 Sağ olun, məhbəfələ cəvab, Ankara dan sizin, dökülün sağatının növbət braqlı şundan salamlayıram. Bu gün qonakımız harici siyasə kutluya expert, Türkiyeli uzman Ferit bəri tenurdur. Hoş və bir Ferit bəri sizdir. Çox deşəkür ediyoruz, hoş bulduk. Sizlər də Ankara ya, hoş gərdiniz. Deşəkür edirəm. Biz her zaman Ferit bəri ilə görüşmələrimizi, müzakirələrimizi online eləyirdik. Ankara dəyikə mürsət bulmuş kəm dedik canlı canlı Ferit bəri, çox önəmli bir mövzulu müzakirədək. Esfan olun ki, züləciləri müzakirə sağatının təlimizləciləri proqramıza başlamadan yəbəl tarxilərdik ki, gəni bəyənəsiniz və fəalasansınız ki, mövzu çox önəmdedir. Mövzu Əprüsya'nın Ukrayna'ya qarışı, gözlərinə müharibə, yəni işxal məsələsidir. Bu, nə bədər qəlçək payı var, bunun davamında, örkələri, özəliklə keçmiş savət birliğinə, üzgü olan örkələ, Amerikanı, özəliklərdə bu gün gəlini etdiyimiz başqət olan Ankara, Türkiye necə etkiləcək, necə təsirləyəcək deyə müzakirələmiz olacaq. Ona qədə də əminəm ki, həzana oldu kimi maraqlı müzakirəmizi daha geniş izləyici kütləsində çanmaq üçün gəlini və bəyənik və faylaşın. Fərif bəyi adınca iləcəyərimizi sanmaqək kəndə qeydə etdim, neçə gündür ki, ABD mediası, Amerika mediası, Batı mediası, Qerf mediası, ayn 16-nda bugün dələ biz o parha dək gəldirdik, 16 Febran, 16 Şubat da Rusya'nın Ukrayna-ya savaşı başlatacağını anonsunu verir. Yəni, bunun arkasında nə var? Niyə, Məz, Qrimun İlhâki 2014-da oldu, Burcayırlar zamanı bu qədər aktiv deyildi bu dərt mediası. Amma neçə gündür ki, Məz özelliklə altını çizərik, 16 Şubat da Rusya Ukrayna-ya savaş açacaq başlıxayı ilə bütün mediyanı, bu məlumat, biznədə manşet olaraq verilir, səbət mədədir. Çabuk yənin də bir soruyla əsasında bugünkü sədəşimizdə başlanmış oluyoruz, çünki son günlərdə yoğun bir şəkildə uluslarısı kanoyunda az öncə də ifadə etdiyiniz üzərə, Batılı medya kuruluşlarının öncülüğündə yoğun bir Rusya Ukrayna-ya savaşın çıqacağı yoğun də həbəllərə yer verilməkdir və bu konu sürəkli işləmməkdir. Əsasında, cisləl düşüncələrimi bu və bununla bağlanmaqlı diyər, ışqotikli konularında bugünkü sizləri aracıda ilə Azərbaycan nəzləyicilərimizdə paylaşmaktan memun etürəcəm. Bu anlamda bəl açıq kaynaklı verilərə baktığımızda özelliklə Rusya Ukrayna-ya saldırıcaya yoğun dəki həbəllərdir. İki ana, dış aktörün ön günə də çıqdını görürüz. Bunlardan bir tanesi yama yəkə biləşik dələtləri mediyası, diğəri İngiltəri mediyası. Dikkat etdiyemizdə iki mediyada ısrarda də yoğun bir şəkildir Rusya-nın ABD-yi, Rusya-nın Ukrayna-ya saldırıya yəkəcə konusunu QAMO-yla da işləyirlər. Tabi ki, burada açıqçası, Dışbu İlküqa açısından bakmamızda, Aq-Gərək ABD-yi, Gərək İngiltəri-yi özelliklə hatta buna Rusya-yıda dədərin edəcəmdə bu üç ülki arasında Ukrayna konusu yədə sorunu və ya daha ağır eqadiyyə bilinmək gəlik isə krizi üzərində gerilimi tırmandırmaya mün edik, kontrolü bir stratejik, krizi stratejisi izləndiyi izlənimlə sahibim. Bu üç ülki yoğun bir şəkildir Ukrayna konusunda gerilimi tırmandırmaya mün edik, bu sürücün içerisində yer alıyorum, yiyə biliriz. Bu bünə qədər məhud səyəndə izlədiyi, Dışbu İlküqa açısında yinə bu yöndə biliriz, bu üç ülkədə Ukrayna özelliklə böyledir, gerginlik yaratılması yörildə politika izlədilər. Və bu politikalarında günümüzdəki en önəmli informasyon savaşlarının ürünləyilməcilə məcra olan mediyəri, kitdə ilə dişimi araçları üzərindən ürünləyiklərindir görüyoruz. Dolayısıyla burada sorun nasıl gəlikə soruq sorunuz bağlamında, mədəl, ABD, İngiltəri və belirli mövcudidə Rusya, Ukrayna konusunda gerginini yiyitir məhud rəcid, hər ansalar çıqa birəcə çıqacətmiş gibi bir siyasəd izliyorlar. Bu da ABD və İngiltəri açısından, Avrasya İngiltərilandı bu ütülə çıqarlarına anlayıcə etməyə çalışır mizdə, onlar açısından Rusya'nın, Ukrayna'ya saldırmasını çox-çox önəmliyəm olacaq və bunu, deyimi yerindəsi, can-speranli salınqlıqlarını gözəngəmdirir. Çünki burada özəliklə 1991 yılından sonra NATO-nun başına qaqtının dağılması ilə biliklə, özəliklə Avrupaqlı üyeləri mezdində NATO-nun varlıq, NATO-nun varlıq gəlikəsi, öy elə böylə, süretləri sorgulana gəlmiş idi bugünə qədər və karşısında, çünki bir düşman tutub yoxdur. ABD açısından baktığınızda özəliklə Avrasya İngiltərilandında soğuk-savaş dövimi və sonurasında sovyetlər bilinə yıqılmasıyla edindəyir, geostrategik üstünlüyü koruyabilmək amacı ilə bir dizi askeri, siyasi və ekonomik hamlədəd boluma ihtiyac ortaya çıqmışdır. Rəngləyimlər və s. və s. belirli bölgələrə askeri müdarlədələr və günümüze qadar bu politikayı ABD-də izləmirəyə çalışdır. Bu, nə və işte başarılı oldu, ayrı bir tartışma konuşudur muhaqq. Amd-i müsyözafi içerisində mtm-i ihtiyacının Avrasya İngiltərilandında kəndisinlə yenə biləcəyi, karşısına alabiləcəyi bir rejial politik ötəki düşmə gələksininə olduğu ortaya çıqdır. Dolayısıyla ABD-i aksindən baktığınızda NATO'nun varlıq gələkçəsinin soqq ulanlanmasınaq fırsat vermeyecik bir Avrasya İngiltərilandında ülkəl araqası gəlginin işləni olması tərci edilə bilir bir durub. Benzər çətikləri İngiltəri də özəlikdə 2010-lu yıllardan sonra izlədiyilmiş politika çərkəvəsindir ki, biliyosunuz, Bireksi süreci yaşanarak Avqabiliyindən də ayrılma iltəl çəkdir, İngiltərin indir, deyişən uluslararası qoşullarda yenilələn bir grand-stir resmin olduğunu, aynı çətikləri gözlənglıyoruz. İngiltəri də kəndi Büyük Siyasası çərkəvəsindir ki, Avqabiliyindən ayrılmaqlı və aynı zamanda Karabiniz halcası, yəni Avqabiliyilə Rusya arasındaki bu coqati alanda bu tarz kontrol edilə bilir, gəlgin ilişkilərin olmasını tərc ediləkliyini görüyoruz. Bunu də kəndi çıqarlar açısından anlamlandıra biliriz. Açıq çəsin və də yandan Rusya gəlcək olursa ki, ən önəmli və sorunması gəlikən sorunlardan bir təvənsin mevcud Rusya siyasi yönətimi nədə Avqabiliyilə və İngiltərinin çıqarlarına olan və bu iki ülkenin də ısrarla istədiyi, Avqabiliyindən bu tarz bir krizim sürməsində və ya çıqmasınsa, çıqmasınsa sürməsində, sürməsinin dördü bir politika izləyə. Çünki bildiniz üzərə ABD açısından NAPA aracılığa gəlik yayılmacı politika izləməsi gəliksə, və hətmidə günləv aracılığa Rusya qarşıdığı yönətimləri dəstəklərində siqdiləri gətirməsi gibi politikaları yeniləkdir. Rus yönətimi də bu politikalara alışıq və bunlarda kəndi sovetlə bilərəmdən qalma