 Salam dəyəri izləyicilər, hər vaxtınız qeyr olsun. 8. oktiyavırkimi 23. yi Sad-i 22 Baki vaxtı ilə canlı yayma başlayırıq. Təbii ki, bütün dünyanın dikləti orta şərqə qəzzə zolaqınan dikilib dünən səhər sağıtlarından orada savaş başladı. Əsimdə İsraq rəhbəliyinin dediğində əsaslansa, artıq bu məntəqə savaşıdır. Bu hər hansı bir əməliyyatdan söhbət qedə bilməz. Sırf məntəqə savaşıdır. Yəni, bizim üçün üçə, əlbəttəki, məntəqədə yeni savaşın ortaya çıxması, həm Azərbaycan üçün, həm Qardash-i Türkiyə üçün nələr və də deyir, bu savaş kimin marağındadır? Bu savaş yeni tatal muharibəyə çevirlə bilər mi? Bu savaşın migiyası başqa ölkələrə də kese bilər mi? Yəni, görülən budur ki, dünyada durumu dəyişmək istəyənlər var. Azərbaycanda bundan bağlı dünənlən bugünə ilə Sürlən fikirlər müxtəlifdir. Biz hal azırda Ankara'ya bağlanırıq, İstanbul'a da bağlandımız olacaq görə, Türkiyədən bu savaşdan bağlı dəyərləndirmə necədir? Bizim kanal 13 dəyiqələr öncə mən izlədim, mən onu size təqdim edəcəm, kanal onun üçün aparda rey sorusu var, deyəl izləyicilər. Ve rey sorusunda göstərdir ki, bu savaşda Azərbaycanda kimin tərəfində? Dərəsində, sualın mahiyyətəm də ölkədə Qara Bax savaşından sonraki ortaya çıxan, tablon ortaya qoyur. Demələ, həmin tablonu size təqdim edəcəm, bu dəyiqə. Demələ, həmin tabloya görə, deyəl izləyicilər. Bakın, İsraili bombalansın məsələsində hansı orkanı dəstəkliyirsiz. Belə bir 5 milyar yaxın səs firmə var. Burada əksəriyyət İsraili dəstəkliyyib. Qardaş Türkiyədə fərqli tablodu, yəgindir, vəvəli işimizin qonağı özü dəmin tablonunu bizə təqdim edəcək. İsrail son Qara Bax savaşında Azərbaycanda böyük dəstək verdi. Nogül Azərbaycan xaldının İsraili strateji partnerudur, bütün buları nəzəraları. Ama Türkiyədə durun necədir? İlk önce Ankara'ya bağlanırıq. Ankara'dan, hər bir siyasi, x1, İsmail Cengöz bizim canlı yayımdadır. İsmail Bax, salam əvvaktınız, hayır olsun. Selam hocam, hər vaxtınız, hayır olsun. Ankara'dan, Azərbaycanda, Qujakduruzu, selamlar. Bizdən də salam olsun. İlk bir başa suala kecəyə hocam. Çünki Aydın Hoca da gələcək. Mənim, hərim, də qənaççil danışaq. Bu savaş niyə ortaya çıktı? Bu savaş kimin marağındadır? Məsələn, Azərbaycanda ekspertləri düşüncəsində görür, bu savaşın ortaya sınmasında İran bə Rusya marağladılar ki, İran həm də səhəmasın bir başa sponsoru sahidir. Sizin də eləndirmənsiz bizim üçün marağılı, buyrun əşidəkiz. Şimdi hocam, Orta Doğu da yeni bir çox dizaynlar ortaya çıktı son zamanlarda. suudi arabistan ilə İran, Çinin arabuluculuğu və önərməsi ilə bir araya gəldi. Karşıqlı ziyarətləri qəstikləşti, çoğu uzun bir süredir İran ilə suudi arabistan diyaloqları kəsimüş halde idi. Çin iki ülkəyi bir araya getirdi. Bu süreçdə suudi arabistan İsrail ilə və aynı zamanında birleşik arabə önlükləri İsrail ilə diyaloq geliştirməyə başladı. Türkiye İsrail ilə son 10 yılda bazı sorunlar yaşıyordu. Sisi'nin iktidara gəlməsilə bilikdə Türkiye-Mısır arasında diyaloqda zayıflamalar olmuştu və Mısır ilə Türkiye arasında köprülər yenidən qurulmaya başlandı. Bu arada İsrail, Mısır və yünəy qıbrıs rüm yönətimi doğal qətiniz bölgesində çıxatılması muhteməl olan doğal qaz ürətiminin Deniz altından, Akdenizin altından İstmit projesi ilə öncə girit oradan moray aramadası alqabində İtalya üzəndən Avrupa arzı konusunda projelər ürəttilər. Biz bunun olmayacağını teknolojik olaraq bunun çox maliyyətli və çox zor bir ihtimal olduğunu zətən yazıb və konuşmuştuk daha öncəki çalışmalarımızda. Ən sonunda İsrail bu qazın bizim də önlədiyimiz gibi düşündüğümüz gibi Türkiye üzəndən ancaq batıya arz olunabileceğini belitərik önümüzdəki günlərdə Benyamin Nətən Yahu Türkiye ziyarət bilanlamışdı və bu ulusal zıxamına doyurmuşdur. Benyamin Nətən Yahu nün bir rahaslından dolayı bu ərtələndi dənildi. Nihayetində Türkiye ilə İsrail də bir normalləşmə sürecinə giriyordu. Burada belitəlim ki, Suldar Avistan ilə İsrail arasında normalləşmə başlarken Filistin tarafından bir açıklama gəldi. Filistini yox sayarak bu jeorafiyada yapılacak olan anlaşmalar barış getirməyəcəkdirdiyi bir açıklama gəlmişti daha bir haftə öncə. Şimdə bir də bakıyoruz, Suldar Avistan ilə İranın yakınlaşması, Suldar Avistanın İsrail ilə yakınlaşması ve Orta Doğu jeografiyasında Suriye, Mısır, Türkiye, İsrail-Türkiye arasındaki yakınlaşmalar, Karaba bölgəsində Azarabaycanın həm ikinci Karaba Savaşı sonrasında başarılı olması, həm antitöriya xətmində başarılıq, Karaba bölgəsinin tamamen kontrol altına alması gibi bir dizi bu jeorafiyada yaşanan olaylardan ən fazla rahatsızlayan ülkəyə Amerikabiliş dəvetləriydi. Və daha birkaç gün öncə Suriye bölgəsində Türkiye'nin başlatmış olduğu operasyonda Amerikabiliş dəvetləri F-16-larıyla Türkiye'nin bir sihasını düşürdü. İsmail Gəlici, Azarabaycan Aydın Hoca da gəldi, onu da studio alaq, o da izləsin sizin dediklərinizi. Çərkası üniversitetin fəxriq profesor Aydın Hoca oğlunda salan birıq. O zaman, hoş gördü, hər vaxtın xeyr olsun. Hər vaxtın xeyr olsun, akşamın xeyri İsmail Gəlici salan deyiləm, dün tə başarılıq. Hər vaxtın xeyr olsun, akşamın xeyri İsmail Gəlici salan deyiləm, dün tə başarılıq. Təşəkkürlə, İsmail və dəvam eləyək. Niyə görə, həm də Aydın Hoca'nın da əlavələr olsa sizin dediklərinizi, bəyöklə itirazı olsa izləmək imkanı olsun. Mən belə anladım ki, Amerikabiliş dəvetlərinin maraqındadır bu savaşın. Amazibəliş dəvetləri doğrudan başlatmıştır diyəmeyiz, amazibəliş dəvetləri doğrudan başlatmıştır diyəmeyiz, amazibəliş dəvetləri doğrudan başlatmıştır diyəmeyiz, rahat olumlu gelişmələr, komşu