 Ben bir tüccarpteyim, adım Halif Geçbüzzade, gözü pek atadan, eli doğalı anadan, doğma da şahsiyeti. Metahandan, alpasandan, faaten uzanır neslim. El eminden, Ömer'den, Ali'den gibi kuvvet ettik. Orta Asya'dan, Avrupa'dan, Habişistan'dan, yeni dünyaya yaraşır yurdum. Malzomlarının muğduu, zalimlerin korkusudur silahlarım. Her şeyde çok eğitim aldım. 92-96 yıllar arasında Kaleharbokulunu ilk bitiren Azabecan Zabitlerinden biriyim ben de. O zaman Ali, büyük başkıvandan, Hayder Ali gibi ilk gönderdiği heyetlerdeniz. Daha sonra Türkiye'de çok yıllar hizmetle verdi, kurslara da katıldım. Komanda kursu, ameliyat, keşfiyat, akademiye de iştirak ettim. O da işte çok uzun zaman Türkiye'de kaldım. Hatta bu 27. September öncesinde bizim bu savaşa hazırlık bağlamında her şerde bir hayır vardır diye. Ahmetli, Allah ruhu şahı olsun, Allah, Ahmet eylesin. Ola Taşimov genellimizin şadetinden sonra hem Türkiye'deki siyasi danışıklar ki oradan daha yakından takip ediyorduk bunları, Azabecan'da. Sonucunda bir karar verildi, siyasi bir karar verildi ve o zaman ben de Türkiye'de görebildim. O karar üzerine biz oradaki Azabecan buzaybitlerinin bir çoğu ülkelerine maksatla hemen dönüş yaptılar. Ben 18. Augustu buraya geldim, vatan toprağından. Türkiye'deki tecrübelerimizden istifadeyle burada bize bazı görevler verildi, lapşırıklar verildi. Öncelikle ben II. Corpus'ta, Beylegan'da görevlendirildim. Orada yoklamalar geçirmek üzere görevlendirildim, dövüş hazırlık, dövüş hazır olmama yoklamaları. Türkiye'deki sistemi, tecrübeyi bildiğimiz için öncelikle İspeksiya İdaresi'ne bizden istifade konundu bu manada. İkinci kolorduda Beylegan'da biz varır varmaz, hemen zaten önce bakıyor, peşinden oraya vardı. Büyük bir heyetle her kolorduda ordumuzun hazırlık seviyesini yokladık. Eskilerimizden erdik. Bunları en kısa sürede nasıl berpay ederiz, tamamlarız, bakarız. Bu maksatla hımmalı bir faaliyete geçtik, gece gündüz çalıştık. Tabi bu aralarda halkım veya başka insanların böyle bir savaşın hazırlığı olduğuna haberi yoktu. Çoğu insan, kimi insan bunu sezinleyemiyordu bile çünkü 28 yıldır bir üzerimizde tövmet vardı biz askerler olarak. Özellikle zabitler Türkiye'ye gittiğimizde bize ilk sorunan soru buydu ve bu soruya verecek hiçbir zaman cevabımız yoktu. Soruda şuydu, yani 2-3 milyon elmenileri Karabu Arayas'ın işgal etmiş, siz 10 milyonluk Azayi Beycan halkı, ülkesi siz de onların zabitsiz, bu toprakları nasıl geri alamıyorsunuz deyince, Türk kardeşlerimize verecek bir kelamımız yoktu. Bu hakikaten bizim için çok büyük bir töhmet ve yükse üzerimize. Yani bütün zabitler olarak ne kadar Türk kardeşlerimize çalıştık, tecrübeler kazansık, Suriye'de Irak'ta da onlarla beraber olduk ama bu ağırlığı hep hissettik üzerimizde, bu töhmeti hissettik ve bugünün gelmesini biz öyle bir bekliyorduk ki, yani ok, yaydan çıkacak ok gibi bir hâldeydik yani manevi anlamda, böyle bir hâlimiz vardı. Bu tapşir bize verildiğinde bu heyecanla geldik ve dört elli sarıldık gece gündüz. Hemen yarın savaşa olacakmış gibi, eksikler de ortaya çıkardık. Şimdi askeri de iki türlü eksik olur ya eğitim eksik olur, askerlerimiz tam hazırlanmamıştır, teknolojik silahları kullanmayla ilgili talimleri tam geçirmemiştir. Ya da teknolojik olarak eksikimiz olur, yani mühimmattır, silahtır, sursattır, teknikadır, zırlı teknikadır, bunlarla ilgili eksikler olabilir. Bunların hazırlanması lazım. Biz iki cihetten de bize verilen corpse'lardaki bütün malzemeyi eğitimi tespit ettik, kıymetlendirdik, ortaya çıkardık ve bunların en kıza zamanda nasıl berpa edileceğiyle ilgili raporla yazdık. Bunu canap prezidente kadar gitti. Önce müdafiye nazırına, nazıra kadar çıktı. Oradan tekrar bize tapışırlıklar ilgili, eğitimle ilgili olan kısımları hemen orada talimlerle eksikliğe gidermeye başladık. İşte Türk kardeşlerimiz başta olmam üzere, diğer Pakistan olsun, diğer ülkelerden aldığımız yardımlarla hem silah, hem mühimmat eksiklerimizi hızlı bir şekilde gidermeye başladı. Hem teknik, personel yardımı geldi, hem malzemeler geldi. İşte biliyorsunuz Bayraktarlar geldi Türkiye'de. O konuda çok Türk kardeşlerimiz bize kömeğli oldu, yardım oldu. Sağ olsunlar, Allah razı olsun. Ama biz özellikle Azerbaycan zabitler olarak ki ben Polkom ve kim? Yaklaşık 30 yıldır bu mesleğin içerisindeyim. Baktığımıza zaten biz bugünler için hazırlanmıştık. Bugünlerin bize nasip olması için her gün Allah'a dua ediyorduk. Yani bu üzerimizdeki bu karar lekeyi kaldırmak için zaten böyle bir fırsatı yakalamamda coşkusu ve şevk ile biz canla başla bu hazırlıkları, talimleri geçmeye başladık. Tabi bir yandan da ordumuzu hazırlamaya çalışıyoruz. Konuşmalar