və və və vəgesəl nüfuzunu qullanaraq bir şeydir, mücadələyə də gəldik bugünə qədər. İstəsə, yine aynəyə mücadələyi daha düşük tonlardan əkliş politikalarını sürdürə bilir, ancaq Rus yönətimi də bilinçlik bir şəhiddə yüksək gəlilimi yansıdandır politikayı tərkələdiyini görüyoruz. Bunun kuşqusuz, ulusarası, enerji piyasasına yansınmaları, kuşqusuz, ulusarası ekonomi yer yansınmaları boyunca il yerdələmdəsə gəlikliyi düşünürüm. Burada Ukrayna, Qafqasya və Oqasya hattında ki, son yıllardaki yelicimlərə bakdığımızda, bölgü üzəmdə çalışan, bunu aksiyanlədə belirlə bir süredir emək alıcəm bir dış politika uzmanı olaraq, gidərək bəndə ulduruşan kanal şu yöndə oldu, ABT, İngiltərə və Rusya arasında deyil yerindəyiz, adı konumunmuş bir çıqar biliklili söz konusu, o da bu bölgələrdə kontrolü kris alanları yaratılarak Avrupa Birliyeni və yüksələn çilin potansiyelinin sınırlandırılmasına dönük olduğunu çiddi bir şəkibdə düşünürüm. Çünki Ukrayna da olası bir krizin paptak və və besmirubuqda özelliklə kısər və orta vaada də bundan zarar görəcək uğlanın, Avqa Birliyeni ülkələrin daha spesifik oluşmaq kərikirsə, Almanya və France'nın çıqarlarına çox da uygun olmayacak geniş biləri bələvarını getirəcəyəməyə bir düşünərinə bilərinə. İngiltərə və ABD açısından Rusya'nın Ukrayna harqor bir saldırıcının bələvərimdə yenidən Birliyeni və İngiltərə açısından Avrupa'nın NATO-ya və kendilərinə bağımlı bir şəkidə varlıqla üzüldürmələrinin, hərçik edəcəklərinin anlıyoruz, bunu anlamamıdırə biliyoruz çıqarlar açısından. Rusya'nın da burada nədən əcəbə Avrupa Birliyeni zarar görəcək, özelliklə Avrupa Birliyeni umsuz etkilecək, Çalışma sənəliyəsində normaldə rakebi olaraq ilə gəldiyimiz və kendisinin sürekli hər pırsatda politikalar ilə bunu dünya kamuoyla göstərdik. ABD və İngiltərə ilə aslında onların uzun vadeli çıqarlarına itibədən böyük bir politikaya deyimi eləkisi, ârət olduğunu sorduramak gerekiyor. Burada da kendim də nəlizəndir bu soruyu kendime sordumda mevcut Rusya yönətiminin, ülkəri yönətimin modeli itibari ilə Avrupa Birliyeni kəndi eski internandında və hətta Rusya da rol model olmasından ziyadə Avrupa'nın mevcut şəkildə ABD-yi bəlməminin hər mənimdə aqram etməsinək, kəndi çıqarlar aqrısından bəlbi ki, daha təkiyyə edilir, bulduklarını ödüşünəm. İlk aqrıma gələm rasyonel yemətərin bu sorunubu oluyor. Bunun də varanda, yine mevcut Rusya yönətimin, NATO və NATO ilə ya da ABD-yi ürkəri gibi bəlməkli aktörlərdə yüksət qərihimi, Askeri çatışma risklərinin, səməli ollarının konuşuldu bir tablolda kəndi iç ekonomiq sorunlarına, kəndi iç sorunlarına, kəndi kan oyunun, odak noktaların hali ilə kəndi iç sorunlarından ziyərdir. Buralara kayması açısından da məbiliyyur sünetiminin çıqarlarına bir tablo olduğunu düşünürüm. Aynı zamanda bu, kəndi askeriyi savunma sanayi stratejisi, uluslararası savunma sanayi sektöründəki pozisyonu və bu rəqabətin qəban olanın olması, ABD NATO qarşıqlı, alfantik bir büc konumunu dəklərə etməsi, bunu sürdürməsinin, bu alanlar bura kəndisine, həm siyasi, həm ekonomiq, həm də askeri avantajlar sunduğunu, düşündüklərinə gidərək, en iyə əmin olmaya başlıyor. Dolayısıyla, toparlayaca bulursak, Ukrayna özəlində Rusya, İngiltərə və ABD arasında bilinçli, gidərək tonu yüksəltilər bir gərelikli stratejisi siyaseti izləniyə. Və bu gönlə Rusya nün qismi Ukrayna sınırında ki, tətdikat yapan askeri biliklərinin bir qismini geri çətməyi doyurmasilə biliklə, tansiyonun nisbətən düşündüğünü görüyoruz. Bu sürezafına qabar arka planda belirli ki, bir nüfus paylaşını və bu gəlini bir stratejdən özəllik də bu üç tarafın belirli qazanımları olduğunu açık ortada. Beli qazanımları oldu dediniz də bən bu şeyi biraz açansı ricaəcəm, amma onlarıncə bir sorun var, çünki bugün Ankara'dayız, Türkədən yəni, yapıyoruz. Və bu, Türkiyələ Rusya arasında olan gəlini hər zaman Ankara'nın bir barışçı olaraq, həni Türkiyəni bir barışçı olaraq görüldülər. Çünki deyirlər ki, yox, Türkiyə özəlliklə Rusya ilə Ukrayna arasında bir istişarələr edəcəkimiz, Putinlə, Selenskilə, hər kisi ilə münasibətləyə ilə ilişkilər iyidir, deyər həni olası bir savaşın, olası bir saldırının qarşısına alınması ki, Türkiyə elindən gəlini edəcək. Və elə bizdə başlarımıza bu məsələnə çıxartmışıq ki, yəni Türkiyə, eəl Rusya ilə Ukrayna arasında bu savaş çıxarsa, bu saldırını yetişək rəşislə, Türkiyənin qərarı nə olacaq? Sorumlusu əsansında, kəndi içerisində Türkiyə açısından son dəyəcə kritik. Avrupa birliği qədar, olası Ukrayna Rusya askeri doğrudan çatışma səmariyosunda, Türkiyəlimdə bundan ciddi yandanda olumsuz əkilinəcəyini düşünüyorum. Dolayısıyla, Türkiyə açısından böylə bir sıcaq çatışma ihtimalinin ortadan qaldırılması, bundan yönelik hər türkü, diptomatik barışçıl qirişimlə, önəmlidir, yərarlıdır və gələtlidir. O anlamda keşke Ankara'nın gələt muslar arasında gələkse, bölgesəl anlamda, avrasya interlamdaki dış politika imajib və etkinliyi arzu edilən səmiyyidə olsaydı, öz ələklə türk Rusya ilişkiləri bağlamında Rusya nəzdində bu dış politika sıfırdırısını izləyə biləcik parametrələrə və eski bir günə deyiləm sahib olsaydı. Əvət, o zaman bəl ki, türkiyi mərkəzdir, bu gibi girişimlərin məli bir ölçüdə tarafları ikna etməyə yarayabilecəyini söyleyebirlik. Mələsəf, kişisə düşüncəm, bu gün türkiyənin dış politika alanındaki imkan və kapasitələrinin son derecəsindirini oldu və bunların Rusya gibi önəndə bir böryəsəl aktörü ikna etməyə kanallamayla yetəklik almayacağı yönündir. O anlamda olasıdır çatışma da təbəki, türkiyi Ukrayna ilə kırın-kriziya ortaya çıktığından boyanan ikili ilişkiləri yoğun bir şekilde geliştirməyəmdi politika izlədir və başta askerik güvenlik alanı olmak üzəri ilişkilərdə bələ bir bir yeme yakalandı. Ticabi anlamda bu ilişkilə hər nə qədər potansiyenin altında olsa da, yenə gəşim seyrilə gözlərdin. Ancaq hər nə qədər türkiyə Ukrayna arasındaki ilişkilər belirlə üçünlə stratejik olaraq kundunansa da, olası bir sıcaq çatışma durumunda türkiyənin burada Ukrayna yapabileceyi qadr-i yardım dəstək sınırlı ödüzə edə olacaktır, özəlliklə Rusya gibi bir askerik gücü doğrudan qarşısına almaq istəməyəcəktir. Bələ bir tərkçiddə rasunan olmaqında bulunmaz normaldə Ankara-i yönədə siyasal təhdiyi düşünürüm. Dolayısıyla türkiyənin girişimliləri doğrudur. Arabozuculuk