 Hoogstuk 15 van Onder Moeders Vleugels. Dit is een opname voor LibriVox. Alle opnames van LibriVox zijn vrij van auteursrechten. Voor meer informatie of als je vrijwilliger wilt worden, ga naar LibriVox.org. Voorgelezen door Anna Simon. Onder Moeders Vleugels door Louisa May Elcat. Hoogstuk 15. Een telegram. November is de naaste maand van het hele jaar zijn meter, terwijl ze op een sombere achtermiddag aan het raam stond en in de bevroren tuin keek. Daarom ben ik er zeker in geboren, let je oorpijn zendop volgen, geheel onbewust van een inkvlek op haar neus. Wanneer er nu eens iets heel plezierigs gebeurde, zouden we het juist een heerlijke maand vinden, zei Bets, die aan alles, zelfs een november, een lichtzijde zag. Misschien, maar in deze familie gebeurt nooit eens iets plezierigs, vond meter, die uit haar humeur was. We sloven dag aan dag voor het zonder enige wisseling en maar zelf een pretje. We konden even goed in een tredmolen lopen. Versrikkelijk, wat zijn we somber, riep jou uit. Het verbaasd me niet armstakkerd, maar je moet maar aanzien hoeveel plezier andere meisjes hebben, terwijl jij maar slooft, slooft, slooft, jaar in, jaar uit. Oh, ik wou dat ik maar alles zo netjes voor je regelen kon als voor mijn heldinnen. Je bent al mooi en goed genoeg, dus zou ik je dadelijk van de een of andere rijke bloedverwand een grote erfnis laten krijgen en je voor de dag laten komen als een rijke jonge dame de ieder die je beledigd had met de nek kon aanzien, buiten landschaan en op een goede dag terugkeren als baroneste die of die in oog verblindende pracht en heerlijkheid. Op die manier krijgen de mensen tegenwoordig geen erfenissen meer. Mannen moeten vergeld werken en vrouwen moeten vergeld trouwen. Het is een groenelijk onrechtvaardige wereld. Zijn meta-bitter. Jo en ik zullen voor ons alle fortuin maken. Wacht maar eens tien jaar en dan zul je zien of niet waar is, riep Amy, die je een hoek modderpastijdje zat te maken, zoals Hannah haar modellen in Klei, van vogels, vruchten en gezichten noemde. Ik kan niet zo lang wachten, en ik vrees dat ik ook niet veel vertrouwen heb in inkte en modder, hoe welk dankbaar ben voor je goede bedoelingen. Meta zuchten en keerde zich weer naar de doodse tuin. Jo geelde en leund in een verslagen houding met de beide elleboog op tafel. Maar Amy werkte vol vier door en Betts, die aan het andere raam zat, zei glimlachend, er zullen dadelijk twee prattigettingen gebeuren. Moedertje komt de straat af en Lori holt door de tuin, alsof hij iets plezierigs te vertellen heeft. Beide kwamen binnen, maar vrouw March met een gewone vraag. Ook een brief van vader, meisjes? En Lori om op zijn onweerstaanbare manier te vragen. Hebben we niet een paar van jullie lusten in ritje? Ik heb matezen zitten blokken tot mijn hoofd zijn vis, en ga mijn hersen eens opfrissen door een flinke toer. Het is wel druilig, maar niet erg koud, en ik mag broek naar huis brengen, dus zal het van binnen vrolijk zijn, alles is dan ook van buiten somber. Kom, joh, jij en Betts gaan wel mee, is het niet? Of Meta en Amy? Natuurlijk, graag. Dank je, ik heb het te druk. En Meta haalde haar werkbandje voor de dag, want ze had haar moeder moeten toestemmen dat het verstandigste was, niet al te dik was met de jongenpuurman uit rijden te gaan. Wij drie zullen in een minuut klaar zijn, zei Amy, weg lopende om haar handen te wassen. Kan ik ook iets voor u doen, madame Merch, voor Glory, terwijl hij over de stoel van mevrouw March leundde, met de hartelijke blik waarmee hij haar altijd aankijk. Nee, dank je, behalve een boodschap naar het postkantoor, als je zo vriendelijk wilt zijn, jongenlief. Het is onze gewone dag voor een brief, en de postboden is er niet geweest. Vader is zo geregeld als de zon, maar misschien is er vertaring onderweg. Een luidenbel deed zich horen, en een oogemelijk daarna kwam Hannah binnen met een envelop. Het is zo'n aaklig ding, zo'n telegrammevrouw, zei ze, terwijl ze het couvert