yaptığımızda askerlerle nanışık gittiğimizde, harbi hisselere gittiğimizde, kıtalarda kardeşlerimizin gözlerindeki tereddütleri görüyorduk. Nasıl bir tereddüt? Herkes gönül olarak bunu almak istiyor, yapmak istiyor. Yani Karaba, Azerbaycan'dır. Herkes karaba almak istiyor, bir hissiyat var ama herkese de bir acemiliğin getirdiği, daha önce yapmaları bir şeyi yapmanın getirdiği bir tereddüt. Ve acaba nasıl olacak soruları o şüpheler insanların gözlerinden okunuyor. Tabi bunu eğitimle aşmak mümkün ama çok zamanımız olmadığı için bunun nasıl üstesinden geriz derneğiydik. Çünkü askeriyle bir laf var. Ter dökmeyen kandöker. Bu Türklerde de çok söylenen bir lafdır. Yani eğitim ne kadar çok talim eğitim yaparsanız biz askerler olarak savaş 40 yılda bir olur. Askerin işi savaşın dışında eğitim yapmaktır, tatbikat geçmektir, egzersiz. Savaşı hazırlanmakla geçer. Siz 20 yıl savaşa hazırlanırsınız. 1 ay, 3 ay, burada olduğu gibi 44 gün bir muharebe yaparsınız. Devletlerin 100 yıllık kaderi değişir. Dolayısıyla bizim işimiz aslında asker olarak her zaman talim üzerindedir. O yüzden ne kadar ter dökerseniz o kadar az kanınız dökülür. Biz de istedik ki mümkün olduğu kadar ordumuzu savaşa bu kısa dönemde hazırlayalım. Askanımızı döküyorsun. Daha az zayiatla, daha etkinli, daha az etkinli bu muharebeyi zaferi kazanalım, uğru alalım. O canla başla o fikirle, o düşüncelerle biz hummalı bir hazırlığa geçtik. Tabii çok eksiklerimiz çıktı. Türk kardeşlerimizle kömerli oldu. Beraber değerlendirdik. Eskidenimizin bir kısmını giderdik. Bir kısmını gideremedik. Yardım aldık. Kardeşlerimizden de yardım aldık. Hem silahı, hem tesadüste. Sistemleri getirdik ama bizim bu inancımız, bu işgal edilen toprakları alacağımız inancı ve Allah'ın da bizim yanımızda olduğu inancı, bize galibiyi getirdiği diyebilirim. Daha ilk günlerin itibaren. Çünkü her şeyde inanç çok önemli. Yeman çok önemli. Bir şeye inanıyorsanız, ne kadar çok inanıyorsanız, o kadar çok ona yaklaşıyorsunuz. Bu sefer o inanç vardı. Askerlerimizde de o inanç ulaşmaya başladı. Geçtiğimiz tarihlerden. Hatta daha sonra hikayesini anlatacağım. İkinci kol ordu muavini, eğitimiz ürünün muavini Şükram İdor. Allah rahmet edilsin. 2016, April'de üçlerinde milli kahramandır kendisi. O zaman biz beraber bu yoklamaları geçtiğimizde tanıştık. Beraber eğitimler geçtik, tatbikatler geçtik. Kırt Mahmutlu da kendisiyle elmeninle karşı yapılacak olan tavrus harekatının da beraber talimlerini geçtik. Aramızda şakalaşıyorduk. Bana derdi hep not tutarsın. Benim Türklerden öğrendiğim en önemli şeylerden biri. Not tutmakta. Onlar hep yanlarında defter taşırlar. Zabitler ve hep not tutarlar. Bizde de en büyük eksiktir. Allah ve canı zabitleri maalesef biz pek şeyi tutmayız. Not tutmayız. Yani canlı canlı tutmayız. Türkler tuttu. Şimdi bizde de o alışkanlık var. Şükür bana derdi. Gine mi not alıyorsun? Gine mi benim eksiklerimi yazıyorsun derdi? Öyle latife ilişirdik böyle. Zarafet ederdik birbirimize. Şükür kardeşimle sonra zaten dövüş başladığında da beraber bir yerdeydik. Son Cebrail ile. Cebrail alımlılığında orayı alan komutanlardan bir tanesi de kendisiydi. Ve bir şeklimiz de var. Onu da sizinle paylaşırım. Ondan sonra zaten kendisi kubatlıdı. Mayıs Paşa doğruluğu. Diğer bir yardımcısı daha var. O doğruluğu. Bunlar bana kubattığının şekillerini de göstermişlerdi. Her Hazretleri Beycanlı'nın Karabağ'da doğan Hazretleri Beycanlı'nın en büyük zaten Emeli o köyüne gitmek, köyünü görmek. Bu zabitlerinde de var. Halkına da herkes de var. Hepimiz de var. Dolayısıyla o da o uydu fotoğraflarından tek tek işaretlemişler. Kimin evi nerede? Yıkılmış, yıkılmamış. Hangi elmeni kullanıyor. Herkesin o sevdası o evine varmakta. Evine varmasına ramak kala Şükür kardeşim kubatlığının son tarzında zaten şahadet mertebesi de erişti. Bu huşa da olsun. Bunun gibi bir çok kardeşimizle tabi bu yolla maalesef kaybettik. Onlar kanlarına kıtılar ama vedelsiz hiçbir savaş zaten kazanamıyor. Biz Türkler buna en iyi bilen milletlerden biriyiz. Bu talimleri geçtiğimizde de işte o zamanla bunları konuşuruz. Eğitim olmazsa zayiat olur. Kan dökülür. Savaşı eğitimsiz kazanamayız. Bunları askerlerimize hissettirmeye çalışıyoruz. Çünkü askerlerimiz tecrübesi olduğu için savaş görmedikleri için savaşı yaşatmak bir insana bilmediği, görmediği bir şeyi yaşatmak kadar zor bir şey yok. Tavir ettirmek kadar. Bunu en iyi sürekli talimlerle çetin zor muharebeleri hazırlıkta yaparsınız. Biz de bunları o beyleganın sıcağında yaptık. Tabi sadece beyleganın sıcağın beyleganın kuzusu da çökmüşsür. O kuzuları da yiyerek enerjimiz yerine geldim. Kendi vatanım diye söylemiyorum ama bizim kuzu