 Gerre Twitzen, oudervreugd uit Kamera op Skura. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoren tot de publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden al vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Kamera op Skura van Hildebrandt, Gerre Twitzen, oudervreugd. Met ingeopende brief in de hand en in glans van genoegen, op het gelaat begroeten de heer Twitzen zijn gade aan het ombeid. Morgen komt onze kandidaat thuis, zei de heer Twitzen. Onze wie, vroeg mevrouw, zei een erg genote. Onze student, antwoordde de heer Twitzen. Maar hij is nu kandidaat. Hij schrijft mij dat hij zijn examen gisteren gedaan heeft. Het zal wel goed geweest zijn. Daar ben ik niet bang voor. Wij beleven genoegen aan dat kind, zei mevrouw Twitzen, water op de thee schenkende. Is het niet buiten gewoon gauw, dat hij examen gedaan heeft? Zeker, liefste, zeer zeker. Hij is pas vijf jaren te leiden. En je moet denken, hij heeft drie jaar gebruikt voor zijn eerste examen. Zijn propa deuties, niet maar? Vier mevrouw Twitzen, met deftigheid in. Trots dat zij het moeilijke woord zo goed had leren uitspreken. Juist, mijn kind, dat is een ding. Daar de meeste lucht ik overheen lopen. Maar hij heeft daar zijn werk bijzonder van gemaakt. Hoor eens, hij kost ons daar kinder een handvol geld. Maar de medicijnen, heb ik altijd horen zeggen, is een dure studie. Hij moet niets verzuimen. Maar hoe lang zal wij er nu nog wezen moeten, nu hij kandidaat is? Wel, ik weet het niet. Hij wilde er graag de chirurgie en de obstetrie bij leren. En dat zal nog wel wat tijd kosten. Maar wie weet waar hij dan ook geschikt voor is? Zo, zou je dat denken? Vroeg mevrouw Witzen, het mes, waar zij zich in bootram mee maakte, houden weg in de brood laten te steken en haar man strak aanzienden. Alles is mogelijk, liefste, antwoerde haar echt vriend. Den brief nog eens inzienden. En een blij de glimlaar vertoonde zich op zijn wezenstrekken. Maar staan daar niet zeker jaren voor, vroeg mevrouw Weda, terwijl zij haar ogen sedeglijk neersloeg en met ene bijzondere oplettendheid haar bootram in reepjes neemt. Wat meen je, vroeg de heer Witzen, die hetzelfde meende als zijn eegade? Wel, antwoerde de goede vrouw, de punt van haar mes met grote nauwkeurigheid beschouwende, om zo het een of ander te worden. Wat een of ander, moedartje, vroeg de eggenoedlachende. En van verlangen brandende het grote woord dat hij zelf niet uitdoorstspreken van de lippen van zijn weder helft te horen. Wel, antwoerde mevrouw Witzen, hoe ooit was die jongen, hoe heet ie hoe kwees, hoe wat, toen hij professor werd. Te, te, te, antwoerde de heer Witzen, terwijl zijn ogen van genoeg geschilderd en zijn aangezegd zich zenuwachtig bewoord. Je moet zo hoog niet vliegen, moedartje. Als hij maar een knap dokter wordt, dat is heel wel. Dat is ook zo, haar nam zijn vrouw, wie het speed dat zij zich zo onvoorzichtig had uitgelaten. Het hoeft ook niet. Ik zou heel tevreden zijn als hij maar gelukkig is in de praktijk. Wij mogen ook niet alles vergen. Wel, nee, zei de heer Witzen. En daarin boven ging me vrouw Voort, wie weet of het goed voor hem zou zijn. Een professor moet immer zo alle verschrikkelijk studeren. Dat moet hij zeker, vrouw Lief, was het antwoord, maar dat was voor onze Gerrit het minste. Ja, dat wil ik ook wel geloven, haar nam, de moeder van Gerrit. Met toch, ik zei dat daar nu zo, maar ik kan je eerlijk zeggen dat ik er nooit over denk. Je moet het nu weer zo helemaal niet weggooien, antwoorde Gerrit's vader. Nee, zei Gerrit's moeder, dat nu juist niet. Het is meer gebeurd, zei Witzen, zonder eigen te weten wat dit bedeute. O ja, waarom zou het ook niet plaats kunnen hebben, zij, mevrouw. Men kan zich niet meer appliceren dan Gerrit, haar nam Witzen. En hij zou, geloof ik, wel veel gescheedheid hebben om te onderwijzen, ging zij verwoord. Dat geloof ik ook. En ik denk ook wel dat ze zulke jonge leu in het oog houden, vroeg de hea bij. Het zou in groot geluk wezen, maakte zij aan. Dat zou het zeker verklaren, maar je kunt dan niet opaan. Verdiensten worden niet altijd erkend, net als met je prijsvraag. Maar hij had toch het accessit, zei de moeder. Hij had de medaille moeten hebben, zei de vader. De gekken krijgen de kaart, zei de moeder, die op eenmaal alles aan het geluk begon toe te schrijven. Het zou goed klinken, zei de vader. Professor Witzen. Ach kom, Witzen, zei de moeder. Wie er beurt het nu weer was om nedrig te zijn. Vlei er je toch niet mee? Dat doe ik niet, verzekerde haar echtvriend. Ik zeg maar dat het mooi klinken zou. En volgde in stilte. Meneer tuurde in het handelsblad en mevrouw zette in boordje van een koos op. Maar hun beide gedachten waren bij professor Raad van Gert, waarvan zij, elk voor zichzelf, zich overtuigd hielden. Indien maar in dit ondermaant ze waren verdiensten op haar rechte prijs werden geschat. En hun geruime tijd bleef het gelukkig echtbaar in deze zoete overdenking verdiept. Daarop brakte je weer zetstelswegen. Wij moesten toch iets daeren van de kandidaar doen, dunks me, zei de heen. Dat heb ik ook al gedacht, want woorden zijn eenstemmige dierbaren. In die neetje zou er aardig zijn. Ja, wie al zo? De Vanooien, denk je niet? Best, ik zou ze zelf geen vragen. En dan de Van Hoels voor Al. Vrijdag is nog wel een goede dag. Maar we moeten volstrekt mevrouw Stork hebben. Die kentgerden het geheel niet, merkten we ze aan. Goed, antwoorden zijn gemeld in voor mijn rekening. Zij zal hem wel bevallen. Het is een allerinteressantste vrouw. Weet je wel dat er bij Vanooi een nigtje gelogeerd is? Dat is ook een vreempje. Nu, hoe meer, hoe liever. Maar dan dienen er nog een paar heren ook bij. De jonge hateling. Je weet niet of Gerrit wel heel haarderingachtig is, merkten we neerwitse aan. He, waarom zou Gerrit niet haardelingachtig zijn, vroeg mevrouw. Het is een heel aangenaam jong mens. En ik vind het zo'n knap uiterlijk. Jongens, het is zo'n knap uiterlijk. Je moet denken, haarderingachtig. Van wie van onze jonge mensen hoort Gerrit nu eigenlijk. Zodat hij op de academie is, gaat hij met niemand van de Rotterdamse jongen lui meer om. Mij is het wel, zei de heer Witse. En zouden we wagenstert ook niet vragen? Wel zeker wagenstert, antwoordde z'n eegarden. Dan zijn we zeker dat het een vrolijk dienis wezen zou. Het dieniproject was gereed. En hoewel het ter ere van Gerrit was opgemaakt, was er echter bij de keuze daar gasten weinig op zijn genoegen gelet. Tot verschoning zei, gezegd, dat het oogmerk van dit ouderper veel eer was om met een knap bezoond te pronken, dan om de oppassende zoon in genoegere gedachten bezorgen. De heer Witse ging die dag reeds vroeg uit om verschillende bezoeken af te leggen. Hij deed het met een brief van Gerrit in zijn zak en gaf aan oude huizen waar hij kwam, breed op van de ongehoorde kundigheden van zijn zoon Gerrit. Er zijn verschillende wegen om een zoon of dochter ongelukkig te maken. En de heer Witse had ze dat lang deze ingeslagen. Om de waarheid te zeggen, het wast man zwakke zijden. De heer Witse was een zeer welgesteld man uit een deftige burgerstand en utaris van beroep. Hij had in heel goed en helde verstand en ook veel verworvene kennis. Maar zijn denkbeelden om trenten meerderheid van een gestudeerd persoon waren ouder overdrevenst. Men kon niet zeggen dat hij zijn zoon als kind bedorven of over het perkje tilt had, want hier toe was hij te beredeneerd geweest. Hij had een jonge Gerrit in een zeer goede opvoeding gegeven en hem wel onder de duim gehouden. Maar zo raast hij als student was ingeschreven, had hij de onbepouwste hoogachting voor hem opgevat en welke hoogachting de moeder zeer genegen was te delen. Daar de jongeling haar enige spruit was. Haar kundige man die algemeen om zijn helderhoofd geach werd geloofde niets te zijn in vergelijking met een zoon die jaar zich altijd zeer op zijn studie bevleidig had. Maar toch wel ligt nog in vele opzichten beneden hem stond. Vooral in punten waar het op in klaar inzicht en juiste onderscheiding aan kwam. De beste zijde van Sman's overtuiging in deze was dat zij hem zeer liberaal denken deed over alles wat de studie en bekwaamheden van Gerrit kon uitbreiden en in de hond werken. Gerrit's bibliotheek was één van de beste die ooit een medisch student bezeten had. En dat hij na het ingraat verwolven te hebben Parlein en Parijs zien zo leed geen twijfel. Einde Gerrit Witsen Oude vreugde Gerrit Witsen, meisjeskwal in uit Kamera op Skura Dit is een LibriVolksopname. Alle LibriVolksopnamen behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden of vrijwilliger ga naar LibriVolks.org Kamera op Skura van Hildebrand Gerrit Witsen, meisjeskwal in Klaartje Donsen zat in de zijkamer van meneer en mevrouw Vernooy in de vensterbank en maakte een schelkoord voor de aanstaande viader van haar vader en heeft tussen beide haar liefgezicht op om eens op de hoogstraat te kijken maakkeerde het meestal wederaf en tot haar werk. Klaartje Donsen