overhandigde, alsof ze bang was dat het zou losbarst en een brand veroorzaken. Bij het woord telegram, greep mevrouw March het haar uit de hand, lasten twee regels die het bevatten, en zoek achterover in haar stoel. Zo bleek, alsof dat stukje papier haar een kogel door het hart had geschoten. Lloyd vloog naar de keuk om water te halen, terwijl Meta en Hannah haar ondersteunden, en Jo, met bevende stem, voorlas. Mevrouw March, hoe echtgenoot ernstig ziek, kom onmiddellijk, S. Heel, Blankhospitaal, Washington. Hoe stil was het in de kamer, terwijl ze ademloos luisterden, hoe donkers geen het eensklaas buiten te worden, en hoe plotselings geen de hele wereld te veranderen, terwijl de meisjes zich om hun moeder drogen, met een gevoel, alsof al het geluk en de veiligheid van haar leven op het punt waren haar ondruk te worden. Mevrouw March herstelde zich dadelijk weer. Ze lastte tijding over, en strekte de armen naar haar dochters uit, terwijl ze op een toon, die zij nimmer vergaten, zei. Ik zal dadelijk gaan, maar het kan misschien al te laat zijn. Ho, kinderen, kinderen, helpt het mij dragen. Gedurende enige minuten hoorde men niets in de kamer dan snikken, vermenk met afgebroken troostwoorden, tédere verzekeringen en hoopvol gefluisterd, dat in tranen weg stierf. De arme Hannah was de eerste die dopper daar kwam, en zonder het zelf te weten, de andere een goed voorbeeld gaf, want voor haar was werken het onveilbare middel tegen verdriet. Godbewaarde, goede man, ik wil geen tijd meer verdoen met huilen, maar dadelijk uw goedbeil kan er halen, mevrouw, zei ze hartelijk, terwijl ze haar gezicht met haar boezelaar afdroogde, haar mevrouw met haar vereelte vingers een warme handelijk gaf, en aan het werk ging met een ijver voor drie. Ze heeft gelijk, er is nu geen tijd voor tranen, meest bedaard meisjes, en laat me eens nadenken. Het viertel tachtig bedaard te zijn, terwijl uw moeder bleek, maar kalm opstond, en haar smart op zij zette, om de nodige schikkingen te maken. Waar is Laurie, vroeg ze, toen ze haar gedachte verzaalend had, en na ging wat het eerst gedaan moest worden? Hier, mevrouw, oh, kan ik iets voor u doen, reed Laurie, die haastig uit de andere kamer kwam, waar hij zich had teruggetrokken, gevoelende, dat die eerste doofheid te heilig was, omdat zelfs zijn ogen die mochten zien. Send een telegram dat ik dadelijk zal komen, de eerst volgende trein gaat morgenvoeg, die zal ik nemen. Heb je nog iets? De paden staan klaar, ik kan overal heen gaan, alles doen. En hij zag eruit, alsof hij gereed was, naar het einde der wereld te vliegen. Een briefje brenger bij Tante March, jo, geef me even pen en papier. Jo scheurde de witte kant van een pas beschreven blad af, en schoofde tafel voor haar moeder stoel, wel wetende dat het geld voor de lange, doorhoefdige reis geleend moest worden, en met een gevoel of ze alles zou willen doen, om iets toe te voegen aan de kleine sombel voor haar vader. Ga nu, beste jongen, maar krijg geen ongeluk door al te hard rijden, dat hoeft niet. Deze waarschuwing had me vrouw March kunnen sparen, want vijf minuten later stoof Laurie op zijn eigen paard voorbij, rijdenen, alsof zijn leven ermee gemoed was. Jo, ga naar de vergadering, om vrouw King te zeggen dat ik niet komen kan. Haal onderweg deze dingen, ik zal ze opschrijven. Ze zijn misschien nodig, en ik moet alles zoveel mogelijk bij me hebben. De hospitals zijn niet altijd goed voorzien. Bets, ga jij een paar flessen oude wijn vragen aan meneer Lawrence? Ik ben niet te trots om iets voor vader te vragen. Hij moet van alles het beste hebben. Amy, zeg aan Hanne dat ze de zwarte koffer van boven haalt, en Meta, help jij me mijn goed krijgen, want ik ben half ver suft. En geen wonder dat de armem en vrouw ver suft het door te schrijven, denken en aanwijzingen geven. Meta smeekte haar een ogenblik stil in haar kamer te gaan zitten en hen te laten werken. Allem vlogen uit Okander als bladeren voor de wind, en de rust van het gezin als