hiçbir yerde yok. Türkiye'de o kadar kuzudur, kebaptır. Her şeyi yersiniz. Ama bizim kuzuların tadını hiçbir yerde bulamazsınız. Özellikle beylegan kuzu gibi bir kuzu. Bunu Türk kardeşlerimiz her zaman geldiklerinde söylerler. Toplamız çok önemli, çok değerli. Karabağa vardığımızda benim gördüğüm şey oydu. Karabağa o kadar güzel ya ki ben her bölgesinde bulundum. Savaştan sonra da bulmaya devam ettim. Böyle nadide güzel toprakları 28 yıl sömürmüş. Bunun hakkını alacağız. Neden Cenab-ı Rezident bu defalarca söyledi. O kadar güzel topraklar ki insan oraları adım atınca savaşta her galabede bir adımlara yaklaştıkça o topraklara bastıkça bunun değerini ve keyfini anlatamam. Yani askerlik çok zor meslek, evet. 27 September'da bugün bu kararı verilip savaş başladığındaki işte biliyorsun sosyal medya hepsi kısıtlanmıştı o zamanlar. Öyle gerekiyordu. Çünkü bütün muharebeler de böyle bir baskın oluşturmamız lazım düşmana karşı. Ben de o zaman kıymetlendirme için baküleydim. Mütaki ben 27'sinden sonra 3-5 gün sonra tekrar 2. kolorda bölgesinde cepheye gittim. 2. kolorda o zaman Şükürbeyli'de Fuzuli, kentorezinin biraz daha gerisinde bir komutayerinde bulunuyorum. Yaklaşık işte muharebe başlayalı 3-4 gün yaşmıştı. Bana komutayerinde bir vazife verdiler. Ondan önce Rabı Tevahis üzerine benim ihtisasım var Türkiye'de. Bununla ilgili iletim sistemlerinin kurulması gerekiyor diye girdikçe. Çünkü orada bizim alt yapımız yok. Alt yapıyı sağlamak, askeri, haberleşme sistemlerini kurmak stratejik anlamda. Mütaki ben bayraktarların yetişilini kurmak, onların görüntüsünü aktarmak. Diğer böyle teknolojilerin görüntülerin aktarmak, makinelerin haberleşmesini sağlamak ve komutanların haberleşmesini sağlamak bizim vazifemizi. Aldığımız için, yeni aldığımız için onların kullanılmasıyla ilgili eğitim eksimiz, teknik personel eksimiz de vardı. Türkiye'den aldığımız destekle beni bu işin başına verdiler, bildiğim için ve Türkiye'de aldığım eğitimlerden dolayı. Dolayısıyla bunları da kurmak üzere Taruz'un geliştiği, yani Karabağ topraklarına girdiğimiz bölgeye gittim. İkinci kolordu bölgesinde daha önce talim geçtiğimiz kolorduyla birlikte biz güney sınırımızdan yaklaşık olarak İran sınırından dolayı doğru, Azerbaycan topraklarına, yani Karabağ topraklarına, kendi topraktanımıza girmeye başladık ve Taruz oradan gelişti. Herkes bunu biliyor zaten. Diğer bölgederde Taruz'u gelişmedi çünkü orada yoğun bir tahkimat ve düşmanın çok çetin bir aldığı tedbirler vardı. 28 yıl boyunca yaptığı muazzam bir tahkimat vardı. Aslında bu bizim yaptığımız taktik de bir Türk taktidir. Hilal takti, Hilal taktinin yarım ayını düşünün. Yani bir taraftan güneyden giriyorsunuz, arkadan dolanıyorsunuz ve tekrar ayı kapatmaya çalışıyorsunuz ki hangi kent alınsaydı o ay taktiği tamam mı kapanacak ve düşman ortada imha olabilecekti hatta. Her şey tabi nasip kısmet. Ama taktik aslında klasik Türk takti. Türklerin de kurtlardan aldıkları taktiklerdir aslında yine Türk taktiğiyle hareket ettik dese yeridir. İlk günlerde çok çamur vardı. Yağmur da vardı. Şimdi bizim, ben bu teknolojileri sağladığım için bayraklarların iyi görmesi ve çalışması için siz ve dumanın olmaması lazım çok fazla. Çok fazla dumanda maalesef istediklerimi verimi elde edemiyorlar bu Yağmurlu günlerde ermenilerin güllesi, topu vesairesi yoğun bir şekilde üzerimize geliyordu. Ama 3-4 günden sonra hava açıldı ve 2 mayı olmasına rağmen Karabağ bölgesi dağlık 1.500 metre 1.500 metre rakım var normalde 2 mayında orada yağmur yar. Mütakime ne kar yar yani olağan mevsim şartları böyle gelişir. Allah'a şükür ki, Allah de bizim yanımıza dilerken onu kastediyorum. Bir de bunun şahididir. Bir damla yağmur yağmadı. Hava kapanmadı. Meteoloji kapalı gösteriyor. Sabahleyin saat 6-7'ye kadar kapalı. 8'de bir rüzgar çıkıyor. Ondan sonra pırıl pırıl hava açılıyor. Bir daha da kapanmıyor. Böyle çok günler geçirdik. Hava kapanı sıra yağmuruyor. Asla belki halimiz nice olacaktı. Teknikamızı personelimize, araçlarımızı hareket ettirmekte zorla çok zorluk çekecektik. Çünkü yollar bildiğimiz asfalt yollu değil. Yani yolların hepsi toprak yollu. Bizim açtığımız yollar veya patikayolar dar yollar daha önce kullanmamış yollarla. Bu yolları kullandığımız için Hava şartları da hep bizim yanımızdaydı. Askerlerimize gelince bizim birliklerimizin çoğu Taruz'un geliştiği güney bölgesinden, içeri girdi. Dolayısıyla ikinci korpusu, dördüncü korpusu ve sovardan kurulan seferberlik oluruz. İşte askerlerimizi toplanıp cemedildiği, birleştirildiği altıncı korpusu dair olmak üzere Taruz'un geliştiği bölgenin içeri girdi. Benim bulunduğum bölgede büyük bir asker yoğunluğu da