was een frisse, vrolijke, prettige Gelderse dene van nog geen 18 jaar. Ze had bruin haar in vele lange kroon langs haar wangen nedervallende en voor het overige in een zware vlecht op haar hoofd samengesträngelt. In sneeuwwit voorhoofd, grote blauwe ogen met inheldere tinteling en vrijmoedige opslag. Blozende wangen en een mondje zo plezierig geplooid dat men niet wist wat men haar liever van krijgen zou een kus of een zoetwoordje. Klaartje Donsen was buitenopgevoed had als kind alle jaren het eerste groen gezien kippen, eenden en goudvissen gevoerd ten keufbal geslagen en zolang zij hun panteelond roeg schrijd links op een hit gereden. Zij kende alle soorten van bomen onderscheiderlijk en wist daar een boven wat ze waard waren Zij kreeg alle jaren te paasen een potlammetje en hield op de zolder meer dan 20 duiven die uit haar hand aaten. Zij groeten de knapen van het dorp niet als mannen of vrienden maar als jannen hengend koerten of hoe zij heten mochten. Zij zag niet op tegen een beetje sneeuw of een beetje voort en had honderd mal in haar jong leven in een regenbui zitten hengelen. Klaartje Donsen was sinds enige dagen bij oom en tante vernooit de Rotterdam gelogeerd. Zij was nog nooit in hoont geweest en had zich machtig veel van het logeren in ene stad als hoorns tweede koopstad voorgesteld. De donkere hoogstraat was er zeker vrij wat tegengevallen en ook weer zij niet dat keien en klinkers zo vuil konden wezen als die van Rotterdam bij slecht weer doorgaand zijn. Wanneer het is, ik gebruik de uitdrukking van in een lieve Rotterdamse zelf als of het water chocolade geregend heeft. In paar maren was zij uitgeweest. De brede blaak met haar en menigte van winkels, de boompjes en de vrolijke wijnhaven met haar schijnbaar door alkander gewaarde schepen met kleurge wimpels en nummervlaggen, de deftige leuvenhaven met haar staatige huizen bevielen haar nog om. Maar het nieuwe werk vond zij de moeite niet waard en wandeling genoemd te worden en de plantage talde zij onder de omstreken van Gorken. Meest behaagde haar het ruime riviergezicht op het hoofd maar ook van oei die haar deed genieten vond het er te winderig en moest er de rug aan toekeren terwijl zij met een lachend gezicht een windlied begaan. Die de strikken van haar hoed deplapperen tegen de leuvel en de tip van haar schaal achter haar oodreef. Voor het overige liep zij met meer gerustheid achter de paarden in haar vaders stal of onder de koeien op haar vaders wijde. Dan in het gedrang van ene Rotterdamse straat waar horen en zien haar verging van de menigte van overrijwagens die zij altijd meende dat het opzettelijk op haar tenen gemunt hadden. Meer dan aankerig vond zij het wanneer als in de kleine draai steeg geschieden tegrond zich plotseling voor haar voeten opende of smerge pakhuiskenaars met roonde vaten haar geduregnooptende toevlucht te nemen tot één of andere stoep. En als ze van ogenblik tot ogenblik iets uit de lucht werd nedergelaten dat van onderenscheen genoemd te worden. Haar oom en tante meenden had zij haar wel met klaartje en waren alle beste, hartelijke mensen die haar met veel nadruk te logeren gevraagd hadden. Bij gelegenheid had zij haar ooders in den verleden zomer op een klein toertje naar Kleef in bezoek hadden gegeven. Maar zij namen juist niet veel deel aan de vermakende stad. Klaartje had gehoord dat het Rotterdam een schoonburg was, waar de hondsen en de Franse acteurs uit Den Haag beurtelings het turné betraden en niet minder dan drie concertzalen. Dientenkevoren had zij ze voorgesteld dat deze etablissementen machtig veertig daar genoegen zouden bijdragen en haar op een ganz nieuwe wijze van maken. Meneer Vernooi was de goedhartigste koopman die ooit op twee benen liep en zijn even, goedhartige vrouw hoorde, nood, inboost of onaangenaam woord uit zijn mond. Hij was altijd even joviaal en opgeruimd. Maar der avonds als hij zijn contoursloot toog hij na de sociëteit aan Missitia en maakte daar zijn vast partijtje. Daarop kwam hij met slaan van tiende thuis en was dan weer even goedhartig en joviaal als toen hij uit ging. Maar van schouwburg of concert was intussen niets ingekomen. Deze teleurstellingen maakte evenwel de lieve Clara niet neerslachtig. Zij bleef te haar eigen blijkjesigheid behouden. Of schoon, zijn nu en dan wel eens na huis verlangde al was het maar alleen om te weten of de duiven haar naar zuiden kennen. Nu zat zij in de vensterbank aan de donkere hoogstraat en dacht aan buiten en kiek dan weer eens na de straat en verwonderde zich over het aantal malen dat in landaren vuren door de volks menigte in het uitoefenen van zijn beroep werd gestoord. Het was omstreekst 12 uur en het koffiegoed stond op tafel. Mijn vrouw vernooi kwam binnen. Zij was een dikke dame van een 40 jaar met een roze, rood gezicht en een belangrijke onderkin en die als zij sprang in een rij zeer grote, witte tanden ombloten. Zij droeg in hele blonden toer onder haar muts en was gekleed in een schotstmerinos in Japan met aanmerkelijke ruiten. Stilswijkend zette zij een sleutelmandje op tafel neer en begon koffie te zetten. Nu klaart je, zei de zij dat wij zij water opgoed. Er is goed nieuws. Wij hebben in pret zich vooruitzicht tegen overmorgen. Tegen overmorgen tampte, zei klaartje, het schouwkoord op de vensterbank neawelpende en een vrolijk gezicht toonende. Ja, antwoordde mevrouw vernooi, rad in zwat, wij gaan naar de comedie. Nee, kind, er is vrijdag geen comedie. Naar het concert? Miss, miss, zij tanden en bang dat er nog meer vermakerigheden van die soort in de wilderige verbeelding van haar nigtje op zouden komen, voeten zij ja bij. Wij gaan uit die neeren. Uit die neeren, en dan klaart je in weinig te neder geslagen. En bij wie? Ja, dat is het punt. Bij wie? Dat kan ik onmogelijk raden. Nu, ik zal het je dan maar zeggen. Bij de familie Wiltse. Gerrit is overgekomen. Nu klaart je, bloes maar zo niet. Lieve tanden, ik blozen het geheel niet, zij klaartje opstaande en in de spiegel kijkende. Ik heb immerste man nooit in mijn leven gezien. Dat is goed, maar je hebt genoeg van hem gehoord. Hij nam tanden met een lachje en hij interesseert je wel. Klaart je die tanden praten en nam haar schouwkort weer op. Inderdaad, het was alles behalve ene onwaarheid dat de lieve meid genoeg van een jonge Wiltse vernomen had. Mijn vrouw vernooi was één, goede vrouw. Ik geloof, de treedsten hebben opgemerkt, maar die juist niet gebeuking onder overmaat van verstand. Zij had volstrek geen kinderen, schoon haar welvarend voorkomende spotdreijerd uitgelopen, dat zij haar wel gehad, maar ze even als saturnes, heidense gedachtenissen opgegeten had. En daar ze twee meiden uit die nog daar en boven door een naester, een werkster en in oppassen ondersteund werden, was haar leven vrij gemakkelijk. Liever nog, zij had niets te doen. Van lectuur hield zij juist niet bijzonder veel. Behalve als zij ziek was. Iets dat haar zouden gebeuren. En daar zij zich, toch gerne ergens mee vermaakte, had zij er haar zinnen opgezet te bestuderen welke mensen te Rotterdam en Elders al zo geschikt waren om te samen in het huwwerk te treden. Veel al leidde deze berekeningen tot geen degelijk resultaat. Maar nu een mooi nechtje te logeren hebben, kon ze niet nalaten haren in dit opzicht zo speculatief en geest met deze bezig te houden met het vaste voornemen de slots om haren overdenkingen en die mogelijk te verwezenlijken. Na lang rondzoeken reed voordat klaartje gekomen was en na haar in gedachten meer dan tien maaltelkens met een andere bruidigom voort al datte hebben gebracht, was zij eindelijk stil blijven staan bij het denkbeel dat de jonge student Twitzen in geschikte partij waar niet ge zou zijn. Deze was in ja of vijf ouder dan zij zijn ouders bezaten in redelijk vermogen en behoorde daarin boven tot haar best te vrienden waartoe hoe zakelijk medewerkte dat er niemand in de gantse Erasmianse stad gevonden werd die geduldiger en liefderijker de loftredenen op de knapbezoen aanhoorde dan de heer en mevrouw Vernooy. Toen zij dit huur ik al zo bij haarzelf had vastgesteld kon zij zich onmogelijk in de toekomst enig geluk verklaard je denken dan zij je werkruik eerst voor de burkenstand vertrokken en vervolgens door haar lievelingsbredica ingezegend was en begon het ook langzame hand tot de artikeren van haar edere geloof te behoren dat het in den hemel ouders was besloten. Zij twijfelde er dan ook geen ogenblik aan of Gerrit zou tegen zijn verblijf en klaartje wel eens overkomen en peinigde zich met te willen uitspuren hoe deze overkomst desnoods door te drijven zouden zijn. Ongedachtig aan de woorden van haar grote tijdgenoot Napoleon Bonaparte van Winzijn in het voorbijgaan gezegd nog niet voorkomen geloofde dat hij voorkomend ook was dat niets te hard is zo zeer bekuld als de vuurige geest drijft van anderen was zij begonnen om dagelijks op zeer ongepaste ogenblikken uit in open reden de room van de jongeling uit te meten en gebruikte daartoe alle