ülkələrin birbirləri də dialoglarında normalləşmələr, qırgın odanın ülkələrin barışması, bir ailəyə gəlməzdənlələr, ülkələrin bir ailəyə gəliyor olması. Bunlardan Amerikabiliş dəvetlərinin rahatsız olduğu mühaqqaktır. Çünki, Surda, Arabistan son zamanlarda Amerikayla baya-baya bir qarşı qarşıya gəlir. Hatta Prens Salman Bidenın telefonuna bilə çıxmadı. Bu, dünyada son zamanlarda görülməmiş bir olaydı. Yəni, Surda Arabistanını Amerikabiliş dəvetləri başkanı arayacaq, Qralya da Prens telefonu baxmayacaq. Bu mümkün deyildi. Yəni, burada Amerikayla Surda Arabistanının arasında oldukça qırgınlık olduğunu görüyoruz. Ama Surda Arabistanı İranla, İsraililə, Komşulikələri ilə normalləşmə sürecini giriyor. Şimdə, bir də ömür taraftan bakınca, İsrail Başbakanı bəngəmən dətəni dəvəkəsində oldukça sıkışmız pozisyonundaydı. Kendi iç dizaynlarında. Bu süreçdə, Hamas, 20 dakikada 5 pin füze atacaq pozisyona nasıl gəldi pozisyon sorusu daqla geliyor? Çünki, o coğrafya çox yoğun bir kontrol altında tutulan və İsraililə bir polis dəvət olduğunu bilmək, yoxdur. İsrail çox sıkı kontrollerdə. Yəni, bir turist olaraq gitsəniz, bən gitmədim, ama gizlənlərdən duyduğumuz adətə 40 gərdən kontroldən geçirirsiniz deyə söylənməkdədir. Bununla vələbər abluq altında olan coğrafya, yəni, oradaki qazə bölgəsi, gərçi il, diyaloqların geliştirməsi ilə bələbər denizdən abluqayı İsrail qaldırmışdı, yada öylə gözüküyordu. Ancaq abluqaya qaldırmış, oraya füzələrin rahatlıkla gələ biləcəyə anlamı taşımıyor. Yəni, Amerikanın rahatçı olduğu bir durumda, bən yəmin nətən yahu hükümeti ilə Amerikan arasında da sorun zamanlarda sorunlar vardı. Yəni, sorunlar cumanın giribdir ilişkilərinin, bir arada əs zamanda yaşandığı bir süreçdə qazanamayacağı bir savaşlı, bilə bilə hamasın, İsrail'ə saldırması əntərasan geliyor. Burada siyasətən, bən yəmin nətən yahu, iç politikada şuan da hamasın saldırısıyla rahatlamış durumda. Çünki... Və elbək, siz qəbul eləyirsiniz ki, hamas saldırıb da İsrail eləmiyiniz. Şimdi öncə bu cumartesi günü hamasın, 5000 füzəyi yeni dəqqada fırlatması ilə birlikdə İsrail'in qarşı hamlisi var. Yəni, birinci kim hamlə eləyib? Birincisi hamas saldırıcı cumartesi günü. Tamam, tamam. Cumartesi günü sabah hamas, 20 dakikaik səsdən 25000 füzə atıyor. Arqasından, hamasın askeri kanadı, bariyələrlə çevrilmiş sınır hattını geçirək, İsrail askerlərini, sivilləri rehin aldıqlarını da uluslararası basın, zətən paylaşdı. Yoğun miktarda rehin aldığını görməkdir. Yəni, rehin alınanlar içerisində gəməl belə olduğu söylenir. Tabi ki, bu rehin eləri iləri kaşımada pazarlıq olaraq kullanacaktır hamas. Çünki bunun qeşmiştə dəniyimi var bu konuyla alakalı. Şimdi bu grift olayda kimin qazandığına bakmaq lazım. Bu olayda kim qazançlı isə hamasda qazanmayaca bir çatışmər soxan kimdir? Ona bakmaq lazım. Yəni, şu an itibari ilə bazı şeyləri söyləmək çoğu erkən. Yəni, haması Amerika yönləndir, demək də çoğu erkən. Hatta bazı analistlər şey diyor. Bən yəni nətənyə o siyasətən sıkıştığı için haması saldırması için cevaz bərdə dəniyor. Çünki, muhteşən bir koruma xalxanı olan İsrail, muhteşən bir telekomunikasyon dinləmə sistemı olan İsrail və muhteşən bir istibarat ağa olan İsrail bu qadər füze buraya gelirkən və hamasın buraya daha öncədən örgütlü olaraq, dəfak da gerçəkləşmiş bir saldırı olmadığı bəlli. Çünki planlanmış, əs-samanlı olaraq saldırılar gerçəkləşmiş, əs-samanlı olaraq 5.000 füzəni fırlatıcaq hale getirilmiş və əs-samanlı olaraq qaradan da və aynı zamanda havadan İsrailə qarşı bir harekat düzenləyəcik bir haması. İsrailin nasıl görmədiyi hala anlaşılabilmiş deyil. Şu var, dini açılan İsrailin Musevi inancı nə görə yılbaşı və aya zamanda Cumartesi günü kutsal olan və zarar-i iktiyaslar haricində çalışılmadığı bir gün seçilmiş olması da önəmdir tabii bununla alakalı olaraq. Sonuç itibari ilə haması kim kullandı, kim örgütləri, kim yönləndirdik, bu füzəlləri kim tədə rəkətti gibi sorular. Şu an için cevapsız xalıyor maaləsəf. Şunu deyə biliriz, burada doğrudan İsrail'i itham edemeyiz, nəyə münətən Yaho'nun bu saldırı ilə ith siyasətdən rahatladığını söyledim az öncə. Amerika Bileş Dərətlərinin bu coğrafyada yenidən bir dizayn süreci yaxalam yapmalıçın fırsat əldə etdiyi sonucu ortaya çıxıyor. Çünki İsrail-Süldarabistan normalləşməsi, İsrail Bileş-i Qarabeylükləri normalləşməsinin təqrar geri bozulma itimali çox yüksək. Çünki Pilistinə olan saldırıdan dolayı bu yapmış olduqlar görüşmələ və anlaşmaları askiya alabilirlər, iqnlar etmək ittimalleri var. Bununla bərabər Türkiye və Azarbaycanın İsrail nədəni ilə İslam coğrafasıyla qarşı qarşı getirmə ittimalleri də var. Çünki ikinci Qarabağı Savaşı dönəmi və antiteru harikaatında İsrail-i Süldarabistanı düzətəyərim Azarbaycana dəstəkləri yatsınamaz. Bununla bərabər İsrail-lə Türkanın uzun bir zamandır görüşmələri minima indirilmişti siyasətən. Büyük hərçelik maslaat vizarlığa düşürülmüştü və yenidən normalləşmə süreci başlamışdı. İsrail-lə Türkanın qarşı qarşıya getirilmə gibi bir ihtimal ortaya çıxmış durumda. Dolayısıyla keşməkəş bir durum var. Burada qısa vadədə nətən yahu siyasətən rahatlamış durumda. Amma amma kevləşi dəvətlilərinin bu işi dizayn edən taraf isə orta doğudakı bütün son dönəndəki gelişmələri altüst etmə ilə qarşı qarşıya olduğunu da, yəni ülkələrinin qarşıya olduğunu da anlayamaya çalışıyoruz. Burada Türkiyərin və Azərbaycanın duygu-sal olarak Filistin-i Müslüman olmasının dəni ilə və daha dünə qədər, yəni 100 yüzyıl öncəsində də Osmanlı toprağı olan bir coğrafya, bizim gönül coğrafyamız