 Bu qamun çox bir iri təkimlikdir, sənətdir, onun çərsində ziddiyətlər təkiravlar və s. bunlar mövcudur. Bununla belə onun əsas çatışmazlığı onları barətdir ki, bu zurnalist fəaliyyətini qeydi şəkən başlayacağım. Faktiki zurnalistlərim əni buralara çevirəcək. Dəyəliz lezlilər kanun olsun eferindən hər birinizi salamlayalım. Eferdən mən Şaməyemin sizində yəm. Bu yunki qonamisə yerin nəsil jurnalistlər bölinin sədəri Arif əliyəvdir. Armel, koç gördün sizdir? Teşekkürətə. Armel, yərin ki, elmaqınız var bilirsiniz. Dekabrının dövdünün də medya haqqında qanun milli məcrisdə birinci okunuştan artıq kəsibdir. Amma bilirsiniz ki, qanun hədə də müzakərləri açıqdır. Bu qanunla bağlı çox ciddi müzakərlə gedir. Həm istimayətdə, həm mətbaqda sizin bu sahənin bilirsinizsi peşəkar kimi fikirlərinizi iştirmək maraqlıdır. Bu qanunla bağlı nə deyə biləsiniz, Armel? Qanun laihəsi birinci okunuştan keçməyən qədər mən biraz fikirlərini ekliyyətməz övdün. Də daha çıxdan üçünbə azıram, çünki birinci okunuş çox mühimək birinci okunuştan keçməsidir. Biz müdələyikdir ki, qanun laihəsinin iştənilməsinə və müzakərəsinə hələ bağ veriləcək. Siz dediniz ki, cəmiyyətdə ciddi müzakər olunur. Aslında mən deyətim, qeyri ciddi müzakər olunur. Yəni, o müzakərənin təşkiləri formaları mənib şirincə o qədər də məxsildar olmadı. Bu, o qələ aili seçilmiş əslalələrin də qaliksiblərin də keçirildi. Beləli evdə daha uğun olunur, özələnə daha uğun olunurlarımda. Təxsif ki, parlament də kəmisiyalarda da çox məhdub bir müddəqdə, yəni bir neşə insan olduğu fikirini dedik. Geniş media ekspertlərinin, geniş müzakəriyə illə də rast qəmətik. Və nədəsə çox qəribədir ki, bir çox üçünləmin informasiya var, sələrin rəhbərlərin baxməyərəq çox qanulunları çox çəkəm dəzək. Məbaxməyərəq, nə mənim, hansı bir, fantastik bir formada, heç pəkədə qanuman xəbər olmadığında çox səmən ona sadəqətlərin və sevgilərin, artıq həmdən vaadə eləyindər. Ümumi bir bilmət versəm və yəni dətəllərə də toxununcaxsınız, ümumi bir bilmət versəm. Bu qamun çox belir təfikindir, sənətdir. Umun çərsində ziddiyətlər təkərə var və s. bunlar mövcuddu. Umuna belə umun əsas çatışmazlığı onlar ibarətdir ki, bu zurnalist fəaliyyətini çəkli şəkəmdəşdirəcək. Faktiki zurnalistləri mənurlara çevirəcək bir zurnalist. Və umdakında elətələ bilər var ki, indi ki, medya mühitində nə ugağının özü düzəməllişləyəmədir, zurnalistləri düzəməllişləməyədir. Belə sizin sözünüzdə qüvvət ağırmələm. Bəzi medya mənusqları sosial şəbəkədə qeyd edirlər ki, indi ki, qanun əlli həsanova rəhmə toqturacaq. Yəni, onun medya nəzarət etdiyi dövündə medya mühitində baxanlı olsa da, bundan sonra daha da çətin durum yaranacaq medyada. Yəni, bu fikirlər belə göstərinək ki, sizin növqelinizdən abjektiv deyilir. Ələ, sanılır, deyə bilmirəm. Yəni, nə dərəcədə o dövrdə də dəqlər nəsəslamışdır ki, yeni medya qanuna əhtiyarç var, yeni medya qanuna malıq. Bu malıq şəsi ilə internet, təbəni, onların işlərin informasiya vasitələrin öz ağaqışına alabilecəkdir