iki ilki arasındaki krizin çözünləsim eləyik. Bunların bilhassa bu sönəvizində hənus tamamı ilə qarşınət bunduğunu sələməmiz pət ücündəyin. Çünki mevcuturu sönətimi iki ili ilişkilərinin yətərincə iyi olmadığı türkiyə ilə, bu türkiyə eski sobya çoğrafyasında konumunu təkistiricək, konumunu üçləmdiricək bir fırsat bəlmək istəməz deyə düşünürüm. Pəki, fırsat bəlmək istəməz dediniz də, amma hursiya sonunda hursiyyəli türkiyə, türkiyəni 1902 senəsində məna ömürlük olmadığını, öncə qağızlı orətlər birləyini, yəni 1920-lərə ondan da öncəyə atat türkiyün daha zamanında hursiyyələ çoxsırq, çox güzel bir ilişkiləri vardı. Amma yaynanın öncə sizinə bu konuya deyindik ki, 1902-lə nəli öncə olduktan sonra, 1902-lə artı türkiyə meclin ABN-in izlediyi politiqəri devam etməkdir, və o politiqəri uyumak meclinliyyətində qaldır. Aynı zamanda da biz sizinə çox güzel konuya deyilmiştik, yəni nəli öncə atat türkiyün kurdu o diplomasiya, nəli türkiyünin çox güzel yerlərə getirə biləcək diplomasiya şuanı yox, o kartonu yox, o gələnək yox. Amma o yoxsa türkiyələ hursiya arasında eskiyə dəyəli ilişkiləri var. Yəni, bu inkişiklərif kullanıra türkiyə dəklardan söz haqda sarib olmaq şeyini, həni, o gücünü kendinə qeli alabiləcək mi? Konuşmanız da belirtiniz üzərə, Osmanlı Devletin İmparatorluğu'nun yıqırı süreci və modern türkiyü cümvetin kuruluş aşamasında bəlzər bir akumeti Hursiya Çalık Hursiyası da yaşadı. Onlarla da devrimlə edilmək gəlmək gəlmək. 2019 oynu yanda bu aşamik devrimi və ardından yeni kurulan kurulmaya çalışılan o dönəmləri də sovyetlər birliyi yönətibir. Yəni, bu aşamiklər Qadr-ı Mustafa Kemalatə mümkün iş birliyi çağırasından qarşıq veririk. İki tarafımda çıxarlarından günümüz uğuz arası ilişkilər tərmini öylesi ilə bin-bin durumu yaradaraq bir iş birlileri yaptılar İki üləkinin də məküriyyetini devam etmək aksindan son derecə həyatı sonuq sonuculara qotelə çıxdır. Qadr-ı Mustafa Kemalatə mümkün bu süredən sonra həyatda olduğu dönəmdə Türk tuş politikası içi ilgədirlədiyi təməl parametlərlədədə bir təsir sovyetlər birlisi ilə ilişkilərdir O dönəmin mimarları, tanıqlarının aktardığı qadrı ilə, və aynı zamanda politikalı yer araşlarıda tarih sarıcıda Şuraya təməl ilkiyə dəyən məqvəydir. Kuzey komşumuzu, yəni qusları, gələksiz tahrilkiyə yol açmamalıyız. Onlarla ilişkilərimizi dostlarla beli bir dəngi içerisində tutmalıyız. Anca, aynı Mustafa Kemalatə Türk ki, biz dış politiq alamına çalışır kəm bəl o dönəmdə dekəyilir Dış politiq kəlidərcən Skracaik-Türk Devdətli olaraq tanınmamayı tərəcə ediyo. O dönəm ki, Skracaik-Türk Devdətli vurslarla, yəni yeni kurulan sovyetlər birli ilə dəngeli Karşılıqda yarara da yada dostani, iyi komşuluq ilişkilərini kurub, dəamətirmət taraqlardır kəm. Aynı zamanda, sovyetlərin sürüç içerisində titərək yayılmacı və mislətən askeri ürünlü, üçləndirici politikalar izlədiyində yakından təkib etməsində deyilə, Olası bir sovyet tarafı kəynəklə, fazla kəndimi öz güvəndən kəynəklə bir yayılmacı politikarya başvurulması, Türkiye yönelik ilişkilərdə dəyişik, tam tərsə bir tutumsər bilənməsi riskini qarşılıq da, İngiltilərə özəlində batı ilə ilişkilərini yenidən ona rara belirli bir dəngi politikasını o dönəmdə izləyə gəlirlər və bunun büyük ölçülədə çox başarılı olduğunu və çox zor koşurlarda, kurtarıda anavatan topralının üzərində yenilən qalkınmayı dönük bir dəviyyət modeli inşa edilir kən bu çox taraflı barış politikasının faydəsini görmüş olduk. Anca, təbii ki, Atatürk gönlündə şəkirləmən bu Rusya siyasası özəlubara genel anlayışı politika anlayışı, məhələsək ki, 1952 yılında NATO-ya üyə oldukdan sonra, tamaman dəyişti deyibdir. Çünki NATO üyəliyim, turist politikasına, sadəcə turist politikacısından bir, Türkiye'nin tüm starıçıq qurumlarına, askeri, üyənlik, ekonomik amanda yeri bir format verimdə dönəmi oldu və bu dönəmdə dəri format hali də düşmən Rusya, Sovyet karşılığı üzərində qurulandı. Qadr ulaşmalar bu yönləyib oldu, politika deyişikliyi kəsim kişəti ilə bu yönlə oldu və Rusya karşılığı bir iddifarqın içerisində Türkiye də yer almış oldu, kəndini buldu. Təbək ki, Türkiye'nin NATO üyəliyim, haqqlı, haqsızlı bunlar da yedim gibi. Ayrı entelik yoldaçından tartışma yoxurdusu, əvvə ki, son tarihi, bildilər, arşıq çalışma bəlabanda bunlar dəyələndirilə bilir. Tək taraflı deyibdir. Çünki o dönəmdə gərçəklə müzəq, 200 Dünya Savaşı Sorası, Stalin yönlətiminin Türkiye'ye qarşı, yayınmacülir, plan və hazalım içerisində oldu mu, arşıq çalışmalarının bu yönlətiməlidir. Təbəbə ki, səbəbim ağrı, hüküfeyəni, uşaq həkki sənəsindən ağrı olmadır. Bunun kəndini görün haqqlı, gələkçilirə bağırdı, amma bu düşman, təhdit algısının üyəlikdən sonraki Türkiye yansınmaları da, nə qədər Türkiye'nin uzun vaad edilir, ulusal çıqarıları açısından uygun oldu, o da apayrı bir tartışma umusun. Dolayısıyla bugün itibarəyədə, Türkiye'yi bəndəyəz nəcizarlə bir NATO ülkesi olaraq tanımlıyorum. Örnək, Fransalyam NATO üyesi olaraq tanımamayı tərəc ediyum, ama Almanya-yə Türkiye gibi ülkələri NATO ülkesi olaraq tanımlıyorum. Dolayısıyla Türkiye açısından NATO-ya rağmen bir politika izləmək, geliştirmək və izləmək tək mümkün deyil. Burada bu mümküyü, ana-sürələşib onun uzun, ana-gündəmin konusu olmamakla müdikdə, çox xısaca bəlk şu boyduna da izləciləyimiz açısından, dış boyduna da bu sarası ilçikləri, Türkiye siyasətini ilgiləyən izləciləyimize fikir verməsi bakımından deynilə bilir. Ancak NATO içerisindəki iki an övün üçüdür, yəni, İngiltəri ilə ABD arasındaki bölgesəl rəqadət oluşması durumunda, Türkiye'nin ABD-yi yərəmək, ABD əksəndəmi NATO yərəmək, bəlk ki, bazı politikaları belirlə ölçüdə izləmək, imkanı, hariqət, hafiyyeti olabiliyor, S4-də olduğu gibi və bunlar, təbii ki, sınırlı hariqət manevri alanları, önə dən bir iki-büyük NATO aktörü olan İngiltəri ve ABD arasında uzdaşı olduğu dönəmdə, NATO genel ilke tutun və politikalarına rağmen, Türkiye'nin də aydrə bir tutun politikaya izləməsinin düşünməkdir, çox abəsi bir iştigay mömür deyil düşünüyor. Biz NATO-dan konu düşmüş kəni, mövzu NATO-ya artıq geçildi yaqda, bildiğimiz hədəli Rusya ilə Qrayna arasında gibi problem, bir növid, Qrayna'nın NATO-ya üyə oluması məsələsi də Rusya'ya bir növidəsək, çilədən çıqardır. Yıllar yıllıdır, də 2019-dan sonra gerirəm hat safayı artıq. Şimdə