Məscidaxsa gibi bir məkkədən sona ki, kutsal olan məkanlardan bir bölgəyə. Bizim bunlarla bələri duygu-sallıktan ziyadə real politikayla Türkiyəm nəni Ukrayna Rusya Savaşında olduğu gibi, tarafsız olaraq iki tarafla arabuluculux statüsü ilə süreci yönətməsin gələkməkdədir. Çünki duygu-sallıq bu coğrafyada maləsəv ki, bizi real politiq karşısında zaman-zaman səkləyə uğratıyor. Bizim israllədə ilişkilərimiz var. Gönül coğrafyamız olan Filistinlərlə də ilişkilərimiz var. Ancaq bir də bu coğrafyanın real politiq bir durumu var. Şunda tırnaq içerisində belətiyim ki, biz bugün Türkiyədə israil alayhine, Filistinlərlə göstərlər yərlər oldu. Ancaq maləsəv ki, bu bizim yürəyimizi acıtan bir durum, 1963 çıxanlı növal olaylarında, artı 1974 Qabrıs Barış hərəkəatında, Yəsər Arafat liderliyindəki Filistin Kurtuluş örgütü, Türkiyəyi Rumlara qarşı işqalci saldırgan olaraq göstərəm, Yəsər Arafat və Filistinlər olduğunu da unutmayalım. Bununla bələbə, ikinci Karabağ Savaşı daha yaşanır kən, Mahmud Abbasın, Ermenistanı dəstəkləyən açıklamalar olduğunu unutmayalım. Artı 1988 dönemi ilə bələbə, Ermenistanın Azarbaycan topraqları olan Karabağa bölgəsində saldırıları və işqaliləri, Hozar ilə səmboləşən Soy Qırımlar yapıldığı dönəmdə Filistinlərlərlər dəstəklədiyini unutmayalım. Bununla bələbə, ikinci Karabağ Savaşı dəram edər kən, Filistinın ən böyük cəttəsini Mahmud Abbası tarafından Ermenistan cəttəsi verəliy pumpkin, ama biz ne yaparsak yapalım,Filistin liderlərinin Türkləri səmədiyin də antiparontəst hatırda tutalım. girif bir durumdayız. Iıı biz Gönül coğrafiyamız olan və Müslüman olduklarından dolayı Filistinləri nə qədər destekləmiş olsak da, hər hal və şartda Türkiye dən yana olmayan bir Filistin liderləri olduğunda hatırda tutalım bu günəmdə. Tövb təşəkkürlər İsmail Hoca minət daran. Aydın hocam deməli bizim və iləşimiz belə başladı ki, bu sabaş kimi marağındadır? İsmail və bu haqqda çox geniş danışdı. Ədbətə, sizin də bu haqqda fikirlərinizi eşidmə marağılar. Açıq etraf edim ki, bizim kanalın az öncə Rə sorusuna baxdım. İsrail'in bombalanması məsələsindən ansol kəni dəstəkliyirsiz, deyə bələ bir fikir var. 78 faiz İsrail'i dəstəkliyir Azərbaycanda. Bu aşağı yufarı real rəqəmlərinə düşürdünə gürə sosial şəvəkədə də az öncə İsmail beydə qeydilədi. Qərabax Savaşında İsrail'in dəstəyi, Qərabax Savaşında Fələstin-Mahmud Abbasında doz, Fələstin xalqından sövbət getmir burada. Orada İran-dəstəkliyi hakimiyyətli olanlardan gedir. Onların Ermenistan'a dəstək mesajları. Üstəlik, mən bayaqları altını çizərik, bir daha sual verdim ki, kim sabaşı başladı? Həmas. Gürmətli İsmail beydən onu da soruştum ki, Amerika maraqlı mı? Yəni, Amerika'nın təbii ki, silah sənaisi var. Silah sənaisi olan ölkələrin savaşlarda maraq olabilər. Həmas Amerika'nın isteyi ilə başlayabilər mi savaş? Burda əlbətlə detallarını çizəcik. Mən istəyərim ki, bu savaşın başlanması və bu savaşda Azərbaycanda, Türkiyədəki reaksiyalar və sizin dəhələndirməniz bir elm adamı olaraq size işləyə, Aydın bey. Həmızı bir daha akşamızı xəyir olsun. Savaşı iki mü başladı? Savaşın, əslində bu bir dətə bir gündə, iki gündə, üç gündə, beş gündə başlamış. Savaşın başlaması, və və bir bir uzun müddət savaşın başlaması bir süraç isteyədi. Bu süreçdə, məncə İsrail də sarkçı, çox radikal faşist partiyaları, Nithaniyahı onlarla bələvəl bir koalisyon dövlət qurar kən artıq bu savaşın başlanması başlayacağı labir. Çünki, yəni, bu iyələşin kədlə bələvəl onlara dəsləh verən partiyalar. Sonra əl aqsada, məktəlif bir göstərlər göstərən partiyaların hükmətə gəlməsi qarışı təsirin doğuracağı da görürük. Çünki, bu təsir müdlə qarışlanacağı gözəlindir və bu da baş verdi. Ama bu məqamda baş verməsi biraz çox maraq oldu. Yəni, niye bu günlərdə baş verdi? Birincisi, bu dünən 1973-ci yıl savaşının 50-ci il dönümü idi. 70-ci olan bu qiyamət günü savaşının 53-ci il dönümü idi. Yəni, birisinin misirinin İsrar arasında olan savaşı idi və tam İsrailin qədəbəsindən kışıraqmışdı. Bu savaşın başlanmasının nədənlərinə biri də Rusya'nın əlbət ki, burada Rus faktorunu unutma olmaz. Rusya bir başa İran-i əli ilə xamasa bir əmbə verdi ki, bu bunu başlasınlar. O yüzden əlbət ki, Amerikanın bu savaşı başlanmaq üçün, xamasa hər qansı bir təsir göstərməsi mümkün deyildir. Bu təsiri, məncə, masfa göstərdir, İran-i əli ilə. Ama bu savaşın başlanmasında, Amerikan da öz çıxarlarlar. Çünki Amerika, Nithaniya hükmətindən narazı idi. Çox böyük, kama uyusunda İsrailin böyük bir təbki var idi Nithaniya hükmətindən. Mən İsmail bən dedikləri bir çox şeydən razım ama, Nithaniya hunu da haqlaşması konusunda biraz razı deyilim. Çünki Nithaniya hunu əslində çox şey burada qayb edəcək. Və mən inanırım ki, çox qısa bir süreçdə Nithaniya hükmət düşəcək. Çünki sanki bir gözə görünməz bir əl, hamasın bu hücumun yolunaşdı. Yəni, baxın, İsrailin əlində siper gücülərin olması, drone-ların olması, müktəlif kameraların olması, sərhət boyu baxmayaraq hamas gücüləri çox rahat şəkildə dozerlərlərlərlə gəlib, sərhəti sındırırlar, kəsirlər, sağatlarca sürür, ondan sonra dil-taplanlarla, paraplanlarla bunlar İsrail ələrisə keçirlər. Bət bu, niye görmürdün? Görmürdülərim yoxsa bunu görməzdən gəldirər ki, bu hücuma revaç verirlər. Və bu da İsrailin içində de olan bir çox güclərin, yəni, Nithaniya hükmətində qarşılan güclərin məncə boy göstərməsi idi. Əlbət ki, Amerika öz çıxarları çəmundan istifadə edəcəkdir. Amma burada savaşın kimi təndən başlaması yox, bəncə bu savaşın harayı yönlə biləcəyi daha çox məşğul etməkdir. Çünki, savaş əgər laka