 Niedawno dobiegła końca pani trzyletnia misja na stanowisku dyrektorki koordynatorki do spraw zrównoważonego rozwoju i zieleni w Urzędzie Miasta w Warszawie. Co uważa pani za swój największy sukces, a czego niestety nie udało się zrealizować? Największym osiągnięciem w mojej pracy w Urzędzie Miasta Stocznego Warszawy myślę, że jest tworzenie spójnego systemu zarządzania zielenią, jakością powietrza i polityką klimatyczną. Jeżeli chodzi o zieleń, najważniejsze było wprowadzenie jednolitych standardów zarządzania zielenią w Warszawską, czyli takiego kompleksowego zarządzania zielenią, a więc przede wszystkim standardu informowania mieszkańców o wycinkach drzew. Kolejny standard to jednolity standard przeglądów drzew wraz z klasami ryzyka drzew, czyli przypisaliśmy klasy ryzyka do poszczególnych drzew w zależności od tego, w jakim są stanie zdrowotnym oraz gdzie rosną. I dzięki temu nasi ogrodnicy mogą się skupić przy pracy z drzewostanem na tych drzewach, które są w najgorszej kondycji, a w związku z tym stwarzają potencjalnie zagrożenie i trzeba je częściej monitorować. To jest niezwykle ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa, ale także ochrony drzew po to, żeby nie wycinać tych drzew, które da się uratować, taki właśnie dokładny monitoring. Wydaje mi się, że właśnie takie podejście oparte na wiedzy, na dowodach, to jest to, co w zieleni się udało wdrożyć i powiedziałabym, że to jest największy sukces. Natomiast jeśli chodzi o politykę klimatyczną i ochrony powietrza, to zupełnie nowa uchwała dotycząca pieców i wymiany pieców, bardzo wysokie dotacje udało się wynegocjować 300 milionów złotych, radni się zgodzili na przekazanie tej kwoty, na właśnie dotacje piecowe i bardzo przyspieszył ten proces dotacji. Mamy co roku dwukrotny wzrost liczby wniosków, więc to jest super. Natomiast niestety gdybyśmy otrzymali dodatkowe wsparcie w postaci dodatkowych pracowników, którzy te wnioski procedują, mógłoby być tego więcej. Więc tutaj powiedziałabym, że jeszcze jest sporo do zrobienia, ale ta maszyneria została ustawiona, a trzeba ją dodatkowo nogić. Mamy zaledwie 8 lat, aby wypełnić zobowiązania związane ze strategią FIT45. Jakie w związku z tym stoją przed Warszawą zadania? Co uważa pani za najpilniejszą sprawę do załatwienia? Najważniejsza jest wizja, najważniejsze jest określenie celu. No i ten cel narzuca tutaj Unia Europejska, ale on jest oczywiście zgodny z naszym żywotnym interesem, więc też nie można mówić, że to jest jakiś narzucony zewnętrzny cel. Bardzo ważne jest operacjonalizacja, czyli przygotowanie takiego planu taktycznego. W przypadku Warszawy powstała już pierwsza wersja właśnie zielonej wizji Warszawy, to jest plan dekarbonizacji miasta i punktem wyjścia i to jest najważniejsze pewnie do zrobienia przypadku każdego z miast, to jest dokładna inwentaryzacja emisji. Musimy wiedzieć, skąd emisje pochodzą po to, żeby móc je redukować. W przypadku większości z miast, a mamy te dane dla Warszawy dosyć dokładne, z źródeł stacjonarnych przede wszystkim z budynków pochodzi ponad 80% emisji CO2. No i co to oznacza? Że należy w szczególności zadresować w politykach miejskich właśnie budynki. Zaopatrzenie w ciepło to jest większość, jeśli chodzi o emisje CO2 z budynków i kolejna rzecz, to opatrzenie w energię. To będzie wymagało ogromnego wysiłku administracyjnego po stronie miasta. Miasta muszą stworzyć taki system i taki potencjał administracyjny, aby móc przemyśleć swoje polityki w ten sposób, aby zadresować te zmiany, te działania, które przyczynią się do walki ze zmianami klimatu, a w sposób taki najbardziej poważny, czyli zupełnie inaczej ustawić priorytety, ale też koordynować działania poszczególnych miejskich biur. Więc to jest rzeczywiście wyzwanie bardzo duże też organizacyjne. Także powiedziałabym, że przede wszystkim bizja, potem dobre dane, a potem dobra administracja. A jaką rolę dla warszawianek i warszawiaków przewiduje pani w tym procesie dochodzenia do neutralności klimatycznej Warszawy? Walka ze zmianami klimatycznymi nigdy nie będzie skuteczna, jeśli prowadzi cią będą pojedyncze instytucje osoby, czy na przykład miasta, bo miasto posiada wpływ bezpośredni wyłącznie na około 10% swoich zasobów. Pozostałe zasoby na przykład we wspomnianych budynkach to są zasoby, które należą do osób prywatnych, są zarządzane przez spółdzielnie, wspólnoty mieszkaniowe, produkcja ciepła energii przez państwo albo spółki z garbu państwa. Także skuteczna walka ze zmianami klimatu wymaga kooperacji, współpracy i takiego ustalenia wspólnoty celów. Wszystkich tych podmiotów, także mieszkańców, którzy są niezwykle ważnym graczem w tej grze. Jeśli chodzi o polityki miejskie, to przede wszystkim mieszkańcy muszą być włączeni w przygotowywanie takiej wizji, o której wspomniałam. Muszą czuć, że to jest także ich współodpowiedzialność i myślę, że niezwykle istotna jest promocja, edukacja na każdym szczeblu. Natomiast już na kolejnych etapach tworzenia np. takich