn in die bij van Figo en het hangt maar van u af om met de geheimen van te doorgronden. De kapitein stond op en verzog mij hem te volgen. Ik had de tijd gehad, weer op mijn verhaal te komen, ik gehoorzaamde. De salon was in Duisternis gehuild, maar door de glazen zag ik het verlichte zeewater. Ik keek toe. Rondom de Nautilus was het water op een afstand van 500 meter helder door de elektrische lantaren verlicht. De bodem was met fijn en helderwit zand bedekt. Mannen van de equipage, met vlenders aan, waren bezig om half rote tonnen en stukgevallen kisten te midden van zwarte vrakken op te ruimen. Uit de kisten en vaten vielen zilveren en gouden staven. Stapels, piasters en edelgesteenten, het stand was ermee bedekt. Vervolgens kwamen de mannen met rijke buitbeladen op de Nautilus terug, legden er hun vracht neer en begonnen opnieuw die angst van goud en zilver te innen. Nu begreep ik alles. Hier was het toneel van de zeeslag van 22 oktober 1702. Hier waren die voor rekening van de Spaanse regering geladen galioenen gezonken. Hier kwam kapitein Nemo, naar mate van zijn behoeften, de miljoenen halen waarmee hij zijn Nautilus bevrachten. Het was voor hem, voor hem alleen, dat Amerika zijn kostbare metalen had opgebracht. Hij was alleen een onverdeeld erfgedaam van die kast en hun doorverdendant kortees onderworpen volken onderhoofde schatten. Wist jij meneer de professor vroeger mij glimlachend dat de zee zoveel rijkdommen bevatten? Ik wist alleen antwoorden ik dat met het zilver dat in het zeewater is opgelost op 2 miljoen centenaar schat. Zonder twijfel, toch om het er uit te halen zou meer kosten dan het waard was. Hier in tegendeel behoef ik maar op te rapen wat de mensen verloren in de bij van Vigo, maar op duizend andere plaatsen van schipreuken die ik alleen op mijn kaarten heb aangetekend. Begrijpt jij nu dat ik meer dan miljonair ben? Ik begrijp het kapitein. Vergun mij even wel de opmerking dat, nu jij de bij van Vigo op deze wijze onderzoekt, geen de werkzaamheden in een maatschappij voorkomt. Welke? Een maatschappij die van de Spaanse regering concessie heeft gekregen om op te sporen. De aandeelhouders worden uitgelokt door het vooruitzicht van grove voordelen want men schat de waarde der verzonken schatten op 250 miljoen gulden. Die waren er, antwoordde kapitein, toch nu niet meer. Ik geloof dat graag, zei ik. Een goede raad aan de aandeelhouders zal dan ook een daad van welwillendheid zijn. Wie weet echter of men die raad wel zou aannemen, want wat spelers vooral met treuren is niet zozeer het van de wereld als wel dat van hun dwaarze verwachtingen. Ik beklaag ze dan ook minder dan die duizenden ongelukkigen voor wie deze rijkdommen bij een verstandige verdening van groot nut zouden geweest zijn terwijl ze nu nutteloos voor hen blijven. Ik had deze woorden niet uitgesproken of ik begreep dat de kapitein Nemo had moeten grieven. Nutteloos? Antwoordde hij, terwijl hij in vuur geraakte, gelooft hij dan meneer dat die rijkdommen verloren zijn en ik ze verzamel? Is het volgens u oordeel voor mij dat ik mij de moeite geef de schatten opterapen? Wie zegt dat ik er geen goed gebruik van maak? Gelooft hij dan dat ik niet weet dat er een leidende mensheid bestaat, dat er slaafs onderdrukten wolken op deze aarde leven, dat er ongelukkigen geholpen slachtoffers gevroken moeten worden? Begrijpt jij mij niet? Kapitein Nemo zweegplot sling en had er misschien berouw over dat ze er niet meer hebben. Ik had het echte geraden. Welke ook de bewegereden mochten geweest zijn die hem gedrogen hadden op zee de onafhankelijkheid te zoeken, hij was toch voor alles mens gebleven. Zijn hart klopte nog warm voor het leidende mensheid en zijn oneindig grote liefde strekte zich over slaafse wolken zowel als over enkele personen uit. En toen begreep ik voor wie de miljoenen waren bestemd geweest door Nemo weggezonden in de omtrek van het opgestane Cretadref. Het einde van half stuk 32 Half stuk 33 van 20.000 meilen onder zee Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart De Leel 20.000 meilen onder zee door Silferne half stuk 33 een verdwenen land De volgende dag 19 februari zag ik de Amerikaan in mijn kamer komen ik verwachte hem de kleur gesteld uit. Wel nu meneer, zei hij Wel nu net, het dolde soms gisteren niet gunster geweest Die vervloekte kapitein heel toek juist stil op het ogenblik dat wij zijn schuit zouden ontvluchten. Ja net, hij moest bij zijn bankier zijn. Zijn bankier? Of liever zijn bank Ik verstaar daardoor deze Oceaan, waar schatten beter in veiligheid zijn dan in de schatkist van de staat. Wat er de vorige dag gebeurd was met de stelle hoop van hem van het denkbeeld af te brengen om te vluchten maar mijn verhaal had geen ander gevolg dan dat net lens en spijt uitdrukten voor eigen rekening ook niet deze wandeling in de bij van Figo te kunnen doen. Kom aan, zei hij, alle hoop is nog niet verloren het is maar een misdood van de harpoon een andermaal zullen wij slagen en vanavond zal ik, als het moet welke is de richting van de nautilus, vroeg ik Ik weet het niet, anders hoorde net wel nu, om 12 uur zullen we te weten komen als de zonshoogte wordt genomen de Amerikaan ging naar Coenraat terug Toen ik aangekleed was had ik de salon binnen het compas stond niet zeer uitlockend, de richting was Zuid-Zuid-West wij verwijderden ons dus van Europa ik wacht er met zeker ongeduld dat onze richting op de kaart zou worden aangetekend tegen half 12 liepen de vergaarbakken leeg en het vaartuig kwam weer aan de oppervlakte ik ging naar het plat net lend was er reeds voor mij we hadden geen land meer in het gezicht niets dan de oneindige zee enige zeilen aan de gezichteinder zeker van schepen die tot kaap zou roekvaren om hun gunstige wind te zoeken die hen om de kaap de goede hoop voelt de hemel was bewolkt een storm was op handen net beproefde in zijn woede om met het oog door de benevel de gezichteinder te boeren en hoopte nog dat zich achter die nevel het zo begeerde land uitstrekte op 12 uur schende zon maar een ogenblik de stuurman maakte daarvan gebruik om de hoogte te nemen daar echter de zee onstaamig werd gingen we naar beneden en het luik werd gesloten toen ik een uur later op de kaart zag bemerkte ik dat de nautilus er op 16 graden 17 minuten noorder breedte en 33 graden 22 beluute westen lengte stond aangetekend dus op bijna 600 kilometer van de naaste kust het was nu onmogelijk aan de vlucht te denken en ik wagen dus niet de woede van de Amerikaan te beschrijven toen ik hem de hoogte meedeelde waar wij ons bevonden wat mij aangaat ik trooste mij spoedig ik voelde mij als bevrijd van een last die mij drukte en ik kon met betrekkelijke kant in mijn gewone werk weer opvatten des avonds de 11 uur ontving ik onverwachte bezoek van kapitein Nemo hij voeg mij zeer beleefd of ik moe was van het waken gedurende de vorige nacht ik answoorde ontkennend dan zal ik u een merkwaardige tocht voorstellen meneer Arona welke kapitein je hebt de diepte de zee alleen bij dag en zonlicht bezocht zou het gaan ze niet eens bij een duisteren nacht willen zien heel graag ik zeg u dat die wandeling zeer vermoeiend zal zijn jij moet lang lopen en een berg beklimmen we moeten het wel goed onderhouden voegde hij een glimlach in bij wat hem me daar zegt kapitein verduld mijn nieuwsgierigheid ik ben gereed u te volgen kom dan mee meneer de professor om onze scaphanders te gaan aandoen in de kleedkamer gekomen zag ik dat nog meer makkers nog iemand van de bemanning ons op die tocht zou de volgen de kapitein had mij zelfs niet voorgesteld net of koen mee te nemen binnen weinige ogenblikken hadden we onze toestellen aan mijn plaatste de luchtschouders op onze rug door de elektrische lampen wedden ons niet gegeven ik merkte dit de kapitein op ze zullen ons toch geen nuttoen