olaraq birinçə günlərizində bitərsə, bu Amerika'nın işinə yarəyəcə, ve Amerika bunun nithana hükmətini görəvdən yetməsinə çalışıcaq. Amma əgər Amerika daha da irəliyə gedib, Iran da bu işinə çəsoxmaq istəsə, bu aydı məsələk ki, Iran, bu xamasın arasında duran ən böyük gücdür. Bu zaman regionunda çox qanlı savaşlar başqaldırə bilər, Amerika, İsrail büclərinin qazı sektoruna girməsi çox böyük falakitlərə gətirmək çarabda. Bildiniz kimi qazı sektoru, mən tamış aşarımıza bunu bildi və istəyəm ki, cəmsi 365 kvadrat kilometrədir, bu sektorun sahəsi. En hardasa 6, 12, 13 kilometrə arasında uzunluqu da 40 kilometrə. Amma bu qədər keçik bir ərazdə 2-3 milyon arası bir nüfus var. Və bunlar hamsı böyük bir dar bir əraziya toplaşıqlar. Bu əraziya qoşunla hücum etmək, quru qoşunların girməsi çox böyük falakitlərə gətirmək çıxaracaqdır. Və buranı demək olar ki, məsələn, biz Ukrayna savaşına görüldük ki, bu Bakmurt'da gördük ki, şəhər savaşlarında qalip gəlmək çox çətindir. Bu qədər adamı sən ya gələk, şəhəri bütün düzləyələr, şəhəri bütün məhviliyyələr, 3 milyon əhalini hamsın qırməyələr çox böyük bir falakitlərə gətirmək çıxaracaqdır. Və bu üçdə məncə Amerikanın bir tərəflü olaraq İsrail dəsləlməsi, İngiltrəni dəsləlməsi, Fransan dəsləlməsi və Rus yanında, hərdasa, nə açıq, də məsələ, fələstinin yanda olması çox böyük bir toquşmaları qətirmək əxtmalının böyük olduğunu göstərir. Bildiniz ki, məsələn, bugün Rusya da, Rusya masqada İsrail səhvilinin önündə çəhər qoilməsi, şanlar yandırmasını Rusya polisi icazi vermədir. Bu onu göstərək ki, Rusya kimin tərəfindədir. Amma bütün bunlara bakmayaraq, bu savaşın məsələn, regionda olan Qatarın, sonra Misiriyin, Türkiyəni elbət Türkiyə burada ösödün deməldi. Yəni, bu duruma təsir eləyib. Yəni, savaşın loka olaraq bitməsələn, birinçə gün ərzində, böyük bir yıxınqlara, böyük bir insanlar qətliməsin qarşısına alınmasında böyük bir rolu olabilər və bunda eləməldir. Bakın, məsələn, bugün indi son şeye görə İsrail tərəfi artıq 740 2200 yarağının olduğunu deyir. Hardasa, Fələsin tərəftən 364 bir rəqəm verirlər. Bu, artıq çox böyük bir rəqəmlərdir. İsrail-i Həmasın elində hardasa, 100-150 İsrail-i əsrin olduğu şeyləndir. İsmail Bulaq çox doğru dedik ki, onları həməsi hər zaman olduğu kimi, alvir kimi, torp eləmək üçün sifad eləməyə çalışacaktı. Həmasın bu hücumu haqılı olduları halda haqsır durması aldı. Çünki sivil insanların öldürməsi heç bir halda beləyət qazandırılabilməsi. Və eyni zamanda da İsrail ordusunun da fələsləri qazda bölgəsini, aramsı olaraq atışa tutması, bombalaması, və orada da sivil insanların ölməsi məncə yolu verilməzdir. Hərki tərəf eyni insalva qarşı cinayət işləmək dedilər. Bizdə, siz bu Ukrayna da yaşayırsız, yaşamışsız halı hazırda da Universitetin Fəqrı Profesörsüz çərk azqıda, bu savaşın Rusya-Ukrayna savaşı ilə paralil olmasında maraqlı tərəflər var mı? Nəyə görə, burada sanki Rusya həm Ukrayna da iki savaşdaki fiyasq olan sonra, həm Qarabaq bölgəsindəki durumdan sonra bizdə orta şəkdə. Bu mənim şirim deyil, əslində, amma düşündürücü məqamlardır. Nizə düşünürsüz, nə qədə ilə qəsi var Ukrayna savaşı ilə bu savaşın? Bir alas ilə ilə ilə qəsi var. Çünki orada bu savaşın başlaması elbət ki, dünya güclərinin Ukrayna olan diqətin azaltı. Hətta bugün Polsan prezidentin Duda da çıxışırədi ki, bizim diqətimizi biziyə indir, bu halde Ukrayna olan hərbi, yəni bu yardımları kəsməm vəli, çünki Putin-də gözlədiyi istədiyi bilir. Mənə ilə gəlir ki, bu savaşı açıq olarak başlamasının əmrini verən yenə də Rusya idi. İran nəli ilə bu əmri verdi ki, başlasın, çünki artıq Rusya qoordları Ukrayna də çox çıxışmış vəzətlədilər çox müdafiə müharibə səparlılar və müvqilərinin yavaş yavaş itirmək dədilər. Və bunun elbət ki, bütün bu müharibənin başlaması, dünya güclərinin ən çox da Amerikanın lavasıdə diqətini yaxın şərqə yönətmiş olacaqdır. Və bugün hətta Amerikan tərəfi dədi ki, biz Ukrayna üçün hazırlanmış silahları israrla verməyə hazır. Bütün bu şeylər, məsələ, bildəmən bir şey demək istəyəm ki, bu versək ki, mən dədim ki, bu Amerikanın NITANIAR hükmətini çökətmək kimi bir isləyi var. Bildiğiniz kimi, arıca bir üç-dört gün bunun əvvəl bir mühalifətlidəri Amerikan getdi və orda görüşlər keçirdi, iki hafta əvvəl diyər getmişti. Və mən elə gəlir ki, NITANIAR hükmətinin ömrü çox azdı. Çünki bu istələn haldə çox böyük kamovindədə, israr kamovindədə çox böyük sorular var. Niyə bu qədər masad? Yəni, əlimizdə bu qədər texniki vasitələr, bu qədər gücdər olurlar. Biz sərhətdən bu qədər insanın keçməsində arsı alınmadı. Niyə? Məsələn, bugün israfələstindir əsir, biz sahtlarla bu insanları, əsirləri biz piyada olaraq haparladık, bizim arxamızı hiç gələn olmalı. Yəni, çox böyük sorular var israr kamovində ki, niyə bu baş verdi? Niyə hiç kəsibini görmədir? Və bunu görmə edə bilirsiniz. Məsələ, 11 Centiyabr hadisələrində Amerikanicak ki, bir çox şeylər görməzdən gəlmişdir. Yəni, 11 Centiyabr hadisələrində yaxnın şəhətdə, məsələn, iraqda hücum əkti, yaxnın şəhətdə, İmperializ planlarını həyətə keçirməyə çalışdı, keçirli də, eləcə də məncə, bu çeylərdə Amerikada və İsrail'də olan bəzi güclər də bunu biləyətdən görmədilər və hamasın belə bir geniş müqaslı hücumun qarşısını almaqlardır məqlardır. Məsələr alabilərdilər, amirka istibratı həm İsrail-i Mosad bunu görməlidir. Yəni, bu qələr böyük bir hazırlığı, hətta bəzi mənbələr hamasın əlində harısa 32.000 roketin olduğunu söylülürlər. Çox böyük reqəndərdir və indəhələr roket atlılar. Məncə, bütün bunların sonucu kimi, yaxın şərqdə bir bu savaş əgər