instrumentów, które służą wymianie zasilania w odnawialność źródło energii. Np. miasta mogą stawiać farmy fotowoltaiczne, mogą budować farmy wiatrowe. Te instrumenty mogą być spokojnie np. współdzielone z mieszkańcami. Kopenhagen ma swoje własne wiatraki i instytucja, która nimi zarządza, należy do mieszkańców, którzy mają właśnie w niej udziały. Więc takie współrządzenie i współdzielenie także zesobu infrastrukturalnego to jest także na pewno w przyszłości polec zaangażowania mieszkańców. A czy wśród włodarzy światowych, europejskich, czy może polskich miast ma pani swoich idoli czy idolki? Jest bardzo wiele miast, które realizują projekty, na które można wypatrzeć jako takie role model. Dla nas sztandarowe i istotne w kontekście wyzwań klimatycznych. Dla mnie niezwykle istotne w przypadku wspomnianej Kopenhagi jest to, że kolejne zarządy przez wiele lat realizują projekt dojścia do zremisyjności tego miasta. Czyli niezależnie od tego, która frakcja partia rządzi miastę, ten projekt z zremisyjności jest kontynuowany. I ta stabilność zarządzaniu jest niezwykle istotna dla tak długofalowych projektów, jakim jest ta polityka klimatyczna. Natomiast na pewno wśród innych włodarzy miast wyróżnia się Anidalgo z Paryża i koncepcja 15-minutowego miasta. To jest bardzo odważny krok i bardzo istotne jest to, że ona wygrała wybory już po ogłoszeniu takich radykalnych zmian, które są skierowane na zmniejszenie ruchu samochodowego w mieście. Sadi Khan z Londynu to jest kolejny prezydent miasta, który bardzo odważnie też wprowadza zmiany związane z ograniczeniem z terenu miasta do atmosfery. W szczególności też dotyczące samochodów, bo tu ma większą władzę niż w innych obszarach. Sadi Khan zrobił z jakości powietrza główny element swojej kampanii. On nagłaśniał ten temat brew temu, co się w Polsce dzieje. Jak popatrzymy na prezydentów polskich miast, bardzo często mamy do czynienia z takimi próbami minimalizowania tematu, problemu. Jest problem z tym, żeby ogłaszać bardzo dni, w których stan powietrza jest bardzo zły. A w Londynie na odwrót stało się to taką przyczynkiem do głębszych zmian i uzasadnieniem dla tych zmian i prezydent dostał legitymację od społeczeństwa, aby takie zmiany wprowadzać. Więc ja uważam, że taką strategię należałoby też promować. Jakie miasto widzi pani przed oczami, kiedy myśli o Warszawie w roku 2050? Ja od wielu lat mówię, że Warszawa to miasto o naprawdę ogromnych możliwości, ale też dużych problemów. Nie ukrywam, że te największe problemy miasta są związane z ochroną środowiska. Chciałabym zobaczyć rozwiązanie tych problemów. Przede wszystkim rozwiązanie problemu jakości powietrza, czyli większą uwagę władz poświęconą temu właśnie tematowi. Na pewno miasto, które nie ma wielkich arterii w centrum i nie jest zdominowane przez samochody, a raczej miasto przyjazne, w którym dobrze się żyje. Mam nadzieję, że w 2050 roku nie będziemy już mieli kamienic bez dostępu do ciepłej wody ogrzewania mińskiego i bez toalet. Jeszcze trochę ich zostało. Bardzo istotnym problemem są zbiorniki bezodpływowe, czyli brak kanalizacji w niektórych dzielnicach, na przykład Wawer. Mamy takich zbiorników koło 30, 20 tysięcy, także 20, 30 tysięcy, bardzo dużo w każdym razie chodzi o stolice europejskiego państwa. I ta liczba się zwiększa co roku. Także chciałabym, żeby te, może mniej widoczne, ale bardzo istotne dla jakości życia problemy zostały rozwiązane, żeby wasza boczyść zielona i żeby była neutralna klimatycznie. Natomiast czy miasto wykorzysta tę szansę? Tego nie wiemy. A jak przekonać nieprzekonanych do tego, żeby wspólnie z nami weszli na ścieżkę zielonej transformacji? Jak walczyć z mitami, ze strachami i z fake newsami? Myślę, że paradoksalnie jest to coraz łatwiejsza wzrost cen energii i bardzo gwałtowny wzrost cen gazów w ostatnich tygodniach i miesiącach. Spowodował, że coraz więcej mieszkańców, osób i instytucji zdaje sobie sprawę z tego, że kwestia pochodzenia energii, pochodzenia ciepła jest niezwykle ważna. Zaczynają mierzyć swoje własne zużycie energii. I do tej pory tego nie robiliśmy, nie był to temat, który byłby przedmiotem jakiejś dywagacji w mediach. To się już dzieje. Wydaje mi się, że pokazywanie praktycznych konsekwencji dla życia jest niezwykle istotne. No i nauka, edukacja od małego, informacja na ten temat, wszędzie gdzie to możliwe, ale też miasto musi dawać przykład samo. Czyli miasto musi się przestawić na zieloną energię. Całkowicie miasta nie powinny już być zacilane tą energią czarną. Można instalować swoje własne źródła. Można także kupować zielone certyfikaty. Niezwykle istotna kwestia efektywności energetycznej budynków. I tutaj zarówno miejskie budynki powinny w pierwszej kolejności przechodzić głęboką termomodernizację, bo to pozwala na zmniejszenie zużycia energii a także zmniejszenie emisji CO2. Takie proste działania mogą naprawdę obniżyć koszty i zredukować emisji jednocześnie, więc mamy tutaj dwie korzyści za jednym razie.