plotseling verstoord, alsof het telegram een boos aardige toverroede geweest was. De oude heer Lawrence kwam onmiddellijk met Bets terug, en bracht alle verquikkingen voor de ziekemeden die hij kon verzinnen, en beloofde gedurende de afwezigheid ermoedig voor de meisjes te zullen zorgen. Het geemde vrouw March zeer gerust stelde. Er was niets wat hij niet aanwoordt, van zijn eigen kamer Japan tot zijn geleiden toe. Maar dit laatste was onmogelijk. Maar vrouw March wilde er niet van horen dat de oude heer die lange reis zou ondernemen, hoewel ze eerst zeer verlicht scheen toen hij ervan sprak. Want wanneer men angstig is, is maar niet heel geschikt voor verre reizen. Hij zag de blik, fronzen de wengprouwen, vreef zijn handen, en stond plotseling op, zegden dat hij dadelijk zou terugkomen. Niemand had meer tijd om aan hem te denken, totdat meta, die met een paar overschoenen in de ene en een kopje thee in de andere hand de gang door liep, plotseling op roek stuiten. Wat droevig nieuws je, vrouw March, zei hij, op een hartelijke, kalme toon die haar in haar onrust wel dadig toe klonk. Ik kom om uw moeder mijn geleiden aan te bieden. Meneer Lawrence heeft iets voor me te doen in Washington, en dat zal me een grote voldoening zijn wanneer ik me vrouw March van dienst kan wezen. De overschoenen vielen op de grond, en bijna volgde de thee hun voorbeeld, terwijl meta hem de hand rijkte, met een gezicht zo blij en dankbaar, dat Brooke zich ruimschoens beloond zou achter voor een nog veel groter opoffering dan die van wat tijd en gemak. Wat is iedereen vriendelijk? Moeder zal het zeker aannemen, en het is zo'n rust voor ons te weten dat er iemand bij haar is die voor haar zorgen kan. Ik dank u heel, heel hartelijk. Mete sprak ernstig, en vergat zichzelf geheel, totdat een zeker iets in de bruine ogen hij deed bedenken dat de thee koud kon worden, waarop ze broek binnen liet, en zei dat ze haar moeder roepen zou. Alles was geregeld, toen Lloyd terugkwam met een briefje van Tante March, met de gevraagde som en een paar regels om te melden, dat zij altijd wel gezegd had hoe bespotelijk het was voor March zich bij het leger te voegen. Ze had altijd voorspeld dat ze er spijt van zou hebben, en ze hoopte dat men een andere keer na haar raad luisteren zou. Naar al March, wierp het briefje in het vuur, stak het geld in haar zak, en ging met vast op ingedrukte lippen voort met haar toebereidsselen, op een manier die Jo zou begrepen hebben wanneer ze erbij was geweest. De korte na middag liep ten einde. Al de boodschappen waren gedaan. Meten en haar moeder waren druk bezig met nijwerk dat nog nodig af moest, terwijl Betts en Amy voor de thee zorgden, en Hannah met vliegende vaart stond te strijken, maar nog kwam Jo niet thuis. Men begon ongerust te worden, en Lloyd ging uit om haar te zoeken, want niemand kon weten welke nieuwe inval Jo nu weer in het hoofd mocht gekregen hebben. Hij liep haar even wel mis, en ze kwam wel draad binnenstappen met een vreemde uitdrukking op haar gezicht, een mengeling van spot en vrees, voldoening en spijt, die de familie even zeer verbaasde als het rolletje banknoten dat zij voor haar moeder neerlichte, terwijl ze op ontroerde toon zei, dit is mijn bijdrage om vader al het nodig te geven en hem naar huis te brengen. Maar kind, waar heb je dat gekregen? 25 dollars! Jo, ik hoop dat je niets over eilds gedaan hebt. Nee, het is eerlijk van mij. Ik heb het niet gebedeld, geleend of gestolen. Ik heb het verdiend, en ik geloof niet dat u mij opknorren zult, want ik heb verkocht wat mijn eigen dom was. Terwijl ze sprak, zette Jo haar hoed af, wat een algemene kreeuurd lokte, want haar mooi, dik haar was afgeknipt. Je haar! Je prachtige haar! Oh Jo, hoe kon je dat doen? Je enige schoonheid! Mijn lieve kind, dat was niet nodig geweest. Ze lijkt niets meer op mijn oude Jo, maar ik heb haar destel liever om. Terwijl allen door kander riepen en bets de jongensbol tegen kusten, zette Jo een onverschillig