lakallaşdırılı bitər isə yaxın şərqdə qalıcı bir sülhün əsası qoyulabilər. Necək ki, məsələn, son anteriora əmələtini, Azərbaycan orduslərəkindən çox yuvilircəsində aparıldı və civil insanlara zələr vermədən, bu tamamlandı və artıq bölgədə həklətən qalıcı bir sülhün bəlqara olmasını yola açıldı. Məncə, eləcə də bu savaştan sonra eqər Amerika istədini elə bilsə, çünki bu qalıcı sül olacaktır. Niyə görə, bildiğiniz kimi İsmail Bəldə söylədi ki, sevdiyə ələbistan ilə İsrailin yaxınlaşması, Türkiye'nin yaxınlaşması bütün bunlar hamısı Amerika'nın marağındadır. Və Amerika bu qalıcı sülhün, bu bölgədə bəlqara olmasında məncə marağıldı. Çünki artıq Amerika'nın istədi kimi bu sül olarsa, bu Amerika tam qani edəcəkdir. Təşəkkürləs, Aydın Bey. Bələ bir fikir var, İsmail Bey. Bələ bir fikir var ki, gerçə edəndir, siz də Aydın Bəldə aşağı yuqarı bu fikirin dətallarına da olması eləmətlərinə toxundur. Bu eləmətlər bundan ibarətdir ki, mosad bu qədər aciz bir teşkilat deyil. İsrail də hər bir gücü olan bir ölkədir. Küçü ölkədir, Sövbət orada 250 km ərazidən gedirsə də, amma İsrail üçün xorbaqlar ilə fələstinlər üçün də önəmlidir. Yə ondan ötürü az qara bir əsirdi qan tökirlər. Sövbət burada nədən gedir? Yəni, o dəmir dınızlar əməliyatı ona görə ortaya atılır ki, və bu məsələdə belə şeylər görməzdən gəlinib ki, çünki böyük hədəflər var. O hədəflərin də başında təbii ki Iran dayanır, Iranın hər bir hədəflər. Sizə düşünürsünüz, bu proses Iranı hədəflə biləcək mi? Yəni, bilərmə daha doğrusu İsmail Bey? Şimdə, öncə şuna cevap verim. Aydın Hoca Mazuncə dedi ya, bənyəmin ətən qanını rahatlamasına razı deyilim. Yəni, oraya bana şərt düştü. Saygı duyarım, amma bən qısas sürəllə bir rahatlama olacağını söyledim. Yəni, İsrail açısından. Bu savaşda, bu savaşın açıklama yapan ülkəyə rəbaqdığımız zaman ən sərt açıklama Iran'dan gəldi. Iğraq tarafından Arab Birliği nə bir çağrı yapıldı mı? Arab Birliği nə, Arab ülkələrindən İsrail'ə qarşı bir açıklama gəldini görmədik. Mısır başda olmaq üzərə Arab dünyası sessiz. Bu çox ilginç bir durum. Normal şartlarda Arab Birliği çox sərt bir şəkirdə İsrail-ə qarşı açıqlamalar yapmaları bəklənirdi. Amma yapınmadı. Dediğim gibi, ən sessiz qalan ülkədə Mısır. Çünki, Mısırın son zamanlarda İsrail-lə ticariyi başda olmaq üzərə dialogları çox iyi durumda. Hatta qaz zəşiri deyilə tünellə bağlantılar vardı. İsrail-i normalləşməsi ilə birikdə Mısır bu tünellərə qapattı. Şunu belə etəlim ki, zahir ə İran ilə İsrail uluslar sıxama öndə sanki düşmanmış gibi göründürlər və iki tarafta sürekli olaraq birbirlərin alihini açıklamalar yaparlar. Və bu coğrafyada Lüblan-i Hizbullahı başda olmaq üzərə Hizbullah örgütlərini, Hizbullahın bir qısmıda Suriyediydi. Hizbullahı iğran korur, kolllar yönətir, onları iəşə edər, təcizatlarını tamamlar yönətir. Ancaq Hizbullahın İsrail-i qarşı yapmış olduğu saldırlara gənəl manada baxdığımız zaman çoğu onaraq baxdığımız zaman havan atarlar, roket atarlar, amma gənəl də də boş arazilərə düşər. Bu, dikkat edin, çəkinin bir durum. Zahir ən birbirlərinlə sürekli alihini açıklamalar yapan savaşda tətid edən, işte bombaların şəklili tətidlə savrın iki ülkənin, əlaltından çox da iyi dialoglanın olduğunu unutmamak lazım. Yəni, ölə çox da büyük can haraç bir düşman deyirlər. İran ilə İsrailin savaşma ihtimali minimumun da altında, çünki qarasa bağlandırları yox. Diyəlim ki, savaşdırlar nasıl olacak, havadan havaya füzələrlə olacaq. Yada İsrailin, yəni, qızıldənizdən qeçərək basra kölfəzində girməsi lazım. Basra kölfəzində girərək İran'a sahildən saldırmaları lazım. Və amerikan desteylə də basadan savaş gemirləri və uçak gemirləri ilə İran'a saldırmaları lazım. Bunun buxalədə kolay olmadığını hatıda tutalım. Birincisi, ən başta İsrail ilə İran savaşmaq istəməcəklərdir. Çünki əlaltından dostutları dəam edəyərim. Zahirlə iç qarışdırmamak lazım. İkincisi, uzun süreli bir savaşı, və ya da iki tarafın birbirləri qalip gəldikləri bir savaşı sürdürmələri mümkün deyil. Az öncə söylədim ki, bir qarasal bağlantıları yox. Havadan hafəyət hüzaataraq ya da qızıldənizdən basra kölfəzində gələrək yürütrəcək bir savaşı İsrailinə qazanma ihtimali yox. Yə də tam tərsi, İran'ın gələrək buraları bombalama ihtimali ilə başlarlı olma ihtimalləri yox. Ancaq birbirlərinə qaşılsan ki, düşməlmiş dibə çıxılmaları yaparaq her iki tarafta iç qama oyunu diri tutmaq, hükumətə bağlıqlarını sağlama açısından, halkın nabuzunu tutma açısından kullanılan siyasal sələmlər olduğunu unutmayalım. Yəni, savaşmazlar. Kaldı ki, İran da da çox qalabalıq olmamaqla bərabə etkin, yəni etkin olan musevi nüfus var. Özəliklə, nabuqat nəzar dönemində sürgünə gönlərilmiş olan Yahudilər və yəmin üzərindən bu coğrafiyaya yanılməsimi ikinci ömərdə dönemində gələn səbə Yahudilərinin İran da muqum olduğunu biliyoruz. Kaldı ki, bən bir maxaləmdə bir belgə bilərək, qaynaq koyarak yazmışdım. Ahmə dinəcatında musevi kökəni bir şahus olduğunu belirtmişdi bir maxaləmdə. Bu da nə deməktir? İran musevirlərinin dəvət yönətimində etkili görəvlərdə yer aldıqlarını görüyoruz, duyuyoruz. Kaynaqlar böylə göstərir, yəni azından. İran musevirlərinin İran yönətimində yesral yönətimində? Hayır, İran yönətimində. Məsələn, həni, bəldiğim qədər bir musevi deptat var orada, yəni, Millət vəkidi. Ondan başqa kim var İran? Ahmə dinəcatın Yahudi olduğu yazılıyor hocam. Yox, bunlar iddiyalardır hocam. Bular iddiyalardır. Ahmə dinəcatın Türk yolmasından bağlı də Azərbaycanında fikirlər yağildi. Də sonra sıra qə gün Nobel-i mükafatı almış qanımın da, sırf Azərbaycanın