 Inleiding van Verdenland-Huik Dit is een Liepevox-opname. Alle Liepevox-opname behoort tot publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te meld als je wilgig, ga naar Liepevox.org. Opname door Anna Simon. De lotgevallen van Verdenland-Huik door Jacob van Lennep. Inleiding. Brief van de heer P. en de uitgever tot inleiding dienende. Amsterdam. Den Blanco. Ik weet niet of ge van daarbij bekendzijd geweest met de oude jevrouw Stouwvagg, die nu ruim 12 jaren geleden in de ouderdoom van ongeveer 83 jaren hier ter steden ontslapen is. Zo niet, acht ik zo'n uiterst jammer, voor iemand als Gij, die in liefhebberzijd van onderzoek te doen naar min bekende bijzonderheden, het leven, het karakter of de lotgevallen betreffenen van vermaarde personen. Want zij was een levend repertorium van dergelijke aardigheden. Of schoon zelf, voor z'n veren mij bewust is, nooit enige buitengewoon-aventuren hebben er gehad, was zij, door de omstandigheden van haar levensloop, in betrekking geweest met een groot aantal van die personages, welke zich in de vorige eeuw in verschillende opzichten vermaardheid hebben verworven. Veel en hunnig had zij zelfs van haar bijgekend. Kikonka pokoviu pudevoir pokuritunu, zegt Lafontaine, en zij had een uitmuntend geheugen. Zij was tegenwoordig geweest, toen Voltaire in dit schouwburg bekroomd werd, en had Lodewijk de vijftunen zien uitrijden met Madame Dubarie. Zij had nekker zijn financieel stelsel hoeren ontwikkelen, en de graaf de Saint-Germain het toilet beschrijven van de kaiserin Helene en de inneming van Ackaron door Richard Léwenhardt. Er was, in Frankrijk vooral, bijna geen adelijke familie, waarvan zij niet de vertakkingen en opvolging kende, zo goed en beter misschien, dan die van haar eigen geslacht. Want ik heb nooit kunnen uitvoersen of zij van de medestichter de Zwitserse vrijheid al dan niet vermeende af te stammen. En zij waren in staat geweest aan de Pseudermarchieze de Créquis, menige dwaling aan te wijzen in de gedenkschriften die op haar naam zijn uitgevend. Zij kenden ook al de kleine anecdoten die ontrent de merkwaardige personen van het Franse hofteboek gesteld zijn. En menige daarbij die niet gedrukt staat, en welke zij onder vier ogen aan de uitverkorrende vrienden met zoveel bijzonderheden en lokale kleurwisten vertellen, dat men aan de echteheid daarvan niet doorstwijfelen. En Dick was overtuigd bleef dat zij het geen zijn mededeelte had bijgewond, of althans uit de eerste hand vernomen. Wat onze Nederlandse familie betreft, hoewel zij ruim 50 jaar hier af en toe had doorgebracht, was zij daar mede wel eens in de war. Niet dat men haar ooit op mislagen betrapte wanneer het de afkomst of vermaagschaping gold. Maar zij was, gelijks ook bij ouderlie de Meer het geval is, op het laatst van haar leven altijd geneigd een geslag te verspringen. Zodat zij mij en mijn tijd genoten tot de zonen onze grootvaders en de broeders onze tantes verhief. Het is waar dat een glimlach van hem wie de mislag gold doorgaans genoeg was om haar te herinneren dat zij zich vergisten en om tot rectificatie aanleiding te geven. Ge moet echt aan niet denken dat zij geen andere verdiensten bezat als die van veel gezien en opgemerkte hebben. Hoewel ook deze minder algemeen gevonden wordt dan mij wel denken zouden. Zij paarden aan een gezond oordeel veel solide kennis en was in de gelegenheid geweest daarvan voor haarzelfen en voor anderen een nuttig gebruik te maken. Etelijke jonge dames uit onze aanzienlijkste huizen waren aan haar onderwijs en leiding toevertrout geweest en menig verdienstelijk staatsman of geleerde, tans in hoge betrekking geplaatst, getuigd nog heden van het nutt dat hij als jongeling uit haar omgang of lessen getrokken heeft. En bij die verstandelijke gaave voegde zij, in weerweel van haar vogere bekendheid met vrijgeesten en filosofen, met kwakselver zijn roeis, in weerweel zelfs van het zwak dat haar was bijgebleven voor verschillende geschriften die met tans uit de boekkerij in haar vrouw verbannen zouden en vroomen godsdienstige zin. En haar werken, zowel haar zaar woorden getuigden, dat haar geloof vast was en op een onwankerbare grondslag gebouwd. Haar karakter was vrolijk en opgeruimd en tot haar einde toe bleef haar het levenige, ja ik zou zeggen, het kinderlijke van een jong meisje bij. Vandaar dat zij zich somtijds op een kluchtige wijze recht boos kon maken. Bijvoorbeeld wanneer ze iets gelezen of gehoord had dat niet strookte met het geenzij begreep en volhield waar te zijn. Of wanneer iemand een regel uit een dichtwerk verkeerd aanhaalde, of die niet aan de rechten maker toeschreef, ofwel zijn onkunde aantoondend omdat het juist de getal kinderen door Louis XIV bij mevrouw de Montespan verwekt. Maar de lieden op wie zij het voornamelijk geladen had, waren onze hedendaagse boekverkopers, met hun flickerende stereotypen, hun miniatuur uitgaven en hun complete werken in één deel. Zijn om het zeer kwalijk dat men aan oude lieden weer gezicht begon te verzwakken en die toch buiten lectuur weinig andere troost konden vinden, juist die enige uitspanning zo moeilijk maakte. Zij bleef dus de vierde edities voorstaan en, behalve de huisbibel, kom men ook doorgaans op haar tafel een katz in dat formaat aantreffen, ofwel de vrijste en duidelijkst uitgaven der Franse puikdichters. Ook met onze hedendaagse muziek kon zij het mij niet vinden. Ze haalde de schouders op bij de roulades en theoritures die tegenwoordig bij geen aria ontbreken en beweerden dat men alle lievelijkheid, alle gevoel had verbannen en opgeofferd aan de zucht om te schitteren en moeilijkheden te overwinnen. Terwijl daar aan tegen gelijk zij volhield, de muziek die men in haar jeugd maakte tot het hartsprak en verstaanbaar was. En tot bewijs van haar stelling gebeurde het wel eens dat zij de reden tussen besloot door met een nog vaste en zuiveren, hoewel verzwakte stem, een aria uit Blaisebabe, of Letrofermier te zingen, of Littjestenurien, welke zij van haar gootmoeder gehoord had en die dus, behalve de overige verdiensten, ook die daar nieuwheid bezaten. Voor z'n verre immers in de muziek hoge oudheid het nieuwste is dat men horen kan. Haar huishouding bestond uit twee oude meiden en een kat, maar er was geen papagaai die de mensen met zijn dom gesnater in de rede viel, nog kanarievogel die alle conversatie met zijn schelgezang onmogelijk maakte. Ik herinner me echter dat ze lange tijd een goudvindbezat, die twee of drie van haar lievelingsdeuntjes verloot, maar het was een wel opgevoede muzikant die zich, evenals alle verdienselijke virtuosen, niet horen liet tenzij hij eerst enige manen daartoe was aangespoord. Wat de kap betreft, het was geen oude, dikke, loge, vetgemeste pannenlikker, zoals men die gewonelijk bij bejaardenvrijsters plaatst, die de dag doorbracht met om kussen te slapen en met de lekkers de beetjes gevoet werd. Maar het was een joen, vlug, geestig diertje, met een glinstigende zwarte vacht, en een uitzicht zo schander en vernuftig als dat van de wijd waarom de kater moer kan geweest zijn. En zijn meesteres bedierf hem volstrekt niet, maar behandelde hem gelijk men een dartels spelend kind doet, aan het welk men gepaste toegeventheid bewijst, toch dat men tevens in ontzacht weet te houden. Het was een lust om te zien hoe aardig ons busje, urenlang met het kluurgaren van zijn meesteres, of met de rotting of de handschoenen van de bezoeker wist te spelen, en welke een prettet vond in dergelijke vermaken. Hoe het over de schoorsteemmantel, tussen al de flakons, kopjes en vaasjes doorheen en weder liep, zonder iets aan te raken, laat staan te beschadigen. Het zou de kunstsenaren die op eieren dansd beschermd hebben gemaakt. Mijn kond dus met een gerust geweten, en zonder beschildigd te worden van zich aan vleierij over te geven, met de losspraken instemmen, welke me je vrouw Stouwfacher aan haar lieveling gaf, en ook Garnen had, dat er door anderen aangegeven werden. Ik zal hier nog bijvoegen dat Poes geen legaat heeft gehad. De goede jevrouw wist wel, dat het, ook na haar dood, en zolang haar beide oude, getrouwen, dienstmaagden leefden, aan niets gebrek zou hebben. Maar gezuld mij vragen wat u dit alles aangaat, en waarom ik u u een tijd oontroof, door u over de kunstjes van de Poesmijner oude vriendin te onderhouden. Ik zal u openhartig de reden van zeggen. Het is mij, uit het genik zo dagelijks lees, genoegzaam gebleken, dat het door alle schrijvers van naam en gezag, als een vereiste wordt aangemerkt, nimmer ter stond plompweg met de deur in huis te vallen. Maar eerst enige omschrijving en inleiding te bezigen, bestemt om de nieuwsgierigheid te prikkelen, en voort ongeveer dezelfde dienst te doen, welke de pastijdjes en croquetters bewijzen, wanneer zij het gebraad vooraf gaan. Het voorbeeld die er door luchtgeschrijvers wilde ik volgen, en nu daarom met mevrouw Stouwfacher en haar Allentour bekend maken, al voor onzeker toe overging, om me het onderhoud te verhalen, het welke ik eens met haar had, en waar aan dit geschrijf zijn oorsprong verschuldigd is. Het was op een voorjaars achtermiddag. Ik had, gelijk ik meer balend deed, wanneer beroepsbezigheden mij in de stad hielden, het middagmaal bij haar genomen, en zat, in afwachting daar koffie, tegenover haar voor het open raam een pijp te roken, maar toen ze mij altijd aanspoorden, erbij voegende dat de tabakslucht zulke aangename herinneringen bij haar opwekte, terwijl zij dan aan haar vader dacht, die kapitein bij het regiment Waldeck was geweest, en die zoveel van roken hield, dat hij de pijp zelfs niet uit de mond nam, wanneer hij een schoon hemd aantrok. De oude jevrouw zat over mij, de eenweinig van de jichtgezwollet voeten op een met groen, baai overtrokken bankje houdende, en knoorde van tijd tot tijd op de nieuwe wetsen filtreerkannen en de koffie die niet lekker wilde. De kat was op de tafel gesprongen, en vermaakte zich met de sleutelbos, die aan het thinnen koffietrommeltje hing. In de uitspanning welke zij nu en dan staakte, om naar buiten te zien, en aan de vogeltjes, die de periboom voor het raam op en afvlogen, een blik toe te werpen, die zoveel aanduiden, als dat indien zij het fatsoenshalven niet liet, zij wel eens jacht op hen zouden willen maken. We hadden een post stilswijgend overalkanden gezeten, in die aangename, rustige gemoetsgesteldheid, welke zo bevoordelijk is aan de goede spijsvertering, en waarin men zonder de hersens met enig bepaald onderwerp te vermoeien, de schakel der gedachten volgt, die zich vanzelf ongezocht in het brein ontwikkelen. Ik recapituleerde bij mijzelf het geenzime aan de dus had verteld, betreffende de mislagen en logens voorkomende, in zekere onlangs uitgekomende gedrengschriften, welke ik haar geleend had, en die mij in de gelegenheid hadden gesteld, opnieuw haar zaakkennis en geheugen op te merken. Weet je wat mij verwondert, zei ik eindelijk uit mijn mijmering ontwakende, wat, dat ik niet liever de koffiekoek gelijk ik vroeger plachten doen dan een filtreekant te gebruiken? Ik heb het wel komen gelijk. Nee, lieve vriendin, ik heb niets betreft nu koffie aan te merken, die reed zulke aangename geuren begin te verspreiden, dat naar mijn overtuiging het plechtige ogenblik van inschijnken niet ver mee verwijderd kan zijn. Maar ik wilde u mijn bevremding te kennen geven, dat iemand die zoveel gezien en gehoord heeft, waarvan wij ons niet dan door valse of gedeeltelijke opgave een denkbeeld kunnen maken, die zulke uitmuntend geheugen heeft en de pen bovendien zo goed te hanteren weet als hij, er niet meer aan gedacht heeft zelf eens gedenkschriften te schrijven. In waarheid mijn best te be, ik heb in mijn vogere betrekkingen wel wat anders te doen gehad als meemorieën te schrijven, en op mijn jaren betaamt het eer dat mensen met de toekomst dan met het verleden de bezig houden. Nu ja, maar nu doet ge zulke een grote sprong, zo gij op uw vijftigste jaar begonnen waard, zou het geen ruimde tijd hebben gehad, enige boekdeelijke te vullen. Hoor, ik heb nooit verlangt mij een naam te maken, en al wat ik begier is na mijn dood vergeten te worden. Voei, gewet te goed, dat er mensen genoeg zullen zijn bij wie gij een gezegend aandenken zal blijven, en het zou u zelfs leed doen te denken dat u u vergeten kon. Kom, kom, gekheid, gewet wel dat ik het in die zin niet meen, maar wil ik u niet zeggen, waarom het waas in mij zou geweest zijn als schrijfste op te treden? Zoals gij mij nu kent, houdt gij ervan mij te hoeren keuvelen en somtijds misschien wat doorslaan. En later als ik dood ben, zult ge, vertrouw ik, wel eens aan de oude juffrouw denken als aan iemand die nogal wat van de oude tijd wist te vertellen. En mogelijk gebeurt het dat gij nu en dan aan deze ofgene die verkeerd onderricht is, toevoegt hoe je vrouw Stouwvaggig, die het wel wist, dat verhaalde. Maar zo ik gedenkschrift had uitgegeven, dan waar ik niet langer de oude juffrouw meer, die men op haar woord geloofde, maar een schrijfster, die elke de recht zouden hebben met aanmerkingen en kritieken op het lijf te vallen. Spreek me niet tegen, vervolgde zij, zine dat ik het hoofd schudde als iemand die niet overtuigd is. Ik weet het beter. En dit waren niet alles, maar ik zou geen genoeg geluk uur meer met u of mijn andere goede vrienden hebben. Tans mag ik u nog de een of andere anecdote vertellen die jij tien of meermalige woord hebt, maar waar jij de beleefheid hebt na te luisteren, alsof zij uw geheel nieuw voorkwam. Maar stond u eens gedrukt, dan zou ik immers de mond niet meer deur veropen doen, om over oude zaken te praten uit vrees dat iemand mij op mijn boterham zou geven, ja, dat hebben we gelezen, blad zij de 58 van het eerste deel. Nee, nee, dat niet. En dan is er nog iets, ik heb met heel wat rare potentaten en stoethalspels omgegaan en hen in hun dagelijks bedrijf gezien. En of schoon ik er geen kwaad in zie over hen te praten en het zelfs gaar in het doen, zo heb ik er nooit van gehouden om dat genen publiek te maken wat tot het private leven van personen hoort. Het komt mij althoos voor dat nog nekkig, nog delil, nog madame de fan, zich in mijne tegenwoordigheid zo zouden hebben uitgelaten als zij deden wanneer zij vermoed hadden dat ik hun gezichten later openbaar zouden maken. Er is iets heiligst naar mijn oordeel in een gemeensaam onderhoud en daarvan mag geen misbruik gemaakt worden. Dat ben ik niet met u eens, waarom de mannen behooren tot de nakopelingschap en zij zijn er zelfs over het geheelmede gestreeld wanneer men aan het geen zij gezegd of gesproken hebben waardig genoeg hecht om het bekend te maken, zelfs dan als het hen niet tot eer verstrikt. Zij hebben allen een weinig van de eidelheid van Herostratus weg en wanneer men slechts van hen spreekt kan het hun minder schelen, hoe. Ieder heeft zijn er inzichten maar ik heb me niet geroepen geacht om iets te doen waar ik mijn gevoel tegenop kwam. Dan is het jammer dat je geen