vardı. Bunların dışında halkımızın çok büyük yardımları vardı. Onları gözlerimizle gördük. Yani herkes elinden ne geliyorsa inanın o fuzuliğe giden yol var. Başka da yol yoktur. Yine doğru inen yol. O yolun sağa solu, yardım malzemeleri de oldu. Atlet mi istiyorsunuz, askerleriz, çorap mı istiyorsunuz, patinka mı istiyorsunuz, ne istiyorsanız, yiyecek mi istiyorsunuz. Kartoffundan, elmasına, patatesine kadar her şey vardı. Böyle bir halkımızın da orada ne kadar destek olduğumu görüyorsunuz. Elinden ne geliyorsa getirmişler ve yığmışlar. Yeter ki asker buradan geçerken bunları alsın, ihtiyacın ne varsa, alsın, ihtiyacını görsün, tedbirini görsün. Benim de bir faydam olsun, benim de bir katlım olsun şeklinde halkımızın desteğini çok gördük. Ve o bölgeden yırdığimizde ben top atışlarına Türkiye'deki talimlerden ve savaşlarından alışkınım. Fakat ve kazanmak için yaşamak da gerek. Her şey eğitimli olmuyor. Güllü atışları, top atışları çok sarsıcıdır. Yani yer, yakınıza düşerse yer zelzeli olur. Biraz yakınıza düşerse, kulak zemesi patlar. Bunların hiç en kötü etkisi, bulas etkisi vardı. Yani siz istersem getir. Şaraplar zaten gelirse parçalar ölümlere sebep olabilir. Şehitlerin bir kısmını böyle verdik. Ama top atışları da tabiatta yağmur nasıl varsa savaşın bir doğası gereği vardır. Yani savaşta ilerleme top atışları altında oluyor. Yani düşmanın top atışları hep tepenizde olur. Hep bir yerlere bu top menbeleri mutlaka düşer. Yani bundan kurtuluşunuz olmaz. Şimdi bizim askerlerimizdeki gördüğüm en büyük tecrübesizlik veya duranlık veya çekingenlik bu top atışlarında ol. Her tarafına top düşüyor. Hayatında görmediği bir şey. Biz bu askeri o şoktan çıkarıp bunun olağan bir şey olduğunu izah edip savaşa devam ettirmemiz lazım. Ve ilk günlerdeki belki askerlerimiz üzerindeki biraz heyecan, biraz korku, biraz tereddüt yaşatan şeylerden biri de bu top atışları da iki üç dört gün sonra askerimiz de bu atışlara alışmaya başladı. Bunların olağan olduğunu artık sesine göre ayırt etmeye üzerinden mi geçiyor, önüne mi düşüyor veya üstüne mi düşecek mevzimi alsın. Bunları artık yavaş yavaş öğrenmeye alıştı. Denim mi askeri ortam savaş ortamı çok farklıdır. Acımasızdır ama çok şeyde öğretin insanın. Öğrenmediniz her şeyinde bedelini kalınır dersiniz zaten. Çok çetin bir muharebe oldu. Tek tek analara anlatmak benim için de çok sor. Birçok meyit görüyorsunuz, ölü görüyorsunuz. Ermeni, cesetleri her yerde. Bir şimdi tarz eden olduğumuz için eksiriyetle meyitler bizim topraklarımızda kalıyor. Dolayısıyla Ermeniler bu meyitlerini geri alamıyorlar. Şeyde bizim şehitlerimizin veya yaralarımızın cesetleri de bizim topraklarımızda kalıyor. Bu tarz eden bir içim bir avantajdır. Yani kendi şehitlerini yaralarımı ulaşır. Çünkü düşman sücekliği kan kaybideyi geri çekiliyor ve tutup bu şey alamaz. Yani cesetleri toplayamaz. Buna da alışmak bir zamandır. Çünkü askerlerde ölü görmedikleri için çeşitli hallerdeki parçalanmış cesetleri falan görmedikleri için. Bu da bir psikolojik olarak insanı da bir etki yapabilir. Ama bu inanç, bu karaba haklı savaşımızın olduğuna inanç da askerlerimizin üzerinde bu tesir kolay kaldı. Yani topça atışları, düşmanın hava tarzları etraftaki işte kan revan görüntüler. Bunlar savaşın hep doğasında olan şeylerdir. Yavaş yavaş bizim askerimiz, bizim nezabetimiz bu dövüş ortamında kendini toparladığı bir çoğu şahsi karamanlıklar gösterdi. Bir çoğu birliğiyle beraber hareket etti. Yılmadı, geri çekilmedi. Bazen noktasında erişemediğimiz yerler oldu. Aç kaldı belki. Az yemek yedi vesaire. Ama direndi. Soğukta yattı. Şekildemin fotoğraflarını, paylaştılar. Bazı yerlerde bunları gördünüz. Ve özellikle ilk muharebeden Cebra'y'in alınması veya Cebra'y'la kadrolanan ilk düşmanın yarıılması hadisesinde çok itkin, çok kan kaybıverdik. İlk 3 günde zaten herkes biliyor ki bunu. Bizim en büyük etkinimiz zahiyatımız bu ilk 3 günde olmuştur. İlk takimlere, ilk düşman takimlerini çarptığımız soru. Sonra, yavaş yavaş gün geçtikçe bizim etkinimiz o zaman düşmanın ilkisi ve meyit artmaya başladı. Muharebede benim yaşadığım şeylerden bir tanesi yanımda bir general birimiz var beraber hareket ediyoruz. Bala Sultan'ı da düşman bizi kubatlı tarafından gördü. Böyle birkaç tane hikaye ile çok kısa kısa anlatayım size. İşte kendisine dedim, bizi gördü ve görerek atıyor. Şimdi düşmanın minatanı, havanı yani minatanları iyidir, iyi atar. Özellikle onların da eğitimli askerleri, savaşın başında kırıldıktan sonra, geri çekimeye başladıktan sonra bu tabii ki iyi dövüşme talimle askerle kaybettikten sonra onların da yedekleri devideye gidiyor. Daha az talim olan askerler devideye gidiyor ve düşman da zayıflıyor ve muharebe gücünü kaybediyor. Ama ne kadar da olsa bizi gördükleri için birincisinde tutturamazsalar da düzelterek, bu minatan dediğimiz şeyi düzeltereksiz, hedefe yaklaştırabilirsiniz. Ben de bunu gördüm. 