de lofredenen die zij uit de mond van meneer en mevrouw Witze had opgevangen en daar deze met verwondelijke eenstemmigheid op het punt van Gerrit's knapheid nederkwamen en inhielden hoe werkzaam Gerrit was en hoe verstandig Gerrit zich te leiden onder de jonge leugend roeg en hoe gezien Gerrit bij zijn professoren was en hoe Gerrit in alle wetenskappen thuis was kreeg de blij hart geklaren natuurlijk geen ander denkbeeld van de beweren op de jongeling dan dat van een ondragerijke pedant een soort van wezen het welk in haar ogen wel het alle onuitstaanbaarste oude creaturen mocht geacht worden weshalve zij zich wel gewacht had na het uitdruk van deze onmens te vragen bij zichzelf vervastelende dat het niets anders kon of hij moest brekend op de bleke ondermeester van de dorp in haar vaardersnaarbeurschap gelijken mevrouw Witze had het waarsheid gehad zonder Gerrit's weten daar hij zelf eens niet vermoedde dat zijn goede mama dergelijke probe waard had afschriften te verspreiden van een paar versjes die Gerrit op zijn twaalfde jaar gemaakt had en die natuur middel opmatig waren maar zoals versen van kinderen meestal in zoek in hoog ernstige toon geschreven en zo vol van dood en eeuwigheid dat klaartje aan wie zij getoond waren er in haar hart vreselijk om gelachen had het vooruitzicht daarhouven van met deze wonderman aan ene tafel te zullen zitten wond haar volstrek niet tot die graad van opgetogenheid op waar haar tante op gerekened had het zal zeker een heel feest zijn ging deze waarde gedaan bevoerd om klaartje tot grote verrukking te noopen Gerrit is gepromoveerd Ho la, ho la, vrouw Lief viel de heer Vanouy in die juist binnen had zover is het nog niet Je wel, zijn bevrouw Vanouy die voor iedere afdinging bang was Je wel, schat Lief hij is gepromoveerd waerlijk niet antwoordde haar man zich in zijn arm stoel vleigende maar hij heeft een examen gedaan in heel groot examen Witze heeft me verteld dat hij twee dagen geduurd heeft maar hoe het examen heette dat ben ik vergeten zoveel is zeker de ene dag heeft hij een heel lijk ontleed en de andere dag heeft hij effe heeft hij weer wat anders gedaan maar alles even knap boah, zij klaartje, een lijk hij is zeker de hoogste vroeg me vrouw Vanouy de hoogste wat, vroeg haar man de hoogste of hoe het ook weer ik meen het hoogste weet je het hoogste zoveel als, zal ik me zeggen zoveel als primus op het Latijnse school hij was al een jaren primus weet je wat primus is klaar nee tante, zij klaartje die het zeer wel wist maar meteen al een invoordes gezicht primus eerst antwoordde tante op groeierlijke, onderwijzende toon als men de hoogste is van zijn klassen maar dan op het Latijnse school dan is er een prijzuideeling in de Franse kerk en dan doen al die primus gratiasen weet je wat een gratias is nee tante lief heeden weet je niet wat een gratias is vroegen me vrouw Vanouy en haar eigen hoogte gelijk waar ik niet gunst weet je dat niet ging de tante voort het is een bedanktje voor de prijs ik ging altijd met me vrouw Witser mee als het prijzuideeling was met het heete dan eigenlijk promotie jongens, Gerrit deed het zo mooi maar me hard kon kloppen als zij ook moest komen ik heb lang geweten wat er rijkder dan zij hoe was het ook weer ja zij Vanouy hoe was het ook weer actie de Witser het exipe prijzuia viel de gedienstigen erg genoten in ja, klaar, ik ken ook mijn Latijn weet je nog wel vanop EEN na de laatste keer Vanouy werd zeker antwoorden deze met een rustigheid of schoon al de verschillende keren voor zijn herinnering vrij verwaard door een schemerde hij was de langste van al de jongens ging zijn gadevoort over het stond zo grappig één zo'n lange jongen onder al die kleine maar hij was ook de eneste die een rok aan had en de nieuwe handschoenen weet je wel Vanouy ja, zij Vanouy met een lief lag je dat hij niet weer stuist te brengen met de nieuwe handschoenen ze droegen toen vervolgden zijn wederhelf van die hele gele handschoenen dat herinner je nog wel klaar pad de kanaal weet je, nu die had hij ook aan wat stond dat hem lief al zo'n eerst vatje maar je kon goed zien dat ze nieuw waren met zulke platte toppen je weet wel ja, zulke lange platte toppen lachte Vanouy ja, wat gebeurde nou ook weer met die handschoenen? dit was gewerkt de heer Vanouy boodde op de enkele hoe zeer wel enigszins opgeveizelde vermelding van een paar één de pootgele handschoenen de vermeterenonderstelling dat zij waarlijk een historische rol hadden gespeeld terwijl zij niets dan in lederijkszeraad waren geweest volstrek niets dan in lederijkszeraad voor den jonge heer Witze hoe meen je dat Vanouy vroeg zijn gaten met bevremding er gebeurde niets mee voor zoveel ik weet je wou antwoordende gemal bloedroodwoordende en zijn kopje uitdrinkende verlegenheid te verbergen je wou er gebeurde iets met die handschoenen liet hij ze niet zo gek vallen ofzo ja daar staat me iets van voor tante had gedurende deze flauwe herinnering altijd door ongelooflijk het hoofd geschut nu dat weet ik dan niet zij ze daarop dat weet ik dan niet ik weet wou dat het mooi was om hem te zien ik kon er niets van verstaan dat voel je klaar want het was alles Latijn of was het ook Grieks vanouy ja zij vanouy zijn wenkbrouwen veel beduidend samen trekenden als ik mij wou bezin geloof ik dat het Grieks was nu dat doet dan niet toe ik mocht het graag zien dan weest hij met zijn handen op de tafel waar aande hoe hij ze ook weer zaten curatoren voelde vanouy aan en dan lei hij zijn hand op zijn hart en dan stak hij ze recht op want er kwam van de hemel in en alles zo netje, zo knap en zo gracieus en alles met handschoenen pad de kanaar vroeg het schalken klaartje alles met handschoenen pad de kanaar ging dan te voort in een goeilijke ijver om haar nichtje door alle mogelijke woorden wenken en tafrelen werd ze te interesseren het was een lust om te zien verschijden mensen zeiden dat hij het het mooist van allen deed het ging ook zonder één woord te haperen maar wat was het ook weer met die handschoenen preverde vanouy me dunk toch arg kom zij me vrouw bevende dat die gedroomde handschoenenhistorie nog ene schaarduwwerpen zo op de bevallige schilderij die zij van Gerrit al knap had opgangen je verwacht het met wat anders er was heus niets van ik weet wel dat we gelachen hebben om die kleine jongen die zodra hij het boek in zijn hand had zich omdraaide en naar zijn plaats ging en de hele gratias vergat dat zal het geweest zijn zei de goedhartige echtgenoot die blijde was iets te kunnen aangrepen dat ze in een onvoorzichtige herinnering overschaduden ja, ja, die kleine jongen ik zie hem nog duidelijk vormen maar, zegt Tante, vroeg de Gelderse zonaar ief als hij kon meneer Witze heeft nu toch geen prijs gekregen, wel wel neen kind aan de academie wel voei of het zou in medaille moeten geweest zijn liet zij schilig volgen om ook van deze wending partij te kunnen trekken heb je daar ook van gewoond vanouy? nee, zei vanouy nee, dat is het geval niet men krijgt bij zo'n gelegenheid een graad nu, juist, een graad daar wilde ik je hebben na dat woord heb ik daar even gezocht Gerrit is zeker van de hoogste graad niet waar? zeker, zeker, zei de heer vanouy ja, wel zeker ja, dat heeft hij ook geschreven de lezer weet beter maar vanouy, die gernen iedereen en vooral zijn vrouw zoveel mogelijk gelijk ga verzekerden dit uit een overvloed van zijn goede hart ex mera conjectura dat evenwel deze bijzonderheid in de schatting daar inwoordige Clara den gnaden slag af en de persoon van Gerrit Witzen die zij zich nu onmoorlijk anders voorkontstellen dan als ten verwaanden wijsneus met de gele handschoenen van de promotie spreek vanzelf en wordt door een iedergevroet die aan neuswijze knapen en gele handschoenen een hekel heeft lang had zij zich goed gehouden maar nu moest zij eens met blijkbare eronie spreken nu, zei Klaartje ik val lang ijzerijk om dat wonder van de geleertheid toch eens te zien zie je wel dat je toch wel verlangt antwoordaar tante die het alweer ten beste opnam daar bloos je alweer nu zul je me toch niet weer opstrijden dat je niet bloost, meisje wat zeg jij vernooi blooste niet razend aller verschrikkelijkst antwoorden vernooi en zeker het moest aller verschrikkelijkst wezen indien de goede man die in slecht gezicht had konden opmerken vooral wanneer men bedenkt dat Klaartje in de schade van in Overgedein met een rug naar fenster zat en dat wel naar een fenster in een Rotterdamse hoogstraat straat waarin na het getuigenis daar ooit de hoogstraatenaars de zon nog nooit gescheen heeft Klaartje, zei oom die wel van plaar geheelt je moet oppassen, meid dat hij niet met je hartje het strijken gaat hoor dat heeft geen nood oom nu, ik ben benieuwd wat daar nog van komen, zei tante bewaren het goed kind en zij hoopten dat deze van maning voor een jonge meisje zoveel zeggen zo als werp het een jongeling hals over kop voor de voeten in dat geval stond de kant zeer slecht want Klaartjes tegenzien had zich hoe langer