Türk yolmasından bağlı məlumatlar yazıldı. Ondan qaba Şirin-i Badi. Bakın, Ahmə dinəcatın etnik kökəni belirdi. Amma mənə maraqlı gəldi, ona görə sual verdim. Yəni, sözü kəsmək anlamında olmazsa. Yahudulərin İrandaki mövqeyini, mən orada uzun illər yaşadığımızı görmüşəm. Yahudulərin bir Millət vəkidi var. O da İran rejimini dəstəkləyəndi. Yəni, mən onu görmək. İran rejimini, mövzu rejimi dəstəkləməyən musevi İranda qalabilməz. Ayni şeyi söyləyəcəsiniz. Bəlbəl. Yəni, ayni şeyləri söyləyəmək çalışıyorum ki, İranda musevi Yahudi kökəni nüfus var. Bunların da, dədiyim gibi, nabuqat nəzar dönemində və səbə Yahudilərin 2. ömər dönemində o bölge gəlmələri ilə bələr 100 yıllar qeşmiş olmasına rağmen bənliklərin və kimliklərin unutmadıklarını. Hatta bir kainak göstərir. Bən bu kainakla kendim iləri sürmüyorum. Bazı kainaklar dedim, bələti. Ahmədin əzatın Yahudi olduğunu belətir və bəndə o kainak kullanıq bir makaləmdə dip not düştüm. Artıq kainanın onu nərdən aldığını biləmiyorum. Dəmək istədiyim, Ahmədin əzat bir Yahudi isə ya da orada sizin söylediniz gibi bir Yahudi milletvekili varsa zətən İran rejiminin Yahudilərin desteklidini də anlamış oluyoruz əsasında. Yəni rejimi destekləməyən bir ufusa orada barınla imkanı verilməz zətən. Bunu siz bəndən daha iyi biliyorsunuz. Sonuç itibari ilə İranın oradaki Yahudilər olduğunu və o Yahudilərində rejimi desteklidini də həsap edərsək İsraililə sadirə o Yahudilərə bağlı deyil. Çünki, iç politikalar dedim biraz önce. Savaşma ihtimaliləri yox. Yəni bu israel-İran savaşına dönüşmə ihtimaliləri yox. Yəni bəndən ölə ön görüyorum. Yəni bəndən fikrim böyle. Aydın hocam ilə də biləməyərim. Bizim burada bizi bağlayan taraq, Türkiye və Azarbaycan'a bağlayan taraq bizim taraqsız olmamız. Bizim burada taraq olmamamız gerekiyor. Taraq olaraq işte Azarbaycanı Karabasavaşına destekləyən israeli kırmamamız gerekiyor. Türkiye nə də bu co-politik üzərindən bu co-rafen önəmdi bir ülkəsi olan, yənazdan, technolojik olaraq siyasi olaraq, durum olaraq, İsraililə Türkiye nün arasının bozulmaması önəmli. Bu arada da, həməngi dəvamında söyləyim, İsraililə, Türkiye, Azarbaycanla Türkiye, İsraililə ilişkiləndə bozmama adına Filistin də ötələyəlim deməyərim. Büyüyə anlaşılmasın. Az önce dedim, Filistin kurtuluş örgütü və Filistin liderləri Türkləri səyəməzdər, amma burada masum halkın varəslə tuturması gerekiyor. Hər nə olursa olsun, həm İsrail tarafında, həm Filistin tarafında, bu savaşlarda maaləsif ki, dünyanın hər yerində olduğu gibi, burada da masum halk canı yanıyor, həyatlarını qayıb ediyolar və hədəf gözətirmək sizin yapılan bir savaş iki taraq açısından da ölə yürütülür. Bugün İsrail cezailərin də 5.000 ən üzərində siyasal tutuqlı olduğunu biliyoruz. Batı şəriyada oca qaynından boyanə 72 tane Filistinlə öldürürmüşdür. Bu, bu savaş haric, bundan sonra haric. Bununla bələbər İsrail hapishanlirlərin də 1.264 kişi, düzəlti 1.264 kişi norma tutuqlı, 5.200 kişi siyasi maqim olaraq cezaevində tutulduq qaytlara girmüşdürmdə. Bunlar yabancı qaynaqların yazmış olduğu maqalələr. Yəni, o qaynaqlar da gözüküyor. Middle East qazətəsində bu qaynaq, yəni. Baktığımız zaman İsrailin gərək kəndi vatandaşı olan Filistinlələrə qarşı, səxsə savaş durumunda ya da kəndilərlərinə intifada gibi olaylarda saldıran Filistinlələrə qarşı, yəni, sivil halka qarşı, hiç də iyi davranmadığını biliyoruz. Anca bu savaşda da həm Filistin tarafının, həm İsrail tarafının sivil halka edəv dışı tutmadan saldırları da qabur ediləməs. Bugün ne oldu? Azarbaycan antiterror hafqat yaptı, daha yeni. Sivil halk varəsdə tutuldu, yerləşin bir ilmənlə qarşı oldu ki, hastas davranılarak yürütülən bir operasyon da 23 saatdə bir tək sivilin burnunu kanamadan adətə operasyonunu yürütə bildi. Anca həm Filistin tarafı, həm İsrail tarafı burada dikkat etmədiyini, bombalama adı altında şehirlərin hədək özətirilməkisin bombaladığını maalik səvki görüyoruz. Bu da az öncə Aydın hocamı söyledi. Yəni, haxlı iken haxsız durma qəçmək gibi bir durum mu? Burada İsrailin Filistinlələrə qarşı hiç iyi davranmadığını biliyoruz. Anca qazanamayacağına bir savaşın niyə başlatırsınız? Yəni, bir də bu var. Bir sürü soru şarətləri var bu savaşta. Aydın hocam, Aydın uzun-uzun anlattı, bəndə girişdə qırsmən söylədim. Sizin en iyi istihbaratınız, en iyi teknolojik yapılanmanız, Gökkupe adı altında muhteşən bir hava savunma sisteminiz var. İstin sizin içinizdə qədər girecək qədər saldırı və savaş başlatabiliyorsa, burada farklı olaylar olduğunu, burada xarşıqlıq çıxmasını isteyən taraqların olduğunu, burada haması kimin yönləm dedini, kimin yönlətdiğini, bu kargaşa da kimin karlı çıxıb çıxmayacağını zaman göstərəcək. Şuan da bazı şeyləri söyləmə gəlkən. Anca biri dənin düğməyə bastığını və bu coğrafyada yeni bir kargaşa çıqattığını hatırda tutalım. Ukrayna savaşına deyində Aydın Hocaq, Ukrayna savaşında Avrupa Birliği'nin çatlama ikiə bölünməyi ihtimali bir ortaya çıktı, yəni ekonomik nədənlərlə. Avrupa Birliği Ukrayna artıq yardımı Polonya başdolma üzərə, bazı ülkələr yardımı kəsilikləni duyurdular. İşte İsrail Filistin olayla bələ, dünki olayla bələ, amarkabiliş dəvrətlərinin Aydın Hocaq məsələdi gibi Ukrayna-yə gönləcək silahları bu coğrafyaya gönləcəyini açıklaması, bir şeylərin bu coğrafyada yeni bir dizaynın olacağını önümüzdəki süreçdə görəcək. Yəni, bir iləri bu coğrafyaya yeni bir plan çiziyo. Bu planda biz tarafsız olaraq kəndi yerimizi saptamalıyız, amma mazlımı da yanında olmalıyız. Bu mazlum İsrailin sivil halkıda olur, Filistinin sivil halkıda