qanuna həsə olmalı. Yəni, nəsası o vaxtdan qoymuş bir şey indi gəldi. Yəkunlaşdır. Amma bu qanun havası məhdudiyyətlər yəni yaratıcaq sualı mələ bir dənə şeylə mən size izahirəyəm. Burada yüqubi çərşilələr, bir məsələnə çoxdur, bir dənə çək. Misalmən mən size izahirəyəm. Bak, sizin bu oturubu kanal olmuştə öz kanalımız var, özünüz jurnalistini çalışırsınız. Bu qanun qəbul olandan sonra bilə daha doldurmayəcəksiniz. Yəni, bu da hədə siz o jurnalist tarzunuzunuzu testi qəliməlisiniz ki, sizi rəsmi oradanın o jurnalist kimi tanıyır, yoxsa tanımdır. Bunun üçün siz mükləq orda reistirət uşməlisiniz. Orda da məyən şərtdər varır, şərtdərə cevab verilməlisiniz. Sizin mükləq hansısa bir formada müqabələniz olmalıdır. Siz aqqıq irilansək kimi mən iştədim burada məsəlumluq, daxşisliyə, morasi-diyə, morat əqdim elədi. Xəyin dəricədə çəkmələcəcək. Bundan sonra size şəhadət namə veriləcək vaktiq olunurum. Həli, bu şəhadət nə olandan sonra növbətə məhərdədə siz kütləvi informasiya vasifəsin həli cə qeydiyyətlən keşik məlisiniz internet televiziyamızın. O da iyil eləri yesiləri, düşməldirə, yesil çiçəmələn sonra şəhadət namə olmalıdır. Şəhadət nam olandan sonra lisensiyalı olmalıdır. Nəli lisensiyalı basaracaqları mən hələ başa düşə bilmirəm? Çünki strateji rej sussa görə lisensiyal elərdə, sizində hansı strateji rej susan, o adına nə lisensiyal eləcək? Bu da bələdir. O lisensiyalı alandan sonra bu kanalın qarşısında artıq bir çox tələklər qoyulacaq. Siz lisensiyal qorundasın, təşkilat qarşısında, hesabat olacaksınız, o lisensiyal gerir, qeşdə almalıdır. Misal üçün deyim, minimum üçün də sizin altı saat yayımınız olmalıdır. Bələli kanunda qeydi omlu bu. Hər intəqdən kanal tələkləriya bulunasın. Bundan başka bir çox şəhdər var, kisi bu şəhdər. Amma üzüs dəyəm, qanunda internet televizyası adı keçmir. Sadece platforma yayınqısı deyə qeydi omlu. Yəni, bunu bəzi deputatlar, hansınlarından ki, mən görüşmüşəm, YouTube kanallarına bu lisensiyanın ayda olmayıcağım deyilə. Bu, fərqli fikirlər nədə nərəl gəlir? Ocu ifadələr insanlara dolaşdırmaq məqsəli ilə bir qanuna salınır. Və çox adam bunu dəkə etmidir. Düşünmirəm ki, bir məqsələdə o olub. Çünki platforma yayınçısı tərmini özü qanun vericiliyə təzələyətir. Buna bilmirəm ki, çardasınlar askərmək mümkün deyəksən mümkün deyikdə. Hansısa bir ülkənin qanun vericəliyində. Birincisi, odu biraz bələ störtülü adlanır. İkincisi siz qanun bir qətmən okuyun, onda biləcəksiniz o platforma yayınçıları kimi deyə. Bu platforma yayınçıları nəinki internet kanalları? Platforma yayınçıların çox geniz bir dailə nəyə tədəkəyəcək. Bəlkə döna yörə internet kanal çağda çabanda dün belə dikiş sürəklətmədən gedəcək. Amma platforma yayınçısı deyəndə, o çox sada şəkildə daha geniş sahirə əlavə olunabilər. Çünki platforma təkki YouTube da olabilər, digər platforma da olabilər. Ona görə bax belə ümumi adlandırılır ki, təşirətli YouTube kanalları dəngə etməsən bilmətə YouTube kanalları da geddiyi bələcək. Bu valda sizin kimi