500 metre kabağımıza attılar. Sonra 300 metre kabağımıza attılar. O zaman anladım ki bunlar bizi gördü, biz tepedeyiz zaten bir mışkanın tepesindeyiz orada, sistem kurmaya çalışıyoruz. Paşama dedim paşam dedim, yani şu küçük bir yer var oraya sığınalım veya aşağı düşelim, bize görerek hatırlayalım yak dedi bizi, bir şey olmaz dedi. Adit Allah'ın dedi. Allah bizi korur, Allah bizi korur dedim. Bir tane minatanla, bir tane genel vururlarsa bunun psikolojik üstünlüğünü biz bir türlü toparlayamayız dedim. Çünkü bunlar çok önemli şeyler. Bir genel vururlarsa bu riske de giremeyiz. Ondan sonra neyse, bir şey olmaz derken, ben bir ses duydum. Üçüncü mermiden sonraydı. Sesten anladım ki mermi üzerimize düşüyor bu sefer artık. İdiliği geçmedi. Dedim herkese, yarı atın. Mermi üzerimize düştü. Toz bulut oldu. Ondan sonra biz genelde sıcağı sıcağına, işte yaralları veya böyle şaraplar parçalarını pek hissetmeyiz. Muhalebenin sıcağında, heyecanında, şokuna. Dolayısıyla bende de bir alışkanlık. Ben üzerimi yoklarım hemen. Bakarım. Bir şey girmiş mi veya bir şey bizden geçmiş mi. Çünkü hemen onu tespit edip kanamayı durdurmak lazım ki eğer durdurmazsanız belki kan kaybında kendinize veya yanınızdakini şehit mertebesine çıkarabilirsiniz. Böyle bir şey olmasın diye tabii ki ilk yaptığım şey hemen bir üzerimiz sıcağı sıcağına yoklamaktır. Baktım bende bir şey yok. Hemen paşamış öyle bir kan rızdım. Sağın sonuna baktım bir şey var mı diye şimdi sıcağı sıcağına sedemiş. Baktım orada da bir şey yok. Şaraplar parçası felan da görmeyince sadece camları felan kırılmış. Bir bulağ setkisi var. Ondan sonra toz vultuda biraz dağılmaya başladığında bir ayaklanlık şöyle baktık. Bulunduğumuz yer bizim tepe olduğu için tepenin doğası gereği bir tarafa böyle keskin yardır. Mermi aslında tepemize düşmüş doğru. Vurmuş yani düşman isabet ettirmiş fakat hemen düştüğü yer 50 metre yanımız orada bir yar var yarın diğer tarafına düşmüş. Toprak bize siper olmuş ve bütün bulağ setkisi şarap ne yaparsınız diğer tarafa gitmiş. Bizim bulunduğumuz yere toprak hem de için gelmemiş. Allah korumuş yani Türkçesi bunun başka izahı yok. Atomatik olarak baktığımızda. Çünkü düşman da oradan baktığında hedefe oturttum ve vurdum diye çarpatıyor yani ayakta görüne kadar tekrar öyle oluyor. Ondan sonra Mehmet Paşa'm işte o zaman Paşa'm sağ olsun. Evet şimdi aşağı inelim dedim şimdi inmeyelim bir fahsıla daha verilmesi lazım ondan sayıyorum böyle bir böyle birkaç tane halise yaşadık. Yani neticede savaş meydanında kimin ölüp kimin kalacağına siz ne kadar telbir de görseniz ne kadar veriliyorsunuz yani. Savaş meydanı çok farklı bir doğası var. Fuzullere böyle bir tavruz giderken toplar düşüyordu o kadar çok top düştü ki yani yağmur gibi içerisinden birliklerimiz geçiyordu. Hiçbir birliğimizin hiçbir şey olmadan geçtiğinde gördüm. 3-4 saat boyunca. Hiç kimsenin kılına dokunmana. Yani bu tamamen takdiriyle ay. Ama bazen bir mermi geliyor binlerce kişinin içerisinde bir kişiyi isabir ediyor ve onları şahret merkezine çıkarabiliyor. Savaşın doğasında bu var. Biz çok iyi dövüştük mükemmel dövüştük diyemem. Bütün savaşlarda var. Hatalar çok yapılır bütün savaşlarda. Yani barış zamanında yapacağız birçok hatayı savaş zamanında yaparsanız. Biz daha az hata yapan da artık. Yani realiye baktığımızda biz daha az hata yapan daha fazla inanan ve daha az hata yapan da artık savaşı böyle aldığımızı düşünüyorum ve stratejik akıl, stratejik kararlar hakikaten çok etkili. Biz dilenseydik Adan bölgesinden tauruz yapmaya. Doğrudan hangi kentine yakın olmakla birlikte oradan girmeye hala ısrar etseydik. Belki 3-5 gün içerisinde askerlerimizin çoğunu kaybedecek. İşte bu stratejik akıl komutanlarımız verdikleri kritik kararlar ve doğru hareket terzi İran sınırından düşmanın daha zayıf olduğu bölgeden bizim hücum etmemizi ve hiç ummadıkları Hadrut'a. Aslında Ermenilerin direnek noktasının kalbi diyebilirim Hadrut. Hiç ummadıkları hiç geleceklerini düşünmediğimiz bir yerde ve biz oraya evlattık. Hadrut'a evlattık ve tabircaysa düşmanın kalbini söktük ki Ermeniler bunu basınla vermediler. Cebra ile girdiğimizde de aynı şey vardı. Cebra ile bile aslında o kadar hızlı geleceğimizi düşünmüyorlardı. 