zei hij ik meende niet goed te hebben verstaan toch kon mijn opmerking niet herhalen omdat het hoofd van de kapitein reeds in de helm was verdwenen ik zette mij met talenhoofdek zo op er voelde dat met mij een met ijzer beslagen stok in de hand gaf enige minuten later stonden wij de gewone verschijnselen op de bonum van de oceaan ter diepte van 300 meter middennacht naderde het water was zeer donker toch de kapitein wees mij in de verte een roodachtig punt een soort van brede schemering op ongeveer 2 kilometer van de nautilus zichtbaar ik had niet kunnen zeggen wat dit voor vuur was waardoor het gevoet werd en hoe en waarom het in de watermassa kon opflikkeren in alle gevallen gaf het ons licht wel zwak, toch ik gewinne mij weldraa aan die bijzondere schemering en ik begreep in deze omstandigheden de nutteloosheid ter toestellen van Roemkorf de kapitein en ik liepen dicht naast Okander recht op het aangewezen vuur af de bonum reest langzaam we maakten met behulp onze stokken grote stappen, toch we voordelden toch niet hard want onze voeten zakten dikwels in de modder die met sevien vermengd en hier en daar met platte stenen bezijd was onder het voortstappen hoorde ik iets als gekletter boven mijn hoofd soms verdummelde dit geluid en bracht een onophouderlijk leven voort weldraa begreep ik de oorzaak het was de regen die in de stroom neerviel en op de oppervlakte der zee dit geraas maakte unwillekurig dacht ik doornat te zullen worden ik kon niet nalaten over dit dwaarse denkbeeld te lachen nat door het water in het midden van het water van schuldiging voer ik aan dat men met de dikke scaphander aan het lijf het vochtig element niet meer voelt en men zich slechts in een weinig dichter atmosfeert dan die van de oppervlakte de aarde waant na een half uur te hebben gelopen werd de grond rotzachtig allerlei kleine dieren verlichten de bodem door hun lichtgevend vermogen ik zag hulp stenen die door enige miljoenen diertjes in een net van zeewier bedekt waren dikwels geleed mijn voet op de gladde bodem en zonder mijn stok zou ik meer dan eens gevallen zijn als ik mij omkeerde zag ik altijd het licht van de nautilus dat in de verte eventueel begon te vervrouwen die steenhopen waarvan ik zo even sprak waren op de zeebodem met een zekere regelmaat verspreid waarvan ik bij geen verklaring wist te geven ik zag er een zachtige groeven die zich in het duister verloren welke lengte ik niet kon schatten zo merkte ik ook andere bijzonderheden op waarvan ik geen verklaring wist te geven het kwam mij voor dat mijn grote schoenzolen een veld met beenderen verbrijzelden die dof kraakten welke was dan die uitgestrekte vlakte waar wij gingen ik had het de kapitein willen vragen maar de tekens door middel van hij met zijn bakkers bij hun onderzezen tocht en sprak waren voor mij onbegrijpelijk echter nam de rosse schijn die ons leiden toe en vertonen zich reeds met vlammen aan de gezicht eindig de aanwezigheid van die vuurhaard onder water maakte mij in de hoogste mate nieuwsgierig was het een uitstrooming van elektriciteit zou ik het natuurlijk voor schijnsel zien waarvan de geleerde nog niets wisten of zou en deze gedachte schoot mij door het hoofd eens mensen hand in het vuur zichtbaar zijn blies hij die brand aan zou ik in die diepte wel echt makkers of vrienden van kapitein Nemo ontmoeten die even vreemd als hij leefde en die hij ging opzoeken zou ik daaronder misschien een volkplanting van bandelingen aantreffen die de ellender de aarde moedde in de diepte van de oceaan de onafhankelijkheid gezocht en gevonden hadden al die dwaarze ongerijmde denkbeelden kwamen mij voor de geest en in die gemoetstemming onophouderlijk verbaasd door de wonderen die voor mijn ogen voorbij gingen zou ik niet verwonderd geweest zijn als ik in de diepte der zee een van die onderzezen steden had ontdekt waarvan kapitein Nemo droomde onze weg werd langzamerhand lichtig het witte licht straalde boven een berg van ongeveer 800 voet hoog maar wat ik zag was eigenlijk niets als een eenvoudige terugkazing van licht tegen het kristal van water de bron van dat onverklaarbare licht was aan de andere zijde van de berg de kapitein stapte zonder azerlen voort tussen het doelhof van stenen die de bodem van de Atlantische oceaan bedekten herkende die sombere weg hij had die zonder twijfel dik was bewandeld, hij kon er niet verdwalen ik volgde hem met onwankelbaar vertrouwen hij schemert toe eender geestend en zee te zijn en als hij voor mij uit ging bewonderde ik zijn hoge gestalte die als het zwart beeld tegen de lichte gezichtseinder afstak het was 1 uur na middernacht we waren de onderste helling van de berg genaderd maar om die te beklimmen hebben we ons langs moeilijk begaanbare wegen door een dicht boswagen het was een bos van dode bomen zonder bladeren, zonder sap bomen die door het water waren gedood en waarboven hier en daar reuzechtige dennen uitstaken het was als het waren de kolendomijn waarin de verkoolde bomen overijn stonden omdat ze in de gedeeltelijk losgewoelde grond nog vastgeworcht ontzaten en weer takjes als fijn knipwerk van zwart papier tegen het heldere water was afgetekend mijn stellen zich een woud in de hart tegen een berggelling voor toch in het water verzonken de paden waren met weer en allerlei zeeplanten volgegroeid en naartussen weemelden het van dieren ik klom tegen de rots op toch moest telkens over uitstekende wortels heen stappen en zeeplanten scheuren die mij in de weg dreven of tussen de boom takken hing terwijl ik een heerleger van vissen verschrikt opjuug die tussen de dakken door weer swommen meegesleept door de schoonheid van dit toneel voelde ik geen afgematheid meer ik volgde mijn onvermoeide gids welk een schauspel hoe het terug te geven hoe het gezicht te beschrijven van die bossen en rotsen te midden van het water van onder in vreesaingaagende en sombere duisteren is gehuld en weer toppen van rossachtig licht omringd waren voortkomend uit die onbekende gloed waarvan de schijn door de terugkaatsing van het water verdubbelde wij bekloppen rotsen waarvan onder dofgeluid brokken afgescheurd werden en naar beneden starten rechts en links waren donkere galerijen waarin zich het oog verloor daar waren grote groeven door een mensenhand scheinbaar gegraven en ik voeg mijzelf af of ik die plotseling een bewoner die onderzezen streken voor mij zou zien verschijnen maar kapitein Nemo klom steeds door. Ik wilde niet achterblijven en volgde met moed mijn stok was mij daarbij van veel nut een misstap zou gevaarlijk geweest zijn op die smalle voetpaden die aan de rand van afgronden schenen uitgehouden te zijn, maar ik liep met vaste tread door en werd niet duizelig nu eens sponge ik over een split welke diepte mij in de bergen op aarde zou hebben doen terugdijnsen dan eens waarde ik mij over de gladden stem van bomen, over de randen eens gewarpen, zonder naar beneden te zien daar ik geen ogen genoeg had om de schoonheid deze wildernissen te bewonderen op andere plaatsen is geen rots blokken als gedenk tekenen op hun onregelmatig gehouden voetstukken de spotterdrijven met de wetten van evenwicht tussen hun stenen uitstekken grote bomen tevoorschijn als waterstralen onder een vreselijke drukking en steun de okander onderling. Dan zag ik wederom door de natuur gevormde torens en grote muurbrokken als van kastelen voorzien met zoek in helling voor overhangen als de wetten de zwaartekracht op de oppervlakte de aarde niet zouden gedoogd hebben. En ik bemerkte zelfs het verschil niet tussen de dichtheid van water en van lucht want niet tegenstaande mijn zware klederen, mijn koperen helm en mijn lodezolen beklopt ik hellingen van onbegrijpelijke steuten met de vlugheid van inigheid of een gemms. Ik gevoel wel dat ik onwaarheid te vertellen, nu ik deze onderzezen toch