peşəkar insanlar bu qanuna ətiraz edəcəsiz. Yeni zamanda dekar banunda ödündə miliməlsin qarşısında da bir qopki və numayəndəsi bu qanuna ətirazını bildirdik. Ancaq buna bax məraq beynizi okunuştan keçip. Yə ki, o okunuşda babaanın qəyavl edilməsi görülənləmdir? Bu sürətlən və bu qırınla, mən bilimə görə bir sıra mütəxəstəri, meycə mütəxəstəri, bu numabı sürəydə hazırlı yıplar və övrəyi dövmə toplanlarına yəni çocuğumun üçün bələ parlamətə eləyəcədə. Amma birinci okunuştan keçip sənəm, faktik olaraq bir okunuştan keçilməyə qalır, kimcə okunuştan keçilməyə qalır. Orda qeyd olunan isrulara düzətmək üçün bir okunuş oradan azıki üç ay iş var. Bu sənədə müzələyəmdir. Bunu beynəxalb normalara, konstitusiyalara, zurnalist, ümumiyyətə zurnalist kətin ismirlərinə, zurnalist kətərisə fəsrəmə əvvünlaşdırmaq üçün, o aqlaqsaq malıq bəzi məktiliyyətləri götürmək üçün, bəzi şəhətləri götürmək üçün. Misal üçün deyim ki, qanul ayası yazır ki, şəhlər qələssiz və abiyektiv olmalıdır. Abiyektiv şəhət nədir məktil? Şəhət özü sürgətdir bir dəməli fikirdin. Və biz ikimiz oturub eyni bir şey haqqında özükrətimizi söyləsək, görəcək siz ki, kisi də fəkləndriyindir, bunlansı qanlı olacaq, hansı qanlansız olacaq. Hansını qizə məktil, adamları cür, hansına məktil, adamları cür. Ah, bunların əsasından sonra qərarları qələ olunacaq. O cümlədə məhq ulaşdırıcı qərarı qələ olunacaq. Küləvi informasiya vasitələr üçün. Əslimdə Sövvət təşidunalistlədən getmirəm. Mən bilmirəm cəmiyyət nəyə bu tərəkələr, o adilə, bu şeylərə. Bu cəmiyyətin bütün hüceylələrindən bak, belə keçən bir qamun olacaq. Şəh də ediyim, Sövvət, şəhəm biz vermirik. Şəhətən çox verən bir şəhətlərinə alırıq daha ucundan. Biz onları yayır. Mən çox fadələyəm uçda bir sahələmin təhəstəli olur. Onu görədə mən düşünürəm ki, bu qısa bir mərhələdə bildiğimi görə, eşliyələrməyə görə, həralda bunu yeni ilə və dərməsənə nəllələməyə istəyələr ki, yəni elə biz təzərbəxuş bəxək bir qamun olacaq. Ayrma nəm, məsələ və mən əvvəlində qeyd ettiniz ki, bəzi site rəhbələri başarıdakdorla bu məsələn çox bir xoşxal kimi qeyd edirlər, yəni çox razlıqlarını ifad edirlər. Mən biraz öncə döxudum. Jurnalist kefakutəsinin dekanı zifər oğlu da bunun çox xüsusiq ilmətləndirib, ki, təhəmil bir qanun kimi dəyələndirib. Bakın, desi zəmiq la qeyddir. Bu belə de ziyalı kəsim, cəmiyyətin ön də olan kəsimmi, bucun sizin qeyr təhəmil hesab etdiyiniz qanuna, təhəmil hesab edirsədə, bu nədən qaynaqlanır? Bizim bu ziyallığımız niyə aşağıda sərgəl düşürün? Hiç, hiç ki, təhəmil hesab eləmir. Məsəlçün deyim. Məsələlarında müzakirə zamanı biz bir çox redaktırmam bu barədə arada müziyyətin kemimiz oldu. Sözdə deyilir ki, biri deyil gülməl deyil. Bir deyil, əşkil mümkün olan şeydir bu. Bir deyil ki, bu issəsi, deməli, ziyandı və s. Məhvizlərdən çıxdanışandı ha. Ölə danışınlar ki, yəni, bu çox gözəli qanundur, bunu təzvər eləyir. Hətta oda deyəm var idi ki, əşkil bizim deyilmizə səsi fikirləmir deyil. Dövlət marağına hətələ beləyirsə, o cür