9. alayın karargâhına ben girdiğimde alay komutanına dahi herkesin evrakları mafi senetleri her şeyleri ortadayım. Kalemini hatta telefonları bile ortada olanlar var. Yani bu kadar beklemiyorlardı bizi bu kadar kısa sürede buralara varacağımızı beklemiyorlardı ve her girdiğim kentte bunu gördüm. Ekmek sıcak olarak daha çöreği sofrasında duran çay bardağı yarımı bırakılmıştır. Hatta bir tanesini yunmamakinesi çamaşır makinesi çalışıl vaziyetli olan köy evi bile gördüm. Belki 3-4 saat önce canlarını zor kurtarmışlar ve aklıma şu geldi Allah'ın hikmeti 92. yılda bize eşattıkları geldi. 92 yılda bize nasıl yaşattılarse onunla gelirse benzeri şekilde onlar da oralarda ama kentlerden o köylerden öyle gittiler. Yani bunu halkımız bilsin. Ve bu Allah'ın adaleti. Aklıma hep o görüntüler gelmiştik yani. 92'de bize yakılanların benzerini biz onları isteyerek yapmadık. Biz netirize savaşıyoruz ama o köylerde olan sivillerdi, ahaliydi, halktı da erken de boşaltabilirlerdi. Ama o kadar inanmışlar ki bizim oralarda gelemeyeceğimize son dakikaya kadar boşaltmamışlar köylerden. Ve Hadrut'da ait olmak üzere Hadrut'ta da girdiğimde bütün dükkanlarda kıyafetler, dükkanlar ağzına kadar da ulu arabalar hepsi yerin değil. Hiçbir şeyin camı çerçevesi bile inmiş değil. Dükkanlarının kapısını kapatıp gitmişlerdi. Ancak bunu fırsat kullanmışlar. Kelbicarlı açındaki gibi süre verilmedi için yakıp yıkmaya veya orada bir tuzak bir şey yapmaya hiç fırsatları olmamıştı ki şurada bir gerçektir biz de birçok ikmalimizi onların padvallarındaki o vallonlardan turşulardan bizim ürünlerimizin turşusundan yaptık ki tabi ki 28 yılın karşılığı değil ama en azından onlar zaten ganimettir savaşta. Zaten kendi topraklarımızın kendi mahsunileridir. Orada afiyetli askerlerimiz savaşta tüketliler. O turşuları da yedik, onların kuzularını da yedik madetlerini yedik hepsini istifade edildi. Ballarını da yedik. Gayet güzelmiş. İnşallah o köylere bizim halkımız da yerleştiğinde aynı tatlı lezzette karabanın toprağından veriminden dolayı oraları en kısa zamanda işletirler o mahsulleri verirler o üzümler bağlar bahçeler dediğimde cennet karabal bir cennet yani karabal diye alıt yakmakta atalarımızın büyüklerimizin çok büyük payı var. Karabal hakikaten çok yeşillik taşı toprağı altın desek yeridir yani kelbecel bölgesinde gördüm ben her taraftan su fışkırıyor turşu suyu ayrı, isti suyu ayrı yani meyveleri ayrı her türlü meyve taşı toprağı altın altın madenleri var her tarafta kızın madenleri var. Bunları değiştirmişler. İşte buralara girip adım attıkça insanın aklına bunlar hep geliyor hem bir sevinciniz var buruk sevinç biz askerler hiçbir zaman o sevinci tam yaşayamayız. Çünkü her zafer bizde birçok bedelle geldiği için en yakınlarımızı kardeşlerimizi götürdüğü için içimizde bir buruk sevinç vardır. İşte demin anlattığım Şükrami Dol gibi bir çok kardeşimizi kaybediyoruz kalanlar için ayrı bir aslında zor o yükü taşımak kardeşlerimizin kanını aldığımız için çok mutluyuz. vicdanımız rahat yirmi sekiz yılın hasretini giderdiğimiz için vicdanımız rahat. Ama insanın içerisinde ne kadardı olsa o sevinci biraz buruk yaşıyorsunuz yani. Gülümsemenin ötesine geçemiyor. Kahkah altamıyorsunuz tabi bir cahisse zafer haklı bir zaferdi ve bunun gururunu daha yaşamaya da devam edeceğiz ve bu burada da kalmayacak. Ben ona inanıyorum ki Türk dünyası olarak sadece Azerbaycan halk olarak Türk dünyası olarak daha birçok zafer göreceğiz. Nasıl bu topraklar zamanında bizden çeşitli oyunlarla, daraverlerle alınmışsa, unutturmaya çalışınsa kimliğimiz zamanında Türk olduğumuzu bile bilmiyorsa üç omuz. İnşallah bunların hepsi artık girdekarlı. Bu yüzyılın bizim yüzyılımız olduğuna kalplerine gömülden inanıyorum. Sadece Azerbaycan zabiti olarak değil, bir Türk zabit olarak, Türk dünyasının zabit olarak bununla gururlanıyoruz ve ümidimiz var. Çok büyük ümidimiz var. Karabağ'da tam istediğimiz gibi bizim olacak. Yani geçiş dönemidir. Bazı şeyler siyasidir ama daha iyi noktalaraya geleceğiz. Yani kimse böyle içinde acaba alır yaşamasın. Yarın hani buradan çok bir şey yapmak istemiyorum ama herkesin hayalindeki hakkımız olan neyse onu alacağımıza. Ben, silah arkadaşlarım görüştüğüm bir çok insanım Türk kardeşlerim, Türkiye'deki silah arkadaşlarım hepsi inanıyor ve inanmak her şeyin başlangıcı olduğunda bu savaş bize gösterdi. Yani çok şey yaşandı ama çok güzel bir netici alındı. Netici de biz bu kadar ilkim verdik zaten. 