gezicht, dat even wel niemand misleidde, en zei, terwijl ze de korte lokke opstreek, en haar best deed om te kijken, alsof ze het plezierig vond. Het helder natie is haar niet meer gemoet, jammer dus maar niet meten. Het is goed voor mijn eidelheid. Ik werd te trots op mijn pruik, en het zal mijn hersens opfrissen, dat er niet meer zo'n vracht op drukt. Mijn hoofd voelt heerlijk licht en cool, en de kapper zei dat ik gauw een krollable zou krijgen. Dat zal dus heel netjes staan en gemakkelijk zijn om in orde te houden. Ik ben haar tevreden mee. Neemt u dus als u het belieft het geld en laat ons gaan eten. Vertel maar alles van Jo. Ik ben haar niet zo tevreden mee, hoe wil ik niet op je kan knorren, want ik weet hoe gewillig je je eidelheid, zoals je het noemt, hebt opgeofferd aan je liefde. Maar lieveling, het was niet nodig, en ik vrees dat het je gauw berouwen zal, zei me vrouw March. Nee, dat zal het niet, zei Jo beslist, zich verlicht voelende, dat ze om haar buiten spoorigheid niet helemaal werd veroordeeld. Hoe kwam je er toe, vroeg Amy, die even lief haar hoofd, als haar mooie krullen zou willen missen. Wel, ik brandde van verlangen om iets voorvader te doen, zei Jo, terwijl ze om de tafel gingen zitten, want gezonde jonge mensen, kunnen zelfs in de grootste droefheid eten. Ik haat lenen, net als moedig, en ik wist dat dan de March zou zeuren. Dat doet ze altijd, al vraag je haar maar om een cent. Meten had haar salaris van dit kwartaal helemaal voor de huur gegeven, en ik had voor het mijnen alleen kleren voor mezelf gekocht. Ik volde me dus heel egoïstisch, en moest geld zien te krijgen, al zou ik er ook mijn neus voor hebben moeten verkopen. Je hoeft je niet egoïstisch te voelen met een kind, want je had geen behoorlijke winterkleren, en je hebt ze zo invoudig mogelijk voor eigen, zuurverdiend geld gekocht, zei me vrouw March met een blik die Jo's hart goed deed. Ik had er in het eerst volstrekt geen idee op om mijn haar te gaan verkopen, maar ik liep al maar te denken wat ik toch zou kunnen doen, en ik kreeg bijna lust om mij zelf maar eens goed uit één van die grotere magazijnen te bedienen. Voor het raam van een kapper zag ik haar vlecht te hangen met de prijzer aan, en een zwarte staart die wel het langer, maar niet zo dik was als de mijnen, kost de veertig dollar. Opeens viel het me in dat ik toch iets bezat wat geld waard was, en zonder er verder over na te denken stapdek naar binnen, en voeg of ze haar gekochten, en wat aan het mijnen waard zou zijn. Ik weet niet hoe je durfde, zei Pets op een toon vol ontzag. O, het was een heel klein mannetje dat er uitzag of hij van zijn leven niets anders deed dan zijn haar parfumeren. Hij keek eerst heel verbaasd, en was zeker niet gewoon dat meisjes zijn winkel binnen stormden om te vragen of hij hun haar wou kopen. Hij zei dat hij volstrekt niet op het mijnen gesteld was. Het was de modekleur niet, en hij betaalde nooit veel voor levend haar. Het werd pas geld waard door de bewerking. Het werd laat, en ik was bang dat als ik het niet dadelijk leed, er niets meer van komen zou. En jullie weten, wanneer ik eens iets begin, heb ik er een hekel aan het op te geven. Ik verzocht hem dus dringend uit te kopen, en vertelde hem waarom ik zo'n haast had. Het was gek misschien, maar het is geen het betreffen, want ik werd nogal opgewonden, en vertelde de zaak op mijn honden de bolde manier. En zij vrouw hoorde het, en zij heel vriendelijk. Neem het maar, Thomas, om de jonge dame genoeg te doen. Ik zou morgen aan de dag hetzelfde doen voor Jimmy, zodat ik nog een spiertje haar overhad. Wie was Jimmy? Vroeg Amy, die graag dadelijk van alles uitleg had. Haar zoon zei ze, die ook in het leger is. Wat voel je je door zoiets eigen met vreemde, he? Ze praten al maar door, terwijl haar man knipte, en leiden daardoor mijn gedachte kostelijk af. Vond je het niet vreselijk, toen de schaar voor het eerst ingezet werd? Vroeg met haar met een huivering. Ik sloeg nog een laatste