Qrayna'nın öyrə bir niyətə gəlməsi, burada ABD-nin də özəliklə Ukrayna ürkunu də dəsdək və ənəsindən sonra Rusya tamam. Haydi, bakalım, elmi yaman, bəymi yaman məsələsi nə gəldi yani konu. Sizcə bu Rusya'nın bu şəkif də təpkisi və diğer, yani Ukrayna nə nə və ABD-inin də aslında Ukrayna-ya NATO-ya kabul edilməsisi için hani etləbəsi bu fikirdən vazgeçməsinə sədək olabilir mi? Əsasımda Rusya açısından Ukrayna'nın stratejik yönə bir özəlini yapar. NATO, Rusya'nın Kuzey, eski solyet ülkədə olan Kuzey hattında bundan ülkələvi də, Etoniya, Estonia, İnfanya gibi ülkələvi də üyəsini qattı. Balkanlarda NATO-nun üyə edilması söz konusu. Ancaq Ukrayna özəlini gəlməyimizdə Rus patış açısıyla bakdığımızda. Bu yolunları yapar kən təbəki Rusya'nın siyasetini meşhur ulaşdırıcı bir tutum içerisində deyiriz. Muatabımız olan Rusların konuya bakışını doğru anlamak, daha dərinləməsini, məsəli elə almanın doğru olmanı düşünəmləmdədir. Bir kere həbsin önə özəlində geo-pojitik, geo-okönomik və geo-kürtürar açıdan Ukrayna Rusya için vazgeçilmeyecik, vazgeçilemiyəcə gönəldir. Bir ortalama bir Rusun bilinç altında Ukrayna, coğrafiyası Ukrayna insan dünün sunu özəlik də doğu qismindəki alan iktibayda bakdığımızda onun psikolojik olaraq bir parçası öyledir. Dolayısıyla, o ülkenin Ukrayna-məyəl belə Rus, belə Rus daha həmələmək anlayıq omunda Rus yədəl ayrılmasın, Rusının düşman qabulətli bir pakda iktifakı daha ilə olmasın, Rus açısından psikolojik üzləmdə daha ilə qabulədiləməyəcəkdir, gelişməkdir, tahamilədiləməyəcəkdir, ilə şimdi bu anlandır. Dolayısıyla asker, güvenik, təhdit alqıları və s. bunlar qayrın saldasındaki Rus senin çıkanlara bakımından bunun ətkiləri və s. dəhək ki, daha sonrasında geliyor. Yə, bunu da çox fazla psikolojitik və ki də bakış sək iləmək lazım. Yəni, Rusların geografi altı dünyasında Ukrayna belə Rusun yeri apay və onlar da hər nə pasına Rus olsun, bu iki ülkəli kendilərinin düşmanı olan bir pakda geçməsini izinlənməyəcəkdir. Yə, qayb etməsəm, müsaadə etməkdir. Qayb etmək istəməyəcək dəhəkdir. Bu gün itibayda Rusya, kırm və izindiyi politikalar nə dəliyilə, nə qəda Ukrayna yə, Ukrayna-yə qayb etmədiyi də, təbii ki, tartışmaya açıq bir konu. Çünki Ukrayna da ciddi bir Rusya qarşıqlı gelişti. Əlbəti, tarihslə sürəcdə Ukrayna nə belirli etməki kesimlərində bir hastada batıbörmədə də yaşayan haqbə Rusya qarşıqlı var. Bu Ruslar da qayb etməyə bilirli. Anca çanlıq Rusya sətönə bilək, səri soğub səvaş dərimi də bu qarşıqlı Mosko mərkəzli müşri devlət yapısı altında bir şəkimi indirməyi başarmışlar. 1990-dən sonra ortaya çıqan bölgeyi səri Ruslarası dəqləmdə, təbii ki, Rusya nə də gücüzə yıqqadır və hart ordux anlamda sərh bir şəkibdə bu coğrafiyaya, coğrafiyasına hükm edeməyə. O anlamda, bugün ki, dünya boşunlarında ilyəsak politikalarla bölgeyi hakim etməyət çalışması çalası bəl. Rusya açısından, uzun vadədə, çox mantı politiç stratejiyi politikə olmasın. Qisəbə, orta vadədə. Yerin əzərək görəlmək və Rusya də kəndiz. Uzun vadədə bunun Rusya'ya müaqq, onuqsuz yansımadan olacağını düşünüyüm. Çünki Rusya'nın iddiaçı çox farklı oda dəki daha sonraki yaşamda konuşabiliriz. Nə gibi iddiaçı? Rusya'nın iddiaçı olan kəndi ilinə gözbü, ulusal gelişliyini tamamlayabilecək, sağlayabilecək bir ekonomik modəl yaratması lazım. Ekonomik və siyasal ünitim modəlini oluşdurması lazım. Çarlıq dönəmdə, sosyətlər biliniyə və daha sonraki bu dönəklə her şey yaranlar tün bir imkanlara yarat, yenir su karnəkləni var. Yəni Rusya, yətərincə bu potansiyelini ürətin alqanında dünyada haqqətli konum anlamında açığa çıparamış, çıxarmış bu ülkədir. Bunun təməlimdə də doğrı bir ünitim modəlini kavuşamaması, kəndisi için doğrı bir ünitim modəlini ümumunə qada oluşduramamasında yatıyor Ruslarım. Ruslar, asyetik kökəlini, asya mərkəzi asyetik kökəlini bizim də atalarımız olaraq kabul ettiyimiz, haqqların əkisi altında bir əmələt yenidəyi və kültürür, büyük ölçüdür. Ancak çalın gelişmədərini, kəndini yətərincə uyarlayamamış, bir hassa bu qadar dəbasa, zengindir, yaratıda yenir su karnəklər bulunmasına rağmen bunlara ekonomi qanulanda ürətmələyələ katabamış, qalqınlasınlar, yəni yətəlmələyət almamışdır. Olayısıyla bölgələ varası, haqq içerisindir adil ekonomiq paylaşımını yətərincə yapamamış bir ülkədən basamıyoruz. Çox fazla əsasında, iç sorun olan da büyüncə doğrusu ilə. Bölgələ bir ülkəli normaldə komşularla ilə ilişkilərində və dış politik anlamında, ulusarası siyaset anlamında, öncəlik bəlmesini yərəkən qonunlar bana sorarsanız daha farklı olması lazım yəni dəkən. Nası faqir? Yəni, daha imsərməyəm, daha, yəni, biraz barışıcələmə bu şəkində mi yoxsa? Rusya eski soruyun hintələmini və qabur edəlim və yətməyəlim. Anan güç həalədən öylək. Dolayısıyla, qısa və orta varədə Rusya rağmen bu bölgədə ikinci bir güç odağının çıxması, alalzanması da mümkün özükməyəm. Yəni ki, elimizə tükün vəliləri vələndə edemizə. O alamanda, kəmini bir az daha özgüven bir dərisidir. Buna bəyanıq, dışı komşuları ilə ula diyişlisindir, dış politikasını daha yapıcır, daha qerilindən uzaq və onların güvenlik həlqalarını dərtələ edəcə politika izləyəsindir. Örneyi, Gürsüsa Mukvarnı bu ilnatoviyaya umak istiyəsə, bunların də kəntlərində görü haqqlı gələkçilirə var. 40.902 yılında Türkiye ilnatoviyaya olması gibi. Yəsiniz, ülke olaraq komşun bini işqal edə bilək, həram bana askenin saldırıda bununla bir güvənsizlik içərsində yaşıyorsanız, təbəkə sizdə alpantif güvəndin sağlıcıq, güç olakları işcəsində edə bilək. Sənələri var mı dürkənin yaptığını? Onlar da bənizəl də sürecin içərsindir. Təbəkə, bizdən bu də bu tarqquqları umar da biləkdir. Dolayısıyla bu ülkələrin güvəndin qarqquqlarını empatiyyə yaparaq anlamadan, gidənmə gönelik politika izləmədən, eski usul ilə biraz daha böyük cəbəlbətli yaklaşımla bu ülkələrə gönelik politika iliştiridiyinizdə həli və onları da madəmi düşünəl olaraq kabul ediyorsunuz, NATO-yu, ABD-yi, deyəmdə bir onları qucan etmiş oləksunuz. Burada bu suya açısında uzun vadəyi sıkır dişik tutarsınız, o söz konusun, bana sorarsınız. Daha öz güvəndin, daha akılcın, daha uzun vadəyi yəmiş bir politika izlə bilirdir. Yəni, hırsını deyik də daha sakin sağlam hafaya, həni düşünərim üçün sərhəci yürükməsilə. Yə, yürükməsi gəlikirdi və özadiklə yenə kendisini NATO-yu bir düşman olaraq