hoe vast er geworden zo'n wijsheer zou het mij niet letten zij Klaartje, overluid en ik ben ook tegen zoveel geleerdheid niet opgewassen en stilte dag zei al was hij zo wezel salomo hij zou er bij mij niet aan hebben ik zou zijn verwijnde gek mijn rug toedraaien zo onschadelijk was de koppelliefhebberij van tante Vernoeie einde van Gerrit Witze meisjesquelling Gerrit Witze vriendenhardelijkheid eerste deel uit camera op skeura dit is een LibriVox-opname alle LibriVox-opnamen behoort tot de publieke domain voor meer informatie of om je aan te melden of vrijwilliger ga naar LibriVox.org camera op skeura van Herdebrandt Gerrit Witze vriendenhardelijkheid de dag van de grote feestmaal ter ere van Gerrit Witze medekistkandidaat die als ten lezer uit onze schets gebleken is ten opzichte zijn een verdienste zo geel anders dan zijn er oders was gestemd was aangebroken het was omstreeks drie uren na den middag dat de jongeling bezig was zijn toilet te maken was het dat hij tegen de plezierigheid van deze dag ons tegen een berg opzag ter welke gelegenheid zijn er oders waarschijnlijk met hem zouden wensen te bronken was het dat hij zich met het gevende schrikbeeld ter verveling voorstelling waarmee hij zou hebben te worsteren in een kring van mensen waarvan de meeste hem onverschilig lieten en de overige hem ergerden was het een deze gewaarwoordingen als zondelijk of was er licht in aangenaan menksel van beide dat hem in het werk des kledens zo langzaam deed voortgaan en hem nu en dan in een merkerlijke post deed verweilen met een kledingstuk in de hand of doeloos uit het raam staren of zonder vermoedje zijn op een stoel neervallen met al de waarschijnselen van het levensverdriet een is zeerlijke inleiding op zetter geschreven om u van de ware oorzaak af te leiden deze was geen andere dan dat zijn gedachten met in voorwerp vervolk waren verre verheven boven het geurigstuk zeep of het schone over hem of de satijne das die hij beurtelings in de hand nam hij had die morgen het leesmuseum bezocht wanneer hij zich voor een dag of wat in een vaderstad bewoond was het leesmuseum waarde oorde heer Witze ook lid van was steeds zijn het toeflucht daar stelde hij zich altijd weer voor dat hij zijn tijd op een aangename wijze zou kunnen doorbrengen of schoon de uitkomsten meestal teleur stelde met gesplannen verwachting trat hij er op de leeszafel toe maar bemerkte meestal tot zijn smart dat die tafel behalve de loodlist in de oost indische courant en het herenboekje niet anders vertoonde dan het geenheid te leiden gewoonlijk dan reeds gelezen had hetzelfde nummer van de letteroefeningen met hetzelfde aantal steken op de jonge dichters ik meen dichtschool en dezelfde zeer huiserijke beelspraak van ongaare kost keurige schootels goed gekruid sterk aangezet en wat die smerzij dezelfde gids met dezelfde beweringen omtrend het ongepaste dat hoorend graven en ridders gehad heeft omtrend de bloedheid van Jan in alias dien hij ons voor de hoornsenatie opdrinkt en het lelijke van de retoriek met en benevens dezelfde citaten uit het voorige nummer hetzelfde leedscabinet met dezelfde groene omslag en dezelfde boekzaal de geleerde wereld met inversen op de begrafenis van Dominé die en die en op het 50 jaar bestaan van Dominé zo en zo dan keerde hij zich tot de nieuw uitgekomen boeken ook van deze had hij ergens dankzij de gedienstige zorg van een van de hoek en een half door zijn hazenbergen veel gezien en de andere schenen hem te lijfig toe om in zo'n weinig dagen klein te krijgen meester kwam het daarop neer dat hij dan toch maar de voorreden van een paar Franse uurtjes te lezen waarin de schrijver beweerde dat hij met zijn geweten was te raden gegaan om in zeer sedeloos met zijn kunstgevoel om in zeer smakeloos boek te schrijven en zo was hij deze morgen verdiept geweest in het lezen van de voorreden van Victor Hugo's Rui Blas deze voorreden was leefend, bondig, krachtig en boeiend redenering ook zijn mocht was niet zo of ze liet hem wel enige oren bleek te los om zijn ogen te laten wijden nu eens over de beursbrug dan eens over de blaak die door een aardig zonnetje beschenen er nog wel heel opwekkelijk en plezierig uitzag eenmaal ik zal hem er kort maken daar ziet hij duidelijk te schonen die hij in het paradijs van Nederland als de blinde moen singt met de witte duif op het hoofd had gezien de schone die hij slechts eenmaal had aangeblikt en die hij veel strijd niet kende uitgeen een reden te meer was geweest om gestaardig te denken ja te mijmeren ach te dweepen ik zal niet zo vermetel zijn te beweren dat de boek hem uit de handen wiel want daar behoort nog ongelijk meer toe nee, maar hij weerde pat neder hij weerde pat neder hij nam zijn hoed hij trok zijn handschoenen aan vloog de trappen van het leesmuseum af stormde de deur uit de schone van de beursbrug komende was de blaag opgegaan en had zich dus rechtsgekeerd zou hij haar naawanderen nee hij kent al het on aangenamen van de luifels daar hoeden eiling slaat hij de hoedoem eilt de gapas steeg door draaf langs de lijnstraat galopeerd door de posthorend steeg en komt bedaard en met een gezicht alsof van niets gebeur was de blaak wederom wanderen zij eerst haar waarlijk ja dat vrolijke gezicht die vriender die speelt ze uitdrukking van ogen hij groeit haar helemaal aan aarde zij heeft hem teruggegroeid in paar huizen vader staat hij stil en tuurt haar lieve hoeding na en bewondert met een verlieft oor haar vleugengang zij steekt de hoodbrug over hij staat daarna totdat zij in de keizerstraat verdwijnt nu stuift hij weder voor en na het museum trappen op daar lig ruie blas nog werk teugruk neemt hij zijn voren hoeding aan en het boek op dat was verbijstering hij had haar moeten aangaan moeten weten waar zij bleef hij keert op zijn schreden terug de hoodbrug over de keizerstraat door hij ziet haar niet meer haar spoor is uitgewist verlieft haar dan ood en op zichzelf om te vreden loopt hij de gehele stad door en tuurt in alle oude winkels of hij het groenseide wintergewaad ook weer te ontdekking krijgt dat hem zo hevig heeft aangedaan of een hoed van Bruinsertijn met een enkele struisfeder die de plaats bekleed waar hij wel eer de witte duifje neemt als ritten die hij zozeer heeft benijd te vergeest nergens, nergens voor geen fenster is zij te zien de schone ja, hoe heet zij hij weet dan niets van en lacht over zijn dwaarsheid zo keert hij huiswaars in deze stemming vinden wij hem op zijn kamer maar nee er is een straal van hoop in zijn zielen opgegaan de berekening van hun mens in witse toestand zijn stoud er was bij de heer en mevrouw Vanooi een jong meisje gelogeerd een nichtje welke naam hij niet kende de naam der schone geldersen kende hij even min dat was een punt van overeenkomst zij kon hetzelfde wezen en in den zei het leren het was zijn meerwaard dan de eerste graad bij alle mogelijke examina onder zoeken gedachten geraakte hij eindelijk gereed nadat hij reeds eenmaal zijn dars uitvoerig had omgestrikt eer hij zijn overhemd nog aan had en later zijn rok had aangetrokken voor hij nog eerst het noordige laagje gelegd had met zijn centenvest hij kwam beneden en waren reeds gasten aanwezig hij hoorde hun stemmen in de zeikamer met een kloppend hart opende hij de deur daar hebben we onze kandidaat Riepenpapa en mama tegelijk de kandidaat borg zich voor een mevrouw van hul meneer en mevrouw van hul waren mensen van omstreek 50 jaren waarvan ze er 25 in den huwerken staat had in doorgebracht ze behoorde tot de deftige koopmanstand en zijn edere was wat men een man van gewicht noemt hij keek op de sociëteit zeer ernstig veel markt hebben er rond en was er op straat zeer opgesteld dat men hem groeten ene eer die hem het vertuin dat hij gemaakt had in aanmerking genomen ook de voren van de gehele wereld toekwam mevrouw Stoon en deftigheid hadden met een aangroei van haar eegaas vermogen gelijke tredgehoorden en hij was eerst in pretentieuze daarna wat men ene hele vrouw noemt en nu bijna ongenaakbaar geworden het waren zeer ooit de kennissen van meneer en mevrouw Witzen en toen beide echtparen nog jong waren zagen zij Alcander bijna dagelijks hielpen de dames de Japanen te knippen en gingen de heren te samen uit vissen deze overdreven hardrekenen hadden echter gaan de weg opgehouden na maarten om een platte uitdrukking te gebruiken de verhoels de Witzes waren over het hoofd gegroeid maar toch kon er nog nimmer een belangrijk feest geveerd worden bij de familie of ze nodigden Alcander over en weer zij waren voor elkaar in noodzakere kwaad de oorzaak de verkoeling moet echter niet alleen in de uitbreiding van de heren van hoelsvermogen gezocht worden nog ene andere kleine omstandigheid had daar schuld aan want gelijk de heer Witzen had ook de heer van Hoel een enige zoon en het is wel bekend dat er niets doodelijker is voor vriendschappelijke betrekkingen dan kinderen vooral als zij voorwas beginnen te worden Witzen had een knap in oppassende jongen de room van alle