roman geschreven hebt waar je u kennissen met verandering van naam, tijd en zovoort in te pas had gebracht. Mijn lieve P gevegeet dat die kleine bijzonderheden die tans aan u en andere belangrijk voorkomen omdat ze belangrijke personen betreffen of wel omdat ik er zelf ingemoeid ben, al haar aardigheid zouden missen indien zij betrekking hadden op onbekende. Er zijn zeer weinige zogenaamde vernuftige gezichten zeer weinige merkwaardige voorvallen die hun waarde niet grotendeels ontlenen aan de namen die ermee de gemoed zijn. Zou iemand zich bijvoorbeeld de moeite ooit getroost hebben om de zouteloze kringslagen op te tekenen of na te schrijven die men aan Cicero toekent indien gij of ik die gezegd hadden en echter vinden wij die in al de schoolboeken. Ik bekend gaarne dat gij dagelijks betere dingen voorbrengt dan al wat wij van die aard in de klassieke oudheid aantreffen en juist daarom verbeeld ik mij dat gij gebruikmakende van de bouwstoffen die gij hebt een zeer onderhoudend boek zoud hebben kunnen schrijven. Het is mogelijk ik heb het nooit beproefd en in alle gevallen weet ik niet of het mij gelukt zou zijn langs de door u aangewezen weg. Want het is niet genoeg steen en kouk te hebben mij moet ook de bekwaamheid bezitten van die aan één te voegen indien men er een huis van wil bouwen en al heb ik nog zo een voorraad anecdoten en grappen ik diende een lijst te hebben om die in te plaatsen want je zou toch niet begeren dat ik een boek schreef alleen om de mensen aan het lachen te maken en dat dienen toch wel een zekere zede leer bij te komen. Hmm, zei ik glimlachende die zede leer van de romans. Ja, ik weet wel dat men daar tegenwoordig niet meer om geeft en dat al dan de Franse boeken van die aard zijn dat men zich bijna schaamt die gelezen te hebben. Nu, voor mijn part ik lees je niet ik hou me bij het ouden. Er valt zeker niet veel op te roemen zei ik mij vermakende met de drift waarmee de zij sprak maar vervolgde ik haar vilende plagen door een van haar lievelingsschrijvers aan te vallen daar is Vilding met wie jij nogal op hebt die is dan toch ook niet bij uitstek kies in zijn toneelen. Dat weet ik wel en ik zou u ook niet zeggen dat jij Tom Jones aan uw dochter ter lezing moest geven maar indien jij beweert dat het boek geen goede zede leer heeft dan zeg ik dat hij het nooit met aandacht gelezen hebt. In den Vilding zijn helpt nu en dan laat struikelen en daardoor in een noodzakelijkheid vervald van beschrijvingen te geven waar sommigen zich aan ergeren dan dient hij zijn lezer later het tegengift voor door hem de rampzalige gevolgen aan te tonen die onvermijdelijk uit het inwilligen onze verkeerde neigingen ontstaan. Daarom acht ik het boek zo hoog omdat het bestendig strekkende is om de grote en nooit genoeg herhaalde waarheid te verkondigen dat het kwaadde altijd zijn meester loont. Zie daar een waarheid liever je vrouw die zo oud bakken is dat mijn raam begint te twijfelen en rechtuit gezegd ik behoor onder die twijfelaars. Want wordt niet door de stelling dat deugd en misdrijf beide reeds hier op aarde vergolden worden de leerder vergelding hierna maar als merkelijk verzwakt. En leert ons ene misschien ook wat oud bakken ondervinding niet dat de boze dikwels ongestoord de rijkste segeningen geniet terwijl de brave in armmoed en lende zucht en met allerlei tegenspoedende camping heeft. Tot op zekere hoogte geef ik dit toe maar ik verzoek u wel op te letten dat ik geen sindsbeweerd heb dat het goede zowel als het kwaadde hier beneden beloond of gestraft wordt in de zin die gij er aan hecht. Ferra van dien dat geschiet eerst in een volgend leven maar alleen dat elke date die wij verrichten haar natuurlijke onvermijdelijk gevolgen met ze brengt die somtijds wedderswaar geheel anders zijn dan men die zich voorstelt maar die niet te min leersaam zijn en blijven voor de opmerksame beschouwig. Het mogen de bozen want ik wil u redenering eens volgen of schoon ik anders niet houden van die peremptuare manier om de mensen in twee delen te scheiden goede en slechte. Ik heb nooit zulke volslagen schelm gekend of hij ook zijn goede zijde en de beste mens daarom tegen zondigd ook nog dagelijks. Het mogen zoals ik zei de bozen wel gaan. Hij mogen zelfs de stem van het geweten smoren het geen ik ook al met geloof want daar is poes die kan ik het altijd aanzien als hij gesnoept heeft aan de schuwen en verlegene houding die hij dan aaneemt en zo een poes een conscientie heeft dan heeft de mens erin a pluie voor de raison. Maar het gedaane kwaad zal niet te min gevolgen hebben die hem soms na jaren en op het onverwachts voor het aangesicht zullen springen en lastige ogenblikken bezorgen. Met het goede dat men verricht is het of liever schijnt het niet volkomen zo gelegen maar behalve dat zich bij het beste dat wij verrichten altijd iets menselijks paard en wij eigenlijk niets wesendlijks goed kunnen uitrichten maar altijd als onnutten dienstgnechten zeer achterlijk blijven zo leert ons de ondervinding dat men het goede om zichzelf moet doen en niet om het loon dat er uit voorkomt en dat miscanning, ondankbaarheid, terugzettingen enzovoort ermenigmalen de gevolgen van zijn. Nog meer men kan wel dadelijk bepalen en men doet het ook genoeg welke daad verkeerd is geweest maar even min als men de drijf verikent welke iemand tot zondag aangezet hebben en hem tot verschoning kunnen strekken even min kan men beoordelen of de oogesschijnlijk goede daden altijd even zuiver in haar oorsprong zijn en of die zogenaamde leidende deugd haar tegenspoeden niet veelal aan zichzelf te wijten heeft. Ik voor mij geloof niet aan die heel brave lieden die tevens zo heel ellendig zijn. Wanneer men hun geschiedenis wel kende zou men dik was vinden dat de rampen waarmee ze te worstelen hebben haar oorsprong hebben in verkeerde en vooral in domme streken voegen geplicht. Ik ben het in vele opzichten met u eens maar ik bid u, zeg het niet over luid want wat werd er van het middenleiden en van de liefdadigheid in die mensen gerecht had achten elke behoefte ge toe te voegen dat hij door eigen schuld ongelukkig waren? Wel, bedankt dat hij daardoor juist een dubbele aanspraak op ons middenleiden heeft. Ja, maar daar heeft haar weinig aan zodat de liefdadigheid niet bij komt doch, om tot ons onderwerp terug te keren jij zou dus denken dat wanneer men haar klein iemand geschiedenis wist men de bron daar wederwaardigheden die hem treffen altijd daarin zou kunnen terugvinden even als men op een landkaart de oorsprong in een rivier kan opspoelen. Hou wat, gekeer mijn stelling om en dat is mis. Even als de oorsprong die jij zoekt soms buiten de kaart gelegen zijn even zo kan de aanleiding van een ramp die ons treft van buiten komen maar ik heb bewilderd elke dat die wij verrichten tot de minste onvoorzichtigheid toe ons of onmiddelijk of later op rikt en dat elke levensgeschiedenis met naar waarheid geschreven ons daarvan getuigenis geven zouden. Nu, ik zou graag een zodanige geschiedenis zien. Ik zou gemakkelijk aan uw verlangen kunnen voldoen. Wilde je de goedheid hebben in van de schel te trekken? De meid kwam. Fremmetje, zei de mevrouw Stouwfacher, haar de sleutelring geefende, ga eens op de bovenachterkamer. In de tweede kast van het raam af op de vijfde plank van onderen af ligt een pakket met roodband onmonden. Haal mij dat eens hier, maar denk eraan de knippen te sluiten als je de kast weer dicht doet en neem het koffiegoed maar weg. Meneer drinkt toch niet meer. Ze hier, vervolgde zij toen zij het gevraagde uit de handen der dienstmaagd bekomen had. De geschiedenis waar ik u van sprak. Hij die de hoofdpersoner van uitmaakt, begin een kleine, zeer verschoonbare onvoorzichtigheid die voor hem een bron was van verdrietelijkheden en ongenoegen. Anderen, daarin voorkomende, begin een grotere dwaasheden en ook zij moesten er gevolgen van dragen. En de geschiedenis van de geschiedenis? Geen weet dat ik vroegere jaren enige tijd bij de familie A als goevernante heb doorgebracht. Wij zagen dik was de heer X, die aan het hoofd stond van een pluyent huis van negotie. Hij was daarbij een groot minnaag en voorstander der letterkunde en hield er veel van met mij over de daartoe betrekkelijke onderwerpen te redeneren. Eens dat wij verromant spraken en ik mij ergerde over het onwaarschijnlijker der meeste voorvallen die ons in dat slag van werk het worden opgedist. Oetroeveraton, de romanesque, si sened en le roman, vroeg hij lachende. Ja, zij dik, dat is even als de boef die vroeg waar de valse edetoedienen als mensen niet gebruiken mocht. Maar vervolgde hij, ik beweer dat vele dingen die ons in het dagelijks leven gebeuren, zo vreemd, toevallig of zonderbaar zijn dat zij in een roman vermeld met de naam van onwaarschijnlijkheden zouden bestempeld worden. Le vre, peu c'est voix netre, pa vres en blable, zij dik. Maar vroeg er erbij, dat het niet om een enkele onwaarschijnlijkheid, waarom de opeenstapeling van onwaarschijnlijkheden was dat ik de meeste romans veroordeelde. Nu, zei de hij, zo ik op uw discretie staat kon maken, zou ik u een handschrift kunnen doen zien, enige voorvallen behelzenen die mijn eigen grootvader zijn overkomen, en waarin zovele toevalligheden en vreemde ontmoetingen voorkomen als men die nauwelijks in een roman zou aantreffen. Ik betuigde hem mijn verlangen om dat handschrift te lezen. Hij voldeet aan mijn wensen en ik moest hem na de lezing toestemmen dat hij de waarheid gesproken had. Ik verzocht hem afschrifter van te mogen nemen. Daar heb ik niet tegen, zei de hij, op voorwaarde dat gaat aan niemand laat lezen, althans in de eerste veertig jaren niet, want er zijn te veel personen ingemoeid, weer kinderen of kleinkinderen nog leven. Wat later gebeurt kan me niet schelen, al wil men het uitgeven, want dan zullen de daarin voorkomende portretten wel niet meer dan antiquiteiten zijn. Ik beloof dus ook eens, en deed nog meer. Ik veranderde al de namen, ten einde niemand die bij toeval het stuk in handen kreeg zou weten of het waar, dan wel verzonnen waren. Nu zijn die veertig jaren om, en ik wil niet dat men het na mijn dood onder mijn papieren vinden. Hij mocht eens denken dat het eigen compositie waren. Neem het dus en handel ermee naar welgevallen. Ik aanvaardem het getigheid het aangeboden geschenk en las het zodra ik thuis was met belangstelling. Of echter de veranderingen, welke het oorspronkelijke heeft ondergaan, zich alleen tot de namen bepaald hebben, en of me je vrouw Stouwvagg er niet hier en daar een weinig uit haar eigen brein heeft tussengevoegd, wil ik niet beslissen. Het laatste meen ik vooral daarom te moeten geloven, omdat schoon haar nauwgezetheid zover is gegaan dat zij alle jaartallen en data heeft weggelaten, en hier en daar bij toespelingen op bekende gebeurtenissen, bij het schetzen van sommige zeden, gebruiken, klededrachten enzovoort, ja, bij het doen van enkele aanhalingen, het ene van de voorkomt dat mij toescheen niet tot de tijdvak waarin het verhaal er voor valt, maar iets vroegig of iets later thuis te behooren. Ik had echt er geen gelegenheid met je vrouw Stouwvagg er deswege naden te onderhouden, daar ik haar niet weder alleen aantrof, en zij kort daarop, tot bitter het roefheid van haar vrienden, tot een beter leven werd opgeroepen. Ik was het gehele handschis vergeten toen het mij deze dagen bij het opruimen van oude papieren onder de ogen kwam. Bij de herlezing schen het mij toe dat wel ligt diezelfde vreemde avonturen met welke lezing ik mij vermaakt had, ook bij anderen enig belang zouden kunnen wekken, en dat, na verloop van zovele jaren, geen zwaardigheid meer bestond, omdat geschiedenis van de heer Ferdinand Huik, gelijk hij door mijn je vrouw Stouwvagg, herdoopt is, wereldkundig te maken. Daar uw naam echter meer dan de mijne in de letterkundige wereld bekend is, wend ik mij tot u, met de vraag of gij de peedschap over het papieren kind wilt opnemen, overtuigd dat enzovoort, uw vriend, Pee. Dat ik aan de verlangen van mijn vriend voldeed blijkt uit de na volgende plaatszijde. Ik bekend echter dat ik niet zoveelkomen gerust ben om trede echtheid van het werk als mijn vriend schijnt te zijn. Ook heb ik mij je vrouw Stouwvagg niet zoveel naarbij gekend, als hij, en durf is niet beslissen of haar waarheidsliefde zoverig ging dat zij nooit knollen voor citroenen verkocht, en somtijds reist bij mij het vermoeden op of zij, ondanks haar betuigingen van het tegendeel, niet eens in haar leven tot de verzoeking vervallen is van een romant te schrijven en, hoewel huiverig om die bij haar leven uit te geven, echter heeft willen zorgen dat hij na haar dood het licht zagen. Wat hiervan zij, ik geef het boek zoals ik het ontvangen heb, en heb er niets aan veranderd, zelfs de spelling niet. Waarom trent ik moet doen opmerken dat mij je vrouw Stouwvagg overal de klankloze ee achter het onbepalend lidwoord en Velal ook achter de possessieve weglaat. Tenzij wanneer het eerst een telwoord wordt of wanneer de laatste bijzondere nadruk vereisen. Zij schreef misschien niet volgens vaste regelen, misschien meer dan zijzelf bewist, maar zij volgde in alle gevallen haar gehoor en, voor zover men schrijven moet gelijkman spreekt, geef ik haar daarin geen ongelijk. De uitgeving. Einde van de inleiding. Deze opname bevindt zich in het publieke domein. Hoogstuk 1 van Verlidantheuik. Dit is een liepenvoxtopname. Alle liepenvoxtopname behoort als publieke domein voor meer informatie, hoe om je aan te melden als gawilligig, ga naar liepenvoxt.org. Opname door Anna Simon. De lotgevallen van Verlidantheuik door Jacob van Lennep. Eerste hoofdstuk, waarin onder meer andere wetenswaardige zaken het portret van de held deze geschiedenis gevonden wordt. Dik was mijn kinderen, wanneer bijna afloop van de avond is een nauwwerk ging om de hartsloten en ik nog een laatste pijp stopte, terwijl uw lieve grootmoedig, half wakend, half slapend, nieuwe hieldjes en de verstetende kauwtjes daar kleintjes bereiden en één van u mij met een vleijende stem toeriep. O, grootvader, vertel het nog eens wat van de carnaval de Venetian of van de landgraaf van Hessen of van de Frankfortermis. Heb ik aan uw nieuwsgierigheid voldaan en uw enige de belangrijkste episode verteld van die reis welke ik als jongenling door Duitsland en Italië deed? Nou ja, zo, medegmaan, heb geen naar het gepraat van de oude man geluisterd, dat jij op het laatst mijn ontmoetingen en wederwaarigheden zo goed en beter gekendet dan ik zelf en vaak wanneer mijn doorouderdom enigszins verzwakt geheugend de kort schoot mij de kleine bijzonderheden herinnerd het welke tot aanvulling mijn verhaal moesten strekken. Nimmer echter heeft een uurig mij ondervraagd betreffende het geen mij naar mijn terugkomst van die reis overkomen is. Waarschijnlijk omdat jij, wetende hoe calm en rustig ik, celet mijn huwelijk de dagen mijn slevens in de schootmijdshuisgezins gesleedte heb, verondersteld het dat ik te huis