də qanu qər bilir. Təsəkə bilir ki, bunlar bizim, həmcələrdə, bunlar bu qanunun necə deyirlər təsir darəsində, bir başa düşən insanlarda və onun məhvudiyyətlərinin sabahüs-i çimlərindir. İnsanlarda, niyə, niyə? Başka sahəyləri nətər? Burada deyil. O əllərə bakılırlar. Övrəniblər artıq. Bu, bu psihologiyası bizim tövbüklükdə mediyamızın bir artıq. Nə bilim, bəkən, 90% desəm hələ, biraz az deyərəm, onun içəksinə yəniyir. Bilirsiniz problemlə dədik ki, mən bayaq deyidim, bu qanun mövziş deyəcək. Nə də zurnalistə işləməyə görəcək? Və ən böyük ziyanlarından biri de bunu qüçmət mövzünə deyəcək. Çünki, dövlət organları nə qədər şikayət edilirlər ki, medya bu kökdə deyil, medya zəyək deyil, bizim beynəxal qaləmə çıxartmaqın mediyamız yoxdur. Informasiya qarşı durmasında, biz maraqlarımızı təmin edəyə biləcək mediyamız yoxdur. Dövlət organlarının fəaliyyətini hətta gördüğü işik, təqdim edəyən bir mediyamız yoxdur. Bu, boyda böyük tədbirlər keçirdilər Azərbaycanda. Tullar dökülür. Hiç siyasi tədbirləmirəm, idman tədbirlir, mədəniyyət tədbirlir, kanser tədbirlik keçəkülür. Baxırsanış xıqlandırlanda bir də bir edəmdir. Əksinə ölkənləri yenişdir. Niyə jurnalist ki, zəyək ki, jurnalist ki, inşaq ilə verir? Qanunlar, praktika, onun inşaqını buxovlar yaradır. İndi o buxovları əldiydisi, ayaqlara da bağlıyrıq. Və deyirik ki, biz yeni jurnalistikə yaladırsaq Qanun onun inşaqına imkan edəcək. Qanun jurnalistikanı bugünkü əziyyətlində daha məhdud bir çərşiləyə salacaq və onun ziyanını təş jurnalistər yox. Onun ziyanını dövlət və o dövlətə hədilini tamsil edilə ökümək özüdə görəcək. Bunu siz görəcəksiniz. İkinci, bu qanunun bütün jurnalistikanı hansıza bir formada öz təhsil dairəsində alıb harasaq bir istiqamət haparacağını gözlünək də düzgün deyir. Yəni, o baxımdən mən bunu çoxdur böyük əhəmiyyətə malih isəmət də. Allandır mora çəkini çəkinim. Çünki zurnalistikə qanunundan kənar təhsil və təziyyüq sulların. Bu gün daha çox işliyirlər. Nəyin ki, qanun var idi, qanun. Bir qanunumuz var idi. Və o də məqdiyyətlə bundan daha zərdir. Nə oldu nəticə, nəyəl yətək isə qardır? Niyə? Çünki digər sullarla, bir bismü qeyyü qanunu sullarla meydəyi çox məhdud çərkini alıbırsın. Meydiyanı, da daxalarla müstəlif xovlandıran və tənzimləndirəcək normalarla inkişafına təmləyələmək üçün müdür. Meydiyanı inkişafın üçün müdürə sünnuları yətməkiz lazım. Mən bu qanunu da ilə bir sünnu görmədim. Açmım. Bət var bunlar ki, sünnulaşdırmaq və s. Sada adıq təmək alıbırsın. Sünnuları təmək etmək inkişafına təmləyə biləcək. Məsəlbə, bizim beyn və qalq rejitlərdə, həm demokratik rejitlərdə, həm meydii rejitlərdə, indikilməndə, çox aşaq olan yerlərdən də, daha aşaq yerlərdə görəmdə işkim artıq təşkilərimiz. Niyə ahmələm? Bilisiniz ki, Avropa konviensiyasının hər bir muatəsinin tərafları yox. Bu halda hakimiyyət niyə gələcək daha demokratik dəyərlərə söykənən dövlət qurmaq istəmi, daha azat media olmasını istəmək. Məsəlbə, tövbəl üçdə niyə dövlət olaraq mübəqin sualı cevab? Rəmə