scholen en daarna in Serata academie terwijl de zoon van meneer en mevrouw van Hoel een eigenzinnige domko was waar niets van was te maken en die zich tot jaren van onderscheid gekomen als poedig als een losbo onderscheide en naar de oostwas gezonde omdat men niet wist wat er hiermee uitrechten en hoe kwam het bij dat meneer en mevrouw van Hoel gertsnatuurlijke vijhonden waren geworden zo kwam het bij dat de heer van Hoel nooit een brief van zijn zoon ontving waarin deze als bewijs hoe goed het geld dat zijn vader hem moest overmaken geplaatst werd breed opgaf en het telkens verbeterend zijn vooruitzichten en van de bewonderen zwaardige stappen die hij tot zijn vertuid maakte of hij haarste zich dit op de sociëteit amusitia luidskeels mede te delen en Zorriks liest aan het tafeltje naast dat waar aan de heer Witze zich in het handelsblad verdiepte met bijvoering dat men niets doen kon dan zijn de kinderen naar de oost te zenden en niets waarser dan ze te laten studeren waardoor ze niet dan ene zeer laat de carrière maken daar had je bijvoorbeeld de jonge doktoren zo kwam het bij eindelijk dat er nooit of nimmer een wilde studentenpartij een klein straatgeruchtje of iets dergerijks had plaatsgehaald niet noemenswaardig in vergelijking van een grote landgeruch dat het daarna maken moest of mevrouw van Hoel kon het niet langer uitstellen mevrouw Witze eens een bezoek te brengen bij welke gelegenheid zij haar dat nieuws mededeelde met vele verzuchtingen haar beklagenden wat zij nog in de onzekerheid was of haar zoon er al of niet was bij geweest en maar hopende, hartelijk hopende dat dit het geval niet mocht geweest zijn hij was hier wel voor een knappe, heel knappe brave jongen bekend maar men kon het toch nooit weten en te leiden of de jonge luidwerden al zo spoedig bedoven de kandidaat boog zich voor meneer en mevrouw van Hoel na de gewone begroting waren u ook nog in compliment met een voorbrachte exame bij kwam waarbij de heer van Hoel de hartelijke wens vroeg dat dit in stap naden mocht zijn tot ene spoedige promotie en in een brillante praktijk en daarbij mevrouw de vrienderijkheid had het deen in beklag te voegen dat de meeste mensen in oude dokter verkiezen zijde de heer van Hoel die met de armen op de rug de panden van zijn rook splitende voor het vuur stond en de binnenkant zijn er handen door de vlammen liet koesteren ik heb geloof ik meneer Witzen van morgen ontmoet mijn meneer vroeg er het verbaasd ik weet met dat ik de eer gehad heb nee, dat merkte ik hernoemde heer van Hoel met een schamper lachen en schuins uit naar gert's moederzinnen het was op de blak maar ik merkte wel dat ze geen te bespuren inderdaad ik heb u niet gezien antwoord ik hertkleurende oh, die jongen geleerden merkte me vrouwen Hoel aan her handen volvende en her nieuwe kabretten handschoenen tussen de vingers aandrukende oh, die jongen geleerden zweven zo in een hoogersfeer dat ze geen mens meer gewaar worden dat kan wel eens een enkel keer gebeuren niet waar Gert viel zijn mama daarop in die in hoogersfeer voor haar zoon nog al in geschikt departement vond liever niet, zei Gert het komt op de blak zo weinig te past ja, antwoordde heer van Hoel de schouders met gemaakte ernst opharende het is hier maar een koopstad daar moeten we ons nu maar mee behelpen zo men ik het toch niet her nam Gert alweer nu eerst bemerkende dat de heer van Hoel aan het gif zuigen was de deur ging open Gert zag verlangend om dat Gert had geen schoon meisje binnen maar een jongeling die naar Gertsmaak alleen een schoonheid had kunnen genoemd worden indien hij een meisje geweest waren hij was een van die mooie mannen op wie de jongelingen misschien veel meer jaloers zijn dan de jonge dochters verliefd zacht, zwart kronend haar de heer werd verhoofd in fijn, wit en rood blinkende ogen en behaagdieke bakkebaarden waren zijn deel kracht en majesteit was er in het mond gelaten met zelfs geen hartstocht en evenmin in zijn gestaute die tot de zwak apollinische behoorden het was de heer hateling een jong mens van goede huizen die op kamers woonde en aan een de voornaamse kantoor van Rotterdam de handelbus studeerde deze jongeman was iemand die voor maakt bereken was voor zijn plaats achter een lessenaar en voor zijn plaats op indine dat is hij kon goed cijferen overmaat van verstand of smaak bezat hij niet maar hij las toch nooit honds een omstandigheid die altijd in hoge dunk van beide heeft hij was een spotter met al wat studieëten of zo, als hij het noemde zo hoofdvloog voor het overige daar zijn toestand als in lopend gezell meedebracht dat hij gierne uit eten ging had hij een goede weg ingeslagen om veel uit eten te worden gevraagd en daar hij veel uit eten gevraagd werd was hij ook een volleerd die neeganger en wist hij uitmuntend hoe hij het aan moest leggen om bij zulke gelegenheid te voldoen terwijl deze sissies nog bezig was zijn compliment te maken kwam er met veel schutterigheid en een zeer verheerd de kleur ene dame binnentreeden van een jaar uit zerzen twintig die in zwarte je pond roeg om te tonen dat zij bedroefd was en in zeer blote hals om te tonen dat zij haar gezucht niet had afgelegd zij was nog mooi, nog lelijk zeer blond en zeer druk het was mevrouw Stork de jonge wedewer van de man die zij en de tering verloren had de heer en mevrouw werd ze werden eerst onlangs met haar in kennis geraakt zij maakte derhalve alle harderijks, alle bevolkst en al innemend haar compliment voor meneer en de lieve mevrouw daarop werd ze aan de van Hoels voorgesteld waarop zij daar stond met een allerliefslagje een mooie mond met tandenvroeg of zij van de familie van mevrouw van Hoels te Utrecht waren die zij je plezier had te kennen en dat in alle allerliefste vrouw was toen wenden zij zich weder tot de heer Witzen en plaagde de noorderen en zij allerlei aangenaamd teden aan de jongeren met al de vrij moedigheid energetrode dame en met al de behaagstucht ener ongetrode nog had deze nauwelijks al de aanwezige gegroet of wederom ging de deur open met vrouw van Hooi trot binnen gevolgd van klaartje donzen en het ziddering ging over Gerrit Hart eerst werd hij bleek en toen hoogrood want zij was het te schone Gelderse de jongvrouw van zijn gedachte met een goeilijke knik aan de ingang van de deur en ene goeilijke laagdrukte de heer van Nooi die nu ook vroegde Gerrit's hand hartelijk hartelijk man riep hij uit je bent nu kandidaat heet het zo niet en zeker al de graden vroeg me vrouw van Nooi mens aan glimlachende ja, zei me vrouw Witze het hoofd blij moedig opevende daarvoor was geen zorg maar hij wilde niet schrijven nu, het is nog al een knappe jongen vind je niet? we beleven plezier aan ons gerritje die door deze lofrede alweer in tamere kinderartig figuren maakte rees niet in de achting van Clara wie hij echter wat voorkomen en uitdruk betrof niet was tegengevallen ja, zo zeer meefiel dat zij er inwendig boos om werd nee, dacht zij voet achteruit dat hij er redelijk uit ziet bewijst niet tegen zijn pedanterie pedant moet hij wezen Gerrit had haar zeer beleefd gegroet en de dames hadden het zeer druk met een vreemde zijn een moeder scheen er stond zeer niet scherig te zijn om te weten hoe het haar in Rotterdam beviel en hoe haar familie in Gelderland voer of schoon er dan, hier tot nog toe geen sterveling was die wist of zij een vader een moeder, broer of zuster bezat ouder niet klaartje antwoordde op alles met een ombedeest en vrolijk gezicht om zijn ogen niet van haar af te houden hoe schoon was zij van haar bijgezien hoe veldig waren haar vormen hoe doorschijnend haar blanke houdt hoe zuiver de omtrekken van haar gelaat en de lijnen van haar gestalten hoe liefrijk en helda klonk haar stem hoe vriendelijk was haar spraak hoe leventig waren haar bewegingen hoe bevolg was de schone Clara in alles juist maakten hij zich gereed haar zodra zij naar hartslopping enigszins bedaard zou zijn eens nader toe te spreken toen de laatste daar gasten verscheen en de opmerksamheid daarge hele vergadering tot zich trok het was een man wie een sleeftijd tussen de vijftig en zestig inzweefde wat hij even wel gedeedtelig ontfijnste door in falsen toe pe boven een paar zeer blozende wangen rond te dragen het overige van zijn gelaat bestond geheel uit in wijde witte das wuivende slippen en grote slappe hemsboorden hij troeg in ruimen zwarte rook in blauw lakendse pantalon in zeer ouderwetfeel vest met nederdarende strepen het was de heer wagestart bij zijn vrienden voor een origineel bekend deze man had het door kracht van originaliteit tot de in deze huigerende en huigerlarij onderstelende aanmoedigende en uitlockende wereld zeer benijdbare hoogte gebracht dat men hem het recht toe kende alles te zeggen wat hem voor de mond kwam en recht waarvan hij dan ook rijkere gebruik maakte daarbij had hij iets zeer eigenaardigs in de wijze van zich uit te drukken ja, zijn woordenboek verschilte geheel van dat van andere mensen en hij placht zeggen dat het jammer was dat