komende, zomaar dadelijk een vrouw aan een aanzienlijk vermogen gevonden had en dat geen zorg nog wederwaardigheid die dagen van kanten was vooraf gegaan. Intussen bedriet jij uw zeer en het tijdvak dat onmiddellijk op mijn reis volgde was het gewichteste en in zijn bijzonderheden het belangrijkste meins levens. Dat ik er tot heden niet meer over gesproken heb en ik ook tans in plaats van uw de voorvallen die daarin plaatsvonden bij mondenmede te delen die je geschriften stel, ten einde gij die na mijn dood zou kunnen te weten komen, moet gij niet aan een dwaze geeld toeschrijven. Ik had daar een gezonde reden toe. De gebeurtenissen waarbij mij de omstandigheden een werkzame rol deden spelen of wie hier invloed zo krachtdadig op mijn volgende levensloop werkte waren van dienaart dat zij deels uw jeugdige verstand te boven gingen, deels voor uw grootmoeder te droevige herinneringen opwekten. Ja, ik zou die geheel aan de vergetelheid opgeofferd hebben, waar het niet, dat gij na ik mij voorstelde bij het voorderen in jaren daaruit nutteles en lering zou kunnen trekken. Ik heb daar halve mijn herinneringen zoveel in mij was bijeen verzameld, ten einde niet te vergeten van hetgene in verbandstaat met de lotgevan welke de na volgende bladen zullen bijhelzen. Of schoon ik voor u schreef en u steeds gedurende mijn arbeid voor oog had, heb ik ter vermijding der verwarring welke door het gebruik der tweede persoon zo licht omstaan kon in een verhaal waarin zovele samenspraken zijn ingelast. Dat verhaal zodanig ingreegt als schreef ik voor dat groot publiek jegens het welk men uit eerbied altijd de derde persoon moet bezigen en welks welwilendheid ik die niet weet hoe het tafel of morgen dit geschrijven onder de ogen krijg ik aan bij deze inhoep. Het was in de zomer van het jaar 1700 en nog wat dat ik na een afwezigheid van twee jaren de vaderlandse grondweer er betrad. Een oud oom van mij die te leiden woonde en bij wie ik gedurende mijn academie jaren laagelijk zijn huis verkeerde en die voor het einde mijn studie overleed had mij een vrij aardig sommetje gelegateerd onder voorwaarde dat ik daarvoor een reis naar Italië zouden doen iets het welk hij bij zijn leven altijd hoogst noodzakelijk placht stellen om de jeugd te vormen. Hij zelf was nooit verder dan een haag geweest en zijde altijd dat het hem speet. Of schoon ik de reden nog niet begrijp welke hem die ongehuwd en onafhankelijk was heeft kunnen terughouden van datgene te doen wat hij anderen aanpreest. Verschillende oorzaken hadden mede gewerkt om mij langer te doen uitblijven dan de koerspronkelijk van mening geweest was en onder die oorzaken waren daarna volgende de voornaamsten. Tussen het Handelshuis van Bempten van Bajen en Co. te Amsterdam en een anderhuis te Livorno hadden, zijde het een geruimetijd over een netelige handelsquestie briefwisselingen bestaan welk tot geen beslissing leiden. Daar nu een minor tantus in het eerst genoemde huis een groot gedeelte van haar vermogen had zitten schreef zij mij of ik ook kant zou zien de zaak gedurende mij verblijven in Italië in het effe te brengen. Ik had, bij geluk, juist kennis gemaakt met één der deelgenoten der Livornose firma en bij nog grote geluk zijn gunst en vertrouwen gewonnen zodat ik minder de gevolgen van mijn bekwaamheden als gevolgmachtigde dan omdat ik met een rekkelijk man te doen had die reden wist te verstaan volkoon mocht slaag in het terstand brengen in er schikking waarmee de beide partijen tevreden waren. Hiermee de echter was hoe vlot het ook ging toch altijd een vrij lange tijd verlopen. Mij een paar maanden later de napels bevinden ontmoet ik de Jonker van Ipendaal een hoogt-bemindelijk jongeling die, evenals ik, voor zijn genoegen reisde en wiens kennismaking mij ten uiterste welkom was. Wij vormden het besluit onze reis gezamenlijk voor te zetten. In Sicilien overviel hem een kwaadaardige ziekte welke van langer duur werd en waaruit hij slechts langzamer stelde. Het spreekt vanzelf dat ik mijn vriend een reisgenoot niet verliet en hem zo trouw ik kon oppasten en verzorgden. Maar dit onvoorzienend toevall vertraagde mijn terugkomst opnieuw. Des te zoetig was na een zo lang uitblijven ons beide gevoel toen wij voor het eerst wedig over Munseland teruggekeerd de moedertaal. Al was het dan ook met de overreisels het toonval hoorde spreken. En met aandoening was ik een dag later getuigen van de heugelijke vereniging mijn reisgenoot met zijn familie die een ridderhofstad aan Genenzijde van Amersfoort bewoonde. Ondanks mijn vrijnatuurlijke begeerte om mijn weg zonder oponthoud te vervolgen ten einde hetzelfde geluk de smaak in dat mijn vriend was te beurtgevallen kon ik zijn dringend aanzoek niet weerstaan om nog die dag met hem te blijven doorbrengen en deel te nemen in het vrolijke familiefeest waarop zijn behouden terugkonstrafiert werd en het welk volgens de uitdaging der blijde ouders niet volkomen zou zijn in die reisgenoot van hun zoon Raamon Braak en zij de gelegenheid moesten missen om mij te bedanken voor de trouwe verzorging van hun Edeward. Ik kan niet anders zeggen of niet tegenstaande mijn gedachten meestal te Amsterdam waren ik deed eer aan het maal en vergaste mijn recht op de zo lang ontbeerd de dorpechtjes op het heerlijke rundvlees en de geurige fruit die mij werden toegediend. Want welke voordelen ook de hoogtuidse keuken mogen hebben ik gaf toch aan de Hollandse pot de voorkeur en groeten elke mondvol die ik nam met hetzelfde vermaak waarmee ik een lang gemiste vriend de handgedrukt zou hebben. Kom, nog een glas boegonje riep mij de oude dikke landedelman toe terwijl zijn bolle wangen gloedend van het geluk dat hem de wederkomst van zijn zoon verschaften en van de herhaalde offers aan baggers gebracht. Deze wijn kan nu geen kwaad hij is van het echte merk en niet van die zure klerenwijnen waar men in mijn jongetijd niets van afwist en waarmee hij met ons nu in de kleren wil steken. Kom, man jonge, de gezondheid van uw vader. Lang mogen hij leven tot heil van Amstelsburgerei en tot handhaving daar goede juicitie. Van Harta Garnen, zeiden de oudste broeder mijn vriend zijn glasvullende en dat hij er spoedig in mogen slagen die gevreesde zwarte piet meesaat te worden die, gelijk men zegt, de verstroaide bende vanwijl Jacob heeft verenigd en er het sticht mede afloopt. Wel zo, zei de lachende Edewacht, wild gij die eer aan onze stichtse baljuwen niet gunnen? Is dat nu een wens voor de erf genaam in haar heerlijkheid welke het recht van hoge en lage juicitie bezit? Maar genoeg daarvan. Moeder zet het hoofd en leentje wordt bleek wanneer wij zo van dieven spreken. Ik laat de hoofd schouten daar, Verenigdland, en drink de gezondheid uw zwaardigs. En deze dronk, vervolgde de baron, zijn geledigd glasvullende, wijde ik uur braver moedig. Het was reeds de derde reis dat de goede man al de leden mijn familie met zijn toosten gelijk mijn ditans noemt, was rond gegaan en ik begon te vrezen dat de gezondheid van de mijnen mij nog zik zouden maken. Ik verzocht dus, zodra ik mijn glas geledigd had, onverlof van mij naar mijn kamer te mogen begeven tot verschoning bijbrengende dat ik de volgende dag wilde ik nog met de avond thuis zijn vroeg tijdig vertrekken moest. Het blijft al nu vast besluit ons morgen te verlaten, vroeg de oude heer. Hoe edelijk kan zelf ik beoordelen of ik mijn vertrek langer mag uitstennen. De jonge heer heeft gelijk, zei de mevrouw van Iependaal, en hoe garene wij langer zijn gezelschapshouden willen genieten, mogen wij hem echter niet tegen zijn zin hier houden, daar wij aan ons eigen hart kunnen gevoelen hoe zeer zijn familie naar zijn terugkomst verlangen moet. Wij zouden het ook niet aardig gevonden hebben, in die men onze een waard langer van huis gehouden had. Met deze woorden drukte zij de hand van haar teruggekeerde lieveling. Gij hebt wel gelijk moedig, zeiden deze, haar omhelzende. Ik vind mij nu zo gelukkig en zou ik dan mijn vriend beletten dat zelfde geluk zo spoedig mogelijk te smaken. En hoe denk jij de reis te doen, voeg mij de baron. Mijn voornemen is te voet tot naden en verder per schuil te gaan. Te voet, zei de oude heer lachende, gestijd dunt mij ook van de leer, haast u langzaam. Verbruid, waar ik in uw plaats en de zoon van een rijke Amsterdammer, ik nam de Amers voort een wagetje bij Jan Stoffels, die rijdt flinke paarden en dan, voortkoetsier, de zweep erover gelegd en dubbel drinkgeld zo hij dubbelers voet maakt. Ik geloof, merk de glimlachende, de oudste zoon aan, dat onze vriend Ferdinand een kleine huigelaar is en als er een postel bij zijn vader thuis wil komen, om hem te doen denken dat hij op zijn gansenreis althoos zo zuinig op zijn ikbaasje geweest is. Ik glimlachte en zweeg, want ik achter het onnodig de waarin reden mij naar handelwijze bloot te leggen, namelijk dat ik geen geld genoeg meer bij mij had om de onkosten van een rijtuig te dragen, want van de laatste mijn gezonde wissel op Munster had ik geen gebruik gemaakt, in de waan dat het genink nog aan kontanten overig had, toereikenden zouden zijn om mij tot Amsterdam te brengen. Het bleek mij achter dat ik mij verrekend had, maar ik was nu te trots of te besroomd om geld van mijn gastjertereling te vragen en evenmin wilde ik een rijtuig op krediet nemen en bij mijn thuiskomst beginnen met mijn vader te verzoeken het rijtuig te betalen. Iets dat hem voorzeker slechte denkbeelden van mijn wijze van huishouders zou hebben ingewoesend, want hij was geen vriend van onnutte geldverteringen en of schoon ik geloof dat hij bij deze gelegenheid de kosten van een rijtuig zou verschond hebben, wilde ik echt er geen gevaar lopen van een vermaning. Bovendien kende ik de zandige weg van Amersfoort op Naarten en ondanks de lof door de heer van Ipendaal aan de paarden van Jan Stoffels gegeven, wist ik zeer wel dat wij de grootste helft stappende zouden afleggen en dat ik de voet omtrend even spoedig en zeker op een veel aangenamer wijze mijn doel bereiken zou. Nu, zeiden de baron, een mens zijn zin, een mens zijn leven, maar het eind is toch wat ver om geheel te lopen. We zullen u van hier een Amersfoort laten brengen. Ik denk dat Edeward zich daarmee wel zou willen belasten, zou ik er hem vriendelijk om verzoek. Dit aanbod was te heus om afgeslagen te worden. Na het drinken van een afscheidstronk en nog tot slotte van een glas konjak, uit welk de heer van Ipendaal zijn slaapmudje noemde, werd het mij vergund de aftocht te blazen. De volgende morgen de vijf uren, terwijl het gehele huisgezin nog in de Armen der Rust lag gedompeld, zat ik reeds met Edeward in een wagentje, met twee vlugge hitten bespannen, die ons met het prijselijke spoed naar Amersfoort brachten. Na Alcandren, haar haalde reizen gezondheid te hebben toegewenst en onder belofte van briefwisseling naar meuwe afscheid. Hij keerde met zijn voertuig terug in de hoop van de familie aan het ombij te vinden, en ik zat de eenzaam en weg voort tussen de bevallige postzaartje aan weerskanten van de weg gelegen. Het was een heerlijke morgen, ja zelfs, voor een voetgaard, al te vrij weer. Er was weinig of geen wind. De lucht begon, naarmate het verder op de dag werd, meer heet en drukken te worden, en was met die soort van spakerige nevelachtigheid bezwaard, welke niet zeldend het voortekenis van een verandering in de dam ging. Ten Noordwesten stapelde zich dikke woonkoppelkandig, en enige zeevogels, die krijsende rondsweerden, scheen en zovele boden, uitgezonden om zwaar weer aan de lampbouwer te verkondigen. De zon was bloedrood, en haar straden, stekend als brei naalden, hadden het zand van het rulle voetpad als in gloeiende as herschapen. Grote zweedtrippels bigelde tappelingslangs mijn wangen af, en wanneer ik het oog op de verwijderde buien vestigde, zag ik met welgevallend de regen tegemoet die de dorstige aarde laven en mijn pad wat gemakkelijker maken zouden. In afwachting daarvan stapte ik echt de rustig voorwaard, en ik geloof zonder eidelheid te kunnen zeggen dat ieder landman, die mij met een vaste en gelijke tred zijn hoeveel zag voorbij gaan, wel dadelijk bespuren kon dat een voetreis geen ongewone zaak voor mij was, en dat ik niet tegen de ongemakken opzag die haar gemeendelijk vergezelen. Ik vergat dan ook de moeilijkheden van de weg, zo dik was ik herdacht dat elke stap die ik nederzette mij naderbracht bij de voorwerpen mijn kinderlijke liefde, bij mijn welbeminde broeders en zusters, bij de vrienden mijn kinderheid en bij dat dierbare Amsterdam, het welke je zo ook een geruime tijd niet aanschoud had. Aangename gedachten brengen bij de onbedorven mens al dit wel willentijd voort. Ik althans voelde mij hoe langer hoe meer gestemd om alles wat mij ontmoeten of bejegenden met hartelijkheid te behandelen. Ik had een blij de groet over voor elke boer of daglooner die langs de weg zijn zomerarbeid verrichten. Een paar duiten voor ieder kind dat op de blote voeten voor mij uit liep en over de grippen duikelde om mijn liefdadigheid op te wekken. En een scherts voor het frisse landmeisje dat mij tegenkwam en soms nog, lang nadat ik voorbij was, het hoofd omwende met die half verwonderde, half spotten en lach welke alle enigszins vreemde klederdracht bij onze landgenoten gewoonlijk verwekt. En inderdaad, ik moet bekennen dat mijn uiterlijke toy niet van dienaard was dat ik er hoog op rummen kon en in het oog van de zodanigen had gewaad de lide beoordelen, zeer moest afsteken tegen de nette en zwierige kledij daar stedelingen van die tijd. Ja, dat ik bij de eerste beschouwing veel had van een invoudige marskramig. Dus toch vaartje van mijn gewaad was fijn, maar helaas door lang gebruik zodanig versleten dat niets van het genik droog de blijkentoonde van ooit nieuw te zijn geweest. Mijn hoed op zijn spaans met brede slappe rand voorzien die mij ten zonnenscherm strekte was van ledig dat eenmaal zwart geweest was maar door zon en regen met een roze-rode kleur begiftigd geworden en hier en daar met enkele bruinen en geden vlekken getijgerd. Mijn rok van uitlandsfatsoen en zonder enige galon of borduursel had insgelijks van de invloed derdluchtgesteldheid geleden en doorbovendien de kenmerken van lange en trouwe dienst, want menige kroop had zijn post verlaten en aan de ellebogen en opslagen zag mijn kale plekken van een geheel andere kleur dan die welke de grond der stoffaartje uitmaakte. Het camisool dat van witte zijde was met groene vlasszijde geborduurd had voorkomen het aanzien als ware het van een verkoping op de Noorden marktafkomstig maar daaronder blonk het genik altijd gewoond ben geweest als het echte kenmerkingsbeschaafde manst te beschouwen namelijk het helderen hemslinnen dat dankzij mijn moeder die het uit twintig stukken uitgezocht had zo fijn was als men ergens bekomen kon en zo blank als het stijfende stof toeliet dat er eens mijn witte kousen en hoge schoenen bedekt had met die roodaardige kleur welke aan het zand in die streken