kabul ediyorsan, bugünkü mevcut rus yönetimi o zaman NATO-un da geografi yayılmasını və içdə gəlir daha doğru analiz edirik, burada kendisini də madəmi nəto qarşıdır, doğru bir strateji geliştirməsi gəlirdir. Övləyək, Avrupa'nın NATO-ya bağımlımın azalması uzun vadədi, NATO gibi bir askeri gönlik təklidini Rusya için də o zaman qapmasına yolaçabilir. Keza, Türkiye gimi Avrasya İngləlmədində geo-strategik açıdan son dərə cönəmi kesinlikdə Türk olduğunu üçün söyləməyəm. Avrasya İngləlmədə isimdən ən ənə mən mühürki olan Türkiye gibi mühürkiyədə ikili dişilərinə dədə, çox taraq dişilərinə dədə, yine daha yapıcı onu bölgəsəl bir qətlim oluşumlar ilçərsində yer veririk, davək edirik yer almasını sağlayırə. Keza uzun vadədi bir qazanç əgidədə edirik. Yine Almanya özəlindir. Avrupa bəli genəlindir. Almanya özəlindir. NATO-yu madə düşmanı olaraq qabir ediyosun. O zaman Almanya ki, Rusya İngləlmədə Avrasya İngləlmədindir. NATO-u İnglələlərdə aslında önəmliyə bilirik. Ülkenində bu anlamdan NATO-ya bağımlılımını azaltıcaq, yəbəl NATO-ya kendini bağımlı hissətmirmeyecik, bir bölgəsəl iklim yaratmaqda faydə görürdü. Bu yöndə bir spriki izləmətdən ziyadə daha çox rəfləksif, təpkisəl bir dış politikaya tələk ediyoq. Bərdən sondır bərdən. Dış politiqada rəfləksif, təpkisəl bir eylimi təlkiş ediyoq və böylediklə NATO-un genişləməsində aslında kendini çərisindəki dilənmə, nədə bağımlılışdırıq, yərəkçə oluşdırıq? Yoxsa Ukrayna gibi, Gürsülam gibi, yəni bilkələr, kezadan NATO-u üyəsi olan yəni bilkələrlə, yaratıncaq bağraşı yer edimlə güzak bir bölgəsəl iklimdə NATO-u üyəiliyini nək ihtiyacı olmayı bilir. Ama amacın burada konuşmamın başına də belə biləkdir gibi, mevhütürse yönetim və aqisindən amacın gərginliyi düşəlilməsindən ziyadə belə ki, başqa onlarında çıqar hədəkləri var, bu gərginliyi bilərək onlar da ABD gibi, İngilizlərə gibi. İngilizlərə bu ABD qada ümsət tonu da olmasa da, izlədiyi fiili politikayla, bu gərginliyi tırmandırılmasından yəni, əvvət son dönəndə petrol fiyatda din harqması, uluslararası, ənerjib yəsəsində ilə gelişmələr belə sarıya anlaşılabilir. Bəlki daha da ötəyə gidecəs, zihnimizi zorlayacağız. İki yıldır dünya ənki buçuk günlə kandemi sureciyi uğraşıyor, küresər kapitali sistemdə ciddi bir deyşin yönüşün əvvəsi ilçənsindeyiz. Bir kriz var, böyledə böyledə. Və dolayısında hə bil ki, bunun olumsuz yansımları söz konusu, böylesində kriz varib ortanda, kriz varib ortanda kitlələri, dünya kamuoyunun asıl təmər sorunlara odaklanmaq yerini, böyledə yapar günləmlərini odaklanmaq, yəni, yəni, işləcəni bir nəvi ünəmək amı oyuda asıl sonunlardan asıl konuşulması daha çalışanilməsi görəkən məsəlilərdən ulaq başlanmış oluyor. Vələk ki, bu suyumətimi də tüxək-i gültələv rəvbədə yömetini gibi yüksək-yəni tansiyonunlu bir politikar izləyəmik, o da kəmi səküsündən gördüğümüz qabarı ilə bu kontrolü gəlbindin sürməsindir və yəni oryada sürməsindir rəz görürləkdir. Məqnun bir kədindiz gibi asıl məsələ insanların sağlı sorun o, yəni ayaqda kalmaq məsələsi, nasıl bu pandemi sürəcində geçirə biliriz, az qayıqla zədə yetər incə insanı qaybımız oldu, həndi ekonomik qaybımız oldu. Amma buralara azə ki, siz bir məsələyəli deyindiniz də bunu yenə yaydan öncə sizə məsələ işare edər kəl, biz bu konuyu isərdim biraz daha genişlət eləm. Yəni, bu Rusiya ilə Rusya qayna arasında bu genelik, bir nəmi Rusiya ilə AMD arasında güc göstəririz. Az öncə deyik ki, Rusiya məsəlçün sovetlər birliği dağıldı, taşa vaqqı dağıldı. Rusiya bir nəmi eski gücülü qayb ediriz. Eskidən sovet cumulikləri vardı birliyi, həndi səzələ gəbək. Bir də AMD qabarda, yəni landolunda qurulması qalan yenə də soğuk savaş döməni idi. Yani sovetlər birliği dağıldı, soğuk savaş kemikəsi aradan qaldı. Yəni, artıq biraz dədiyiniz gibi Rusiya sanki bən hara ələktəyim. Yəni, yıqılmadır nəsələsi. Bu Ukrayna Savaş nəsələsində də kim daha uçur? Kimin sözü daha gençəldir? Kimin tös haqqı var? Yəni, uluslar arası politika arenasında. Kimin sözü daha gençəldir? Sanki savaşı verir. Yəni, bu öyləmidir yoxsa, bu görüntü yaraqmaktan yiyəkirlər. Asıl, yəni, pərdanmasın edər bu məsələlə. Aslında, konuşmanın başında deyifələdiyim üzələk. Amerika Bileşikləmətəyə açısından, uluslar arası arenında, təməl ihtiyaçlardan bir təndəsi başında gələk. Geopoltik ödə ki, geopoltik düşman olmasın. Rusya, başı o paktı kəndin ilalətikdən sonra, sovetlər birlik kəndi dağılma kararını aldıqdan sonra, uzunca bir süre Haberli bu geopoltik düşman yoxluluğunda dış politikasını şəkilə bilməyə çalışdı. Hatta bir dönə buna, Radical Islam mü ürətərik, yəni, şöyle söyleyelim, İslami terör geopoltik düşman ihtiyacına, ihtiyacına parşınq, gələk şəkildə, İslami terör konseptini geliştirdi və Birli bölgələrdə ki, askeri, siyasi, ekonomik müdahəlilərinə bunu gələk çələkə bilə çalışdı. Bunu gələk çələndirməyə çalışdı. Avupanın dikkatini yinə bu yöndə tutarak, kəndini odan, askeri güvəndik ihtiyacının devamlandığını sağlamaya çalışdı və əsəri, və əsəri. Bunu da ABD açısından bunun, yəni, Rusya gibi bir mülkənin, özelliklə Rusya gibi, soqsa başqanemində kendisini yenilmiş. Tək çox açıdan güçlərinə qiyasladığımızda, bir hastada ekonomik model və güç imkanları batımından qarşıdaşdırdığımızda, qolay-qolay ABD-yi yenəmirciyi bilmək. Dolayısıyla baştan qazanabiyəcəyini mülk öcünə emin olduğu bir yücə qarşı, yəni, Rusya qarşı, qarşısına alması, ABD açısından əlbətli çox tərk ediləyikdir bir dur. Çünki Rusya nə, sovyetlər bilmək alma, bir askeri qatestesi var, gəlgənlik yaratılır məcid bir ülkə, gəlgənlik yaratılır çədər ABD-ini, savunma sanayinə ABD-i ürünləkin NATO-ya, gəlxən NATO-yün yəlilmə hədəmini olduğu potansiyar bir ülkədər ihtiyaç duyuyor. Bu alamda ək çox göndən, ənləyizini yaptığınızda ABD-i içindir, Rusya'nın mevcut saldırgan politikaları izləməsi çox taktirə şaya, çox tərc edilə bilir bir dur. Yəni, bir nəlik düşmanı onu vaar edir. ABD-i anlayabiliyosun. Bidim gibi Rusya açısından bu ihtiyacıyı görəməməsi, yəni, düşmanı olaraq qabul etdiyi ABD-ini, bu jeo politik düşman, jeo politik düşman, jeo politik ödəki gəlxinimini getirincən anlayamaması və buna karşılık onun tırna kiçəsindir oyununa alət olması biraz tuhaf kaçırıq. Son 15 yılda izləmindən politikalar, özələlikdə bütün iktidar dönemində izləmindən politikalara baktır