beschrijf, toch ik schrijf de geschiedenis van schijnbaar onmogelijke zaken die echter onbetwistbaar waren zijn. Ik heb niet gedroomd maar gezien en getast. Twee uren na het verlaten van de Nautilus hadden wij de uiterste grens der bomen bereikt en 100 voet boven ons verhief zich de top van de berg, die donker afstak tegen het helle licht van de andere kant. Hier en daar stonden nog enige versteende zaken. Duizenden vissen vlooden voor ons uit even als vogels in het hoge gras verrast. De rots was door boord met de menigde ondordringbare scheuren diepe holen en grote gaten waarin zich verschrikkelijke voorwerpen bewogen. Ik verstijfde van schrik als ik een spriet of voelhoorn zag, die mij de weg versperden of een vreselijke schaar welke zich in de duistenis der grot met vrij veel geweld opende en sloot. Duizenden lichte punten vlikkende in deze nacht. Het waren de ogen van reusachtige schaaldieren in hun schuiplaatse gedoken of van vreselijke kreeften die als helderbouddiers overreid stonden en haar poten tegen rokander sloegen als ze van ijzer waren. Van reusachtige krabben die als kanonnen op hun afvuiten stonden, van ontzettende inkvissen welke met hun voelarmen de rokander werkten als waren ze een broedsel van levende slangen. Welke was die vreselijke mij nog onbekende dierenwereld tot welke klassen of orde behoorde deze beesten voor wie de rotsen wel op zijn huisden als het waren een tweede schaal vormden. Waar had de natuur het geheim van hun bestaan ontdekt en zei dat hoeveel eeuwen leefden zij in de diepte van de zee. Toch ik kon niet blijven staan, Kapitein Nemo meer van daarbij met deze afzichtelijke wezens bekend sloeg er geen art meer op. Er is de bergvlak gekomen waar mij nog andere verrassingen wachten. Daar zag ik schilderachtige bouw vallen die de hanter mensen en niet de schippers verieden. Het waren grote steenhopen waaronder men onduidelijk de vormen van castelen en tempels herkende met een heerleger van bloeiende zoofvieten en een mantel van zeewier en gras als met klim op bedekt. Maar welk gedeelte van de aardbol was het toch dat door overstromings geen vorm? Wie had deze rotsen en steenen daar zo neergezet als gedenktekenden van voorhistorische tijden? Waar was ik? En waar had een luim van de Kapitein mij heengebracht? Ik had het hem wel willen vragen, maar omdat ik het niet kon doen, bleef ik staan en greepen bij de arm. Hij schudde met het hoofd en wees bij de laatste bergtop, alsof hij wilde zeggen, kom maar mee, kom maar. Ik volgde hem dus en binnen weinige minuten had ik de top bereikt die boven deze rotsmassa nog 10 meter uitstak. Ik keek naar de zijde door ons bestegen. De berg verhief zich sterkte 7 of 800 voet boven de vlakte. Maar aan de andere zijde was hij dubbel zo hoog en besloeg het tal dat zich in dit gedeelte van de oceaan aan zijn voeten uitstrakten. Mijn blik dron hier vrij ver door en omvatten een grote ruimte door een hevige uitbasting verlicht. De reg was inderdaad een vulkaan. Ongeveer 50 voet onder de top braakte een kratig te midden van een regen van stenen en rotsplokken stromen lava uit als vuurige watervallen in het water verdwijnd. Deze vulkaan verlichter als een ontzachelijke grote vakkel de vlakte, zo ver het hoog rijkte. Ik zei dat die onder deze vulkaan lava maar geen vlammen uitbraakte. Voor vlammen is de zuurstof der lucht nodig, om er het water niet kunnen duren. Maar lava stromen die het begin zo hun ergroeiing in zich bevatten, kunnen zelfs groot groeiend zijn. Zegenvieren tegen het water worstenen en dit bij aanraking verdampen. De lava stromde dus even als bij de uitbasting van de visuvius, naar bededen op een andere toer del Greco. Inderdaad, daar lag onder mijn ogen een verwoestestad met ingestocht de daken, verneelde tempels uit opkanden gescheurde zuilen en neergeworpen kolommen, welke men vermoeden kon dat tot de stevige Toscaanse bouwoorden behoogd hadden. Verderop lagen de overblijfselen in een rustzachtige waterleiding. Hier lag het hoge muurwerk van een burcht met gebouwen waarin men de vorm van het partijon gisteren. Daar overblijfselen van een kade alsof een haven in vervlogen eeuwen aan de kust van een verdwenen oceaan, aan koopvaardij oorlogsschepen tot Ankerplaats had gestrekt. Nog verder lange lijnen van inokande gestochte muren, brede en verlaten straten, een geheel pompee daar in het water verzonken en door kapiteen Nemo onder mijn oog gebracht. Waar was ik? Ik wilde het weten, ik wilde spreken en de koperen helmen mij van het hoofd drukken. Maar de kapiteen kwam naar mij toe en hield mij met één beweging en de vorm van mijn oog kwam uit. Toen raakte hij een stuk krijtsteen op, liep daar zwarte basaltrot en schreef daarop het woord Atlantis. Welk een gedachte trof mij? Atlantis, het oude biropus van Theopompus, het Atlantis van Plato, het vaste land dat ontkent werd door origenes, porfirius, jambligus, danviel, dan van Humboldt, die deze verdwijning onder de sprookjes rekenen. Toch waar aan geloof geslagen werd door Poseodonius, Plinius, Amianus Marcellinus, Tertullianus, Engel, Serig, Toenvor, Bufon en Davizac. Ik had het daar onder mijn ogen, zoals het de onweder sprekelijke sporen nog droeg van de ramp welke het getroffen had. Dit was dan het land dat vroeger gelegen was, buiten de grenzen van Europa, Azië, Libië en de Colomben van Hercules, waar het machtige volk der Atlanten leefde, waar tegen het oude Griekenland zijn eerste oorlogen voerde. De geschietschrijver die de grote daden van dit helde tijdfakte boek heeft gesteld is Plato. Zijn gesprek tussen Tineus en Critias is om zo te zeggen onder de invloed van de dichter versolon geschreven. Deze onderhield zich eens met enige wijzigrijzaarts uit Saïs, een stad, toen de reeds 8 eeuwen oud zoals de opschriften op de tempelmuren getuigen. Eén die wijzen verhaalde de geschiedenis ene stad nog duizend jaar oudig. Deze oude stad was, toen zij 9 eeuwen bestaan had door de Atlanten overvallen en gedeeltelijk verwoest. Dit volk, zei hij, woonde in een uitgestrekt land, veel groter van Afrika en Azië bij Okander en een oppervlakte bestaande van 12 graden tot 40 graden noorderbreedte. Hun gebied strikte zich tot aan Egypte uit. Zij wilde ook Griekenland de wet voorschrijven, doch daar stieten zij het hoofd tegen de onweerstaanbare moed te herleden. Eeuwen verliepen. Een geweldige overstroming met aardbevingen gepaard had plaats. Eén dag en één nacht waren voldoende de Atlantis te vernietigen waarvan Madeira, de Azorische, Canarische en Capferdische eilanden nu nog als hoogste punten zich uit de zee verheffen. Dit waren de geschietkundige herinneringen die het door kapitein Nemo geschreven wordt bij mij levendig deden worden. Zo stond ik dan door het vreemdste lot gedreven tans op Eenderbergen van dit verdwenen land. Ik raakte als het waren de hand die duizend eeuwen oude bouwvallen aan tot een voorwereld de tijdperk behorend. Ik betrad de grond waarop de tijdgenoten van de eerste mens hadden gewoond. Ik verbrijzelde onder mijn voet de skeletten van dieren uit de fabelachtige tijden die onder de schuidel van de tansversteende bomen hadden gerust. Ach! Waarom had ik niet meer tijd? Ik had de stijden heling van deze berg wel willen afdalen om dit uitgestrekte land te doorlopen dat zonder twijfel Afrika en Amerika alokanten verbond en om die grote voorwereldlijke steden te bezoeken. Daar strikte zich misschien onder mijn voet het krijgshaftige makimos. Het vroomer Eusebes uit. Berenzachtige inwoners eeuwenlang leefden en die kracht genoeg bezaten om deze rotsblokken op alkander te stapelen nu nog weerstand biedend aan het geweld der wateren. Eens zou misschien een wonder de verdwenen bouwvallen weer boven het vlak der zee verheffen. In dit gedeelte van de oceaan heeft men het bestaan van een aantal onderzeeste vulkanen bewezen en