men bij nieuwe uitvindingen hem niet raadpleegde hoe de dingen heette moesten zo benoemde hij om een voorbeel te geven het schone geslacht geregeld met de naam van Appel-Bijsters daarbij op overgrootmoeder Eva zijn spelende en gaf hij de artsen nooit een andere eretitel dan die in het woord tonkijkerslag opgesloten medicijnen en vrouwen waren zijn grootste antipartieren en hij was gewoon te beweren dat hij zonder de laatste welleven en zonder de eerste welsterven kon deze merkwaardige man leefde op kamers op de nieuwe haven van een onafhankelijk inkomen en niets om handen hebbende had hij zozeer de luijheid ootswal de geestigheid dagelijks tot 11, 12 uur op zijn bed te liggen en in deze gemakkelijke houding te lezen te schrijven en alles uit te voeren wat hem in den geest kwam hij was gewoon in persoon verse zalm te kopen en eigenhondig in een netje naar huis te dragen hij had de lelijkste teef uit Heer Rotterdam en onder heel 2 grijze katten die door de zauwe de teef gezocht waren op de sociëteit dronk hij nooit iets anders dan vashingerwater aan zijn tafel nooit iets anders hij had een stok waarvan de knop in de schade gezien het portret van Lodewijk de 16e vertoonde en inhaloosje onder welks glas in vlieggetekend was waarvan mensweren zou dat zij over de plaat liep in universe een verzee zakmes met honderd geriefelijkheden was zijn trouwe metgezel en hij wist het soms zeer geesig te pas te brengen in het kort niets was duidelijker of meer bekend dan dat hij een origineel was en hij deed dan ook de mond open zonder de voldoening te smaken van de één of ander uit de gezelschap waarin hij zich bevond te horen momperen die wagenstart heeft of zoals de Rotterdammers van alle klassen zeggen hij toch altijd wat raars de binnenkomst van dit humoristisch genie en de plichtplegingen die hij jegens de gasfrouw en de gasten in het werk stonden waren een soort van kordige parodie op de wijze waar dit gewoonlijk op geschiet en schoon de heer wagenstart deze aardigheid bij alle gelegenheden herhaalde zo vond zij echter ook ditmaal genaarde in de ogen zijn bewonderaard men was nog bezig erom te glimlachen toen de knecht binnenkwam met de tijding dat de soep op tafel was de heren boden de dames hun armen aan met die schoor voetende ijver waarmee men altijd de werk gaat indien men niet recht weet en win het toekomt om de eerste te wezen en de gewagenstart die al hoewel alle appelbijtstas verachtende echter zeer goed wist welke appelbijtstas er het liefst uitzag voet zijn geleiden op een al weder kluchtige wijze en klaartje aan klaartje had de nood te voren in originele gezin einde van Gerrit Witzen vriendenharderijkheid eerste deel Gerrit Witzen vriendenharderijkheid laatste deel dit is een LibriVox opname alle LibriVox opnamen behoren tot de publieke domain voor meer informatie of om je aan te melden of je wilgen ga naar LibriVox.org camera op scura van Hildebrand Gerrit Witzen vriendenharderijkheid vervolg men ging aan tafel en het eerst dat Gerrit bemerkte was dat de schikking de gasten hem aller weinigst aanstond dan hier is het de plaats in meewerig woord van beklag voor u te uiten edel aardige mensen vrienden die goed genoeg zijt nu en dan aan uw vrienden die nees te geven het is nog niet genoeg dat jij bij alle poliers rondzend om een soort van gevolg te of een soort van wild dat nages te krijgen is niet genoeg dat jij u afslooft de fijne schoetels van het laatste diner dat jij bij woonde op zijden te streven en zo mogelijk te overtreffen niet genoeg dat jij met eigen mevrouwelijke hand haar blonde manier bereidt of u de harde noodzakelijkheid oplegt op een ongelegen uur uw rumgeleid te proeven jij moet ook nog in een partij op dat punt allerlastigste allerkeerteloerste en alle onverdraagzaamste wezens jij moet uw gasten schikken en wel zo dat zij alle naar hun zin en naar hun smaak gezeten zijn en wel zo dat alle antipatien gescheiden en alle sympathieen gespaard worden en wel zo dat jij daarbij ene evenredige hulder aan ieders artbaarheid en jaren brengt en wel zo dat de jonge meisjes niet te hoog en de oude vrijsters niet te laag zitten en wel zo dat jij een geanimeerd discours verwachten kunt en wel zo dat de rijbond helemaal zo bond mogelijk en al schij en alle deze zeer vervloochtenen en verwekelden het woord dagtekend van 1830 verplichtingen poogte voldoen en met de grootste nauw gezetheid altijd de lichtere aan het zwaardere heb opgeoverd dan komt de een of andere gast in die niet uw eigezoen of erg genoet die uw schikking al dolds vindt en zich over zijn plaats beklaagt de roekelozen weet niet wat hij zegt dat hij een of andere schikking voorstel en hij zal zien hoe alles in de wal loopt maar hij zegt het niet te min dat is hij overlegt het in zijn harten en mocht en mocht instilte beklaagde hij zich nog maar altijd overluid uw verantwoording zou hem doen maar nee hij houdt zich overtuigd van uwe verkeerde bedoelingen van uwe hatelijkheid van u lust om hem te krenken te grieven na het hart te steken en neemt die overtuiging met zijn enig graf de ondankbare hij wist niet voor welke jammeren jij hem bewaard had voor Gerrit's moeder was de schikking bijzonder moeilijk geweest door de omstandigheid dat hij getouw haar gasten oneven en er een overscharige heer was nu twintig moesten er dus ergens twee heren naast op kant te zitten de een moest natuurlijk haar zoon zijn en de ander de heer wagen start zult geen mogelijk zeggen die toch een vrouwenhater is dit zou ondertussen een hele dumme raad van u zijn mijn lezer want het was juist daarom dat de heer wagen start in alle gezelschappen tussen twee dames geplaatst werd en alle mevrouwen elkaar het genoegen betwisten zij neer zijden te mogen bekleden want wat is voor mevrouwen pikanter dan de gezelschappen van een vrouwenhater de heer wagen start zat al zo tussen m'n vrouw wit ze zelf en m'n vrouw van Hoel maar het was niet dit wat Gerrit zo verschrikkelijk ergorde evenmin dat m'n vrouw van Nooi in het midden van de vriendinkring zat tussen de heer van Hoel en zijn vader en zoek als een paardje in het gooit als hij nederig aanmerkte maar dat hij aan het lage eind van de tafel blak tegenover zin moest de personage van Hateling geplaatst naast zijn moeder zover goed maar de andere zijde naast Klaartje die aan zijn vaarders andere hand gezeten was dat was een ding het wel en kei mama niet vergeven al had zij hem de drukke mevrouw stoort, toebedeeld aan zijn rechter en de harde reuke meneer met zijn reuke hand want omdat de laatste de goedste was was hem met lotte beurs gevallen geen andere dame te hebben dan m'n vrouw van Hoel die ook om de waarheid te zeggen wel voor twee dames door kon gaan het diner begon met dat geem zinnige contiqueur om dus waarmee de alre diners aanvangen de soep werd met stomme aandacht gegeten boos door de opmerking omtrent de verandering van atmosfeer tegelijkertijd aan de veerhoeken van den Diers gemaakt en in kleine vrolijkheid door Wagestart teweeg gebracht die de schilpatssoep Peeperssoep noemde het welk iets geheel nieuws was het ver de ver april de soepee bracht enige opschunning teweeg waar meestal de dames haar granschoen de handpalmen op haar glazen hielden om te piloten dat de heren de snoetijd hadden haar te schenken enige ogenblikken later had me vrouw stork de vrij porstigheid in klaswater te vragen het geen en oude vrouw keleden de vergadering de moed gaf om middelijk het zauwe de verzoek te uiten na afloop deze ceremoniën werd het verkeer langzamerhand leven tegen haar luider en druk mevrouw stork bestoorn de gert met inzee ge enthousiasmeerd gesprek over allerlei boeken over een kozer van lord Byron de Notre-Dame van Victor de gedenkschriften van Wolterskoot de Jorzelen van Lamartin de Maltravers van Bulwer en een aantal min of meer bekende romanetjes en novellen die Gert nooit had horen noemen het ene was haar charme het andere was de favorie van weilen meneer stork dit had zij snachts gelezen dat toen zij met stork haar toertje maakte een ander had zij op de wandeling meegenomen het had zij aaneen vriendin uitgeleend en dat wilde zij absoluut aan Gert zelf uitlenen over het een vroeg zij zijn oordeel over het ander wilde zij zijn oordeel, volstrekt maar liever niet weten omdat zij haar in het hele geen kwaad van horen kon met dit had zij zoveel inige sympathie en in dat haar in ogen en een treure gezucht was zoveel dat op haar eigener omstandigheden sloeg aan het jongen links andere kant zat de hartelijke vernooi zich te vermaken over Gert's kunde en belezenheid blijkbaar in het beantwoorden van de watervrouw van woorden die het molenrat van mevrouw stork stongetje en fluisterde talke maren mevrouw van Hoel zijn bewondering van den knoppen jongen toe al weder tot zijn niet gering nadeel in de schatting van die dame die met onbegrijpig veel staatigheid haar ogen over in gezelschap weideliet waarin zij naar haar inzicht den grootste luister en wanneer Gert zijn ogen met opslug dan zag hij de mooie hateling