92'de de verdik. Ama toprak kaybettik sonucunda ya. Yani bedelsiz hiç bir şey olmuyor. Yeter ki karşılı olsun. O yüzden bu işte nasıl attığında olduğum için ben birçok yere gitme fırsatı buldum. Kumte yerliğini kurulmasında bulundum. Edilla Hulluya'da gitti. Yani Fuzuli tarafındaki dövüşlerde de bulundum. Hadutun alınmasında da buradaydı. Ve en son ve en güzel şuşa alınmasında da şahitlik etti. Şuşa tabi hep bize anlatılırdı, hep gösterilirdi tarihten. Hangi kendi şuşa? Doğal bir kale gibi karşınızda ihtişamlı bir şekilde durduğunda ve işte 40. günlerde falan muharebenin artık yorgunluğu insan üzerine çöküyor. Psikolojik yorgunluk da oluyor haliyle yani her insanla, her askerde bu olur. Askerlerde kırılma noktaları vardır. Burada hep iki taraf savaşır. İki taraftan bir tarafın azminin bir yerinin daha kırılma nokta vardır. Ermininin azmini biz ilk Hadutun alınmasında kırdık. Hadut onlar için çok büyük bir kırılma noktası oldu ve oradan sonra zaten savaşta birazcık daha bir sızlanmaya başladık. Ona hissediyorduk yani dövüşlerinin gidişatından çarpışmalardan, verdiğimiz zayiatın azalmasından, onların zayiatının artmasından bunu hissediyorduk. İkinci noktada şuşa oldu. Yani Ermin ile şuşaya biz yolu almaya geldiğimizde taş altından kalkıp leçin yolunu kestiğimizde ve bu artık onların medyasında çıkmaya başladığında şuşanın alınmadığından üç dört gün önce artık Ermenilerin bittiği noktaydı. Onu biz yani orada kendimizle gördük. Ve bizim de o ne kadar yorgunlu olsak şuşanın alınması veya leçin koridorundaki yolun kesilmesi bizim bütün askerlerimize çok büyük bir ümit, çok büyük bir azim verdi. Tekrar, tekrar canlandırdı bizi yani. Daha bir gayretlendirdi. Ve şuşaya giriş birçok hikayenin oturuşa Zafer yolu. Şimdi ben Zafer yolunu gördüm. Zafer yolundan Zafer yolu gibi bir şey kalmamış. Kocaman otoban olmuş. Keşke orası da böyle dar bir yollarak saklanabilseydi. O yol bir bilemeniz bir buçuk aracın geçişi yapabildiği ağaçlar arasında askerlerin teknik kadarla iş makineleri açtığı bir yol. Yol demeye inşa et lazım. Yumuşak bir toprak açsınlarız. Allah'tan ki biz oraya girdiğimizde ve şuşaya husi teynatlarla gittiğimizde o toprak kuruydur. Kuru olduğu için araçlarımız hareket edebildi. Ama sonra yağmur yağmaya başladı. 8'in ya da 9'un da Zafer galebe gününün öncesi gecesinde ve ondan sonrasında yağmur yağmaya başladı ve o yolda hareket çok zor olmaya başladı. Hatta benim bir seferine saydığımda 40'tan fazla araç şarampülü yuvarlanmış ve aşağıdaydı. Ki ben de zaten 13 Kasım'da şuş adam işim bitirip döndüğümde ben de şarampülü yuvarlanmış iki arkadaş. Bizde bir ağaç kurtardı ağaca yaslandı aracımız 4 x 4 bir jipimiz olmasına rağmen o yolda jilet gibi kaydı ve bizde aşağı yuvarlanan aşağıdan bir yorulduk. İşte öldürmüyor. Allah öldürmüyor. Orada bir ağaca takılınca içinden çıkabildik ve dedik. Ermin'in mermisi güllesi öldürmediği yol bizi öldürecekti en son oyda hatta aslında sağa sahnem işte üzerinden yaklaşık 1 sene geçmiş karşınızda bu sohbeti yapabiliyoruz. Şu şeye anlatıyordum yarım kaldı. Taşa altında çok çetin muharebeler işte düşmanın en son direndiği noktalardan biriydi. Orada aslında şehitler verdik. Çok kardeşimiz orada da kaldık. Nijat diye bir kardeşimiz var hatta bugün onun da şehitliğini ziyaret ettik mezarana gittik. Orada da aldık. O da taş altında artık son dövüşlerde kahramanca şehit olan askerlerimizden biriydi. Şu şeye girdiğimizde hankendinin ayaklarımı altında gördüğümde çok heyecanlanmıştı. Yani bu hankendini almamıza ramak kaldı yani ayağımızın altında hakikaten şu şuna baktığınızda şöyle ayağınızı kaldırırsanız hankendin ayağınızın altında kalıyor. Yakında yani 3-5 kilometre mesafesi vardır. İşte onun yakınlarına kadar gitti. Hankendini alınamadı ama yani bazı rivayetler var. Ben onun şahit olarak söyleyeyim. Hankendini alınamadı. Bir şehir çok kolay değildir. Çok meskum mahalleler büyük olur. Onun içerisine girmek tamamen kontrolatılanmak bazen günleri alabilir. Şu şeye de almak zaten. Hemen bir günde olmadı. Birkaç günümüze aldı. Hatta biz içeri girdiğimizde ayın onunla bile daha içeride elmenler vardı. Bunların temizliği yakalanması devam ediyordu. Çok dağılır. Yani şehirlerin hususiyetinden dolayı evlerin korunması, evlerin altında sığınakta olmaması vesaire de şehirli kontrolatılanmak biraz zaman alır. Ama hankendini de alsaydık Yunan'ın belki de o Türklerin yaptığı kıskacı tamamlayıp şu anda Sakarya'da kardeşlerimizin Yunanları kıskacı alıp imha ettiği gibi 2-3 turveni belki de Karabano kalan sözde ordusunda orada imha edebilirdik ama her şey nasip kısmet ve bugünlere de geldiğimiz için şükrediyoruz. Bundan sonrası içinde inşallah Allah bize güç kuvvet verir. Bu farkındalığımızı devam ettirir. Unutmayız bugünleri, yaşadıklarımızı geçmişimizden unutmayız ve inşallah çocuklarımızla bunları işte bizlerden diğer savaşa şahit olmuş insanlardan büyüklerinden, atalarından dinlerler her zamanın milli şuvurları milli binişleri farkındalıkları yüksek olur, bunları unutmazlar unutturmazlar çünkü unutan milletler her zaman esarete yenik düşmüşler ve