verschijtende schepen hebben buitengewoon de schokken ondervonden als zij op deze hoogte voeren. Sommige hoorden doffe geluiden de strijter elementen te kennengevenden andere hebben vulkaan als opgevangen uit zee naar boven geworpen. De gehele boden tot aan de evenaartoe wordt nog door onderaartse vulkanische krachten getijsterd. En wie weet of over enige eeuwen de toppen deze vuurspure de bergen hoger geworden door plutodische uitwerpselen en op eenvolgende laarverbendingen niet boven het vlak van de Atlantische Oceaan zullen uitsteken. Terwijl ik zo pijnste en al de bijzonderheden van dit grootse landschap in mijn geheugen krachten te printen bleef Kapiteid Demo op een met mosbedekte kolom geleund onbeweegelijk en als versteend in stommer bewondering staan. Dacht hij aan verdwenige slachten en tracht hij het geheimde toekomst van het mensdom te ontdekken. Kwam die vreemde man op deze plaats zijn geschietkunnige herinneringen verlevendigen en in deze oudheid meeleven omdat hij van het leven in de lateren tijd niets wilde weten. Wat zou ik niet gegeven hebben om zijn gedachten te kennen daarin te delen en ze te begrijpen. We bleven een uur lang op deze plaats en beschouden onder de lichtende schijn van de gloeiende en soms verbazend schitterende lava de uitgestrekte vlakte. Het koken en woelen onder de grond deed de berg van tijd tot tijd dreunen en trillen. Overige luiden werden met de grootste nauwkeurigheid door het water overgebracht en weer kaatsten met state gekracht. Op dat ogenblik scheen de maan een post door het water heen en weerp over het verzorgen landschap enige bleke stralen. Het was maar een ogenblik toch van een onbeschrijflijke uitwerking. De kapitein richtte zich op weerp een laatste blik op de onmetelijke vlakte en wenkte mij toen hem te volgen. Wij daalden de berg spoedig af. Toen wij het woud door waren zag ik de lantaaren van de nauten dus schitteren als een sterk. De kapitein gingen rechtop af en we waren weer aan boord toen de eerste stralen van het morgendicht schelen over de oppervlakte van de oceaan. Het einde van hoofdstuk 33. Hoogstuk 34 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van oudteursrechten. Oplamen door Bart de Leel. 20.000 meilen onder zee door Silverne hoofdstuk 34 onderzezen kolen meinen. De volgende dag 20 februari stond ik zeerlaad op. De vermoeienissen van die nacht hadden mij tot 11 uur doen slapen. Ik lede mij haastig want ik wilde weten welke richting de nautelers had. De instrumenten wezen aan dat wij altijd met een 20 kilometer vaart op 100 meter diepte naar het zuiden stelden. Koedraad trant binnen. Ik vertelde hem onze nachtelijke tocht en daar de wanne geopend waren kon hij nog een gedeelte zien van dit verdronke land. De nautelers voel namelijk 10 meter boven de vlakte van het land is. Zij bewoog zich als een ballon die door de wind boven wijlanden wordt voortgestoed, maar beter zou het zijn te zeggen dat wij in de salon zaten als in de wagon van een steltrein. Het eerste wat onder onze ogen voorbij snelde waren de fantastisch gevormde rotsen de dode bomen, die onbeweegelijke vormen ons onder water toegrijnsten. Verder, er met een tapijt van zeeanomonen bedekte steenklompen en vreemd gevormde blokken lava die bewezen met welk in woede de vulkanische uitbastingen hadden plaatsgehaald. Terwijl deze zondelingen streken onder ons elektrisch licht zichtbaar waren verhaalde ik aan Koedraad de geschiedenis van de Atlanten. Ik spak hem over de oorlogen van die verhaalde gevolken en behandelde het vraagstuk omtrend het bestaan van Atlantis als iemand die geen twijfel meer koest het. Maar Koedraad was afgetrokken en hoorde mij tenouwe nood aan. Spoedig echtig begreep ik zijn onversilligheid voor deze geschietkundige vraagstukken. Een talloos vissen hier toch trok zijn ogen en als er vissen voor bij ons zwemmen dan behoorde Koedraad in zijn lust tot ordenen en rangschikken als verzonken niet meer tot deze wereld. In dat geval moest ik hem gewoon het maar volgen en met hem onze echtiologische studieën voortzetten. Over het algemeen verschilden die vissen van de Atlantische Oceaan weinig van die wij reeds gezien hadden. Het waren rogen van reuzachtige gedaanten vijf meter lang en zo sterk dat zij boven water konden uitspringen. Haien van verschillende soort onder andere een van vijf meter lang met driehoekige scherpe tanden. Steuren zepalingen en andere vissen. Terwijl wij die verschillende soorten van dieren zaten te bekijken liet ik niet naar de grote vlakte van het land eens te beschouwen. Soms noodzaakt de grilige verhevenheden van de grond te nautilus om zijn snelheid te minderen en dan gleed hij met de behendigheid van een vis tussen de dichtbijelkanden liggende heuvels door. Indien hij door dit talloof niet kon heen komen om zich als een luchtballon en wanneer hij over die hinderpauw heen was hervatte hij zijn snelle vaart op enige meters boven de bodem. Het was een bewonderend zwaardige en aangename vaart die aan een luchtreis deed tanken met dit onderscheid evenwel dat de nautilus voorkomen aan het roer gehoorzaamde. Tegen vier uur na middags veranderde de grond een weinig. Tot nog toe was hij met een dikke laag slijk nu werd de bodem rotsachtiger en is geen beseit met tufsteen enige brokke lava en zwaarverlachtige bestanddelen. Ik dacht dat de bergstreek dus weldraa op de grote vlakte zou volgen en door zekere wendingen van de nautilus zag ik ook inderdaad dat de zuidelijke gezicht eindig door een hoge muur begrenst was die elke uitgangs geen af te snijden. De top van die berg stak zeker boven de zee uit. Het moest een vast land zijn of tenminste een eiland, het zij een der kanarische het zij een der kaapverdische. Daar men, misschien onbizonderre redenen de zonshoogte niet genomen had wist ik niet juist wij we ons bevonden. In alle gevallen schedet mij toe dat die bergbuur de grens van Atlantis vormde van welk land wij eventueel nog steeds een klein gedeelte bezocht hadden. De nacht prak bij weinemingen niet af. Ik was alleen gebleven want Koenraad was naar zijn hut gegaan. De nautilus verminderte zijn snelheid en manoevereerde door de zee boven de wonderlijk gevormde bodem. Nu eens streek hij langs de heuvels alsof hij er zich op had willen neerleggen. Dan steegeplotsening weer naar de oppervlakte. Ik zag tussen beide enige heldere sterren en juist vijf of zes van die sterren uit de dierenriem die in het sterrenbeeld van Orion zichtbaar zijn. Ik zou zeker nog lang voor het raam de schoonheden van de zee verbewonderen als de wanden niet werden dichtgeschoven. Op dit ogenblik was de nautilus tot aan de loodrechte rotswand genaderd. Hoe hij manoevereerde kon ik niet raden. Ik ging naar mijn kamer het vaartuig lag stil. Ik sliep in met het vaste voordemen om naar weinige uren weer op te staan. Toch, het was de volgende morgen acht uur toen ik in de salon kwam. De manometer deed mij zien dat de nautilus op de oppervlakte bovendien hoorde ik op het plat lopen. Doch ik voelde door de tijding der golven geen slingeren. Ik ging naar het luik. Het was open maar in plaats van het helder daglicht zoals ik verwachte omringde mij dikke duisterdis. Waar waren wij? Had ik mij betrogen? Was het nog nacht? Nee, geen enkele ster schitterde en de nacht is niet zo volslage donkig. Ik wist niet wat ervan te denken toen ik iemand hoorde zeggen zei het geed, meneer de professor Oh kapitein, antwoordde ik Waar zijn wij? Onder de grond, meneer. Onder de grond, riep ik uit en de nautilus drijft nog Hij drijft altijd Maar dat begrijp ik niet Wacht mij enige ogen blikken Onze lantaren wordt aangestoken en als gejongesteld zijn de helder voor u uit te zien zult hij tevreden zijn. En wachten. De duisterdis was zo voorkomen dat ik de kapitein zelfs niet zag. Naar bovenkijkend meende ik recht boven m'n hoofd een