bizdə, Rusya, bu ihtiyacə bu jeo politik düşmanı rolünü oynamaya çox əbəsin gözüküyor. Dəmin ki, burada biraz daha zindimizu zorluyuruz və orta əşe oraya bir soru çürüyün. Acəbəli konularda ABD-i ve Rusya arasında bir danışqlı dövüş mü var. Halilin bu soruyda bağımsız olayları modu anlamak isteyən uzmanlar tarafından sorulan bir soru olaraq orta əbriyün. Onə ələlə Rusya uzumvardə dış potibə çıqarlarını anlıyoruz. Eski Sovyet ölkəsində mərkəzi gücünü koruma qısklıyor. Burada altənlik bir askeri, bir oğun bir şikayətleşməsi istemiyon və əsləli və əsləli amma bunu, bu ihtiyacını, bu hədifini qətçəkləştirmək üçün izləməsi gəlikən dış potibə konsepti böyledi olmalı deyə sorarsınız. Və demdir, bana böylə Rusya gibi çeşitli imkanlar olan imkanın bu qarar gəleksin bir batıyı ABD-i ilə sərh mücadələ girməməsi girməcək yolda yöntəmlər geliştirməsi daha doğruluq. Amma artıq ki, bu həmi kütü müyətimizdə en azından Rusya bə bir dış politikada ABD-i qərşir, bir gönlümdə yumuşamam çox müyük yəni olası göz büyü. Biz yanimamızsın öncə yayımıza başlar da yinə də aylə Rusya Ukraynais savaş edəcək mi bu, dəyər diyəlim, şimdi Rusya sizinlə qeydir ediyiniz kimi reflektif haraqətlər edərsə mağazam. Çünki yəni həm üç göstərisi, həm yıqırmadım ayaqdayım, həm bən bana ayt olan qurkələrin natoi üyə olmasına karşı çıxıcaq. Və sərəfi sərə, təbii ki, dədiyiniz gibi Karadeniz məsələsi var obdakilmiş canıq kolumu və özəlliklə də psikolojik olaraq. Kraynaya bu fırsatı bərməməsi gibi. Yəni, nəticə itibari ilə yımar qalı kaçınılan, həm üçüncü savaş dediyimiz, yəni, dünya savaşı, soğuk savaş dediyimiz, həm o məsələyə gəlirsək, həni üçüncü dünya savaşı, eək həsya kraynaya saldırırsa, bu üçüncü dünya savaşının başlanmasına bir nəvə işaremi deyil yoxsa, daha deyil. Biliyosunuz, dünya insanıq təhili iki, üç və çox kanlı, a, savaş tecrübəsi yaşadır. Soğuk savaşı quremində də dəvətləri asıq üç mücadəris başqa nökti formata qavuşturuldu. İki dünya savaşının dəniyini yaşayan dəvətlərdə doğrudan sıcaq çatışmaya girməcik yolda yöntənilə düzərində heblilərinə qarşı çıqarlarını soğunmaya dödük, politikalar qəlişləridə. İki günümüzdə özəlində, 1990-an, son dönəmdə dəvətləri asıq üç mücadərisində yoxsa qulamından terübsəl ifadələrdə nəvəsidir. İki günümüzdə çəşitli heblil savaşı yoldu. O almanda Rusiya nün heblil savaş boyutu ilə də ciddi bir dəniyimi var. Askeri gibi, dədəri isifariyyəm güçlə, imkənləri çərçəvəsindir. Bilhassa eski kəndi Sovyet Interlandında çəşitli heblil savaş yolda yöntənilərinə izləyə biləcək yapılanması alq yapası mühürcudur. O almanda zaten bir süredir özəliklə, 2010-lu yıldardan sonraki dönəndə baktığınızda Rusiya və dünyanın muhtemiz mühürkələri, ABD, Avrupa, İngiltəri, Rusya, Çin, Hindistan, Bölge, Zəlamdan tə bazı ünkələr İran, Zaman-Taman, Kürkəyədə də ayrılmaq üzere, belin ünkələrlək, kəndi aralarında çıxar çatışmaları yaşıyorlar və son 10-15 yıldır uluslararası reşkilət tarihini, bu çıxar çatışmalarını doğrusal olmaya, hibridi yöntəbilərə dəyalı, ulusurlar kullanılmaq sureti ilə birbirlərində qarşı rəadikləri üç mücadələri ilə güc. Zərdən bana sorarsanız, şu yədə bu şətildir, çünki dünya savaşı xoşurlarında yaşıyoruz bir süredir. Sadece çağımızda deyişən doğrudan topyökün, sıcaq çatışma ihtimalinin pək çox devrədəcisindən, kəndilərin də zərar olaca açın, hər kədilə bir olmaması qaynətli bir konsep deyişli söz konusun. Və bunu uygulamaya dökmüş durumda, devlətdə olmamda, xarq konusurlar kullanılmaq sureti ilə bunun mücadələri zaten mögürlük. Üçüncü dünya savaşı xoşurlarında iyis, fəqar etmək gələkirsin. Ukrayna da bunun devamındaki bir gelişmə olur deyi düşünüyün. Yoxsa Ukrayna dəki harq konu, yəni sıcaq çatışmaya dövülük bir ihtimalin ortaya çıxmasıq durumda, bu qərabərimdə özəlik də Batıya, Rusya arasında yenidən bir demirperdə formatını doğrur və İngilsərə və ABD arasında da çox iləri tərk edilə bilir bir gelişmə olur. O anlamda, bu qoşurlarda bunu bir tip daha ötəyən görürlülə bilir, görürlülə bilir. Hama bu üçüncü dünya savaşı, yəni kləstik anlamda bildiğimiz askeri harq tariəli açısından anlatıla gələn qabuduğumuz yoğun umutlu sıcaq çatışma formatında bir gelişir. Bana sorarsanız, bu çox mümkün deyir. Çünki özəlik də Rusya ve ABD arasında marim, nüklərin iki büçdən pas ediyoruz və böylə bir harq sıcaq savaşıq ortaya çıxmasın, insanın tarəqsından da çox ön gönləmiyən yıqınlara yolaçaq. Buna çox ihtimal vermiyor, amma belirli ülkələr arasında bu üçüncü dünya savaşıq vahini rəqadət üçüncü cədrisi zərdən qabam ediyo. Bu qaynatakı yeni gelişmələ, yəni xırmın dışında, donfas ve lüqans bölgiyelər və ayrı ölçib bölgiyelərinin dışında Rusya'nın ikiyə bir ürün timini ünəlik, askeri bir dolda mülələləsi ihtimalində. Bu, təbək ki, bunu yeni bir evrəyə taşır. Amma doldan üçüncü dünya savaşıq çıxarır, söyləntələrində və yəni ihtimal yerində bəl kisər olaraq çox bir şey bəlbəyəm. Ihtimal bəlbəyəm. Diya inəməsinin sonuna gəldik, səri, Türkiye'də olduğumuzdan dolayı özəliklə, yəni, Ankara'nın ister, Ukrayna ister, Rusya ister, NATO, ABD və diğer AB üt verirəyilədə, ilişkilərinin sonu yıllarda bir nəbə hem yoxuşlu, hem ilişri sürəçlərdən qətməsində bəlməri, şuan nürkə bil nəbə söz haqqı, yəni, getirinc olmasının söz haqqı nasıl harqı. Təkləan aynə konuyu, həni proqramoz olma bitirmək istəyərim ki, çünki siz dediniz ki, Türkiye eğer Rusya-Ukrayna vasında sabaş çıparsa, Türkiye Rusya-i qarşısına alma gibi bir lüksiyum, yəni, almazda. Amma bu duymda da nəvənsə, hər kəs Türkiye Ukrayna-i tərkcə yedəcək Ukrayna-dan iləna olacaq və bu sabaşta da Ukrayna dəstək verəcək, çünki yəni Ukrayna-i nəbik nəvə üyeliyinə canatan bir ülke olaraq. Amma bu duymda da yenə təkirə istəyərin bu soruya cevab alalım ki, Türkiye Ukrayna-ya dəstək olursa ki, amma bu zamanda Türkiye-nin kəndi çıqarları var az öncü programdan önce siz güzel bir siyasi bilim uzmanından və özə qilərdiniz ki, həni biz de onu konuştuk ki, ne bədər iyi, güzel ilişkilərimiz olsa da belə hər ülkənin kəndi çıqarları var. Hə. Yəni, Türkiye bu durumda kəndi çıqarlarından üstün tutacaq yoxsa? Şöyle, Türkiye 1991 sonrası ki gönəmdə, özə nədədə 2002-dən boyana mövcud siyasi hükümetin Ankara dəkilərə gəlnəsindən boyana izlediq dış politikalarda, 2010-lu yıllara qədər, yəni, Arap, Bahar olarak tanımanan sürecə qədər