die met een zutste glimlach tussen zijn gladde bakkebaarden in alle levendijkst gesprek voerden met de schone Clara en al zijn hoffelijkheid en oplettendheden over haar zat uit te gieten mevrouw Witzen zag met een wel gevalig oog op hateling neder die een groot gunsteling van haar was en keek dan weer in tot Gert op dien zij toeknikte of hij niet extra goed zat waarop zij daar haar het stem hem niet bereiken kon om met hem rechtstreekste vragen aan hateling en klaartje begon te vertellen dat zij Gert niet beter had kunnen onthalen dan door hem naast mevrouw Storck te plaatsen die een savante was dat te zeggen geen eagelijke savante want zij was heel lief maar een stil savante die al het taaren verstond veel gezien had en onbegrijpelijk interessant was dan schersten zij weder eens met wagestart over de slechtheid van de mannen die ze ook al heel slecht vond en intussen vertelde mevrouw van o, zoveel liefst en goeds van klaartje donder al zij oot, liefst en goeds van Gert uit papa witzesmond gehoord had en de laatste was niet ongevoelig voor haar liefgezicht de heer van Hoel zat met skeptisch en ironisch gezicht mevrouw Storck gade te slaan in zijn koopmans trots zeer laag nederziende op al dat onzinnig gesnap en sprak tussen beide een wijswoord met witsen en vernooi bij welke gelegenheid hij machtig veel zo aan het staats als aan het stadsbestuur te berispen vond en de wereld beklagde dat zij geen ogen had om er die knappe mensen in te kiezen die ze gärne de moedje zouden getroosten alles op boot in te staan het is zerkwam en mevrouw witsen liet met zeker nadruk de flesse veranderen de heer van nooi de oorlijkheid van zijn hart begreep daardere dat er een toast op den jonge kandidaat wezen moest maar hij was de man niet om toosten in te staan wel is waar hij was hier waarschijnlijk de oudste maar hem docht de eer kwam den hoog aanzienlijke van Hulto die je daar dacht hij verder als zou brengen dan hij nu was het zeer zeker dat de hoog aanzienlijke heer van Hult van dezelfde mening was maar hij gevoelde geen zeer lust of roeping tot de zaak en schoon de gedachte aan de noodzakerke toast ook in Wagestads hoofd opkwam hij smoorde ze met de bewustheid dat hij de eerste instelde en het weergasen gekheid vond waar wij ook nog kwam dat hij de kunst niet machtig was het was in deze als met zijn geel zonderlingheid die in vele opzichten niets anders was dan het goed heen komen zijn er mislukte pogingen om met enige grasie en goede uitslag te handeren mensen blauwheid en omhandigheid hadden in een schoon eendrachtig en zurstolik verbond hem tot in vertreden van alle vormen en bespotter van alle beleefdheden gemaakt in geschrekt waard slaat aan het hoorn breekt ten toon en trapt ten waarige stuk het nagerecht werd gediend en niemand sprak ten toonst uit van nooit werd hoe langer hoe benouder hij vond het onbeleefd en onbehoorlijk het te laten maar als hij er aan dacht het te doen brak het kooide zweten hem uit twee of drie maaren sloeg hij de hand aan zijn glas om het plechtig op te nemen met telkens liet hij opstaan ja, twee maal hief hij het werk op in de hand maar bedacht zich en verboreg zijn voornemen onder het voorwensel van mevrouw van Hoel in niets beduidende opmerking te maken omtrend de kleur van de wijn en het aangename van een puntenglas ondertussen werden de omstandigheden al neipender en neipender mama Witze begon met een hoge kleur haar ogen ongerust te laten rondgaan en maakte telkens kleine pauzen in haar gesprek verschillende glazen waren iets wederledig en alle flesen aangebroken het moest eindelijk vernooi vermanden zich en met een bleek gezicht een domig voorhoofd en treun de lippenzijde heen vrienden wij moesten eens een vol glaasje inschenken hoewel nu het gesprek in de laatste ogenblik een grote gaping had gehad waarin men de dessertmessen duidelijk werk had horen verrichten zo was het ogenblik waarop de goede vernooi deze inleiding maakte aller ongelukkigst gekozen want Wagestart had juist een appel uit een dessertmantje genomen en begon er de appelbijtstas als van ooitst mede te plagen de goede man ontvijendste daarop zichzelf gesproken te hebben en wijden veel aandacht aan het patroon van het tafel laken in ogenblik daarna van mannen hij zich weer vrienden zeiden hij ik geloof dat meneer vernooi iets zeggen wilde zei mevrouw witsen over de tafel heenbeugenden totdat zij hem in het gezicht kreeg niet waar vernooi ja keetje zei de hartelke man ik wilde een glaasje brengen aan Gerrit hoogmaals te feliciteren met zijn bevordering tot kandidaat ik heb geen kinderen maar ik verheug mij zeer in het geluk van meneer vrienden die ze wel hebben en er genoegen aan beleven met Gerrit men ik het goed en ik durf zeggen dat we dit allemaal doen dus Gerrit van hartelman Gerrit Gerrit meneer witsen klonk het met alle handen stembeugingen over de tafel de glazen werden nu hoogte opgelicht en daarna gedronken meneer witsen zei ook klaartje maar het was als of er iets spotters in haar gezicht was en hercompliment werd ook maar in het voorbij gaan uitgebracht want haterling had beweerd dat hij aan de amanderen van buiten zien kon of filipines waren of niet en te bewijzen bood hij haar op een lepel in dubbelen aan zei nam één der tweelingen en het verbond werd aangegaan tegen de eerste maal dat ze ook kan er weer zoden ontmoeten maar niet onder den bloot en hemel welke toest met algemenen opgewondenheid gedronken werd zij wagen start kordig deftig niet waar moeder witsen levende volharding gerrit studeert voor professor doet hij niet foei meneer zij mevrouw witsen klaartje en haterling glimlachte het pijnlijk orenblik was voor Gerrit spoedig voorbij en hij genoet een soort van vrede toen mevrouw stork op den inval kwam dat hij zeker wel heel mooi reciteren kon en of hij het niet instoen wilde het was nu zo'n goede gelegenheid is meer bewaard als het gele gezelschap verzadig is van allerlei spijsen en weinen de stienersapperen rondgaan en de amanderen gekraakt worden als degene die reciteren zal een hoofd heeft als twee anderen van benauwtijd en warmte natuurlijke gevolgen van époulé laute in groot gezelschap en de toegooordat gemerkt het gebruik van de gaven, de zwijnstoks en daar vijf veerdelen, zeer vatbaar zijn om op de golven de versmaat de haven van Morfus in te drijven dan heet men dat een goede gelegenheid om eens te reciteren ik weet niet hoe jij het hier overdacht maar dit wist hij dat het degene uren zijn zaak was en hij verontschuldigde zich al zo maar mevrouw Stork sloeg haar blikken die ja genaal over de tafel om mevrouw Witzen te hulp te roepen is dat waar mevrouw vroeg zij op de toon van het hart, nekkigst, ongeloof dat u zo nood reciteert mevrouw Witzen verklaarde dat zij in tegendeel vond dat hij het heel lief deed eigen versen vroeg klaart je en de belegering werd voor het gezet met verdubbelde moed en allen die het meenden of niet meenden kwamden een koer waarvan de inhoud was dat Gerrit zou reciteren deze bleef echter onverbiddelijk mevrouw van Hoel was daarop de eerste om hem dit kwaar te nemen en merkte met een lief lach je aan dat dit zeker te min was voor een geleerder of Gerrit zijne moeder vroeg hem of zij de versjes niet in het halen mocht die hij op zijn twaalfde jaar voor haar verjaardag gemaakt had klaart je lachte Gerrit volhouden het mooiste vers zij wagen start om er een wending aan te geven daar de zaak ernstig werd dat ik ook in mijn leven gehoord heb een vers van vier regels op beroeniciës die in groot dichter en met permissie een grote lap was oh en hoe was dat meneer wagen start vroeg mevrouw Storrik hoe was dat mevrouw hij nam wagen start zeer plechtig het was grafschrift grafschrift op de grote beroeniciës die in een moddersloot en plotseling het dood gevonden had het luidde hier leidt een wonderijke geest hij leefde en stierf gelijk een beest het was een misselijke zater hij leefde en stierf in water hoe geestig ook voorgedragen dit meesterstuk van buzeroo had niet dat uitwerksel van vervrolijking het welk de heer wagen start daarvan garne gezien had hij moest duwen nog een punt aangemaakt worden en Gerrit was er het slachtoffer van en weet je nu wel meneer de kandidaat in de beide medicijnen wat het mooie van dit vers is volstrek niet zei Gerrit met veel nadruk weet je dan niet welk in grote lospraak het voor de overledenen inhoud nee, zei Gerrit bijna overblufd door een zonderlinge man voor wie hij wel wist dat men soms tijds niet genoeg op zijn een hoede wezen kon het gehele gezelschap verbijden met gespannen verwachting niet, zei wagen start eindering nadat hij Gerrit lang en strak had aangezien niet dan zal ik het weer uitleggen hierom meneer de kandidaat omdat het bewijst meneer de kandidaat dat de grote dichter beroenisius bij leven nog sterven medicijnen gebruikt heeft daarop nam hij zeer lakoniek in handvol ule verrotjes zak en vluisterde mama wit ze in voor mijn kindertjes het gehele gezelschap lachte vooral met vrouwen hoel en het die wagen