zekere lichtende schijn te zien een soort van schemering door een rond gat binnenvallend. Op dat ogenblik werd de lantaren ontstoken. Het helder licht deed het zwakke schijnsel geheel verdwijnen. Ik sloot een ogenblik mijn ogen door het elektrisch licht als verblind de nautilus lag stil aan een oever die als een kei gevormd was. De zee waarop het vaartaar op dat ogenblik dreef was een meer door een muur als het waren ingesloten. Het had een middelijn van ongeveer twee kilometer. Het pijl, zoals de manormeter aanwees stond gelijk met dat van de zee buiten die muur zodat er noodzakelijk gemenschap tussen het meer en de zeeboest bestaan. De hoge rotswanden waar tussen wij lagen ingesloten is zich boven ons en vormde als het waren hun omgekeerde trechten van vijf of zeshonderd meter hoogte. Bovendien was een opening waardoor ik de schemering gezien had die waarschijnlijk aan het dag licht moest worden toegeschreven. Voordat ik de inwendige vorm van deze verbazend grote grond nauw curig onderzocht, voel ik mijzelf afhoeg of dat het werk de natuur of van mensenhanden was, trot ik op de kapitein toe en vroeg hem waar wij waren. Een midden in een uitgedoofde vulkern antwoordde de kapitein. Waar de zee is binnengestroomd tegen gevolgen van een scheur in de grond daarin door een aardbeving ontstaan. Terwijl jij in bed laagd meneer de professor is de nautulus in dit meer gekomen door een natuurlijke waterweg die op 10 meter onder het oppervlak van de oceaan bestaat. Hier heeft mijn vaartuig een zeker gemakkelijke geheimzinnige haven tegen alle winden beveiligd. Ik denk dat de land of van uw eilanden een reden vinden die tegen deze veilige lichtplaats opwegen of tegen de woede de orkane beschermen kan. Inderdaad kapitein, hierzijds geveilig, wie zou u in het hart van een vulkaan kunnen achterhalen? Maar heb ik aan de top geen opening ontdekt? Ja, de kraater die vroeger lava vlammen en rook uitwirp en waar nu de frisse lucht die wij erin ademen binnen stroomt. Is die vulkaan? Vroeg ik. Hij behoort tot een van de talrijke eilandjes die in deze zee als gezeid zijn. Het is voor de schepen een clip, maar voor ons een grote grot. Het toevall heeft mij die doen ontdekken en daarin heeft het mij goed gediend. Maar zou men door die kraater niet naar beneden kunnen afdalen? Even min als ik er uit zou kunnen klimmen. Tot op een hoogte van 100 voet kan men er inwendige wand bestijgen maar hoger op hangt die rots zoveel over dat zij niet bestegen kan worden. Ik zie kapitein dat de natuur u overal en altijd dient. Ga je zijt op dit meer in veiligheid en niemand als jij kunt het bezoeken. Maar waarvoor heb jij de schoudplaats nodig? Ten oudte dus behoeft toch geen haven? Nee meneer, maar hij heeft elektriciteit nodig om zich te bewegen, elementen om deze voort te brengen, sodium om de elementen te voeden, kol om sodium te krijgen en meinen om steenkolen uit te halen. En nu is het juist hier dat de zee gehele bossen bedekt die in voor wereldlijke tijdperken zijn bedoven geraakt. Nu zijn zij geheel verkold en voor mij een onuitputtelijke bron. Zijn u mannen dan hier mijnwerkers, kapitein? Juist, die meinen strekken zich even als die van Newcastle onder de goven uit. Hier gaan zij met schephenders aan, met spade in de hand, de steenkolen loshakken die ik zelfs niet uit de mijnen van het vaste land behoeft te halen. Als ik nu aan het stoken ben om sodium te verkrijgen, dan geeft de rook die uit de kraten opstaagt deze nog te schijn alsof de berg in werking was. En zal ik ze aan het werk zien? Dit beeld niet, want ik heb haast om onze onderzezen reis om de aarde te vervolgen. Ik zal me de helven tevreden stellen om wat mee te nemen van de voorraad sodium die ik hier bewaar. Ik heb slechts één dag nodig om een genoeg samenhoeveelheid aan boog te nemen en dan zullen we onze reis vervolgen. Wanneer je dus deze grond door wandelen en eens om het meer heen lopen wilt maak dan gebruik van deze dag, meneer Arona. Ik dankte de kapitein en ging mijn makkers opzoeken die hun hut nog niet hadden verlaten. Ik nodigde hen uit mij te volgen zonder te zeggen waar wij ons bevonden. Ze kwamen op het plat. Koenraad die zich over niets verwonderde beschouwde het als iets zeer natuurlijks dat hij wakker werd onder een berg dan dat hij onder water naar bed was gegaan. Maar net Lent dacht er sterks aan eens te onderzoeken of deze god geen uitgang had. Na het ontbijt opstreeks tien uur gingen wij naar de oever. Nu zijn we weer aan land, zei Koenraad. Dit noem ik geen land, antwoordde het Amerikaan. We hebben er niet op, maar eronder. Tussen de rotswand en het water was een zandig strand dat op zijn grootste breedte 500 voet breed was. Over dit strand kwam het gemakkelijk om het meer heen wandelen. Maar het beneden einde der hoge rotswanden vormde een ongelijk terrein waarop in schilderachtige opeenstapeling blokken vulkaardische stenen en verbazenden stukken puimsteen lagen. Al deze ruw door okande geworpen en steenblokken waren door het onderaardse vuur met een laag glasuur bedekt die in het elektrisch licht schitterde. Het met steenglas vermengde oeverzand stoof onder onze trenen als een wolk kleine sterren op. De grond rief zich langzamerhand naarmate wij ons van de oever verwijderde en wij waren wel draa door een lange en bochtige heling gekomen waar wij langzamerhand hoger konden klimmen, maar wij moesten voorzichtig voortgaan de losliggende steenblokken en onze voet gleden er bij nu en dan uit op de stukken veldspaad en kwarts. De vulkanische natuur van deze ontzettend grote grot werd ons hoe langer hoe meer bevestigd. Ik deed het bij makkers opmerken. Kunt jij u voorstellen, vroeger kun, hoe deze trechter uitboest zien toen hij gevuld was met kokende lava en die gloei in de vloeibare massa zich tot aan de opening van de berg verief. Evenals het kokend metaal binnen de wanden van een hooghoven. Dat kan ik bij best voorstellen meneer antwoordde Koenraad, maar kan meneer mij ook zeggen waarom deze grote hooghoven het week gestaakt heeft en hij nu met het water van een calamier gevuld is. Vermoerde Koenraad omdat enige aardbeving onder het oppervlak van de oceaan de opening heeft gemaakt waardoor de nautilus hier binnen is gekomen. Toen is het water de zee waarschijnlijk naar binnen gestocht en is er een vreselijke strijd tussen de beide elementen gevoerd die ter voordelen van Neptunus is geëindigd. Er zijn even wel reeds eeuwen over heen gegaan en de overstromende volkaan is een vreedzame grot geworden. Zeer goed antwoordde Netland. Ik geloof u, maar in ons belang betreur ik het dat die opening waarvan meneer spreekt niet boven het vlak daar zee ligt. Maar vriend net, zei Koenraad, als die opening niet onder water was dus hier niet binnen kunnen komen. En ik voeg er nog bij lent dat het water dan ook de volkaan niet binnen gestroomt en deze nog een vuurspurende berg wezen zou. Je spijt is dus overbodig. We begonnen te klimmen. De helling werd hoe langer zo steilig en de paden hoe langer zo nauwig. Soms waren er typisch pleeten in de grond waarover wij moesten heenspringen. Dan moesten we weer om veruitstekende en overhangende rotsblokken heen. We kropen soms op de knieën of op de buik voort, maar met hulp van Koenraad's behendigheid en net kracht kwamen wij alle hinderpalen te boven. Op een hoogte van ongeveer 30 meter veranderde de aard van de grond zonder dat deze daarom nog begaanbaarder werd. We stuiten op zwarte basaltblokken. Soms lagen zij met zwavel bedekt op hun vlakte neergeworpen dan weervormde zij regelmatige prismas die als kolommen overeen stonden om het grote gewelf te ondersteunen en een prachtig schouwspel opleverden van de bouwkunst der natuur. Op andere plaatsen liepen tussen deze basaltblokken lange stromen van gestolten lava waarin strepen jodenlijm of grote massas zwavelzichtbaar