belə bir dış politika izlediq, ondan sonra ki, ilişqilərdə içərdəki bir dəxim sonunlarla birlikdə və ABD idi, iki ilişqilərdə yaşamdan, gəlnəkdə gəlilmə nədəni ilə, Türkiye nin dış politikasında çizik ziksaq var ortaya çıxdır. Ünlü, Türkiye ilə işləni çox uzman və ya çox insandan bir Türkiye nin dış politikasını anlamak, dolanıyor, dolanabiliyor. Bu anlamda, Türkiye nin özələk və biz Türklərin zihnində, tarihsə süreçdə uğuşan bir Rusya alqısı var. Aynı alqı Rusların zihnində biz Türkləri qarşıda verir. Mələsək, iki toplumda da bu alqı çox il bil, onsuz deyə biliriz. Bunun iki taraf açısından da, kendini bürəyəyə haqqı qərəkçələri var. Şu an bizim programımızın odaq noktası tarihsə bir xususları tartışmaq yadaşlarımlara gələncələmdir. Məvcud durumu elə almaya çalışıyoruz. O anlamda, Türkiye açısından həlbət də yayınmacı bir Rusya təlki dilimdə bir komkut deyilir. Ötəyandan, Türkiye nin də uzun vadəli və ulusal çıxarlaraq açısından, iyi ilişiklərə sahibiz sahib, karşılığı yarada, yaran təməlində, iyi ilişiklər kurduğumuz və geliştirdiniz bir Rusya ilə iftiyacımız var. Əl Türkiye də uzun vadəli bölgəsində sahib olun. Dürəcik yoxsa NATO də yayın olur, amma Türkiye nin bugünkü Dış Politiqa çizgisində, büyük ölçülə müddəfiqi olaraq dövdü, İngiltlərə parayı bir Dış Politiqa yerdə tərcih ediyo Ankara. Dolayısıyla, Kiyer yönetimininə olan dəstəyimizdə də yine İngiltlərəyə də yaşadığımız son 6-7 yılda çox yoğunlaşan, 2-li özəl ilişkilərin etkisi var, deyə düşünüyorum. O anlamda İngiltlərəyə paralar bir Ukrayna siyasası bizimkilər izləbəyə çalışıyor və bunu qulamaktalar. Rusya ilə qarşı İngiltlərə də özələ də tutunun, gənələdə də NATO-büyə olunun ortak tavrı çərçərisində dürkədə adımlarına şətiləndirəcəkdir, deyə düşünüyorum. Amma öylə bir geridinin, hatta sıcaq çatışması ortaya çıxması durumunda bu Türkiye'nin NATO-la bağımlıqlarını dəvam etkilecək, Rusya ilə olan ilişkilərini oluncudə etkiliyəcək, Qafqasya, Ortaasya və doğu bir oryaya olası ekonomik, kültürəl, siyasi ilişkilərini və yaxud otansiyibini hərisər təqər, tərdə ilicik bir ilişkini umur. Türkiye açısından, Ankara açısından Qafqasya və Ortaasya dəki türk sorunu topluqların da huzurlu, güvəndi, müvcud bağımlısızıqları çərçərisində bağımlıqlarını sündürünələri bakımında Rusya ilə ikili ilişkilərin yapıcı, iğniyyətli və karşıladığı məlidələ ölçülərdə, deyə bilərinə də emin, güvəndə və ya da bir formatla səyinətməsində faydır. Aqsa ədə Rusya gibi bir güç karşısında, ki, Ukayna ilə ovasını çatışma dönündə çoğu askeri uzmanda aynı görüştü, təbii ki, Rusya nəm, ya Ukayna nə çox fazla şansı olmaz. Ondan da, təqər bir sərkləşmiş dış politikasında askeri yöntənglərə daha sık başlayacaq öz güvenə qalışmış bir Rusya nə olması, nə Türkiyənin örgəsə çıqarlarında nə də Türkiyənin insanı yandan da özəl önəm atvədən türk soyut topluqlara gəli cəyərçisində iğn bir tatlı ortaya çıxmaz. Ondan da, bizim Ankara nəm olabildiyincə soğukanlı vatının təhiklərində qapılmadan keşke mümkün olsak bu uzun vaadında Rusya nəm də çıxadi olur. Amadədim gibi, bugünkü mevcut Moskovali ünitibi, Qremli ünitibinin son olandaşırda ki, dış politiqa tatlıcısına vaktında isə eğilməy, bu jüya politikətik yi roynu oynamaya ördədik. Bu çərçələdə, nə Türkiyənin də çox fazla bu mümkün koşurlarda elində iqnənci, muadamanı iqnənci haramətlənin varlığını dən emin deyil. Yəni, ətkiləyi cib bir elində bir teklifləri yoxdur, yəni, bir nəmin Türkiyə şuan kəndisi bilə seçim karşısında, top iqn olaraq, programımızı iqn maşalaraq, şunu də bil istəyərim ki, yəni, sizin söylədikləriniz ən o yada ki, yəni, savaş olur da zarar börekini taraflar çox olacaq. Təbii ki, burada Avrupa, Türkiyə, Çin və bir bölgə ürkələri, qalpasrə, ortavasrə, dükrəri aksisindən doğrudan xusus ilə ilə olacaqdır. ABD İngilizdəri aksisindən uzun vadili çox faydalı ilə ilə ilə ilə olacaqdır Rusya'nın Ukrayna'yı tamamlayın işqali. Rusya aksisindən qısa ve orta vadili bir təkün qazamalar olabilir, ama uzun vadili bəlcə Rusya aksisindən də yənsin olalıdır. Hav ilə ki, bir tariqlərdə bəlki Rusya'yı yeni bir jeokolik çöpüşə səbhəcək şəkində bir gələksiz öz güvənə kamuşkumasına yol açıdır. Dolayısıyla bugün Rusya ulusal çıqarlığı da daha farklı bir polikidə izəbəyi əsasında bittə etsə də də deyim gibi bizim yapabilecəyimiz bir şey yok. Dışarıdan da nəzinə yaptığımız qabara ilə bunun aksindir bir tutun içərisindir. Nəmək bunun qafqasya, orta asya, interlambundan etkilərini də qısaca deyinirsək qafqasya, orta asya mülkələri bundan sonra soviyyətlədə, soqsa vaşa dönümdə olduğu gibi soviyyətlədə iyi dönümdə olduğu gibi çox ciddi yandanda daha fazla Rusya'ya Rusya'nın etkisi, uza altına girər onlar aksindan da çox arz edilən bir qabrı ortaya çıxmaz. Dolayısıyla, orta paracaq olursak, Türkiye'nin çox taraflığı, çox koyuqdur bir dış politika stratejisine ihtiyacılar, uzun vaad edilən çıxarlar aksisindən bunu geliştirilməyə, də iqna edə biləcik Rusya özəlində, diyər arət özəlində hər zaman uşmazlıqlar müdürlək ilkilir ototunda onları iqna edə biləcik elində parametru elində resumenlərin olması verir ki, normaldə Türkiye'nin vücud potansiyali çox fazla Türkiye-yi aşıyor. Balkanlardan, Afrika'nın beliböngi elində orta doğudan Qafqasi, orta Asya hatına baktığınızda Afro-Avrasya coğrafləsi olara qeniş bir tanımı qəpildədə biliyoruz. O anlamda, Türkiye kəngi qalqınmasını iç barışı tutunur, sağda emindiyo öncülü bu coğrafədə də etkinləcicindir. Bu etkinləşmə, bir dənin anladığı gibi və ya çarptacağı gibi yayınmaçı bir anlayışdan anlayışda deyil, tamamı bölgəsən barışı, ormanı, sqarnı, pekişməsi sağlanması və devamlıqla açısından yenə ulusal birli olan kəngi içərsində belirlə bir ölcülə qalqınmasını sağlamış Rusya gibi, komşulunlar bizim açımızdan bir tətiti değildir. Tamam, tam aksinlə ilişkilərimizi qarşıq yərartam elində gelişdirəkləcəyimiz faydada yapıcı bir komşul adayıdır. O anlamda biz nəbəl Avrasya İngiltəlanda, Avrasya-i çox uzak ülkeləri müdahaləsinə zemin hazırlayıcaq şəkildə bir bilgəli yaşıyoruz. Yəkün komşulayımız, yəkün komşularımızın nədən bağlı olan sorunlarınızı gidəmiyoruz. Əlbətdir, hər mükəni kəndin özgü çıxarları var. Mutlaq uzaşını sağlamaktan bahsətməyərim, amma pək hələs, sudur edib bir rəqabət temelindir, ilişkilərimi olmaqlamak mümkün, bölgəsəl