olur. Sonuçta, Türkün təbiyatında mazlumun yanında olmaq var. Biz bu coğrafyada kalıcı olmaq istiyorsak və Türkün fıtratından qeyri, biz burada mazlumu dəstəklərkən real politikə üzərindən də tarafsız olaraq Filistin və İsrail arasında araboluculu və qəradə Türkiyə yapabilir. Biz bunun üzərində çalışmamız lazım. İsmail Ozan, Türkiyə yönətimi, Türkiyə hakimiyyəti açılaşqar fərəsində dəstəkləyir amma, siz tarafsız mövqeyi səlqiləməliyi deyirsiz. Buna nasibətiz necədir? Sayın Haqqan Fidan, Sayın Haqqan Fidan Dışdilərə Bakanı bu coğrafyada yoğun bir diplomasi yürükdürünü biliyoruz. Yəni Filistinlə İsrail fərafı ilə Söğüt Arabistanla, Qatarla, Birləşik arabamirikləri ilə Mısırla, yoğun bir diplomasi trafiə olduğu basın da yer aldı, zətən bunu biliyoruz. Yəni Sayın Haqqan Fidan başlı olmaq üzərə burada Filistin halkına dəstəkləmək, ayrı bir olay, diplomasiyi dəvlət qadəməsə yürükmək ayrı bir olay. Filistinlə qarşı Türklərin, Türkiyenin, Filistinlə Türkləri sevməməsin ərahmən, Filistin liderlərinin Türkləri sevməməsin ərahmən Türklərin, Türkiyenin bir Filistin sevgisi var. Bu da işte o coğrafyadakı bulunan Kudüs, yəni Kudüsün birinci qıblə olması, dini açıdan önəmli bir mərkəzi olması, üç səmavi din açısından kudüsal qabul edilməsi, düzəl, affədəşsiniz və orada Süleyman Tapunağının olması, yəni dini açıdan önəmli bir kudüsal məkan olması, Türkiyenin hassas tarafı. Yəni bir də rəal politika var, bu rəal politika üzərindən Haqqan Fidanın, Sayın Fidan diplomasi trafiəni yoğun şəkildə yönetiyo, bunu biliyoruz hocam. Yəni bir sələm ilə ələmlər farqlıdır. Biz şuanda Türkiyə, Mısır məsələ Arab uculuk tarafına soyunma gibi bir ihtimali var, amma Mısırın tarapsızlığı Türkiyə qadar olmayacaktır. Çünki zamanında İsrallə savaşmış bir ülkə. Və İsrallə qarşı topraq qaybetmiş bir Mısır var. Dialoqlarının son zamanında gelişi olması Arab uculuk yapması isin yetərli deyil, bunu unutmayalım. Burada Arab uculığa tək ehir ülkə Türkiyə. Bu önümüzdəki süreçdə fırsat olursa, Türkiyə yine Ukrayna-Rusya savaşında iki darabı bir araya getirən yer qana ülkə olması gibi bir tecrübəmiz də var. Yönətimin Filistin halkını dəstəkliməsə, Türks halkının da Filistinə qarşı bir səmpatisi var. Ləyər politikdə biz halkın Fidan bəyefəndənin de tutumundan da anlıyoruz ki, Türkiyə tarafsız bir şəkildə itidər çağrısı yapması ilə bərabər önümüzdəki süreçdə iki darabı bir araya getirmək isin çağrı yapacağında söylə biliriz burada. Teşəkkürlər hocam. Aydin bə bir izləyicimizin də sualı var. Yəni, onda cavalandırın siz. Zətən çoxu zamanımız yoxdanca qədə sizin cavabınızı yedəşdirəcək. Qarabağdan söz düşmüşkən Rusya'nın belə tezbə, xoşluqla ərazilərdə bəzi postları azaltmaq və eləyənə görə yaxın müddətə ərazilərdən çıxacağının müasibətinizi bilmək maraq olardı. İnandırızıdır. Yəni, sual verir. İstəyərdim ki, bayaqları siz bugün ortaşaqdaki bu savaşın Ukrayna da gədən proseslə alagəsi olduğunu belə çıxır ki, har da Rusya varsa Qarabağda da var, belə Hamsında Rusya'nın barmaq olabilər. Yəni, bu istisna deyilmək var ki, təbii, nəyə görə Iran bu cesarəti edib həmasa hər hansı bir vur əmri verə bilməzdir Rusya tərəfindən. Belə, bu da məntiq idi ki, Ukrayna ayrılan yardımlarım və yənsisəsi bugün İsralyada gədə bilər. Bu da görünən tərəfdir. İstəyərdim həm bu suala, həm də bu savaşın perspektivə haqqında global savaşa çevirlə biləmir. Bu sualada cevab verəsiz hürmətla edin deyik. Bilisə, bən ilk öncə İsmail Hocahan dedini bir fikirli ki, həqi qətəndə, siz dediniz ki, Türkiye yönətimi İsralyan fərəztin tərəfindədir. Məncə, bu dün əqquartinin çeyində toplantısında Erdoğan çıxış etməsək ki, yəni biz bəzi şeylərdir. Məsə, bu iç kamuoyunu hazırlanmış bir çıxış idi. Əslində, Türkiye'nin mən siyasi eksperilərin də sonra televiziyardan da izlədimə bir qətçıl ki, İsmail Hocahan çox doğru deyik ki, Türkiye məncə tərəfli mevqı tutmur, yəni bir tərəf qalbağa çalışır. Bu da Türkiye'nin çıxarın adı. Çünki, yaxın şərgin şəkildənməsində ayıq başına verilən, yaxınlar qərarlar, Türkiye nələcidə lehin olabilər. Yaxın şərgin də bu savaşın nətçəsində asılı olmalıraq yenindən şəkildənəcəyi və burada bir çox bulan usulan durulacağı da gözükür. Və bu da əlbət ki, Amerika'nın istəyənə öğün bu, artıq bunu tartışma olması, bu savaş Amerika'nın işinə yeri. Bu, Rusya'nın, Azərbaycanın bəz postlar yarışdırması, ondan sonra Rusya'nın buradan çəklip gitməsi məncəriya aldı. Çünki, gözükən, putın bir nislə, hətta bizim antri eməyət başlamasın öncədə demək ki, bəz biz artıq, yəni, ancaq bu Azərbaycan trafinədən aşacaq Azərbaycanla həlliyacik. Gözükən, bu dükkü, Cənə Bərd olan, Soçya gələn zaman bir çox məsələlər Ruslardan razılaşdırılmışdı. Fə Ruslar da bunu istəyilir. Çünki, bu Rusların işinə yarəmasıydı, bəzə izin verməzdilər. Yəni, mən həz zamanda, hətta birinci, ikinci qara bası başlayan sonra deyədim ki, biz Rusların, bize izin verikləri qədəlilər yetmişi. İndi də bir oldu. Sadiq olaraq Türkanın Rusya'na nitrallaşdırılması, bizim gələn məsələlərimizi də çox dəqiq, yəni son antri eməyətində çox yuvili dəklən işləməsi və İrməllərin ərinə heç bir bəhane verməməsi ki, bizi sivil insanlara qarşı şeylə, yəni bir etnik təmizəməzə apardıq nəsə, bütün bunlar Azərbaycan işinə yapadı. Qaldı ki, Avrupa ve Amerikanın Ukrani olan dəsləyəni kəsəcəyi də məncə o qıdər real deyil. Çünki, Avrupa istər istəməz, yəni başlayıptır Ukrani, Ukrani savaşını, Ukrani dəsləyən dəslənməyə və sonu qədər getməyə məcbi olacaktır. İndi, məsələn, Slavakya da yeni başına hazır seçilə bilməkdən olan insanın kəsməsi, dəməsi ki, məsələ, Ukrayna