eigen is. Een plunje als de mijne was niet geschikt om enige struikrover in verzoeking te brengen ik had dan ook de bestolen en de degen die mij op onze uitstappies in Duitsland trouven gezelden bij mijn bagage gelaten welke met de boldewagen van Deventer op naar de rijsten en meende tegen de gevaren die ik van Amersfoort tot Naarden te vrees mocht hebben en waaronder ik de ontmoeting van een dolle hond als de ergste rekenende genoegzaam beveiligd te zijn door de knepel die ik over de rechter schouder droog en waar aan een pakje bungelde bestaande uit mijn nachtgoed en enige andere onbeheerlijke benodigdheden in een bonte doek te samengeknopt Ik sta met opzet bij deze bijzonderheden stil die wel ligt onbeduidend zullen schijnen maar die mij toch voorkwamen vermeld te moeten worden tot beter verstand van het geen verder volgens al Ik durf er want op mijn leeftijd kan het aan geen eidelheid worden geweten nog dit bijvoegen dat zo mijn uitlandse en sobere opschik aan de meisjes en lachafdoen het mij somtijds toescheen alsof mijn persoon zelf haar anders niet mishaagde ik was groot en sterk van gestalte mijn klukken lichaamsbouw gaf mij of schoon ik werkelijk jonger waren het voorkomen van reeds boven de 25 jaren te zijn mijn gelaad of schoon geroost door de invloed van zon en lucht prijkte met de frisse bloz van neugd en gezondheid mijn tanden die ik tot heder toe goed bewaard heb had het toen bovendien het voorrecht van blank en wel geplaatst te zijn en na de getuigenis van anderen waren mijn lichtbruine ogen geheel niet van levendigheid ontbloot en onderscheiden zich tenminste door een niet onaan genaame uitdrukking van goede luim en welwillendheid wat mijn haren betreft ze waren blond en of schoon inlaas bestemt om bij mijn komst te Amsterdam door de schaarders kappers te worden afgemaaid en voor een gekulde pruikplaats te maken zij golften nog op die ochtend in een natuurlijke staat over mijn schouders en deden mij konnen als een onverbassende afstamming van het echte Noordse ras ik stapte dan gelijk ik gezegd heb vrolijk voort met een vrij zekere overtuiging van tijden genoeg binnennaarden te zullen komen om met de laatste schuid van daar naar Amsterdam te kunnen vertrekken immers het was vroeg in de morgen en de afstand na genoemde vesting was zo groot niet of ik kon die op mijn gemak afleggen zelfs al donk mijn regenbui of vermoeidheid of honger hier en daar onderweg een uurtje te vertoefen wat de laatste er drie genoemde redenen van onthoud betreft deze begon zich al reeds bij mij te doen gevoelen ik had bij mijn vertrek van de ridderhof stad niets gebruikt omdat het mij nog te voeg was en te amers voor dat ik mij vergenoegd een hartversterking tegen de morgen lucht te nemen het was dus niet zonder enig in een genoegen dat ik de toerspits van zoesten het verzieer kreeg en dadelijk was mijn besluit genomen om in dat dorp een oogblik uit te rusten en enige verversing te gebruiken wel draai vergunnen mij een bocht welke de weg daar ter plaatse maakt om het gehele lichaam daar kerk te zien en mij de verlustigen in de aanblik van het lachende en bevallige schouwspel dat zij vooral van die kant oplevert oog verblindend stak de grijze en eerwaardige vierkante toeren met zijn hoge spits door het schellen licht der morgensom beschenen tegen de donkere lucht daarachter af en tegen de groene hornen die het gebouw omringden terwijl de heuvelacht gegrond die mij nog van het dorp scheiden met goudgeel koren of sneeuwitte boekwijd bedekt niet weinig toepracht om de bekoorlijkheden van dit land gezicht te vermeerderen ik was nimmer een enthousiast maar de aanblik der schone invoudige natuur heeft altijd een diepe indruk op mij gemaakt en tans ook gevoelde ik mij getroffen zonder zelf te weten waarom ik geraakte in een stille, eerbiedige stemming en ik wist de mij entran uit het oog toen ik het dorp binnen trat deze gemoedgesteldheid was echter spoedig geweken toen ik de voornaamste herberg in het oog kreeg deze bevond zich op de hoek van een dreesprong welke de hoofdstraat met een zijweg vormt en was kembaar aan een vooruitstekend uithang bord van ijzig rijkelijk met krul en snijwerk voorzien en tot leuze een geschilderde zwaan voerende met het gebruikelijke onderschrift vrij weinig mee enige kreppen die tegenover de ingang stonden en een houten stalling die naast het huis was opgeslagen gaven bovendien te kennen dat men hier zowel te voet als de paard welkom was en verversing bekomen kon hoek zag ik inderdaad een niet gering aantal boerenwagens en karren uitgespannend op het plein staan terwijl een magere oude knol bezig was aan hoort te stillen met het frisse gras dat er mijn ene der voorgezette kreppen werd toegediend genoemd dier was gespannen voor een ouderwetse koetskarg met Linne Huyf tegen welk voertuig een grootmanspersoon aanleunden wiens geluid van mij was afgewind en bovendien over schaduw door een hoed met afvangende randen die enige familietrekken hadden met de mijnen een lange, rode mantel met opstaande kraag dekte zijn ledematen en schitterde in de zon gelijk een vuurige oven hij is geen zagjes te praten met iemand die zich binnen in de karbe vond maar die ik niet zien kon vermit zich het rijtuig van achteren naderde voor het overige kan ik niet zeggen dat ik er zeer nieuwsgierig naar was daar mijn gedachten voor het oogomelijk meer bezig waren met het ontbijt het welke ik mij had voorgesteld binnen de herberg te gebruiken dan met de reizigerg die zich daarvoor bevond en ik verwaardigde deze dan ook met niet meer dan een oppervlakke geblik terwijl ik mijn haasten de hand aan de klink van de deur te slaan en de herberg binnen de terreden einde van eerst de hoofdstuk deze opname vindt geen publieke domein hoofdstuk 2 van Ferdinand Huyk dit is een lievervoxtopname alle lievervoxtopname behoort tot publieke domein voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig ga naar lievervoxt.org opname door Anna Simon de lotgevallen van Ferdinand Huyk door Jacob van Lennep tweede hoofdstuk waarin mijn lezen zal wat in en voor de herberg te zoest voorviel ik vond hier meer personen bij een dan ik reden had op dat uur van de dag te verwachten immers de kerklok had terecht even negen geslagen en er moest dus een bijzondere reden bestaan welke de in de herberg aanwezigheid lieden derwaarts had gelokt op een tijdstip dat men hem veel eer aan hun arbeid zou verwachten hebben het was dus natuurlijk dat ik na een algemeen goede morgen samen in het rondgewenst te hebben naar de toombank stapte en aan de al daar posthoudende dochter des huizes een frisse knapperdeerne van ongeveer 20 jaren die blijkbaar in haar zondagspak was uitgedost met zilveren oereisers en een hal snoer van dikke bloedkralen de aanmerking maakte dat er al vroeg volk in de herberg was dat de leuvig wel, koopman, antwoordde het meisje terwijl ze zonder naar mij om te zien voortging met voor haar gasten een paar hoge glazen met schuimend bier te vullen die zal het ook wel al kunnen hebben wat hier vandaag te doen is ik was op het punt van mijn volslagende onbewustheid van de oorzaak der vereniging te kennen te geven toen een papier mijn ogen trof het welk tegen de gemene de wand aan het spijker hing en waarop een schoof als titel vignette en de woorden zegt het voort in grote letteren als onderschrift prijten ik begreep dus dat hier een graanveiling of iets degelijks plaats moest hebben en mijn onderzoekingen niet verder voortzettenen eiste ik een boterham met kaas en een glas koude karne melk vervolgens, mijn omwendende zette ik mij een afwachting van het bestelde aan het beneden einde in een lange tafel die tegen het raam geplaatst was en namden aanwezig geen oogenschouw nauwelijks echter had ik de tijd gehad om op te merken dat het boven einde der tafel was ingenomen door een dikke welder voor de landman wiens groen daar masten vest naar het bloemen ruim gesneden rok van bruinsergie en zilveren broeksknopen aantoonden dat hij op de vermogensten van zijn stand behoorde terwijl mijn overpuurman daar aan tegen er vrij straal en verlopen uitzag toen mijn oren gekuild werden door een piepend geschreeuw van pijp, edoppies, deur stickers zoek toch maar uit, koopman ik heb nog geen aandrift gehad vandaag zo waarig zal je gezond blijven ik wende mij om en zag een Joodse kramer achter mij staan die ik nog niet had opgemerkt waarschijnlijk had hij in een hoekje of bij de haart gezeten en was hij bij mijn komst opgereden om te zien of hij iets aan mij sleiten kon ik dank u vriendje, zei ik na hem ter loopste hebben aangezien ik heb niets nodig en om hem zoveel mogelijk te tonen dat ik geen plannen had mij verder met hem op te houden draaide ik mij van hem af en de ellenbogen op de tafel plaatsende ondersteund ik mijn hoofd met beide handen in de houding van iemand niet verlangt gehinlijk te worden na dag, zei de Jood de dunne maagere vingeren zijn een rechter hand welke de kettentjes van een dozijn peipendopjes vasthield door de opening tussen mijn hoofd en mijn arm heen stekende en mijn vlak voor de neuspringende laat ik je toch maar een dozentje verkopen geen tijdrijk, zo waar je zal je gezond blijven en ik moet vandaag nog ver reizen wetende uit ondervinding hoe weinig het baat zich over dergelijke onbescheiden aanzoeken boos te maken over tegenin te spreken vergenocht ik mij met mijn voorarm te buigen en door een soort van contra manoeuveren tussen mijn gezicht en de hand des kramers te brengen waardoor ik de peipendopjes weder van mij verwijderde na al die je me terug daarom zal je toch gezond blijven hij nam de Jood met de vasthoudendheid aan lieden van zijn beroep eigen wat je geen halme nakkie hebben ging scharen, messen of potlootjes en in de plaats van zijn hand wist hij nu het gehele marsje dat hij voor hem droog tegen mijn borst aan te werken zodat ik mij wel genootzaak zag mij geheel daarom toe te keren en hem vriendelijk te verzoeken mij met vrede te laten waarlijk goede vriend, zei ik ik heb niets van uw kraam nodig ik ben in maar zelf maar een arme reiziger en zal nog werks genoeg hebben om met het beetje geld zodat ik bij mij heb toe te komen en de stad te bereiken onder het uiten deze woorden had ik de Jood nauwkeuriger beschoud en meenden mij nu flauw te herinneren dat ik hem vroeger waarschijnlijk wel te Amsterdam had op moed ik was wel daar zeker dat ik die man met het olijfkleurige gelaad dat hoge, smalle voorhoofd en die bruine gelapte tabbert van saai meer gezien had maar nooit tevoren had ik achtergeven op de zwarte en levendige ogen die op het hoeren mij naar taal een kluchtige uitdrukking van ongeloof aannamen terwijl zijn dunne lippen zich vertrokken tot iets dat op een glimlach leek kom, zei hij, je is spot immers ermee je zou geen geld hebben na dag hij doet er niet toe kijk, heb je geen geld? je hebt krediet en dat is veel gezijd in deze tijd van de haksjandel daar heb je een dozentje je zal bij morgen of overmorgen wel betalen als je in de stad zult staan te zijn gekomen dat weet ik omaars best Simon uit krediet voor je vader zondje vandaag of morgen is hetzelfde zei ik de pijpen doppjes die hij op tafel gelegd had werden naar hem toeschuivenden ik rook niet niet, koopman voeg de waard een dikke, steven gebouwde keel met een vrolijk aangesicht die even naar de kelder geweest zijn de juist twee er binnen was gekomen en met een pijp in de hand naar mij kwam toegetreed ik wilde juist een pijp aanbieden ik dank je, zei ik want of schoon ik later die gewoonte wederap aangenomen ik was op mijn reis bij mangwool aan goede tabak het roken afgewenen maar ik heb wat eten en drinken besteld zou dat haast klaar zijn? toedamintje, zei de waard zich omkeerende waar blijft het om bij het voor de koopman zo aanstond, antwoordde de dochter wil je er beschuit op hebben koopman of verkies je nagelhout wel, haar nam ik laat ons van allebei eens proeven maak er mij maar twee messen, scharen, kerkentrekkers, kammen vervolgde de jood met een pauze tussen elk voorwerp dat hij opnoemde of wil je liever curieuzer waar je bent toch al gestudeerd jong mens ik heb ook mooie poekjes hier is de arle kijnaxinist pleistel van kinkampuis de les te worden van saco toen je op het schaafhout stond er was geen middel van hem af te komen zonder in de beurste tasten ik liep mij dus overhalen om mijn kerkentrekker aan te schaffen al waren het maar om te kunnen zeggen dat ik een griekst testament van een jood gekocht had de koop was poede gesloten en ik betaalde zonder afdingen de gevraagde prijs of schoon de innelijke waarde van het voorwerp verder boven gaande onder de uitdrukkelijke voorwaarden dat mij de kamer met geen verdere aanbiedingen zou lastig vallen mijn edelmoedigheid was mij niet nadeelig gelijk mijn terstond zal gewaar worden gelik ermee, zei de Simon terwijl hij mij gekocht de voorwerp ter hand stelde maar pas op voegde hij er vluisterend bij dat je een mes vraagt bij je ontbijt en je niet bedient van het geniegen dat daar staat hoe zei ik met enige verbazing maar toen ik met de ogen de blik des raadgevers volgde viel ze op een mes het welk mijn overbuurman van wiens ongunstig uitzicht ik zo even gewacht maakte kort tevoren met de punt midden in de tafel had gestoken tegelijkertijd herinnerde ik mij meermalig gehoord te hebben hoe sommige liefhebbers van het edele bekken snijden bijzonder in Eem en Goorland gewoon waren hun messen in Herbergen en Kroegen op een zichtbare plaats op te houden of in de tafel te steken en de onkundige of onvoorzichtige vreemdeling die er zich van bedienen wilde of er straks even naar keek tot een gevecht te dagen ik dankte dus met een bijna onmerbaar knikje de goede jood voor zijn tijdige waarschuwing welke mij toescheen ruim op te wegen tegen de voor de keurkentrekker betaalde prijs en ik gevoelde daarvan het dubbelbelang toen ik na mijn opbijt uit de handen van Mientje te hebben bekomen en een mes daarbij te hebben gevraagd op het gelaad van mijn overbierman een trek van ontoevredenheid zag opreizen ik heb het afbeeldsel van deze kwant nog niet gegeven en echter verdient hij wel dat ik een ogenblik daarbij stilsta hij had gelijk ik er eens met een enkel woord aanstipte een afzichtelijk voorkomen lange sluiken haren wie je kleur met radar moest hingen hem van onder een ruige muts op de schouders zijn ogen hadden gluipende blik der hyena en waren van wenkbrouwen en ooghaartjes bijna geheel onvoorzien zijn wij de mond die door de gewoonte van een kortpijpje bestendig aan dezelfde kant tussen de lippen te klemmen geheel scheef vastgetrokken opende zich nu en dan tot een grijntende lach die een alleronaangenaamste indruk verwekte of onze mate neus had of niet kom het redelijk tot onderwerp in haar weddingschap gestrekt te hebben zoveel naden en kruislijnen van lidtekens overblijfselen van vroegere gevechten verenigden het formeloze stompje boven de mond met de wangen en de bovenlip dit bemiddellijk wezen was half op zijn boers half op zijn zeemans gekleed