indi ki, indi istəməzdir. Çünki söykət, media qanun vericiliyindən gedir. Söykət, konkret qanun vericiliyindən gedir və konkret sahədən gedir. Bilisiniz ki, mən görürəm nə istəyir qanun veriliyəmdən. Nə də mən nə raqibdən? Bunların başaca daha raqibdə bilinci, xariştən yəni yəni vəlanan kanallardandır. Çünki orda hən çox kəskin təngid gəlir. Həm də ən dəzəni başan və hətta sönüş bir abaçı bir mərhəliyə keçən informasiya götürür. Bizi yalnız informasiya götürür. Bundan üzülə suqurt alamaq istəyir. Və bunun üçün hansı seçimdə onu təklif edir. Onları bərabərləşdirir, yerli kanallara və hansına elini məhdidiyyətlər boyur. Və o məhdidiyyətlərdə ondan imbalətik ki, sizin fəaliyyətimizsə bu. Bir gün arzında da dəyandırılabilər yeristü kanallar kebibdə. Sizin fəaliyyətiniz bir ayda dəyandırılabilər və yaxud tam dəyandırılabilərsəcə, bu təlif cəzə məhdidastırma nolmaları, tətbiq olunabilər hərə bərdə kelecək tərabdə sistemlər bunda işə qoşulması var ki, onu iyi ayda nalış şəkilərdə məhdidastırmaq mükündür. Bunlar çəkinir və bu cür hər müsulu təkif edir. Bu hər müsulu bizim dədiyimiz odur ki, çox ziyanlı mətəhək mükündür. İkincisi jurnalistərin kimi jurnalist olunur, kimi jurnalist olunması, reiki jurnalist kası buydular. Sonra jurnalist sənədindən siyasi fəaliyyətliş təkiriyətlər, bu məsəlilər hükümetin nolana teki bir dədədədə səsləndədir. Burada bir tənzinəma qayıtası buyurması deyilər ki, kənar adamlar dırnavarası belə deyir. Həm cinayət gərin sujlar, həm də siyasi dairələr. Jurnalist qadımız məksələr üçün sufad eləməsin, oradan ufuz eləməsin. Buna görə də jurnalist staç sunu və kif staq kürləri məhənəşdirmək üçün, üçüsü rejimlər təkiriyətlər. Amma o rejimlər işinə vurdu, bizim özünüzün ufacaq, jurnalistlərin özünüzün ufacaq. Çünki hansısa bir dövlət organuna gədiyim ki, jurnalistəsən az qala məmurla qarabəri açdırırsəm. Biz artıq sizin redaksiyadan aldığınız vəsəkiynə siz gədik, akilitərisədən keçə bilmiyəcəksiniz. Siz gədik, hansısa dövlət tədbirləri də işlək eləyə bilmiyəcəksiniz. Nünçün dövlətin məhənəyənəşdirdiyi organla vəsika almalısınız. O da bir kimə vəsika verəcək və kimə vəsika verimləcək. Bu, belə bir təxminəni mühüt yaranır. Bir problemi əllətmək üçün, evəsdə ikinci problemi yaranır. Buna bizdə deyilər. Qas düzaldən yerdə bu rəq gözlə çıxatəşsiniz. Həyumləlim, bu halda, bu xaistən yayımlanan televizyaların qarşını almak mümkün olacaq mı ki, hakimiyyət onlara qarşı olan televizyaların yayımını Azərbaycan'da dayandasın. Çünki bilisiz ki, gəliliyə YouTube kanallarından başqa, xaistən də Azərbaycan kanalları yayımlanır. Həlalə, oyunkanlar gençlənəcək. Düz oyunkanlardan bayaq mən deyim ki, qeyri qanlısullardan istifadə olunanlar da var. Də nə qədər bloklanmağın biz şahid olduğu dövrərdə, onların bir qanunu əsasaq olunacaq. Yəni, o viz mən yerini yətirəcək, həmin kanallara, qadanan olunmuş faktikoların, bloklanmış kanallara baxmanın ən müxtalif sulları var, və sulları getti işə bilmişlər. Əgər, izin tutaq ki, birinci qanunu qəbul elədiyik, 90-ci illərdə və ona xey düzənişlər elədiyik, 2000-ci illərdə və 10-15 ildən sonra kanunu dəyişmə, zəlulətliq yaranlısı, ehtiyacı yaranlısı, bu işə çox sürətməngidir. 