start en ze woord was een voren kracht Gerrit had in drie goden willen geven voor een weerwoord maar hij vond daar geen eer hij dienavond op zijn bed lag zoals dat in dergelijke gevallen den snedigsten overkomen kan en mevrouw Stork leidde hem af door hem te raadplegen over de heroglieve van verschijden franse ule velpapiertjes met kouvern, divorce en heggen die est betekenden en in welker de mooie hateling om einde veel knapper was dan hij het laatste tafel lesje het woord is van hoofd de genbar ging rond genbar is eigenlijk een hatelijk eten een ernstige wenk om heen te gaan de dames stonden op en de heren volgden spoedig in de andere kamer ontstond onder de eerste in ijsterik krakkel daar zij al een mevrouw witsen wilde helpen in het schenken van de koffie het werd echter bijgelegd en de schone hateling deelde de kopjes uit nu begaven zich de heren met een kopje in de ene en het schootertje want in een zeer druk gesprek zij hadden den gehele dag nog zo wijs niet gekeken nu of nooit dachten onze dagbladen vlugschriften verzen en al dat moois in den jaren 1831 het werd echter toen niet gedaan en het is acht jaar later zover als het voeten had terechtgekomen nu of nooit dacht ook Gerrit in den jaren 1838 opdien gedenkwaardigen naden eten daar klaartje bij den schoorsteen stond en ingeborduurd haar scherm bekeek hij nadende haar met zoveel vrijmoedigheid als zij verzamelen kon u buiten je vrouw donsen ligt menig aan de straatweg tussen daar keer de wagen start die aardigheden aan haateling stond te verknopen zich kort om stied Gerrit aan den oudeboer en de kopkoffie die hij in den hand had vloog over de kleedje van grijs groren de nappelen dat klaraast lieve leden om gaf Gerrit's verlegenheid was verschrikkelijk de dames vloogen toe behalve mevrouw van Hoel er werden geen zadoeke gespaard om het vocht op te nemen mevrouw Storksmond stond niet stil van te beweren dat hoe de kolonie in Panna C was tegen oude vlakken mevrouw Vernooi verhaalde in troost rijke legenden van een belangwekkende vlak die vanzelf verdwenen was en verschijnde dames tegelijk vonden het gelukkig dat het nog al in de plooie kwam mevrouw van Hoel voerde aan het geheel geen vlakken naliet een vertroasting die heerminder de pas kwam mevrouw Witzen maakte duizend voor ontschuldigingen voor haar zoon en voor haar koffie in praktisch vannuft werd klaartje de voorbaan achter te laten zetten wagensdart merkte aan dat zij van meneer had hatelingsweeg met een triofante glimlach meneer van Hoel sprak nog een sfeer van destructies en van de blak Gerrit deed zijn best om een redelijk figuur te blijven maken en de schoenen klaarer zelfde deed niets dan lachen over al de drukte en ontroering en herhaalde honderd nauw dat het niets was met ingezicht dat gelukkig geheel met deze lichtvaardige beschouwing van de zaak overeenstande evenwel nadat alles tot rust kwam had Gerrit de moed niet zijn doodgeverft gesprek over het buiten aan de straatweg op te werken en liet het veld en hateling over de speeltafeltjes werden gezet en er vormden zich drie partijtjes mevrouw Stork verklarede zich in hartstikke liefhebster van Omberen in charmant moest bouwen meneer van Hoel zij met al de bedaardheid van iemand die je dagruks doet dat hij er ook wel van hield en Gerrit moest de derde mond zijn de rest van de gezelschap verdeelde zich aan twee borstontafeltjes aan het ene vertoonde zich Gerrit's ouders met mevrouw van Hoel en meneer vernooi aan het andere zaten mevrouw vernooi klaartje donzen wagestort en hateling mevrouw Storks hartstor voor het ombarspel scheen, min of meer haren bekwaamheid overtreffen althans er was een zeker onevenredigheid tussen deze twee vereisten die dan heer van Hoel Kennerich hinderte haren edel redeneerden machtig veel onred spelen en niet zouden gebeurden er dat zij opratende of andere kleinigheid over het hoofd zag zij had in een geïmpzinnige wijze van de kaarten door haar hand hing en weer te schuiveren telken reizen als zij moest opspelen en het kwam wel voor dat als de heren heel lang op de beslissing hadden zitten wachten zij plotseling de gewichtige vraag opperde wie van hun beiden ombrewas ook schenert en gevolgen van haar wedutraanen iets in haar ogen te zijn dat haar het kenmerkende tussen een heer en een vrouw soms niet duidelijk dit onderscheiden soms had zij ook de aardigheid haren maat te slagen zonder na speurlijke reden af te nemen of de ombre de geestige verrassing te bereiden van aan het einde van het spel in kaarten op de spelen van ene kleur daar zij vroeger in gerenonceerd had en dat alles onder het mededelen van gewichtige anecdotes omtrend voelt die zij gemaakt en lichte zandpreinderen die zij gewonnen had en het uiten van smaartredenen op alle andere spelen die bij omberen vergelijken zo simpel waren van hoelswel willentijd was in een gestaardige strijd met zijn achting voor het plechtig omberspel hij was zeer ernstig en stroef en als hij zich onmogelijk weer hoorde kon ene aanmerking te maken dan richtte hij zich tot Gert als vrijbouw meneer Witze je moet noodroef uitspelen of je moet er een doorgaan meneer Witze je moet altijd maar wij kunnen geen lessen uildelen Lisa en Gij en onschoordig als Gert aan het bos dan tavert je met mevrouw van hul, heerste en andere gebruik meneer en mevrouw Witze schoon voor het overige altijd in de peste harmonielevende kon de namerik op het gevaarlijk stuk van de Duivels brenteboek niet peste samen overweg en namen het kan er geregeld enigszins kwaarik als zij een spijl verloren waarin zij elkaar wisst geweest waren bij welke gelegenheid de goede vernooi altijd als schijtsman door mevrouw Witze werd in de arm genomen en altijd beweerden dat zij onmogelijk anders had kunnen spelen en dat Witze ook onmogelijk anders had kunnen spelen en dat hij het zelf was die ongelukkig zo vindig tegen zat deze waardige man was eigenlijk een van de weinige schepselen die voor het kaartspel geschikt zijn en wie net in het geen niet skaat had te plegen het woont hem niet op het verveelde hem niet het verbitterde hem niet hij kon tegen z'n winst hij kon tegen z'n verlies hij bleef er vrolijk en wat alles zegt geheel tezelfde bij wat het derde partijtje betreft daar aan werd de hoogste toon gevoerd door wagen start die niet zoals vernooi na de oude stelde klaveren uit aardigheid klaveren de harten uit dito beurtlinks hartens of hartzeer noemde en bij ieder hartig spel beweerde dat het zowel vriezen als dooi in kon nee de heer wagen start was veel origineeler en opzineerde zich de poppen nooit anders dan bij haar te noemen Sarah David Esther enzovoort maar hartelink schermde er zacht vluisterend tegen klaartje met zijn malereux au jeu brux et mariage tussen en speelde herdeslagen toe en was haar winst met een tede gevoel in de ogen en hielp haar op het borstond kaartje kijken en kwam zo dicht bij haar aangesicht dat haar mooie kroon zijn wang en bakkebaarden aanraakte en prijs mevrouw vernoosd verstandig spelen en mevrouw vernooi was verrukt van den liven hüpschen gezelgen die zo recht geschikt was om uit eten te gaan het laatste toertje werd bepaald de mooie zijden beuzen kwamen voor den dag mevrouw stork die je niet wist maar een merker ik verloren had had de edermoedigheid al de viches door alkander te gooien aan de andere tafretjes oordeelde men dat niemand iets gewonnen had mens stond op nog eenmaal waagde Gerrit zich aan het klaartje en vroeg haar na de legging van haar buiten hij vertelde haar hoe hij haar voorbij gekomen was en haar had gezien hij deed toen een voetrijs oh zij klaartje een voetrijs een geleerderijszeker meneer Witzen hij kon niet antwoorden draanen van spijt sprongen hem uit de ogen eerst dat uboaille verdonte vroeg hateling haar met dat kledingstuk naderende en hij wierp het haar over de gladden schouderen de gasten vertrokken nog ene folterin waagde Gerrit waarom wou je nu niet reciteren vroeg zijn mama toen alles tot rust was omdat ik het niet kan mama was in antwoord ach zijde oorde Witzen wij zullen er maar niet over spreken maar dit is een miserabel ding de mensen zeggen allemaal dat je knap bent en wanneer er iemand is dan ben je altijd stil en ingetrokken wij merken er het minste van ik kon duiderlijk aan meneer van Hoelsien dat hij dacht is dat nu die knappe Witzen ja Gerrit vroeg de mama daar had je nu mevrouw Stork het mens heeft waarlijk geen moeite gespaard ze heeft je op alle manieren aangepakt het is een knappe vrouw een hele bijzondere knappe vrouw zij drukte of zonder ik op elk deze woorden en je waard wak als een pop mevrouw Stork liep me niet aan het woord komen lieve moeder zij Gerrit met een flauw lachje nu vriend dat is eens maar nooit weer zijn papa ik bedank ervoor wat heb je en je geleerdheid als je ze niet toont Gerrit ging die avond in de kamer en weende over zijn geleerdheid ik wenste wel zei Gerrit de deur op het nachtslood gooiende ik wenste wel dat ik een stommeling was einde van Gerrit Witzen vrienden, hartelijkheid laatste deel