met een blauw duffelspuis vol lappen en winkelhaken een vest zonder knopen het welke de ruig bewassen boezem geheel bloot liet een wijde vissersprook opgehouden door een zwart lederen gordelriem waarin een mes schede van robbenveelstak wollekouzen en holsplocken aan de voeten waarschijnlijk had hij verwacht dat ik hem de gelegenheid tot een klein snijpartijtje zouden verschaft hebben en reeds als een tijger in zijn hindalaag zitten loeren of ik ook onbedachtzaam het voor hem geplante wapentuig zouden aangrijpen zijn teleurszaling althans toen hier niets van kwam bleek mij te grote zijn dan dat hij zou kunnen gezwegen hebben de uitdrukking die zijn gelaad aannam wekte mijn opmerksamheid en tock mijn aandacht af van het gesprek dat baas rogeveld voerde die juist bezig was te verhalen hoe hij vampir de groot tien lakenveldse koeien gekocht had voor tachtig gulden het stuk de varensgast nam het pijpje uit de mond blies een dikke rookwolk weg sloeg het glaasje brandewijn dat hij voor zich had staan in een teug naar binnen en voeg mij na deze voorbereiding waarom ik mij niet bedient had van het mes dat voor mij stond ik haal het niet gezien zei ik op een onverschillige toon bovendien heb ik gaar in een mes voor maar alleen dit gezegdhebende ging ik met eten door zonder de kwant verder aan te kijken niet gezien herhaalde hij met een gemene vloek en waar hield je dan zo even je kluisgaat opgericht het is mijn mes voor de blanco volgde hij met een gesloten vuist op de tafelslaande en zijn stem hoe langer hoe meer uitzettenen als dacht hij mij daarmee de schrik aan te jagen en wie jij naar kijkt die kan met mij aan de gang komen daar valt niet van voor de duivel je hebt er naar gekeken en als je bood er aan binnen is dan zullen we eens zien of je voor je boeg kunt zorgen deze forse uitdaging verwekte een plotseling stilte bij de aanwezige boeren die in goede eendag bijeenzettende bezig waren over de prijs der graanen en andere onderwerpen van hun gading te spreken alle ogen vestigde zich op de matroos want daarvoor moest ik hem aan zijn taal houden en vervolgens op mij met die belangstelling welke een twist als deze niet meer naa laat te verwekken ja ik geloof dat menigen ze geen streelde in de verwachting van het genoegen dat een echt nationaal messige vecht hun verschaffen zouden ik moet echt tot een eer zeggen dat ik hier en daarom blik van welwillend medeleide ontmoeten en op menig gelaad kon lezen dat men mij niet bestand achter tegen de geoefende kamper die mij uit uitgeduigd wat mij betreft ik was, gelijk mijn denken kan niet zeer op mijn gemak ik begreep echter zo bedaard mogelijk te moeten blijven en de storm door rustige onversrokkenheid afkeren ik ledigde eerst mijn glas en zeiden toen op een toon zo kalm mogelijk dat ik geen reden hoe genaamd tot een gevecht zag dat ik niet wist iemand met woorden of daden beledigd te hebben mijn woorden werden wel opgenomen door de aanwezen geboeren althans er ontstond een goedkeurend gemurmel de landman die aan het boven einde zat kreegte mij vriendelijk toe en zich vervolgens tot de zeeman wendende watheid jij die koopmannen daan Andries Matijse vroeg hij dat je met hem voor het mesje wil welpaas rogeveld zeiden Andries zijn taal met vloekendormengende welk ik om genen kiezen oeren te kwetsen slechts met een blanko zal aanduiden die koopman kijkt naar mijn messe geeft een bretaal antwoord daar te boven blanko mot ik me van zo'n loop in het lijntje laten op de kop zitten blanko maar omdat hij nog maar een lures van een jongen is zal ik hem blanko niet te hard behandelen en met een enkeld half maandje over zijn hakkenbord laat er waaien maar opstaat Matijse en meteen opreisende trot hij naar mij toe en wilde mij in de kraag grepen ik was echt er op mijn hoede en zowel een vuist als een messe gevecht wilende vermijden schoof ik bij zijn nadering met mijn bankje achteruit pas op zeiden de arme kruisende en hem stijf in het gezicht ziende raak mij niet aan of het zou slecht met u kunnen aflopen ik zoek geen twist maar het zou je rouwen zoge mij enig leed deed wat zou me rouwen jouw beroerde zandhaas snou de andries terwijl hij hoe langer hoe driftiger werd mij toe ik zal je leren ordentelijk vlag te strijken op zeg ik jou nou je zo spreekt zal ik eens zien of ik geen frieke delen van je vorige berg te kan snijen onder het uiten deze bedreiging stak hij nogmaals de hand uit om mij te dwingen mijn plaats te verlaten en met hem aan het snijen te gaan ik moet bekennen dat ik mijn toestand hoogst on aangenaan begon te vinden want ik zag niets aardigs in het denkbeeld van zonder neus bij mijn ouders te keren en waar ik de blikken heen wende ik bespeurde bij de boeren geen zucht om zich met het twisten moeien ze waren daartoe of de lui of de nieuwsgier hoe het af zouden lopen en bleven met een fatale koelbloedigheid hun pijpjes roken en hun drank opslorpen er kwam echt er hulp van het andere kant Simon de Jood had zich bij de eerste woorden van Andries met een angste gelaad naar een der hoeken van het voorhuis teruggetrokken en was toen de twist hoger begon te lopen langs de muur naar het toonbak geschoven waar hij aan mintje die of schoon aan dergelijke tonelen waarschijnlijk gewoon enig sinds onthutst keek enige woord in het oor had gefluisterd het meisje was hierop daar stond haar vader tegemoet gelopen die juist uit de kelder kwam met enig vers getapt te kruiken hoewel deze zich anders waarschijnlijk selde over een dergelijke ruzie bekommerde waar hij wel wist dat meestal een goed gelach opvolgde scheen hij toch enigszins versteld over de geheim zinnige mededeling welke zij hem deed hoe zeg je voeg hij half luid de zoon van het antwoord van mintje werd op zulk een flauwe toon gegeven dat ik alleen de woorden hoofdschout Amsterdam verstaan kon waaruit ik opmaakte dat Simon haar verhaald had wie ik was en zijt die smaus dat voeg de waard weder die koopman daar de zoon van en hij zag Simon aan die beven bij de haard gedoken met een herhaalde hoofdknik de waarheid van het gezicht bevestigde dat vereist overleg zei de de waard zich de kop krabbende en de kruiken aan mintje overhandigende die signeurs in Amsterdam hebben armen die ver reiken en ze zouden het mij inpeperen zo ik één van hun broedsel in de peko liet steken hij wat vriend Andries gip hij opeens zijne brede hand op de schouder des twistzoekers leggende op het oog omlekken dat deze na mij verlaten te hebben om even aan een buurman te vertellen waar hij mij raken zouden zich opnieuw in postuur stelde om mij aan het lijf te komen wel wat wou je voeg Andries zich onwillig omkerende wat ik wou herhaalde de waard zijn zwaar lijven gegedaande tussen ons beide instellende ik wou dat je dat heerschept daar met vredeliet de man uit jouw homers geen stroopreed in de weggeleid ga zitten en drink je soopje je ziet homers dat je partuur niet is de kastelijn spreekt als een verstandig man zei de baas rogeveld zijn pijp even omdraaiende je zou er in dat geval geen eer mee inleggen met tegen die koopman te vechten en ik belovert je ook waar het nooit zover laten komen in dat geval ik was maar eens genuusierig hoe hij zich houden zou maar ik moet zeggen hij was niet bang ook in dat geval en bij deze loftuiting voegde hij een vlijn knikje ei ei zei de Andries de waard schamper aanziende je zou het ook zoveel klanten krijgen als er op het speel van de brandtop kunnen staan als je het zo aanleidt en een man die zoals ik een echt gooyerskind ben en nog bovendien al de eilanden van de Westinjes zo goed kennen als jij de weg naar je kelder beletten wilt een klein eerlijk vechtpartijtje te hebben slans wij slans eer zeg ik maar en ik beloof je dat je mijn gezicht of voor het laatst ziet als het zo moet gaan deze bedreiging deed mij in mijzelf een lachen want ik dacht dat de waard juist niet zeer gesteld moest zijn op een klant als Andries wint uiterlijk geen een zeer gevulde peurs verraden ik bedroog me echter althans naar hetgeen de kastelijn volgen liet kom, kom, zei hij Andries gul hardtig op de schoudertikkende zo moet je nou ook niet spreken je weet dat ik een eerlijke snijpartij al zo graag zie als een ander maar dan moet het over en weer goedwillig in z'n werk gaan zodat schout of balu er niets in te zeggen had je weet er maar zelf best hoe het gaat als de ene partij niet wil vechten en de andere wel dan schuren na de hand allebei hun piek en de kastelijn wordt in de boete geslagen ei, wat denk er niet meer over rebrog gevel Andries toe die niks voor zich heen keek er zal nog wel gelegenheid komen vandaag om te tonen wat een kerelje bent in dat geval drink nou de kwestie af met de koopman en laat het daarbij blijven in dat geval dat is niet kwaad gedacht zei de ik hopende op deze wijze de zaken het best te sussen geef dan een glaasje brandewijn vrijster en laat er niet meer over de kwestie gesproken worden zwik, zei de ik mijn mond aan het soopje zettenen dat minkje mij bracht en het daarna aan Andries toestekende zwak zeiden deze uit glas ledigende en ik wens je toe dat je nooit meer in mijn vaarwater komen moeigt ik zag enigszins vreemd op bij deze zondelingen wens de toon waarop die werd uitgesproken zowel als de schuinsse blik waarmee de hevige zeld ging deed bij mij een unwillekeurige schroom ontstaan waarover ik mijzelf er verwonderde ik wilde nu heen gaan maar ik weet niet welke een valsche schaamte mij beduiden van nog een oogblik te blijven om niet door een overhaasvertrek de boeren in de waan te brengen dat ik mij uit vrees verwijderde ik bleef dus nog handpoos bij de toombank draaien en keek van tijd tot tijd naar buiten waar de man met de rode mantel zich nog altijd bevond en tans met zijn voerband praten die hem naar het mij voorkwam scheen te beduiden dat het paard opnieuw beslagen moest worden al tans na enige oog om blikken werd het beest na het smid aan de overzijde gebracht is het waar hoorde ik een tussen baas rogeveld aan eenzijner buren vragen dat avie Jans gisteravond op het laren zevenis afgezet geworden naakt uitzet mug je wel zeggen als het antwoord het is wel zo die schelmen hun hemt aan het laaf hebben laten ze waren met het dreen als ik hoor ik zou zo garen om een roompje met jou eens naar buiten gaan rusten onder het lindeboompje dat je het maar eens dorst bestaan zong Andriys er tussen beide Nia nog erger zeiden een andere boer ze hebben de weuning van Klaas Tiemens tenacht openbroken en zijn met al de beeld gaan strijken het is de bende van Zartepiet zeiden derde ei wat bram de Andriys tussen de tanden en ter stond weer voortzingende margit marzit Pech is te kwaad als mijn eventjes bij jou staat marzit Pech is te kwaad als mijn marings met je praat Jij die van alle markten thuis bent en op zoveel zeeën geswalkt zeiden de waard Andriys aanstotende je hebt zeker Zartepiet wel bekend ook wat bruit mij in jou Zartepiet zeiden Andriys een scheel gezicht zettenen ach het is allemaal landerluin wat het volk vertelt een goeie vette koopvaarden van zijn overtollige ballas te ontlasten dat was werk voor Zartepiet denk jij dat een echte zeebonk als hij zich zou ophouden met een oud wijf op de grote weg te ontakelen wie weet zeiden de waard tot een tijdverdrijfje onder zahans gekheid zeiden Andriys en hij begon opnieuw zijn gezang ik weet niet hoe het kwam maar het scheemde toe alsof hij daardoor afleiding aan het gesprek wilde geven en het was of een geheimis stem mij invluisterde dat zodie diefstallen al niet op rekening van Zartepiet moesten geschoven worden Andriys althans daar meer van afwis dan hij zeggen wilde het was echt er niet meer dan een vermoede en daar ik begreep nu lang genoeg te zijn gebleven weerpik een gold op de toombank en verzocht om geld terug terwijl Mintje nog bezig was een dubbeltje uit haar tas te halen trat de man met de rode mantel de deur binnen en stapte zonder enige notitie van iemand te nemen naar de toombak toe vrijstig zei hij het geeft spoedig een paar sneden witte brood en boter we moeten voortsoordra ons paard beslagen is Mintje zette zich dadelijk in postuur om aan het verzoek te voldoen en de onbekende bleef met de armen overalkander geslagen voor de toombank staan zonder te bespuren dat hij het voorrapt er beschouwing was van al de aanwezigen maar vooral van mij die nog altijd vond te wachten op het geld dat ik terug moest hebben en inderdaad hij was wel geschikt om de opmerkse mei tot zich te trekken zijn gestalte was ongemeen hoog zonder echter het onbevallige te bezitten het welk meeste tijds eigen is aan uit hun kracht gegroeide personen en hun het hoofd doet gebogen houden of de rug gekomen in tegendeel de stand van de reiziger was vrij en omgedwoongen en de rode mantel zelf die hem bijna geheel bedekte was met een achterloze sfeer omgeslagen welke iets edels iets schilderachters bijzetten aan elke houding welke hij verkoos te nemen over de gelaadst trekken viel het echt daar moeilijker enig oordeel te vellen een slechts los omgeknoopte das van zwarte zijden verborgen de onderste helft van het aangezicht en de slappe rand van de hoed viel op het voorhoofd nedig zodat men weinig meer kon onderscheiden dan de enigszins verovergebogen neus en de zware peperen en zoutkleurige knevel die de bovenlip overschadden Simon was bij het binnentrede des vreemdelings nog dieper in zijn hoekje teruggekropen als had hem die grusachtige gedaan te schrik aangejaagd maar even als de vos die in het eerst voor de leeuw vluchte toch langzamerhand aan zijn uitzicht begon te wennen en eindelijk gemeente met hem werd zo scheen ook onze marskramer na gedurende een poosje de rode mantelde hebben aangegluurd zijn schroom te laten varen en vrij moedigheid te verkrijgen hij reest langzaam op en de onbekende naderende begon hij hem zijn koopwaren aan te bieden deursteekers messen scharen brillen potlootjes koop wat meneer geen tijdrijk zowaar god leeft de vreemdeling vergenoegde zich de jood met een langzaam hoofdschudden af te wijzen zonder enig antwoord op zijn aanzoeken te geven laat ik wat aan jou verdienen vervolgde Simon en bij de manteltrekkende Hallemanakis snijfdozen tractaatjes over de politiek van de dag mooi om te leggen lopen lezen over de weg of wil je liever een comedypoekie of de les te worden van Sacco met zijn sententierachter na ik zeg hem is geen kwaad bromde de vreemdeling en ontvong met een beweging van verontwaardiging zijn mantel aan de handen van de jood en tegelijk het bord met broodjes dat Mintje en toerijkte aannemende wend hij zich om en ging weder naar de voordeur onderweg echter bedacht hij zich keer de terug keek rond als zocht hij iets nam toen het mes van Andries die juist opgestaan zijn de bezig was een pijp aan te steken en de datus onbekende niet terstond hermerkte sneed het ene broodje in dunne reepjes en stapte toen de deur uit gevolgd door Simon die niet aflied hem zijn ware aan te prijzen Andries ging weer naar zijn plaats en ontdekte terstond dat men aan zijn mes geraakt had ik had