bizi yardım etməyək, sonra Polsanın bəlzi şeylər, amma Polsan prezidentinin bir günkü çıxışı göstəri ki, Polsan bu yardımı davam etməsində maraqıldı. Çünki, Ukrayna nə, Rusya nə, Ukrayna də qalip gəlməsi bütün dünya üçün böyük problemin fəsatartörədər. O yüzden Amerika da nə qədər söyləsə də ki, belz istəhlərdə gönlərəcəm, məncə Ukrayna dəsləyə kəsməcəkdir. Amma artıq mən birinçə dün ən də bugün də Ukrayna normal bəlzi dostlarına də, yəni siyasələtçi olan dostlarına danışdım, Ukrayna niçinə də artıq, hər hansı bir şəkildə bu savaşın sonlandırılması istəyin arttığını görəmə, mən bunu qədərləmə istəyəm, çünki artıq insanlar deyədə ki, eskələrimiz çox hərəki olular və belə git sə Ukrayna allarsız bir Ukrayna qalabilər. Yəni biz sonuç, Ukrayna üçün çox böyük bir felakədə gəlmək çıxabilər. Çünki Ukrayna da, mənim dostlarım var deyil, artıq çalışan insanlar yoxdur. Fabrikalarda çalışdırma insan yoxdur. Yəni, buxtelif xidmətlərdə işlər yoxdur ki, bu şeylər çalışsınlar. Bu da Ukrayna böyük bir felakədə gəlmək çıxabilər ki, Ukrayna qeni fondu məhv olabilər. O yüzden Avropa, əlbət ki, bu savaşında, Ukrayna alıqasında olacaqdı. Rusyandaki əli həm həmasın saldırmasında %100 bu Rusyanın isləyinin oldu, İranın əlinin oldu. Bir də mən bir ismal hocanın tam olaraq qatılırım ki, İsrail'dən İran bir-birini ayaxta tutan iki rejimdir. Yəni, onların bir-birinə savaşım ehtmalı mən de şeyləm rəmi. Nətər savaşıcılar qöylən bir bombala malıdır? Niye bir-birini ayaxta tutan? Bunlar zahirdə, üçünki onlar içkamı oyundur. Yəni, baxın, çox içkamı oyunda bir düşmən obraz yaratmalıdır. Hər zaman bu düşmə, ona qarşı hakimətə qalsınlar. Ukrayna Rusya İranında mallar rejimi qalmazdır. İsrail'dəki bu düşmən obrazda yaratıraq, hər zaman Amerika'dan, Avropa'dan hər yerdən silahsursuat və pul qalır ki, biz İsrail ayaxta qalmalıdır. Biz Amerika'nın burada ki, ən böyük müktəfi ki. İran da İsrail de bir-birini ayaxta tutmaq üçün, amma sanki aralarında bir gizli bir razlaşma var ki, bir-birimizi söyəcik üzdü, amma arxada dost olacaq. Aydın da, hər anda çox müraqkə bir duruma düşüb dünya. Siyasiyasiyaların əsirinə çevirilir. Yen edirən bu savaşın da hərə qeyp çıxacaqlayıq nəsələ inşa edəcəyi, bir çox variyatlar var. Amma bunların ən dünya üçün də, bölgə üçün də, həm Türkiyə-Hemadırbacın üçün bu siyasiyasiyatlarına, bu savaşın laqal söndürülməsi birinçə gün ərzində, söndürülməsi dəyandırılması hər kəsin işinə yarayırıq. ən çox da həmadırbacan, həmdir Türkiyə. Çünki savaş böyüklə, Savaş böyüklə, bizə çox böyük zəlblər dəyə bilir. İsmail bə, siz də rahatsız mı bu savaş laqal çərçibədə, yəni, böyük geniş belə deyə total savaşa çevirilməyəcək? Sizinzə düşünürsünüz? Hocam, yəni, bölgə üçün də çıxacaq bir savaş deyil, sədəcə İsrail tarafı, Qara Hareki Atı Çin Meclisten, Qara Aldığına dair habədlər geliyo. Bu da sivil halka qarşı, yəkün bir savaş anlama gələcək. Sivil halkın, yəkün bir şəkildə Qara Hareki Atı-lə bələbər zarar görməyə başlamasıyla, dünya kamuoyu ayağa kalkacaqdır. Hər nə qədə şuanda Avrupa və Amerika-Bristəvətləri İsrailin yanda yer aldıqlarına dair, açıklamları yapıya olsa da, sivil halkın, yəkün bir şəkildə öldürülməyə, qətlədirməyə başlaması, uluslararası, Arinada, İsrailin zor durumuna bırakacaqdır. İsrail, Qara Hareki Atı başlatarak, Qaziye, süpürmü harekat şəklində girərsə, o da az öncə, nəsır ki, hamaqs haqlı iqan haxsız durma düştü, dediysək, bu da da İsrail aynı pozisyona gelebileceyi, hatıda tuturlarak, ən azından sınır bölgəsində bir miktar ilərləməyə yapara, kəndi içkamı oyunu rahatlatma şəklində gələ bilir. Tamami ilə girip də, hocam az öncə dediydi, orda binləcə insan var, tamamını öldürük, tamamını qatil etmək, yox etmək gibi bir ihtimal mümkün görünmüyor. Teknolojik olaraq mümkün, amma o qadar insanı qatil etmək İsrail gözə olabilərmi, dünya xamoyu buna müsadə edərmi, işte şu anda səsqalan Arap dünyası bunu qabuya edərmi, böylə bir çox argumunlar ortaya çıqacaktır. İsrail qısa bir Qara Hareki Atı başlatarak, Filistinə, yəni Hamas bölgəsində bir göz davir edək, kəndi sınırda təqqa quruma və denizdən qaldırmış olduğu öncə qabuluq, həyət təqqa yenədən başlatma gibi bir durumuz, yenədən hayata geçirmək gibi bir durum olur. Bu savaşın İsrail Filistin Harecində bölge ölkələrə yayılma ihtimalı şu anda görünmüyor. Kimsə də savaşma isteyində deyil, zətəlin. Çox təşəkürlər, çox təşəkürlər. Savaşlar bitsin, sürh olsun. Yəni, bizim istədiyimiz oldu, yəni, qalıcı bir sürhe olmalıdır. Bilirsizdə bu problemin qaynağı 47-ci ildə, yəni, Filistin ərazisində İngiltilər Mandatı ildə iki müsləqil devlətin yaranması qərarı verildi. Və bu qərarı İsrail tərəfi öncə pozdu, sonra ərəp birliklər, dəfələrinən əlaltıncın da qəxı 7-8-9-da, sonra 67-də, sonra 73-də. Dəfələrinən İsraililən savaşlar İsrail qazandı və əlbət ki, bu gün bizdə qədər, yəsələn, bizim yanımıza olanın yanında olmalıyıq, Filistin'ə yaşsak da problemin əsasasında, təməlində bu bölgünün doğru aparılmaması və o zamanla indiə kimdə kanayan bir yarıya çevrilməsində. Bunun da bitməsi üçün müdlə İsrail'də daha bir doyal hökumət getirilməlidir və o da qalcı sülhə imzatmalıdır. Məncə Amerikan istədiyi budur və Amerikada bu istədində çıqlayacaktır. Çox təşəqgürəyələm, dəyəri də ozalarıma, Aydın Beysavun İsmail Bey, dəyərili izləyicilər zanlı yaymon burada sonuna gəlip sattıq, əşəriyyətə soqdiləyilə bu hüküvəli işimizi sona çatdırıq. Tanrı vətəlimizi, tanrı milletimizi quursun, tanrı dünyanı quursun. Sağ olun, sağola qalın. İzləyicilərimizi də çox təşəqürəyəyələm, əlbət. Allahumma əsas.