dayanışına, bölgəsəl qalqınqaya hepimizi ihtiyacı var. Burda bilgəli zemin kəri kiyu üçüncü ülkelirəyə bu bölgəyə soqmaq istemiyorsak və onların maləsəli destabilizasyonu ağrı yolaçan zərarlı politikalarına hepimizi mağuz qalmaq istəmiyorsak, o zaman bölgə ülkeli olaraq kənlərimizi, bilbəmizi daha fazla şans vermiyiz, daha fazalə yəni çünki çər�ilə olmalıyız. O vakından bəl Türkiye-li çox talaqlıda çox böyükdür bir dış politikası geliştirməsin və Rusya ya özə bir yer vəlmesini bir sürü bəri savunuyorum. Nə arasıq, təbii ki, bugünkü Mosco yönetimi aynı perspektifləyə kürkəyinin sızıç qönəmini qabramış deyil. Amma önümüzdəki sürəçdəki genişinlilərə parələr olaraq bu yöndə top yüklün karadeniz alması, kavqası və ortaç sülünkələr olaraq həbbəlikdə yapıcı adamlar atabiliriz, himkənlərimizi biləştirebiliriz, kaşın bir yarar temelində. Bəlki, Şəndar işbirli örgütünə daha fazla şans veririz bu anlamda. Ördəyəsə, istiklərinin vətəvandımını sağlanması için, kollektif güvenlik almaşması örgütün, Mauryum, Mosko, önlər kezi, bu güvenlik haqqı ilə güvenlik oluşunuyla Türkiye üzərindən anlatıyor arasında bəlki genilimi yatışdırıcı. Yeni meqanizmalar qorulabilir. Bunların əbisəyi isəlilirse kağıt üzerində masada genişlirə biləcik yeni fikirlər, yeni projələr, yeni politikatörləridir ancaq belə bilir. Yəni, burada İngiltələ və Afəl arksisində net bir tablo var. Bu da Rusya'nın geogolik düşman, geogolik ödükçü olaraq bağırıq göstərməsin istəyək olaraq bu anlamda iki ülkeye bakmamızda Türkiye'nin Rusya ilə bu tarz bağımlısız bölgəsə, istiqara sağlayıcaq qatımlar haqqasına da çox razı gəlcəklərin sanmıyorum. Zor bir bəlidən kiçərsində yerə dövdür Türkiye, çox doğru bir süreçləmi geçiyoruz, bölgə ülkədə ki, zor bir süreçləmi geçiyoruz. Yəni, sədəcə qaynəl bir Rusya açısından deyil, Rusya'nın Rusal güvenliyi və istiqara açısından da bölgəlin bir şəkildə, barışlı zəbidlə ilişilərin bir sürdürməyə ediyacı var. Yəni, ki, bu Maroski? Yəni, bu Maroski təbii ki, haqqı sevin ən sonundan gəlib gelir və ən azından Rusya açısından tansiyonun düşüncüsü daha fazla yapıcadınlar, 5-5-dən ağrı sıra yürürləyə konulur. Böyledikləri, təbii ki, bizdə də tüm bölgələyə bilək. Yəni, bir savaşın əşiindən? Yəni, bir savaşın əşiindən savaşların orasını konuşmaktan ilqna edər, geri durur. O dəqdanlığımızı verir ki, ən asıl konuları ordaqlanırız. Də deyib, yəni, dünya çox zor bir aşamadan geçiyor. İnsanlık tarixi, yəni, çox zor bir aşamadan geçiyor. Kürasiya kapitali sistem ciddi bir dövüşün, deyişlik çərisində. Və bunun dünya haqqlarına, tatilinlarına olumsuz yansıqları var. Həbimizin əlmirliyi verib. Bu, anaoq, solunları ordaqlanmamız üç birliyi yaparaq, bu, təməl məsəlindəri çözməyə yönədik, ortak tutun və irade ortaya koymamızı gəlir kən, mələsə, küçüq, qısa vadəli bəlki deyəbirləcəyimiz, daha çıxar çatışmalarını tərk ediyoruz. Və e ki, beyin bir yönətinlərin bu, kolayına geliyo, işinə geliyo, amma sağ olun, insanların uzun vadəli hesap yapmasında faydə vardır. Həbimiz programımızın zədən zamanını açmış durumdayız. Saca solunaraq bir konu listərdim, saca bir kelimə ilə söyləyip, gəlməmizə vədə edə edəlim. Az öncə deyiniz gibi, Türkiye'nin kaflasarda, ortasiyada və eski sosial birliyində gücü etkisi çoxdur və buna da, qanat olaraq, 20 yılında biliyosuz, türkün-i vatan savaşından sonra Türkiye işte kaflasada etkisini daha da artırmış durumda, zəngət-i koridoru, elmənistan, rüsyan, azərbaycan, üç kevdiyində, Türkiye'nin rolu daha da artmaqda, ekonomik bakımında. İləliyi dönük bir çox düzər projelər də və qurayna-rüsyan savaşı çıxarsak burada rüsyə ilə Türkiye arasında bu projeləri də etkilər. Yəni, sonuçlar yəni də kevbisini askiya alınmış durumda olacaq, bu bir nəbə azərbaycana də etkilecek. Ömürcə, ömürcə. Böylesi, böylesi klasıcaq çalışma ortaqında dəyin yerindəsə yenidən, Batıya, Rusya arasında, Demirbət dəyin bilməsi yorumda ki, onu tətiqləyicik bir gelişmək, hali ilə karət enerjisi kaflası, ortasa, mərkəzli, bu halzala qüzerindən hərcimdə ki, projeləri, hər tur ekonomi projelər, uvaşı, güzəl yaxları, və s. və s. Bunların bilmisi şuyedə bu boyunta bu gelişmələrin ətkilənir. Dolayısıyla çox taraflı, çox boyundu politikalar, dış politika izləri olabil deyince bağımsızlığını korumak isteyən hər ülkə, bu açıda bu tarz kəndi potansiyariləri sınırlandırıcı risklərə, gelişmələrə qarşı tutma alması qəvətir. O anında, azərbaycan açısından da böyledir gelilimin yaşanmamasında normal kaflarda fayda var. Təbii ki, dedim, azərbaycan yönətini olsun, gələt, Türkiye yönətini olsun, ince eləyi parası ince bir diplomasiyeli, iki taraf arasında zaman zaman kəbular ardından, Qamuniyansqraya qədəli edək bil görürsün. Gəliklə düşürcük rol oynamaya çalışıyorlar, kəndi imkanları ölçüsünlə, amma şurada asıl oyun, məhələsək uyudur, eləmini kullanmaq zorundayım. QBD, İngiltiləri ve Rusya arasında cərihan etdiyi üçün onların dışında hidiya aktörlərin olaya etkiyətmə, bu bir qoşublar və mənəsələ, umarız ki dünyamız üçüncü savaşdan kurtaracaq, yəni eşinlər dönecəz, dediniz gibi artıq savaşlar farklı tüksürürüyor. Amma yenə də, şuan pandemi ilə ve koronoymeniz belasıyla savaşırkə, daha başları savaşa dünyaya kaldıramaz, yənişiniriz və umarız ki, buğlan sizin də dəli getirdiyiz fikirlər hər dəki, Bülker, Rusya da Ukrayna də və diğer fikirlər, Aqma Selim Dabranlır və dünyamızı yeni bir savaşdan kurtarır. Dəyarlı izləcilərimiz bən Aqma Türkçeyi qeşdir. Əziz kanal olun ki, izləciləri müzakir əsatını, izləciləri bununla da, müzakir əsatının Ankara'da yayıma sona çatmaq özlədir. Föbətəmimiz, bu arada bir saatdanda açlıq oldu. Ümum dəlidik ki, fərq və ya fikirləri dünyamızın salamaklılığının barışı, sülhü, mətdə, rəhat bir şəkirdə növbəti hər belimizi etkilecək, hər belimizi nə rəhat edəcək, bu, Qrayna-Kusya savaşı baş tutmayacaq, diyər, kenar ölkələrin də ulanları qətçəkləşməyəcək. Ümum dəlidik ki, gələcək günlərdə biz yeni qözəl savaşla ilgili, qörgədə istiqrarla ilgili xəbərlər izləyəcək və o güzəl xəbərlərə də fərqlədən fərifləyəm gələcək. Sağ olun, salamat və alın, burdan sizə də dəyərəm onağımıza da təşəkür edirik ki, zamanıza ayırdınız, bizimləm, dəlidik səhatında oldunuz, fikirlərinizi bizimləm, fərdaşsını dəsikrək də, sizdə də təşəkür edirik. Sağ olun, salamat və alın, gələk görüşlərə qədə. Sağ olun.