inmiddels mijn geld terug ontvangen en een nieuwe twist voorziende mij na een goede dag aan het gezelschap te hebben gewenst weder naar buiten begeven toen de arme Simon plots zijn naar binnen en mij tegen het lijf werd geworpen hij had niet tevreden van zijn prullen de vreemdeling aan te prijzen ook in de kar willen kijken waarschijnlijk om te zien of hij daar ook een koper zou vinden toen de reiziger hem op deze vrij onzachte wijze beletten zijn voornemend ten uitvoer te brengen Hawaii Hawaii riep de arme drummel zijnen over de grond verstrooiende kamerijen stuk voor stuk oprapende ik ben een bedurve man wat zijn dat nou voor menieren mag een heerlijke koopman op zerenweg zo behandeld worden lelijke straatschinden dat je bent met je schavotkledere mantel je bent een portuur niet mag geven me een kleine jongen bij me en ik sla je tot grijzelementen mag jij de mensen zo molesteren er waren enige voorbijgaars en werken je er uit de buurt op de rumoer komen aanlopen ik had de dienst mij door Simon bewezen nog niet erkend en naar een toetredende zopte ik hem een zesthalf in de hand daar zei ik dank je voor je waarschuwing van zo even wacht daar liggen nog een paar messen en hier een kam dit zegende raapte ik enige van zijn koop waren op die onder de kar geraakt waren en stelde hem die ter hand terwijl hij mij duizend maal godloon je toe wensen de vreemdeling bleef in tussen in een onverschillige houding tegen de karleunen en zijn snede brood opeten zonder zich over ons te bekommeren op dit ogenblik stoof Andries de deur uit met zijn mess in de hoogte door de waard en al de boeren gevolgd weer aan wind rippen hij de vreemdeling toe je zelt er zo gemakkelijk niet afkom als dat loop in het lijntje daar wie had je gehieten van aan mijn mens te komen hawaai hawaai rips Simon Andries met een smekende blik aanzienden helpt me toch tegen die filistijn die lange slenger daal die mij helemaal bedurven hoor je niet dat je gepraaid wordt vervochten Andries tegen de vreemdeling die zonder zich zijn woorden aan te trekken onbeweegelijk stil bleef staan wat had je met een mess nodig de opbekende gaf geen antwoord maar het ledige bord aannemende dat de persoon die in de kar gezeten was hem aanraakte stak hij het de kastelijn toe en vroeg wat hij schuldig was ik had mij intussen willen verwijderen maar ik bekende de nieuwsgierigheid hoe dit alles zou aflopen mij ook terug hield geef dan voor de blanco antwoord Kerel belde de Andries de vreemdeling bij de mantel grijpende hebt gij lust dezelfde weg op te gaan als de Jotar? vroeg deze ik hinder niemand maar niemand moet mij aanraken hoorijs feintje zei de Andries je moet zoveel praats niet hebben al ben je nog zo'n langer sprit ik heb er wel groter als jij al voor de luif frontwerk getrommeld heb je lust dan zal ik je een rood linkje over je bakkers halen de vreemdeling verwaardigde zich niet enig antwoord te geven maar zich tot zijn voerman wendende die juist met het beslagenpaard terugkwam blieb hem toe zich wat te haasten dit bevel werd door de omstanders natuurlijk als een bewijs van vrees aangezien en de waard niet ontevreden van nu eens aan Andries zijn trek tot de mes gevecht te gunnen wenden zich verheugd tot rogeveld zie zo zei hij nu zullen we toch nog een grapje hebben en onze vriend Andries zal takteren want dat doet hij altijd royal moet ik zeggen als hij er een troefheid gegeven ik al luif het niet zei de rogeveld die lange spieren is ook al niet van het echte soort en het kon wel gebeuren dat hij zonder neus verder moest reizen in dat geval wat Blanco is dat hernaam Andries tegen de onbekende terwijl hij de benen wijd uiteenzetten de linkerhand in de zijde bracht en met de rechterhand zijn mes op en nederweerp ben ik je nou geen antwoordwaardig en zou je zo schoot gaan zonder te brassen? nee mannetje jezelf me zo lang als je bent op je knieën excuus mot te vragen of op het mesje wel nu er wacht er op voeg de man wie de uitdaging gold aan de voerman die met wijd opgespalkte ogen dit toneel stond aan te gapen span in en stoor u niet aan de praat van die dronkenlap daar dronkenlap? ik dronken? brul de Andries wiens woede nu ten top was gestegen wacht ik zal je leren en er stond sprong hij op de reiziger los die juist bezig was de voerman aan het inspannen te helpen ik was op het punt van tussen beide te schieten daar ik vreesde dat de onbekende ze worden aangevallend op een ogenblik dat hij niet op tegenweer bedacht was maar Simon hield mij onder een angste gevluisterd van hee hee ben moe je er niet mee wat zou het wezen? bij mijn rock slipen vast en de vreemdeling toonde meer op zijn hoede te zijn aan ik meende want zich een slaps omkerende gaf hij de twiss zoekende gast een stoot in de borst dat deze achterover tuimelde en na zijn adem heigende op de grond bleef liggen de drommel die kwam aan zei de baas rogeveld dat is ook geen kat om zonder handschoenen aan te vatten wel vriend Andries zeiden de waard hem weder op de been helpende ben je nou een zandruiter geworden? het is blanke ongehoord vloekte Andries met moeite opstaande en nu neem ik jullie allen tot getuigen of hij niet met mijn vechten moet vechten moet hij rippende boeren er is geen bidder voor en ik neem u allen tot getuigen zeiden de vreemdeling op een strenger toon dat ik het niet ben die aanleiding tot twist gegeven heb en dat zo de justitie deze zaak onderzoekt zij eerder hen zal straffen die een vreedzame reiziger aanranden of zo'n gedogen dan hem die zich verdedigt wanneer hij aangevallen wordt dat helpt allemaal niet rippende boeren je hebt zijn mes aanraakt en hem aan het slagen vechten motje ik zag dat de zaak een slechte wending voor de reiziger begon te nemen ik weet niet welke goede geest mij nu opeens de zotte logen ingaf die ik verzond om hem uit de brand te helpen laten ze oppassen wat ze doen fluisterde ik rogeveld die naast me stond in het oor ik bedrieg me niet het is Tsar Peter de tsar van Rusland weetgen wat je zeid zei de rogeveld de vreemdeling verbaasd aanzienden welk kijk is het mogelijk in dat geval aan het deelden zijn een buurman het sprookje mede dat nu van mond tot mond vloog het verdichtsel vond desten meer geloof omdat het tsar weinige jaren geleden insgelijks zonder gevolg en incognito naar Amsterdam gereist was en dat de vreemdeling door zijn hoge gestalten zijn gebiedende toon en zelfs door de geduchten wijze waarop hij van zich afgeslagen had niet kwalijk beantwoord aan het denkbeeld dat men zich van de Russische voorst vormde kluchtig was het nu de indruk gaat het slaan welke de tijding die ik had mede gedeeld op de aanweziging maakte al de mutsen en hoeden gingen één voor één af en de boeren bleven als beteuterd de vreemdeling aangapen vooral de waard als verlegen en zocht door menig volde gebuigingen en strijkaartje het weder goed te maken dat hij bij de twist de zijde van Andries gekozen had Andries zelf schoon het aan zijn gelaten zien was dat hij het vertelsel betwijfelde dorscht echter de aanval niet hernieuwen en bleven het midden van de kring als besluitloos staan de blikken met de norse uitdrukking nu eens op de gewaande tsaar dan weder op de omstanders wendende slechts twee personen waren er die blijkbaar niet van de zaak begrepen de ene was Simon die zich op enige afstand teruggetrokken had en de plaats hebben de verandering met blikken van verbazing beschouden want niemand gaf zich te moeite hem enige opheldering te geven de andere was het onbekende zelf die blijkbaar verbaasd over de opeens zo beleefde houding der boeren al de omstanders beurteling zin het gezicht zag totdat zijn oog eindelijk op mij viel en ongetwijfeld de glimlach waarnem die het wel gelukkend mij naar list bij mij verwekte ik begreep zijn vraagende blik en aanstond met de hoed in de hand hem naderende maakte ik de beweging alsof ik hem in het rijtuig helpen wilde en fluisterde hem in het oor mijn houdt u hier voor de tsaar waar maar spoedig het geveller komt ik dank u, zeiden hij, op de kar stappende rij nu maar voor het koetsier de voerman liet het zich geen tweemaal zeggen maar sprong op het krat en leidde zweep over het paard dat er stond met meer vlugheid dan ik het oordeelde te bezitten zijn weg vervolgde de ganze vergadering bleef het rijtuig enige oogblikken in stomme verbazing na ogen totdat de waarde stilte brak met de uitroep wel wie hij zijn leven zo iets te zien wie kon haar denken dat die roodmantel de tsaar zou wezen de tsaar riep Simon weder toeschietende nadag des zoveel de tsaar als dat ik vader Abraam ben loop kijken heb ik de tsaar niet medeigmalig gezien toen hij het zardam werkte als een gemene krijg en de naamdruk van Pieterbaas ze hebben je dan oorlijk beet gehad kastelijn wat? hoe? was dat de tsaar niet? wie heeft dat dan verteld? mompelde het ontevrede omstanders en alle ogen vestigde zich op mij met een uitdrukking van vrevel en torn is hij het die je luid bedot had? vroeg Andries op mij wijzenden je luid bent ook nog op gekken die een parkas voor een brick laat verkopen kom, kom zijde ik tsaar of niet het ga je lieder mogen blij zijn dat de zaak geen verdere gevolgen heeft gehad want die man zag haar mij wel naar uit om het hoge op te zoeken zodat men hem een haartje gedeerd had en ik twijfel er niet aan of de heren van een land hadden ze duur toen betalen goedemorgen samen met deze goed begaf ik me op weg en haaste mij met grote schredende dorp te verlaten en het dof en dreigend gemompelde ontgaan dat van verre achter mij klinken bleef ik was echt wel niet bevreesd dat mij me vervolgen zouden want ik had in Simon een trouwe bondgenoot achtergelaten die mij kende en het hun vleide ik mij wel uit het hoofd zouden praten maar verder lastig te vallen einde van tweede hoofdstuk deze opname bewitscht in de publieke domein hoofdstuk 3 van Ferdinand Huik dit is een libevox opname alle libevox opname behooren tot publieke domein voor meer informatie of om je aan te meld als vrouw willegrig ga naar libevox.org opname door Anna Simon de lotgevallen van Ferdinand Huik door Jacob van Lennep derde hoofdstuk waarin wordt bewezen hoe gevaarlijk het is zonder paraplu uit te gaan en de beschrijving gevonden van een mooi meisje en een mooie koepel nou word ik zoals ik buiten zoest gekomen of ik zag de huifkruig een goed eindweegs voor mij uit toch nu weder stapvoets door het zware zand gaande ik gevoelde geen roeping om haar in te halen maar bleef met dezelfde rustige stap die ik tot nog toe gehouden had mijn weg vervolgen en wel niet langs de gewone herbaan van amersfoort op naden door de Hilversumse heide maar oostenelijker afhoudende met het voornemen over een nest te gaan als welke weg wel wat omwas maar daarin tegen meer belommerd en minder eenzaam niets merkwaardigs gebeurde mij gedurend het begin mijn hernieuwde wandeling maar toen ik het prinselijke lusthuis zoestijk ongeveer een half uur achter de rug had begon ik wederom uit te zien naar een herberg niet omdat ik enige vermoeidheid of behoefte aan spijs of drank gevoelde maar omdat de staat daar luchtgesteldheid maar hoe langer hoe meer vreesdeedkoesteren voor het op handen zijn van een fixe regenbui die ik oordeelde dat na de lange droogte met dubbel geweld zouden neerkomen de zon die sederd enige tijd nu en dan door een voorbijdrijvend wolkje was beneveld geworden had zich eindelijk geheel verscholen achter een drie dubbel gordijn van grijze en witte en zwarte wolken die tegen de wind opkomende haar talrijke ronde koppen als veel hoofdige reuzen verhieven en overal kanderschoven als opeengekruide ijschotzen geen vogeltje deed zich horen uit de hoge dennen die aan de ene zijde van de landweg haar grouwe kruinen verhieven nog in het eiken hakhoud dat aan de overkant groeide daarom tegen zag ik aan een bruggetje komende hoe beneden mij de zwaluw een onverposter met druipende vlerken heen en weder snorder over de oppervlakte der daaronder vloeiende beek en boven mij hoorde ik nog altijd het krijzen der rondsvierende meeuwen ik verhaaste mijn trut en zag rechts of links uit naar een kwame schelplaats tegen de stortregen dan of schoon ik nu eens tegen de helling der onbebouwde heide een open schaapskooi gewaar werd dan wedig een arbeiders woning of pachtershoeven aan het einde erdoor slaanen welke het bos doorsneden ik bleef mijn weg voortzetten ongezind even als de meeste leden in mijn geval zouden zijn mij op te houden en ergens in te gaan voor en al eer de nood werkelijk daar waren want ik dacht boven alles veld te moeten winnen zolang zo ik nog zonder hindernis geschieden kon vooral daar ik altijd de mogelijkheid hopen bleef dat er bui als zij meer doen zeewaart trekken zou en zich niet op mijn hoofd waarin de wateren van de zuiderzee ontlasten zou maar deze hoop werd weleraar vereideld een onstuimige wervelwind die op eenmaal uit de diepte van het bos scheen los te breken verving de doodse stilte die tot noogtoende natuur had geheerst zweepte de dorp bladeren over de landweg heen waar zij in onophoudelijke wielingen rondrijden bracht fluitend en grondzend elke twijg van het kreupenbos in beweging deed de kruinen van het gebombte zich naar alle richtingen wenden en overal stuivende zandwolken opstijgen tegelijkertijd scheen een schitterende bliksemstraal die onmiddellijk door het ratelen des donders gevolgteert het zijn te geven dat strijd der elementen en wel vlakboven mijn hoofd een aanvang had genomen nauwelijks was ik tiens gereden verder gegaan of de wolken ontlasten zich in dikke regen droppelen met zware hagelstenen doormenkt de duisternis bedekte het aardrijk bij wijlen vervangen door de schrik verwekkende verlichting van het weerlicht grote plassen waarin de nederstortende regen blinkende waterbennen vormde en witte hopen hagelstenen vulden in een ogenblik de rijsporen en andere onfvenheden van de weg en maakte mij het voortgaan hoe langer hoe moeilijker ik had zodra erbij begon mijn haast gestap in een vlugge draf veranderd om de eerste schuilplaats de beste te bereiken en zoveel ik kon zorggedraagend de droge plekken uit te kippen om mijn voet op te zetten maar weldra was mij dit niet langer mogelijk want de gantse weg werd week als pap en toen eenmaal mijn schoenen door nat waren draafde en klotste ik door dik en dun door plassen en modder heen alle andere gedachten laten ervaren buiten die van vooruit te komen en op mijzelf vervloekende dat ik van geen der gelegenheden welke zich voren hadden aangeboden had gelieve gebruik te maken om de bui voor haar aanvang te vermijden want juist nu zag ik niet dat naar huis of schuur gelijk ja, zelfs geen ezelstal waar ik van oordeel was dat mijn dwaasheid mij wel een plaats in had doen verdienen ja, ik begon te geloven dat de orkaan die om mij heen loeide alle mogelijke gebouwen van de aarde had weggerukt toen ik bij het omslaan van een hoek die de landweg maakte eindelijk een verblijf gewaar werd waar binnen ik, altijd aan zich enigen zo ging volkomenen schuilplaatshoopt te vinden de landweg