5 ildən sonra yenə çox şeydən çəkir, dəyişəkir. Nen gecəlir, təyzən yen bir qan qəbul elədiyəcəlir və bir çox üsullar var ki, bir çox rabitə formalara var ki, onların qarşısına almak için Azərbaycan suluqdurlarla iqtudarında da deyir. Onların qanlarında çərşəsindən, çanarda da onlar. Amma mənfi cəhətləri nə olacaq tutaq ki, biz son vaxtlar müşahədi eləyirdi ki, daxili kanallara, internet kanallardan üçünə qəti sürəpək yedir, daxili kanallara tamasaçı üçləsi daha çox meyli eləyirdi nəyən ki, harcı kanallara, bir vaxtlar bizim misal olaraq deyir, amma dənkiq rəqəndə ölütü tutaq ki, bir vaxtlar bizim auditoryanın, internet kanal auditoryasının, məsələn, 70 faiz olduysa, indi faiz nəsbəti düşük təxminən, 60 faize elə bil ki, daxil də deyir. Daha çox vaxtları. Bu prosesi təsində çevirirək. Yəni, bələt bələt bələt bələt bələt bələt bələt bələt, bu kanalların hərmiyəti yoxdu, yenidən tamasaçlarımız hazi kanallar üst özəxiləv. Mən o prosesin gədəcəyəm gözlüyürəm, həbələt ucman edirəm, çünki beli olacaq daxil də məhqləsrəm daha böyüldükdür. Çünki həmi şey görəmiş, hərdə sərbəstdir, hərdə sözdəmək daha, imkanı daha genişdir, auditorya daha çox bura günəlir. Son illər 2018-ci ildən sonra belə deyir, daxili kanalların süzdəməyə imkanları ki, genişləndi, biz bu cüturyanın ahınının daxilə doğurumluğunun açıq aşqarını şahadə edildik. Manteoniklərdə göstərəkdir. İndi o prosesin yenidən tərsinə çönecəyini mən göstürürəm. Ayməl, bilisiniz ki, bu qanun həm də ölkənin dövlətdən informasiya tərkəsizliğini doğurmalıdır. Qanun da olan ürgün normativlər bu baxımdan düzgün abjektiv təsbit olunur mu? Abjektiv sisələrdə var, ən dazəsini aşan sisələrdə var. Abjektiv sisələr əlbətdə o bəlklərdir ki, onlar demək var ki, lütfen keçmiş qanun biləcəlikdə də, bu baxımlarda keçmişə çeviriləcək, qanun biləcəlikdə dəvzəksinə papırdırməm. Məhəyən, informasiya növləri, anlısılar ki, məhbulasıdırın. Sizə bir şey deyib. Burada daha çox onlara istinat verir. Əslində o informasiya təhrikləsizliğini təmin edirək, qanun bu qanun deyib. Diyicər qanun var. Ləsiq qanun var, həbbi vəziyyət qanun var, fəqılada vəziyyətlər qanun var, dini məsələr nə bağlı müddüralar var, cinayət məcəlləsi var, çox ki, inzibati, qətallar məcəlləsi var və s. Onlarda bunlar, informatika informasiya başdırma qandında qanunlar var. Onlarda daha çox bu əksində bu. Bu qanun, ölkənin informasiya təhrikləsini təmin edəcək qanun deyib. Burada onlara istinad eləməyolar, burada ünləm məsələrə al-sıra qanunlar var. Kankaristikə burada özəksini tahmin edəcək. Bu, bizə bilavastajı jurnalistikəyə və bilavastajı jurnalistilər daha çox ağır dolan bir məsələr deyib. Çox savun var, həməl, teşəkkü edəcək. Siz də savunun cumanə yiyəmki üçüncüsü bu təhirkənin hansı bir hissəsindən ələmə keşək edəcək. Teşəkkü edəcək, bir də savun.