waren. Het dacht ligt dat door de kraten naar binnenviel verlichten deze vulkanische overblijfselen die voor eerlijk in die uitgedoverde berg begraven lagen met een onzeker scheidsel. Weldra moest we op een hoogte van de omstreeks 250 voet door onoverkomenlijke hinderpalen ons klimmen staken. De bergwand begon over ons heen te hangen en in plaats van te stijgen moesten we onze wandeling om het meer voortzetten. Op de hoogte waarop wij ons bevonden begon het plantenrijk met het binerouwrijk in aanraking te komen. Uit de rotspleten kwamen hier en daar heesters en op enkele plaatsen zelfs bomen te voorschijn. Ik herkende enige planten en bloemen zoals heliotropen en chrysanthemums. Zelfs ontdekte ik tussen de lava stromen in kleine, doch weinig rikende viootjes. Hoewel ik bekend dat ik dit weinig gegeur gretig opstoof. De geur is de zielder bloemen en de bloemen der zee. Hoe prachtig ook, heb ik geen ziel. We waren aan de voet van een bosje vrij zware drakenbouw begedaderd, die door de kracht hun sterkere wortels de rots gebroken hadden toen het lend uitriep oh meneer, een bijenest. Een bijenest, antwoorde ik terwijl ik de schouder oogelofig opdrok. Ja zeker, riep de Amerikaan, de bijen gond ze eromheen. Ik naderde en moest mij gewonnen geven. In een grot van een drakenboom waren enige duizenden van de vernuftige insecten die op de kanarische eilanden over voorkomen en weer houding daar zo gezocht is. De Amerikaan wilde natuurlijk een voorraad houding meenemen en ik was zo opab hartig niet om er mij tegen te verzetten. Hij stak met behulp van een vuurslag wat droge bladeren met zwavel vermengd aan om de bijen te doen stikken. Weldraa hield het gegolst op en het nest leverde verschijtende ponden geurige houding. Net lent stak deze in zijn voorraadsak. Als ik de houding met het deeg van de broodboom vermengd, zei hij, dan kan ik u een kostelijke koek aanbieden. Best, zei ik, maar laat ons nu voortgaan. Op enkele bochten van ons pad vertonen zich het meer in zijn gehele uitgestrektheid. Het werd door de lantaren van de nautilus verlicht en we zagen er geen enkel golfje of rimpeltje op. De nautilus lag onbeweegelijk. Op de plat liepen mensen heen en weer als zwarte schimmen in de zee van het elektrisch licht. Op dat ogenblik draaide wij om een uitstekend rotspunt heen en zagen toen dat de bijen niet de enige dieren waren die de volkaan bewonen. Roofvogels vlogen hier en daar in de duisternis rond of vluchten weg van hun nesten. Het waren spervers en de hafeken. Ook liepen er hier en daar zo snel zij konden schone en vette trapganzen. De begeerlijkheid van de Amerikaan voorstellen toen hij dit smakelijke wild zag en welke spijt hij gevoelden zich weer niet bij zich te hebben. Hij bepoefde ze met stenen te raken en naar verschijnde vruchteloze pogingen slagde hij er eindelijk in een van die prachtige trapganzen te treffen. Als ik zeg dat hij twintig maar zijn leven waren om het dier te grijpen, jok ik niet. Maar hij vervolgde het beest zo lang totdat hij het in zijn zak had. We moesten wederom naar beneden want we konden onmogelijk verder. Boven ons gedeekten gapen de kraten op de opening van een put. We konden de hemel vrij duidelijk zien en ik zag de wolken oostwaard strijven. Een half uur na de laatste helderdaad van Nederland waren we weer aan de oever. Hier groeiden niet meer dan wat zevenkool een klein plantje dat goed is om geconfeit te worden. Koenraad plukte er enige bosjes van. Verder vonden wij een menig de schelptieren. Hier was een prachtige grot. Bij Makkers en ik kregen lust ons op het fijne zand uit te strekken. Het vuur had wanden met schitterend glasseur bedekt. Nederland betaste ze als wilde hij onderzoeken hoe dik zij wel waren. Ik kon de glimlach niet onderdrukken. Ons gesprek viel toen weer op zijn eeuwigduurende plannen om te ontvluchten en zonder zijn hoop al te zeer te voeden kon ik toch deze veronderstelling maken dat namelijk kapitein Nemo slechts naar het zuiden gevaren was om zijn voorraad sodium te verdiewen. Ik hoopte dus dat hij nu weer naar de kusten van Europa of Amerika zou varen waardoor de Amerikaan dus in de gelegenheid zou zijn zijn mislukte poging met betere uitslag te hervatten. We lagen ongeveer een uur in de schone grot uitgestrekt toen ons gesprek, dat in de begin een vrij levende geweest was, begon te verflouwen. Zeker een slaperigheid overviel ons en daar ik geen enkele reden zag om dit tegen te gaan dommelde ik zachtjes in. Ik droomde en wie is meester om zijn droom te kiezen. Ik droomde dat mijn geheden bestaan zich in dat van een weekdier oplosten. Het schee mij alsof de god mijn schelp was. Plotseling werd ik door het schriwen van Koenraad gewekt. Op, op, riebede braver jongen. Wat is er? Vroeg ik, half opstaande. Het water komt op. Ik sprong overreind en zag dat het zeewater als een stort vloete de grot binnen drong. Omdat wij in wezenlijkheid geen weekdieren waren, moesten wij trachten ons te redden. Binnen weinige ogenblikken waren wij boven in de grot in veiligheid. Wat gebeurt er toch, vroeg Koenraad? Is er een nieuw wonder voor gevallen? Wel, nee vrienden, antwoorde ik, het is eenvoudig de vloete de ons heeft overvallen. De zee buiten de berg reist en de wetten van het evenwicht leren dat het meer binnen de berg dan ook reizen moet. We zijn er met een half nat pak afgekomen en zullen ons op de nautules gaan verkleden. Drie kwartier daarna hadden we onze tocht om het meer geëindigd en waren we weer aan boord. De mannen der equipage brachten op dat ogenblik de laatste vracht Sodium binnen boord, zodat de nautules aanstond zijn en gaf daartoe geen bevel. Wilde hij daartoe de nacht afwachten en heimelijk door de onderzeesopening varen. Misschien, hoe het ook zei, de volgende morgen had de nautules zijn haven verlaten en voor ver van elk vast land op enige meters voort onder de golven van de Atlantische Oceaan. Het einde van hoofdstuk 34. Hoogstuk 35 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart de Leeuw. 20.000 meilen onder zee door Silverne, hoofdstuk 35, de Krooszee. De richting van de nautules was niet veranderd. We moesten voor het ogenblik dus alle hoop laten varen om naar enige Europese zee terug te keren. Kapitän Nemo bleef de koers naar het zuiderichten. Die dag doorkliefde de nautules een zondeling gedeelte van de Atlantische Oceaan. Iedereen kent het bestaan van de warme stroom, die onder de naam van golfstroom bekend is. Nadat hij de gol van Mexico onder langs de Kaap Sabelen verlaten heeft, richt hij zich rechtstreeks naar Spitsbergen. Doch, op ongeveer 44 graden door de Beten, even nadat hij de gol van Mexico heeft verlaten, verdeeld hij zich in twee takken. De voortnaamste richt zich van het woestland in Noorwegen, terwijl de andere op de hoogte de Azorische eilanden zuidwaard stroomt en daarna tegen de Afrikaanse kust stuitende een ovaal beschrijft en naar de Antille terugkeert. Deze tweede tak van de warme stroom gaat dus met zijn golven om een koud bij de Stilstaat, een onbeweeglijk gedeelte van de Oceaan, dat men de Crocee noemt. Het is een meer in het midden van de Oceaan, om welke het water drie jaar heenlapt. De Crocee bedekt om te zeggen het land dat door de Oceaan is versvolgen. Sommige schrijvers hebben zelfs beweerd dat het zegas, het welke deze zee in grote menigen rondrijft van de wijden van dit vroegere vaste land afkomstig is. Waarschijnlijk echter is dit zegas en weer afkomstig van de kusten van Europa en Amerika en wordt door de golfstroom tot op deze hoogte meegesleept. Die Columbus deden geloven aan het bestaan van een nieuwe wereld. Toen de schepen van deze Koenenzeevader in de Crocee kwamen hadden zij werk om door dit gras heen te komen, omdat het tot grote ontsteltenis van de equipage hun vaart tegenhield. Ze besteden zelfs drie weken erover om er