namelijk slingerde ter plaatse waar ik mij nu bevond door een aanzienlijk landgoed heen waarvan mij echte de regen niet toelid op dat ogenblik al de schoonheden op te merken ter rechter zijder verhief zich een statig beukenbos welks brede en diepe laden zoveel en prachtige gotische gewelvenschenen waarvan de hoge, rechte en blinkende stammen de kolommen de dikke zuigers van weerzijde opspruitende en zich aan de top verenigende de boogen en schoorbalken en de met loofbedekte kruinen het dak uitmaakten aan de overzijde bevond zich een vrij lusthof naar de nieuwste Franse smaak aangelegd met sterrenbossen, geschoeren laden en slingrende perso met beeld en gotwerk, bloemtuinen en diergaarden vijfers en fontijnen, zonnewijzers en koepeltjes een groot en sierlijk hek van gegote eizig op een kwistige wijze met krullen en strikken begiftigd en hangende tussen twee zes hoekige pilasters waarboven marmer en vazerprijkten geleiden tot de oprijlaan deze was als bemuur tussen twee geschoeren beukenhagen van een ruusachtige hoogte en over haar gehele lengte belecht met twee evenwijdige glatafgemaaide en gerolde grasstroken waar tussen de rijweg liep en langs welken aan weerskanten de met leksand bedekte voetpaden liepen van afstand tot afstand met zonnebloemen en stokrozen beplant aan het einde deze laan welke voorkomen recht door liep lag een stenenbrug wie er leuningen met beelden voorzien waren en daarachter de ridder Hofstad zelfe een ruim en deftig gebouw met een vrij hoge toerspits boven de ingang en twee vooruitspringende vleugels wie er bij de gevels trapsgewijze opliepen en met bloemplanten begroeid waren terwijl het plein voor het huis nog bovendien tussen twee minder gebouw besloten was tot stalling en tuinmans woning strekkende men beseft duidelijk dat ik op die tijd alles zo nakeurig niet opnam en dat het slechts een latere bekendheid met deze lustplaats is welke mij in staat stelt daarvan deze beschrijving te geven met al al of schone regen en de spoed die ik maakte mij niet vergunnen alles aandachtig te beschouwen een vluchtige blik was genoeg om mij de voordeligste gedachten te doen opvatten van de rijkdom en van de goede smaakdes eigenaars op bewoners deze Hofstede vooral merkte ik in datzelfde snelle oogblik met genoeg op dat hij een minnaar van bloemen wezen moest een smaak die mij altijd eigen was want ik zag heerlijke oranjebomen in menigde op het plein en de trappen van de dubbele stoep schenen mij zover de afstand mij toeliet zulks te zien met uit heemse bloemgewassen in vrije vazen voorzien te zijn het was echt niet in het herenhuis dat ik arme wandelaar een schuilplaats hoopt te vinden mijn uiterlijke toy vooral nu ik doornat en druipende was maakte mij ongeschikt om mij in zulke een aanzienlijk verblijf te vertonen haar boondient zond het gebouw nog te ver van mij af en zag ik naar daarbij een gelegenheid waarvan ik mijn vleiden ongestoord en onverhindelijk gebruik te mogen maken het hek ik heb nog vergeten te zeggen dat het in gouden letteren de naam van Grondenhof voerde was open en kort daarbij stond half rusten in de moddersloot die de plaats van de weg afscheiden een achtkante koepel van witte steen zie daar alles wat ik er toen van zag ik kan er echt uit de deze gelegenheid bijvoegen dat het een sierlijk gebouw was met vier brede en vier smalle zijden drie van de eerst genoemde waren met kruisrahmen voorzien want men kende toen nog bijna geen andere die het uitzicht op de landweg hadden de vierde, meest binnenwaarts geplaatste zijde bevatte de ingang waardoor men door een pracht gestoep met marmeren trappen en leuningen geraakte niet slecht waren deuren en vensters door pilasters en loofwerk omsloten maar ook prijkten de smallere zijden met vakken van groen marmer waarop in wit basrelief de gewone kentekenen van handel zeevaart, jacht en schone kunstend prijkten als moest daarmee te kennen gegeven worden dat de eigenaar zijn geld in het eerst gemelde vak gewonnen hebben de het tweede voorstond het derde uit liefhebberij beoefende en het vierde beschermde onder de ramen bevonden zich kleine ronde vensters met ijzeren dwarsbouten om licht en lucht in de kelder te geven het dak was rond en met lood belegd en eindigd in een sport van gedraaide kogel vanboven met een vergrulde bol versierd deze verblijfplaats nu lachte mij aan met drift snelde ik het hek binnen geen andere vreeskoesterende dan die van de koepel gesloten te vinden maar ook in dat geval meende ik tegen de deur post te vatten en onder dat vooruit springende lijst enige beschutting te vinden ik werd echter niet teleurgesteld want nauwelijks was ik de marmeren trappen genaderd of ik zag dat de deur half open stond en zonder mij te bedenken liep ik na alvorens om de vloer van het gebouw niet te bezoodelen mijn beslikte schoenen op de ijzeren krabber te hebben afgeschrapt de stoepel trat ruggelings binnen en veegte nogmaals mijn voeten af op de net geflochte matten die zo buiten als binnen de deur lagen nauwelijks had ik deze bezigheid verricht en mijn hoed afgenomen waarvan de slappe randen die een tijd lang mijn schouders beschud hadden nu geheel doorweekt waren of ik wende mij om en zag hetgenen ik in het eerste ogenblik niet had opgemerkt dat ik namelijk niet alleen was op een en der liep inspriende vensterbanken en half achter de sponning verscholen was een jonge juffer gezeten die blijken ze boek dat zij in de hand hield met lezen bezig was toen haar mijn onverwachte verschijning daarin stoorde de eerste blik die ik op haar sloeg deed mij zien dat zij in wit morgen gewaadhoog het welke een bevallige zwier bijzetten aan haar slanke gestalte de tweede dat zij aan allerliefst gezichtje had en de derde dat zij geheel niet gesticht scheen over mijn vrij postig binnetreden en ik mijn haast moest daar grondig redenen van verschoning voor in te brengen of mij ten spoedigste te verwijderen ik deed echter in den beginnen nog het een, nog het ander want ik was van verrassing niet in staat een woord te spreken ik zag dat zij ook onthuts was het garaas daar buien had haar waarschijnlijk belet mij te horen aankomen bovendien zat zij met de rug naar de deur gekeerd en had mij dus niet opgemerkt dan voordat ik er iets binnengetreden was en mijn hoed op de grond geworpen had om de vrije stoelen van rood houdt met gevlochte zittingen en zij de kussens niet vuil te maken zij herstelde zich echter ter stond van haar potselingen schrik zodra ze mij met een vluchtige blik had verwaardigd misschien ontdekten ze in mij het een of het ander hetgeen haar in weer wil van mijn ongunstig uiterlijke deed oordelen dat ik tot de fatsoenlijke stand behoorde in alle gevallen behoefde zij geen grote mate van verbeelding kracht te bezitten om de aanleidende oorzaak mijne verscheiding te bevatten en hieronder vond ik hoe verre de jonge lieden van ons geslacht bij zodanige ontmoetingen achterlijk zijn bij die ene zwakkeren kunnen geen voorzeker daaruit voortspruit dat de vrouwen een vlugger vernuft bezitten en spoediger haar tegenwoordigheid van geest hervinden dan wij immers zo een van ons beide een allerzotst figuur maakte dan zeker was ik het blozende en als op de plaats vastgenageld bleef ik standhouden achter een tussen ons beide instaande tafel van ongemene grote toch uit slechts één plank vervaardigd en waarop een werkmand, een thuinhoed en een paar handschoenen lagen en stamelt ik etterlijke ontsamen hangende woorden van veronschuldiging over het slechte weer over mijn leedwezen van de juffer gestoort te hebben enzovoort, waarna ik al achteruit schuivende mijn hoed wederom opraapte en te kennen gaf dat ik door een onmiddellijk vertrek mijn onbescheidenheid zouden verbeteren oh het is niets meneer, zeiden zij, met een vrij stijven hoofdbuiging ga je hindert mij niet en het is waarlijk zulk een geweldige bui dat mijn alle plichtplegingen wel mag terzijden stellen ik maakte een diepe, vrij omhandige buiging waarschijnlijk pacht mijn zotte houding haar in een goede luim want haar gelaten klaarde op en zij vervolgde met een vriendelijke glimlach ik heb eigenlijk niets over deze koepel te zeggen maar mijn oom zal op mij niet ten kwaarde duiden zodat ik voor een oogomblik in zijn rechter treedde en nu hun schuilplaats vergunnen ik had langzamerhand moed gevat en bij deze minzame toespraak was mijn beschroomdheid geheel geweken in waarheid, zei ik, het weer is zo boos dat ik niet aarzel om van uw beleefdheid gebruik te maken al mocht het onbescheiden geacht worden dit zegenden maakte ik weder een buiging min gedwoond dan de vorige leide hoed, stok en pak je bijeen en bleef op dezelfde eerbiedige afstand achter de tafel staan de jonge juffer zag mij nogmaals ter loops aan voeg mij of ik niet wilde zitten nam haar boekweer erop en ging stil met lezen voort zonder zich verder met mij te bemoeien ik bleef enige oogblikken wijvelen als wacht ik een herhaling van haar aanbod maar toen deze niet kwam, zei ik, dat ik vreesde door mijn vochtig gewaad de vrije meubelen te zullen bederven ik bekwam geen antwoord op deze aanmerking maar op ik, een weinig geraakt, het kussen van Eenders Toelenam en op tafel leiden en mij op de naak de zitting plaatsten zo zaten wij nu een tijd lang gedurende welke mij de oogblikken uren toeschenen en waarin ik mijn toestand die andere hoogst benijdbaar gezoudige acht hebben hoe langer hoe lastiger begon te vinden ik had wel eens waar mij aangenaam kunnen bezighouden met de beschouwing van het fijn gevormde neusje de aardige gekuilde koontjes en roze rode lipjes die het bevallige aangezichtje mij naar nieuwe halve kennis versierden maar ik begreep dat betamelijkheid mij verboot haar zo gedurig aan te staren ik zocht dus mijn troost met nu en dan eens naar buiten te zien of de regen ook ophielt iets waarop althans voor het oogblik geen uitzicht scheen en met de binnenzijde van het somerhuis te beschouwen ik kon niet nalaten hierbij de goede smaak des bouwmeesters de prijzen die, zo hij aan de buitenzijde misschien wat al te kwistig met versierstellen en krullen was te werk gegaan van binnen een edele eenvoudigheid tot leidsvrouw schien gekozen te hebben de wanden en het gewelf waren witgepleisterd maar de kroonlijst, zowel als de pilasters waar ze op rusten boodsten zo natuurlijk het rode marmer na dat men die moest voelen om zich te overtuigen dat ze slecht het hout vervaardigd waren de vier vakken die zich tussen de deuren en de vensters bevonden schenen elk tot een bijzonder gebruik bestemd het welk werd aangeduid door vier regelige opschriften in gouden letteren daarop gesteld het ene vak was opengeschooven en bevatten een verzameling van nette boeken naar de laatste smaak ingebonden met behulp van een weinig je verbeeldingskracht gist ik nu dat het vak daar tegenover met glazen en kopjes zou gevuld zijn dat het derde een fontein verborgen en men in het vierde een verholen trap die uitkwam in een kelder zouden vinden wat de vloer betreft deze was geheel samengesteld uit marmerstenen van onderscheidende kleur zodanig ingericht dat zij een grote sterp in de drie brede randen voorstelden echter waren alleen de uiterste punten die er sterzichtbaar daarop midden door een grote moscovische mat bedekt was waar de tafel op stond en waar ik mijn voeten over uitstrikte ten einde zo weinig mogelijk de blijke mijner aanwezigheid op de gladde stenen achter te laten ik had dit alles nu enige reizen en tot verzadiging toe bezichtigd en inmiddels wanneer ik een zijdelingsverblik op mijn schone gastvarsloeg bemerkt dat zij nu en dan van haar boek opzag om naar het weer te kijken welke beweging ik niet kon nalaten toe te schrijven aan haar verlangen naar mijn vertrek mijn toestand werd mij nu zo onverdraagelijk dat ik oprees de blik naar buiten slaande zei ik op een toon die een weerspraak was met mijn woorden ik geloof dat de bui nu wat begint te bedaren en dat ik best zal doen met u onder dankbeduiging te verlaten ik zou nu maar wachten tot het opgehouden had met regenen zeiden zij haar heldere blauwe ogen eerst eventjes op mij en toen zeer lang op de zwarte wolken gevestigd houdende het is waarlijk nog geen wandelweer en een nog geweldiger kletteren van de stortregen tegen de ruiten bevestigde de waarheid van haar woorden maar je vrouw is al te goed hernam ik er zou mij anders minder aan gelegen liggen maar ik had gehoopt heden nog voor het poortsluiten binnen naar de design en ik zal fris moeten aanstappen om mijn oogmerk te bereiken mijn schone gaf geen antwoord op deze aanmerking ik gevoelde dat zij alle aanleiding tot een onderhoud wilde vermijden met iemand die haar geheel onbekend was het is noodweer vervolgde ik enigszins geraakt en haar aan het praten wensende te krijgen het koren dat de veld staat zal er zeker vrij wat doorleiden het koren was zeker geen onderwerp dat de juffer toeschijn gelukkig gekozen te zijn zij bewaarde het stilswijgen ik beklaag de arme vissers die zich op de zuiderzee bevinden zei ik in de waan dat zo het minste gevoel haar boezem bewoonde zij mijn aanmerking niet onbeantwoord laten kon maar jij wel zij betelt de lippen en keek in haar boek dit zijn te vrije hoofdsteden te zijn ik heb selden zelfs buitenslands schooner boomen gezien dan die beuken in het overstuk er was wederom geen antwoord voor de drommel dacht ik is het preutzheid trotsheid of domheid dat zij mij niet te woord wil staan ik kon dat haar echtig bij nader inzien niet erg kwalijk nemen dat zij een statese misschien wel een hoofdse juffer in geen gemeenzaam onderhoud verkozen treden met iemand die eruit zag als een landloper ik wilde echter weten waar ik mij aan houden moest en ontdekken of een lief gezichtje de enige gift was die zij van de natuur ontvangen had en of onwil dan wel ongeschiktheid tot spreken haar tongboeide ik besloten zijn duidelijk vraag teken achter mijn volgende woorden te plaatsen mag ik vragen zei ik of dit goed niet toe behoort aan de heer Plaak van Amsterdam ik ben wel gehoord te hebben dat hij in deze omstreken een fraaie hoofdsteden bezat ja meneer de heer Plaak is mijn oom was het antwoord waarvan de coole toon mij niet afschrikte want ik bevond mij nu op een vast terrein waarvan ik mijn aanval kon beginnen zonder vrees van teruggedreven te worden dat is mij bijzonder aangenaam zei ik ik herinner mij niet de heer Plaak ooit gezien te hebben hier zweeg ik botstil en ze kijk mij enigszins verwonderd aan als wilde zij te kennen geven dat zij niets van mijn gezegde begreep maar dat het haar voortst en ene malen onverschillig was of ik haar oom al dan niet kende nu vervolgde ik maar de broeder van de heer Plaak heb ik voor vele jaren wel eens ten huizen mijn vaders ontmoet Hendrik Plaak zou ik mij wel herinner hij was mijn vader zei de jonge juffer terwijl haar gelaad opeens een meer vriendelijke en tevenswee moedige stemming bekwam ik heb voor 12 jaren reeds het ongeluk gehad hem te verliezen het is waar, zei ik ik spreek van de tijd toen ik nog een knap was de