blik op mijn staart, terwijl de man zijn benodigdheden kreeg, en dat was alles. Of er zulke kleinigheden hoef ik nooit te schrijden. Maar ik moet toch zeggen, dat het me een wondelijke gewaarwoording zag, toen ik mijn dierbare oude priuk daarop de tafel zag liggen, en niets dan de korte vlokjes op mijn hoofd voelde. Het was net of mijn arm of benen was afgezet. De vrouw zag dat ik er naar keek, en gaf me een lange lok om te bewaren. Die zal ik aan u geven moes, om me aan mijn voorgepracht te herinneren. Want een kruiskop is zo makkelijk, dat ik niet denk ooit weer lang aan manen te laten groeien. Mijn vrouw Marge won de golvende kastanjebruin een lok in Alkander, en sloot die met een andere, een korte grijze, weg in haar ledsen naar. Ze zijn niets meer dan, dank je lieveling. Maar aan zeker iets in haar blik, deed de meisjes van onderwerp veranderen, en zo opgeruimd mogelijk doorpraten over de vriendelijkheid van meneer Broek. De waarschijnlijkheid dat het de volgende dag mooi weer zou zijn, en de heerlijke tijd die ze zouden hebben als vader thuis kwam om opgepast te worden. Niemand verlangde naar bed, toen vrouw Marge om tien uur het laatste stukje verstelwerk neerlegde, en zei, komt meisjes. Bets ging naar de piano, en speelde vaders lievelingsgezaam. Alle begonnen vol moed, maar raakte één voor één van streek, zodat de laatste bets alleen van Ganserhardt bleef zingen, want voor haar was muziek altijd de beste troosteres. Gaat nu naar bed, en praat niet meer, want we moeten voegop, en hebben wel al de slaap nodig die we krijgen kunnen. Goedenacht, mijn lieve kinderen, zei me vrouw Marge, toen het gezangt en einde was, want niemand verlangde een tweede in te zetten. De meisjes kust haar zwijgend, en gingen zo stil naar bed, alsof de dierbare ziek in de andere kamer lag. Bets en Eeming vielen gauw in slaap, ondanks de grote doorvijt, maar Meta lag wakker, vervuld van de ernstigste gedachten, die ze nog ooit in haar jongenleven had overdacht. Jo verroerde zich niet, en Meta meende dat ze sliep, toen nog een smoorde snik en het voelen van een betraande wang haar deden uitroepen. Jo, lief, wat is er? Zij jam je vader? Nee, nu niet. Waarom dan? Mijn, mijn haar, barst er de arme Jo uit, terwijl ze vergeefse pogingen deed om haar aandoeningen naar kussen te smoren. Het klonk Meta volstrekt niet belachelijk toe, en ze kusten en liefkoosten de bedroefde held in zo teder mogelijk. Het spijt me niets, ripio als snikkende. Ik zou ook morgen weer doen als ik kon. Het is alleen maar het zelfs zuchtige eidelige deel te van me dat nu zo moet schrijven. Vertel het aan niemand, want het is nu alweer over. Ik dacht dat je sliep, en had ik dus wel eens even in het geheim kermen mocht over mijn enige schoonheid. Hoe kom jij zo wakker te liggen? Ik kan niet slapen. Ik ben zo ongerust, zei Meta. Denk dan aan iets plezierigs, dan zal je wel gauw onder zeil gaan. Dat heb ik al geprobeerd, maar ik blijf klaarwakker. Waar heb je dan aan gedacht? Aan knapper gezichten, ogen vooral zijn Meta, steddetjes glimlachend in het donker. Van welke kleur van ogen houd je het meest? Van bruine, dat ze zeggen, blauwe zijn soms ook heel aantrekkelijk. Jo lachte, waarop Meta haar op scherpe toonverbood langer te praten, haar toen weer heel hartelijk beloofde dat ze haar haar zou friseren en eindelijk een slaap viel om van haar luchtkasteel te dromen. De klok sloeg middernacht en het was doodstil in de kamers toen een gedaante van bed tot bed gleed, hier een deken recht leggende, daar een kussenverschikkende en terwijl ze lang en teder de slapende gezichtjes beschouden, op iedere lichte kust drukte, het hart vol van die onuitgesproken maar innige gebeden die steig zijn moeder kan opzenden. Toen ze het gordijn ophaalde en in de sombere nacht naar buiten staarde, brak de maan plotseling door en keek haar aan, als een trouw vriendelijk gelaat dat haar zachtkunst toevluisterde, houd moed, hij is altijd licht achter de wolken. Einde van hoofdstuk 15