door heen te worstelen. Zo was de streek door de Nautilus op dit ogenblik bezocht. Het was een wezenlijke wijde, zulke dichttapijt van gras, zo zijn weer dat die schipper niet zonder moeite kon doorvaren. Kapitein Nemo wilde zich met zijn schroefbouwt dan ook niet in deze massagaswagen en bleef op enige medesdiepte onder de golven. De Crocee wordt ook wel sargassozee genoemd, naar het Spaanse wordt sargazo, dat zeeweer betekent, omdat deze uitgestrekte bank door deze plant geformd wordt. Zie hier waarom deze planten, volgens de geleerde Mori, de schrijver van de natuurkunnige beschrijving zich verenigen in dit kalme gedeelte van de Atlantische Oceaan. Men kan, zegt hij, dat verschijnsel verklaren door een proef die elk een kent. Als men in een bak met water enige stukjes kerk of andere voorwerpen laat drijven en men aan het water een draai in de beweging geeft, dan zal men die verspreide stukjes zich in het midden zien bijeenvoegen, dat is daar waar het water het minst in beweging is. Bij het verschijnsel waarover wij spreken is de Atlantische Oceaan de bak. De golfstroom is een draai in het gedeelte en de krossen in het middelpunt waar de drijvende voorwerpen zich verenigen. Ik deel Mori's gevoelen en heb het verschijnsel op de plaats zelf waar schepensterks zeer zelde komen kunnen onderzoeken. Boven ons dreven voorwerpen van alle handen zorgt, opgehoopt tussen het bruinachtige gras. Boomstammen, die van de Andes en het Rotsgebergen werden afgescheurd en door de Amazone rivier of de krossen gestuurd. Talloze overblijfstenen van vrakken zo met schelpen en planten begroeid dat zij niet boven konden drijven. In de tijd zal ook eens dat andere gevoelen van Mori waar maken dat deze eeuwenlang opgehoopt de voorwerpen eenmaal verstenen en door de werking van het water een onuitputtelijke kolenmijn zullen vormen. Een kostbare voorraad dus die de voorzienigheid nu reeds verzameld voor het ogenblik dat de mensen de mijnen op het vaste land hebben uitgeput. De gehele 22e februari brachten wij in die CroC door waar de vissen die zoveel van zeeplanten houden en de schaaldieren overvloedig voedsel vinden. De volgende dag had de oceaan wederom zijn gewone voorkomen. Van dit ogenblik af bleef de nautilus gedurende 19 dagen van 23 februari tot 12 maart in het midden van de Atlantische Oceaan en voerde ons mee op de snelheid van 16 kilometer in het uur. De kapitein wilde waarschijnlijk het gehele programma zijn o.z. reis aflopen en ik twijfelde er niet aan of hij zou, na om kaap horend te zijn gestevend, naar de Stille Saatsee terugkeren. Dat land had dus wel gelijk met bank te zijn. In deze uitgestrekte zee zonder eilanden behoefde men het niet te beproeven om van boord te gaan. We hadden dus geen middel om ons te verzetten. Het enige wat wij doen konden was ons te onderwerpen, maar wat men van geweld of list niet meer te wachten had dacht ik dat door overreding kon verkregen worden. Als de reis was afgelopen zou dan de kapitein daar niet in toestemmen ons de vrijheid terug te geven onder eerder van zijn bestaan nimmer te verraden. Wij zouden die eet zeker hebben gehouden maar ik moest die teder een zaak met de kapitein zelf behandelen. Zou ik hem echter die vrijheid wel kunnen vragen? Had hij, bij het begin der reis, niet op stelle getoond verklaard dat het geheim van zijn leven onze levenslange gevangenschap aan boord van de doutulusuisten. Moest mijn stilswijgen gedurende vier maanden hem niet doen geloven dat ik mij zonder morren in die toestand schikte. Als ik die zaak weer aanroede zou het dan geen achterdort bij hem opwekken die onze plannen kon benadelen als ik daar toen later een lange omstandighet voordeerd. Ik overdacht en overwoog al die redenen en ik onderwerp ze aan koerraadsoordeel die niet minder verlegen stond dan ik. Kortom, hoewel ik niet gemakkelijk uit het veld was te slaan begreep ik toch dat de kans om mijn vrienden en bloedverwant er ook terug te zien van dag tot dag verminderde, vooral nu kapitein Nemo als zijn rechte wagers stuurde naar het zuidelijke gedeelte gedurende de boven gemelde 19 dagen had er op onze reis niets bijzonders plaats. Ik zag de kapitein maarzelf hij zat te werken Dikwos vond de kinderbibliotheek boeken die hij geopend had laten liggen en vooral werken over natuurlijke geschiedenis mijn werk over de dieptende zee was door hem doorgebladerd en met kanttekeningen overladen die mijn stellingen Dikwos weer spraken doch de kapitein stelde zich slechts tevreden met al dus mijn werk te verbeteren zonder met mij te twisten. Soms hoorde ik de troefgeestige tonen van zijn orgel dat hij met veel gevoel bespeelde maar altijd nachts te midden van de grootste duisteren is als de nautilus op de grote verlaten vlakte van de oceaan als ingeslapen scheent te zijn. Gedurende dit gedeelte der reis voeren wij soms dagelang aan de oppervlakte der zee zoals als verlaten We zijn gestert nu en dan dat voor Indië bevracht koersetten naar de kaap de goede hoop. Eens werden wij vervolgd door de schepen van een walfisvaarder die ons zondertwijf voor aanzacht voor een ruizachtige walfis van grote waarde maar kapitein Nemo wilde die wakkeren zeelieden hun tijd en moeite niet laten verliezen en eindigde de jacht met onderwater te duiken. Dit voorval schenert lent bijzonder belang in te boezemen. Ik geloof niet dat ik bij bedrieg als ik zeg dat de Amerikaan er spijt over gevoelde dat onze metale huid niet door één dag afpoeden van die vissers doodelijk werd getroffen. De vissen die ik met Koenraad gedurende dit gedeelte onze reis opmerkte verschil de weinig van die wij reeds vroeger gezien hadden. De voortnaamsten waren enige exemplaren van de vreselijke afdeling kraakbeen achtige dieren die niet minder dan 32 soorten bevat. Gestreepte haien van 5 meter lang en met platte kop breder dan het lichaam en een ronde staart. Op de rug hebben zij overlangs zeven brede, evenweinige zwarte strepen. En dan grijze haien met slerts rugvind. Er kwamen ook grote zeehonden voorbij en dat wel van de meest verslinnende soort. Mijn behoefte alle verhalen van vissers niet te geloven, nog zie hier enige staaltjes van het geenzij vertellen. In het lichaam van één van die dieren heeft men de kop van een bufbel en een geheel kalf gevonden. Mijn behoefte aan dat alles geen geloofde hertend toch zeker is het dat geen van die dieren zich in de netten van de nautilus niet vangen ik dus hun fraat zucht niet kom nagaan. Dagenlang hielden troepen bevallige en dartelende doffijnen in ons gezelschap. Zij zwommen met troepjes van 5 of 6 en jogen de andere vissen na evenals een toffe en een toffe. Overigens zijn zij niet minder fraat zuchtig dan de zeehonden als ik tenminste geloof moet slaan aan het verhaal van een hoog leraar te Kopenhagen die verzekerd 13 walrussen en 15 robben in de maag van een doolfijd gevonden te hebben. Ik zag ook zeldzame exemplaren van de klasse der Steeklvilligen en der Saagvissen. Sommige schrijvers trouwens meer dichters dan natuurkennis beweren dat deze vissen liefelijk singen en een vereniging van hun stemmen een muziek voortbrekt waarbij de menselijke stem niet kan halen. Ik ontkent het niet, maar die dieren gaven onderstot ons groot leed wezen geen enkele serenade. Eindelijk zagen wij nog een grote menig te vliegende vissen. Niets was aardiger dan te zien hoe de doffijnen ze met grote juist uitwisten na te jagen. Hoe hoog zij zich ook uit zee konden verheffen, welke boek zij ook beschreven tot zelfs over de nautilus heen. De ongelukkige vissen vonden de bek van de doffijn altijd geopend om ze op te vangen. Tot op 13 maart ging onze tocht op dezelfde wijze voort. Die dag werd de nautilus gebesigd om poeven van peiling te doen welke mij het grootste belang inboezemden. Zodat ons vertrek uit de stille Zuidzee hadden wij ongeveer 52.000 kilometer