heer Plaak kwam somtijds bij mijn vader beide hadden toen betrekkingen bij de oostindische compagnie mijn vader is tans hoofdschout te Amsterdam de heer huik uw vader zei de mieë vrouw Plaak op een uiterst minzame toon haar boek sluitende oh, ik ken hem zeer goed en vooral uw moedig en uw zustig voor 14 dagen heb ik ze nog al een gesproken en ik hoop ze eerst daarts weer te zien daar wij morgen naar Amsterdam vertrekken en ze waren wel, hoop ik indien ik zo vrij mag zijn daarnaar te vernemen oh, zeer wel, antwoorden zij haar boek op de vensterbank leggende en geheel ongedwongen en ze waren zeer verlangende u weer te zien uw edelen wordt met ongeduld en smart verwacht dat kan ik u beloven nu, het verlangen is wederkerig zei ik het doet mij ondertussen recht veel genoegen goede tijdingen van hen te horen en vooral uit zulke bemindelijke mond maar je vrouw Plaak kreeg een kleur en zweeg ik begon er stond uit een andere toon uit vrees dat hij het gesprek niet zou willen vervolgen en het waardelijk mijn lieve moedig zowel als uw edelen zegt volgens de laatste berichten die ik van haar ontving had die lastige kwaal de hoofdpijn haar weer gekweld ze scheen nu volkomen gezond de zachte lieve vrouw zei de mevrouw Plaak ik weet echter dat de schijnt en haar opzichte niets bewijst want ze klaagt nooit en is altijd even leidzaam en geduldig maar uw zuster Susanne heeft mij verzekerd dat zij in lange zowel niet geweest was en hoe maakt zandje het ik begrijp waardelijk niet hoe zij het zo lang heeft kunnen uithouden zonder mij want toen ik nog in huis was leefden ze slechts half wanneer ze mij niet 3 malen in het uur de les kon lezen dan denk ik dat er na hoe lange afwezigheid al heel wat voor u in het zout is gelegd zei de mevrouw Plaak lachende nu gezet het toch van zandje wel willen horen maar zijn de oudste zusters voor zo niet om haar broeders wat in toom te houden of schoon ik vrees dat hij nu haar plak wel ontwassen zult wezen ontwassen? daar twijfel ik aan zij zal mij zo lang bruin tot zij een man heeft om die te regeren a propos weet u edelen ook of er zich al een voor haar heeft opgedaan zo ik haar vertrouweling waren zeiden mijn nieuwe kennis met een fijne geblag zouden ik mij wel wachten u iets te zeggen van het gen ik weet en in alle gevallen wil ik haar van het genoegen niet versteken om zelf u die nagaande de nodige mededelingen te doen oh hemel hernam ik dan zal ik niets vernemen voor en al eer de voorzanger in de oude kerk met zijn neustem aan de ganze gemeente verkondigd dat er trouwbelofde bestaan toen ze de heer NN en me je vrouw Susanne Aalette Huik ik vlij mij dat ze wel wat vertrouwelijker met u zal wezen tenminste zo ik oordelen moet naar de toon waarop zij altijd over uw sprak mag ik besluiten dat zij niet weinig van u houdt ze heeft u dus over mij gesproken zeiden ik met levendigheid dat verheugd mij recht want dan ben ik u niet geheel onbekend uw edelen schijnt erhalve te geloven dat zij u in uw afwezigheid niet benadeld heeft zij de meervrouw blaak en dat jij meer verplichting aan haar hebt dan men uit uw woorden van zo even zuiden opgemaakt hebben wel daarvan ben ik overtuigd zei ik verre van mij zal zij niets dan goed van mij zeggen maar wee mij wanneer ik weer voor haar ogen verschijn dat is de ware vriendschap zei de meervrouw blaak iemand zijn fouten in het aangezicht te zeggen en achter zijn rug hem te prijzen maar wees slechts niet te hovaardig zij wist uw brieven soms op zulke een kluchtige wijze te ontleden en met aanmerkingen te versieren dat jij er meer dan eens deerlijk afkwaamt hoe herhaalde ik terwijl ik een gemengd gevoel van blijdschap en spijt onder vond ze heeft u mijn brieven laten lezen immers uittraks was daarvan beschrijvingen van landen en steden zeden en gewoonten en hoe aanmerkingen daarover ik kan niet ontkennen dat zij mij dik was vermaakt hebben helaas ribe ik uit een bedruckte toonaanwendende vermaakt mijn licht ten koste van de arme schrijver die zich na de vermoeienissen van de dag uitsloofde om met vakerige ogen en een slaperig brijn aan de schrijftafel te gaan en daar liefde zijn familie halve nachten doorbracht met papier te besladen terwijl hij veel liever op zijn bed had liggen dromen nu voorwaar nu zal ik toch ook op mijn beurt eens klagen over een misbruik van vertrouwen ik dank u voor de beleefdheid zei er mij vrouw blaak uw edelen denkt dus dat het vertrouwen slecht geplaatst was ik stond een ogenblik verzet en voelde dat de groot werd ik herstelde mij echter toen ik bespeurde dat mijn vrouw blaak misschien oordelende dat zij tevrij gesproken had insgelijk zijn kleur kreeg en ik ging dus scherzende voort het was verre van mijn bedoeling u een slecht compliment te maken in tegendeel daar ik niet geloof dat zandje me mijn brieven rondloopt beschouw ik die mededeling daarvan aan u als een blijk dat jij bij de zeer nou verbonden zijn en terwijl de vrienden onze vrienden ook de onze zijn dat spreekwoord gaat niet door zei er mij vrouw blaak droogweg en als Willende zei mij te kennen geven dat zij niet van plichtplegingen hield voeg ze mij op een koude toon of ik ook wist hoe laat het waren dat zou ik u moeilijk kunnen zeggen antwoordde ik want mijn uurwerk heeft mij de poets gespeeld van stil te gaan staan naar mijn gissing moet het echter niet verre van half 1 zijn reed zo laat dan vrees ik dat ze mij reed zo de gehele plaats zoeken want ik had al lang thuis moeten zijn het is etens tijd en ik ben nog niet aangekleed wilde ik dat ik naar u huis ga en om een regenscherm voor u vragen wel nee zeiden ze lachende dat is de mening niet gezet hier droog waarom zou het geen u nogmaals aan de bui bloot stellen indien dit u enige reed is zei ik sneller dadelijk heen ik ben toch reeds doornat en buis en dien zou mij niet desnoten door een water lopen om u van dienst te zijn nee nee ik dank u zeiden zij enigszins ongeduldig er zal straks wel iemand komen om mij te halen of liever zodra de bui bedaard gaan wij beide elk zijn weg we zwegen een ogenblik gedurend uit welke ik aan de deur post vatten gereed om naar het herenhuis te snennen zodra ze mij daar verlofd toegaf ondertussen kon ik in haar ogen lezen dat ze mij nog iets wilde zeggen toch aazelde het uit te brengen eindelijk scheen ze haar beschroomdheid overwonnen te hebben en vervolgde voor zichziende horeens meneer huik ik heb waardelijk lieverd dat uw edelen niet gaat uw edelen is de broeder mijn vriendin ik kan het u dus wel zeggen ik ben bang dat mijn oom misschien kwalijk zou nemen dat dat een wens door uw geuut dadelijk vervuld wordt zo ras hij gehoord is vind ik in de reden luister hernam ze terwijl ze dreigend de vinger ophief ik moet u waarschuwen laat alle complimenten varen of ik zwijg botstil daar ik u toch niet ontlopen kan op mijn woord hernam ik met vrolijkheid ik kan niet geloven dat uw edelen de nederigheid zover zou drijven om elk vriendelijk woord dat u gezegd wordt dadelijk voor een plichtpleging en niets meer te houden in die nu edelen uitdrukkingen welke niets dan waarheid behelzen als vleierij wil opnemen zult hij mij dwingen anders te spreken als ik denk hoe langer hoe mooier zeiden zij in welk van de door u bezochten landen hebt hij die hoofdse taal geleerd uw gesprek gaat het bereik van een onnoozel Hollands meisje als ik ben ver te boven en ik weet er niet naar behoren op te antwoorden het is dan toch waarlijk al te erg hervat ik dat al mijn gezichten zo verkeerd door u worden opgenomen ik zal nog moeten eindigen met uw allerlei onaangename dingen te zeggen na vooraf verzochten hebben dat jij wel zo goed wilt zijn al mijn uitdrukking letterlijk in de tegenovergestelde zin op te vatten in het hemel's naam vond ik er haastig bij zien dat een wolkje van ongenoegen op het blanke voorhoofd haar jongen schoonen begon samen te trekken wees niet boos maar oefen lang moedigheid uit ergens iemand die nu twee jaren buiten de gelegenheid is geweest een meisje in het Hollands aan te spreken en zo ik iets zeg dat u mishaagt schrijf het daar aan toe dat mijn blijtschap over de eerste ontmoeting met een stadgenoot maar het hoofd op hol brengt moet ik het niet als een gelukkig voorteken opvatten ja zelfs er het onweer daarvoor dank weten dat jij die persoon bent en niet te een of andere hier schoot ik onwillekeurig uit in schaterend gelach want mijn ontmoet ik met Simon kwam hij voor de geest mevrouw Blake kiek me enigszins verbaasd aan niet weten de wat die ongemene vrolijkheid beduidde ik pit u duizendmaal om vergeving vervolgde ik maar juist herinnerde ik mij dat ik er iets hele morgen een stadgenoot ontmoet heb en wel een jootje met negotie dat denkbeeld in verband met het genikzijde kwam hij zo zot voor dat ik niet kon nalaten erom te lachen uw edelezer toch niet boos over niet in het minste het spijt me maar om u entwil zo uw edelaan voortekende hecht want nu ligt het ganse gebouw uw hoop in duigen nog niet op mijn eerste ontmoeting is een geweldige regenbuig gevolgd en dus heb ik het leed dat ze m'n aanbrengen moest al beet maar deze tweede kan mij niets dan goed voorspellen zij voorspelt u een duchtige verkoudheid zijde het schalkse meisje of kunt u nog altijd in een nat pak oh ho zijde ik daar vrees ik niet voor straks loop ik mij weer warm wel mogelijk zijde zij met een goed aardige blik maar het waren toch niet kwaad zo ga iets naamd om u wat te verwarmen het zou mij voor de eer van mijn oom spijten indien geen op guldenhof geweest waard en niets gebruikt had om u te verkwikken ik zal zien wat de kast bevat met deze woorden sprong ze op nam een bos sleutels die aan de boekenkast hing eraf en opende niet tegenstaande met een betuiging dat ik niets behoefde een en der andere kasten welke gelijk ik al vermoed had tot bevet diende en waar behalve enig japanse en chinees porcelijn een zilveren tabaks comfort een kistje en verder toe behoren zich ook een liqueur keldertje bevond het welke ik er uit nam en op de tafel zette zie hier zijde zij wat zou het genemen konjak, rum, rosolis, ratavia wat gebegeerd ik nam een glas konjak aan en voelde inderdaad dat het me goed deed intussen had ik terwijl mijn schone gastvrouw in de kast schommelde het opschiet gelezen uit welk daarboven prijkte en luidde als volgd gij die in dit verblijf wil toeven met gemak gij vindt in deze kast pijp, vuurtest en tabak ook keurig porcelijn van China's verre kust en goede morgendrank zo wie geen koffielust een zeer goede terechtwijzing voor de diven die al te met hier binnen mochten dringen zijde ik om niet verlegen te zijn waar zij iets naar hun gading kunnen vinden oh, zeiden me je vrouw blaak de koepel wordt goed gesloten en het weinigen dat zich hier bevind is de moeite van het inbreken niet waardig het schijnt hier vol rempjes te zijn zijde ik mijn omdraaiende en het opschrift daar boeken kast lezen terwijl ik van deze inhoud was mijn strelen en voedde het lijf maar beter nog te geest is voor één eeuw de les van vader Katz geweest zo gij begierig zeid op onderricht te zoeken hier binnen vindt gij keur van goede en nutte boeken het is jammer van het goud dat dan de letters verspeeld is dacht ik bij mezelf maar tegelijk mompelt ik overluid zeer aardig tans, hier waaruit spreekig zeiden de schalkse plaagster ben ik overtuigd dat gij niet meent zoals gij spreekt wat zal ik zeggen hernam ik de schouders ophalende hoogdravende poëzie is het juist niet maar het zijn rijmen die doel treffen en dat kan men juist van allen niet zeggen ook moet ik u bekennen dat ik hoe genaamd geen gevoel voor nog kennis van dichtkunde bezit en dit was waar mag ik eens verder lezen vervoegd ik en hief nu aan met het opschrift boven het derde vak geplaatst de leeuw die simpsons vuist ter neder heeft geveld had honing in de mijl gelijk de schrift vermeld maar zo deze kast al mee een leeuwokop besluit daar verliet nooit anders dan gezuiverd water uit voor waar zei ik ik dacht niet dat ik simpson bij deze gelegenheid zou aantreffen wat zal men veel zeggen over een fontein zeiden mij vrouw blaak de schouders ophalende onze koepel dichter heeft zelfs kans gezien om op de wenteltrapte rijmen die achter dit beschot loopt en er onze standvaders bij te pas te brengen ik wende mij om mijn last het vierde opschrift nieuwsgierigheid heeft vaak de mens gebracht in het leed gelijk zij het adem en zijn bedgenoot al deed bedenkt dit eergheid waagt ook deze deur te ontsluiten hij mocht licht tuimelen en uw arm of been verstuiten dat mag hoogdravend of liever laag vallend heten zei ik hoe jammer dat de vervaardiger van al die kunstgevochtende zedigheid heeft gehad van zijn naam neergezonderd te plaatsen oh wat zijn naam betreft zeiden mij vrouw blaak die staat buiten boven de ingang onder een vijfde opschrift waarbij hij in brommende woorden vertelt dat dit gebouw een koepel is even of de lidder het voor een kippenhoek zouden aanzien het is anders een goede man die lukas helding maar het nageslag zal er weinig aan missen als het hij nimmer weer een pen op het papier ik houd mij toch overtuigd zei ik dat hij betere dingen maken kan wanneer hij waardiger onderwerpen heeft dan een koepel en een wendeltrap in zijn hoedanigheid als dichter van guldenhof heeft hij ongetwijfeld uw begaafdheden meer dan eens bezongen en het kan niet anders of het onderwerp moet zijn dichtgeest hebben aangeblazen uw edelen raad wel zeiden zij ik heb nog nooit mijn verjaardag geviird zonder een bereimde gelukwens van hem te ontvangen en er is geen goed in op de Olympus waar ik niet bij vergeleken ben geworden ongelukkig had hij verleden jaar zijn stofvot uitgeput want toen was ik niet alleen venus dat spak vanzelf maar juno, vesten, seris, minerven weet ik al wat meer het is waar ik had hem ook een degestric geboorduurd maar dit jaar kwam ik er slecht af en was niet meer dan atalante dat was een lelijke val zeker waar het gaat deze of geen en minder ontlopen merkte ik lachende aan maar kom aan dan wil ik weder op de Olympus te brengen en nu mijn dank als hebe toeprengen en ik dronk mijn glaasje uit hebe bediende alleen de gode meneer zeiden ze spottenen ik bitti om vergeving zei ik ze gaf ook herkules die maar een halve god was nu en dan wat te drinken als hij nat thuis kwam het is mogelijk hernam ze ik zal me niet vermeten te twisten met iemand die gestudeerd heeft wil het genoeg een glaasje? oh hemel, daar luidt de etensbel nu zal ik er wel door moeten regen of geen regen maar welke barbare wonen want toch op het huis voeg ik dat niet één van hen de beleefdheid heeft u te komen zoeken ik durf niet langer blijven zei dit jonge meisje met blijkbare verlegenheid en haar boek in de kast geplaatst hebbenen nam ze haar werk op maar de brijkklu ontviel haar en rolde onder de tafel ik bekte juist om die op te rapen toen opeens de kreeg van gevonden, gevonden, mijn oertrof en drie mijn onbekende aangesichten zich gelijk tijdig op de stoep vertoonden einde van het derde hoofdstuk deze opname bevindt zich in het publieke domein