unutmazsak yarınlarda da bizim olan, hakkımız olanı mutlaka alırız. Bugünlerde olduğu gibi belki daha az bedel ödeye kalırız ama mutlaka alırız. Bir de düşman olmak istemiyoruz ama bir de düşmanlık yapanları unutursak işte o zaman asıl kaybeden biz oluruz. Yaklaşık 8-9 aydır gitmedim şuraya görevimle düşmemiştik oraya. Şu şuraya gittiğimde tabi insan kötü hatıraları, bütün insanlar da var bu havuzasından çabuk siler ve geri atar. Aynı şey bende olmuş. Çünkü o topraklara gittiğimde adım attığımda yaklaşık olarak Taruz'un geliştiği o Cebrail'den Kentoriz'den gidip Cebrail'den Hadrut, Hadrut'tan Tuk'tan o Meşelik yol, Zafer yolu ve oradan da şu şeye vardığımda aynı şeyleri o savaşta yaşadığım bütün günleri her şeyi tek tek hatırladım desem değildir. Yani yanmış cesetlerden imha olmuş, teknikalardan tutun verdiğiniz şehitlere kadar bir bir insanın gözünün önüne geliyor ister istemez duygulanıyorsunuz o ödediğiniz bedeller aklınıza geliyor aynı zamanda vurup bir sevinç var çünkü benim aldığım haliyle şu anda topraklar çok değişmiş türlü. Şu şeye bir çok şey yapılmış o savaşın izleri silinmiş, işte yollar asfaltlanmış, oteller dikinmiş yani medeniyet geliyor, o şerayet yaratılıyor halkımız için. Bunları görmek işte deli mi güzel ama vurup bir sevinç oluyor her zaman. Bir yandan da bana hatırlattıkları var ruhları şahal olsun tekrar. Bütün vatan evlatlarının emeği geçenlerin sadece şehitlerimizin değil, yaralılarımızın bütün katkı verenlerin hepsinin ruhları şahal olsun benim o zamanlar bir defterin vardı. Yani ben savaşın başından verildi değil mi Türklerden aldığım bir adettir bu hatta Şükrü Hamidov da ben de bununla ilgili de alayı içeride en son görüştüğümüzlere sormuştuk defterin neredeydi diye burada dedim ama not almıyorum artık çünkü savaş başladı artık muharebe zamanı o zamanlar eksikleri, gedikleri gidermek için yazıyorduk madderimizi. O zamanla savaşta gördükleri mi yazardım çünkü insan hafızasından görür, unutur. Özellikle kötü şeyleri çabuk sildiğiniz için burada yapılan hatadir eksikleri bunları unutursunuz. O yüzden ben her gördüğüm şeyi yazardım, ileride lazım olur diye onları biz alınan dersler yaparız ve buradaki kitaplaştırız nedir eksik bunları gidermeyi yoluna gideriz, bir dahaki önümüzdeki dövüşlerde bunları yapmayalım diye bunlarla ilgili tedbirleri görürüz. Dolayısıyla buna bir katkı sağlar maksaliyle benim bir defterim var ve gün gün yazardım. Buraya duygularımı da yazardım. Yani sadece oradaki askeri taktik açıdan gördükleri mi değil işte dörttükler yazardım mesela. Şehirleri aklıma gelen bu yirmi sekiz yılın getirdikleri demişse anlattığım işte yaşadıklarımız işgalde yaşadıklarımız, hocalı katliam öncesi, şimdiki Ermenilerin düştüğü vaziyet Allah'ın takdiri gibi böyle çeşitli hissiyatları insan savaş zamanı yaşıyor. Özellikle psikolojik olarak şiddet dolu farklı duyguların olduğu yerlerde insanın da değişik duygularını birkaç şey var. Ben de öyle hissinerek şiirler yazardım. İşte 2-3 tane dörttük yazmıştım. Şu şahılımda da bir şiir yazdım. Şu şahılımda zaman, en son yazdığım şiir de oydu. O da benim adım Halit Resulü Zade değil bir Türk zabitinin şiiriydin açıdan ile bir Türk zabitinin. Artık Azar Ebecan'ı zabit edemiyorum. Azar Ebecan'da Türk olduğuna göre hepimiz Türk olduğuna göre Türk zabitinin ben bir Türk zabitiyim. Adım Halit Resulü Zade. Gözü pek atadan eli doğalı anadan doğmadır şahsiyeti. Metehan'dan Alpassan'dan Fatih'den uzanır neslim. El eminden Ömer'den Ali'den gelir kuvvetin. Orta Asya'dan Avrupa'ya Habeşistan'dan yeni dünyaya yaraşır yurdum. Mazlumların umudu zalimlerin korkusudur silahım. İlimin İrfan'ın yoludur kalemin. Huzurun bekçisi Barış'ın güneşidir himmetin. Bana çatan düşmanın nice'dir hali. Çanakkale Kıbrıs Karabadır bunun timsali. Yolum alimlerin velilerin yolu sönmeyen aydınlığın hakkın yolu. Şehitlerin gazilerin abdalların yolu. Şehitlerin kanıyla anaların duası ile bezenli kefenim. Kefenim formam. Silahım biletidir cenneti. Yaralarım kokusudur bahçesinin güneşdir aydır yalnızlıklarda soğuk gecelerde yarenim. Yastığım taştandır topraktır döşeyim. Yüzümdeki kesik işaretidir kaderin. Her savaşta beklerim. Hasretle beklerim. Ya şadet şerbetini içerim. Ya da gazi olur sıramı beklerim. Böyle bir şiir. Şükür Hamilova'nın şadetinden sonraki hissiyatımla yazmıştım. Yidim sessiz kal yidim dağ taş deme yürü koş yidim. Elbette duracaksın bir nefes almak için senin için koşacaklar. Toprak ol gözükme yiğidim avuç avuç çek sinene bağları bostanları. Seni muhabbetle anacaklar. Bırak aksın kanın yiğidim. Şerbetini cennet yapacaklar. Seni doğalarla yollayacaklar. Bu da şükür kardeşimle almıştım da biraz histen bu kadar.