afgelegd. We waren nu op 45 graden 37 minuten zuiderbreedte 37 graden 53 minuten westenlengte. Het was opstreeks dezelfde plaats bij Kapitein Denham van de Herald op 14.000 meter geen grond vond. Daar had Luidland Parken van het Amerikaanse vrucht gehad Congres op 15.140 meter de bodem niet kunnen peilen. Kapitein Nemo besloot om de nautilus naar de grootste diepte te doen dalen om die verschillende peilingen eens na te gaan. Ik maakte mij gereed om de bezoek op te tekenen. De zaalwanden openen zich en het vaartuig begon zich in beweging te stellen ten einde die verbazende diepte te kunnen bereiken. Men kan nagaan dat er geen sprake kon zijn van de onmiddel van het vuller der vergaar bakken naar de afgrond te zinken. Misschien zou dat water de specifieke zwaart van de nautilus toch niet genoeg hebben kunnen vermeerderen. Bovendien zou men om weer te stijgen het water moeten uitpompen en dan zouden zeer zeker de pompen best zijn om de druk van buiten te overwinnen. De kapitein besloot dus op de zwaarden of vleugos van zijn nautilus in een hoek van 45 graden te plaatsen en al dus schuins naar beneden te varen. De schroef kreeg bovendien de grootste stoonheid van beweging en draaide met onbeschrijvelijke kracht door het water. Op deze wijze met de grootste kracht voortgestuurd trillde de nautilus als in snaar en daalde regelmatig naar de diepte. De kapitein en ik volgden in de salon de neld van de manometer die zich vrij snel verplaatsten. Weldraar waren wij dieper dan dat gedeelte der zee wij de meeste vissen hun verblijf houden. Terwijl sommige van die dieren slechts aan de oppervlakte van het water kunnen leven zijn er daarin tegen anderen hoewel minder touwrijk die zich in grotere diepte ophouden. Er waren er zelfs op 1200 meter diepte onder een druk van 120 atmosferen. Ik wist dat men ooit vissen op nog grotere laagte gevonden had. Vissen? antwoordde hij? Zelden. Maar wat vermoedt of weet men bij de tegenwoordige staat de wetenschap? Het volgende kapitein. Men weet dat als men naar de diepte van de oceaan afdaalt het plantenleven eerder ophoudt dan het dierlijk leven. Men weet dat, waar men nog levende wezens vindt, er geen enkele plant meer groeit. Weet je duizend meter diep onder water leven en dat met klentok de held van de pozeen een levende zesder van een diepte van 2500 meter naar boven heeft gehaald. Men weet dat de equipage van de boeldok van de koningelijke Engelse marine een zesder op meer dan 4 kilometer diepte gevist heeft. Maar misschien zult geen zeggen kapitein dat men niets weet. Nee meneer antwoordde de kapitein zo onbeleefd zal ik niet zijn. Maar hij zei het verklaard dat die dieren op zo'n diepte kunnen leven. Ik verklaarde daar 2 oorzaken antwoordde ik. Voor eerst omdat de verticale stromen ontstaan door het verschil in zout gehalte en door de dichtheid van het water een beweging voor oorzaken die genoegzaam is om het leven van zesterre te onderhouden. Juist zei de kapitein. Ten andere omdat als de zuurstof een levensbehoefte is men weet dat de inzeewater in plaats van te verminderen en dat de grotere waterdruk in de diepte de samenpersing daarvan in de hand werkt. Zo weet men dat antwoordde de kapitein een weinig verwonderd. Wel nu meneer de professor dan weet men het goed, want het is de waarheid. Ik voeg er nog bij dat de zwemblaas der wissen meer stikstof dan zuurstof bevat wanneer ze aan de oppervlakte van het water gevangen wordt toch daarin tegen meer zuurstof de ophoud, wat een bewijs is voor uw stelling. Maar laten we ons onderzoek voortzetten. Ik keek weer op de manometer. Deze wezen diepte van zes kilometer aan. We waren zeer het een uur aan de dalen. De nautilus daalde altijd door. Het ontvolkte water was bijzonder door schijnend en onbeschrijftig helder. Een uur later waren wij 13 kilometer diep en nog bemerkte wij niets van de bodem der zee. Toen we echter 14 kilometer gedeeld waren begon ik zwarte berchtoppen te zien die naar boven staken. Maar dat konden wel toppen van bergen zijn zo hoog als de Himalaya of de Mont Blanc. Misschien nog hoger. En dan bleef de diepte van deze afgronden onberekenbaar. De nautilus zong nog lager die tegenstaande de vreselijke drukking die hij onder ging. Ik voelde de stade platen in de vroeger trillen. De steunbouwte bogen zich. En de glazen van de salon schenen onder die druk naar binnen te buigen. En het krachtige vaartuig zou zeker bezweken zijn als het geen weerstand had kunnen bieden als een massief blok zoals de kapitein mij eenmaal verzekerd had. Terwijl wij raken links langs de rotsen voeren, zag ik nog enige schilpen en sommige exemplaren van zeesterren. Maar weldraar verdwenen ook deze laatste vertegenwoordigers van het dierlijk leven. En op grotere diepte dan 12 kilometer overschreet de nautilus de grenzen onder zee zijn leven, even als een luchtbalon die zich in de lucht hoger dan er voor het leven geschikte dampkring verheft. We hadden een diepte van 16 kilometer bereikt. De nautilus onderging een druk van 1600 atmosferen, dat is te zeggen van 1600 kilogram op elke vierkante centimeter van zijn oppervlakte. Welke toestand heb ik uit. Deze laagte te bezoeken werd de mens nog nooit eens doorgedroren. Zie eens kapitein. Zou het u aangenaam zijn vroeg de kapitein er iets meer van mee te nemen dan alleen de herinnering. Wat wil je daarmee zeggen? Ik wil zeggen dat niets gemakkelijker is dan de fotograppen van deze onderzeeste streken mee te nemen. Ik had nauwelijks de tijd op mijn verbazing over dit nieuwe voorstel te tonen toen mijn verbaasdering op het dierlijk leven gegaan. Ik wist niet dat u het was, maar het was op dit nieuwe voorstel te tonen toen mijn op een wenk van de kapitein een fotografisch toestel in de zaal bracht. Door de wijd geopende ramen was de door het elektrisch licht bescheiden watermassa uiterst helder en door schijnend. Er was geen schaduw, geen afwijking of trilling in ons kunst dichtzichtbaar. De zon zou voor zulke in proef niet gunstiger kunnen geweest zijn. De nautelus werd door de schroef en de helling zijn er uitstekende vlakken in toom gehouden Het toestel werd op de onderzeze rotsen gericht en in weinige seconden hadden wij een buitengewoon zuiver negatief beeld. We maakten later afdrukken waarvan ik hier bij de afbeelding in grafure geef. Men ziet daarop die oorspronkelijke rotsen die het daglicht nooit heeft beschenen. Die benedenste granietklompen welke de krachtigste grondslagen der aarde vormen. Die diepe grotten in de steenmassa uitgeholt. Die overgetelijk zuiveren omtrekken, zich zo zwart aftekend als of een schilder uit de Vlaamse school zich gepenseeld heeft. Verderop een horizon van bergen een schone, golvende lijn die de achtergrond voor een landschap uitmaakt. Ik kan geen beschrijving geven van die gladden, zwarte glansige rotsen zonder mosplanten zonder een enkele vlek vreemd van vorm en onveriekbaar vaststaande op die zandbodem schitterend onder de stralen van het elektrisch licht. Toen de kapitein gedaan had, zei hij, we gaan weer naar boven, meneer de professor, we mogen niet te lang in deze toestand blijven en de nautilus niet al te zeer blootsteller aan de zookendrukking. Goed, laat ons dan weer naar boven gaan, antwoorden ik. Sta dan vast op uw benen. Voordat ik begreep waarom de kapitein mij die raad gaf, lag ik reeds op de grond. Toen men op een teken van neemoot, de schroef en de buitenvlakken een andere richting had gegeven, een balon in het luchtruim met bliksemstelheid naar boven. Met hoorbare trilling boorde hij door de waterbassa. We konden niet zien. In vier minuten doorkliefde hij de 16 kilometer die ons van het vlak der Zeeschijde en sprong toen als een vliegende vis boven het water uit, waarin het vaartag weer neerploften terwijl de golven aan alle kanten ontsagelijk hoog opstofen. Het einde van hoofdstuk 35.