 Salam, dəyəlizləyicilər. 30 iyun kimi 23-ci ildi taqiqdə canlı yayımıza başlırıq. Sağ təhminən 21-59, yəni təhminən bakı vaxtiydə 22-də demək olar, bir də erkan başladıq. Çox dəyəlilik olanımız var. Təhminən, aylar öncə biz son ciləp onda ifrə çıxdıq. Palitolog, siyasi məsələr üzrə x-sperd və uzun edilər Azərbaycan maraqlarını da və bizim intelektual kəsimimizi Avrupa'da təmsi ediyən dəyəliləyiləxanın əliyi vaa bugün bizim proqramımızın qonağıdır. Dəyiləxanın koş gördük hər vaxtınız xeyr olsun. Sağ olun. Sağ olun. Səsiniz nəsə zəhəf oldu bayağı yaxşıydı? Hə hə hə, tamam, indi düzəldi, indi düzəldi ilə qanım. Təşəkürəyə, iləm. Yəni, bu Rusya da baş verən olaylar aqqında fəqli fikirlər gəldi ortaya. Son bir əftənin əsas gündən məsələsi budur. Yəni, əslində tək bir qojin ətrafımda deyil, bu tövbəki ki, Rusya ətrafında baş verən olaylar. Dünyanın diqət mərkəzindədir. Rusya artıq 1 il 4 aydı kim? Ukrayna təzavüz ediyib. Ukrayna da 100 minlər də insan hər iki tərəftən həyatını etirib. Onların çərisində kölpələr də var, yeri gəlmişkən ruhları şad olsun deyik. Və dünya bunu bir yolundan durdurmağa çalışır, amma nezə durdurmalıdır? Rusya iqtisadi sanksiyalar tətbiq olunur. Hətta beynəxal məkəmə Putin ən bağlı bir onun izləmə dərarında çıxartdı. Roma statuna görə. Amma Putin dayanmır. Bu tərəftən isə Putin öz yaxın adamı belə Putin'ə qarşı tutur. Bunun komplo teorisini də nəzəriyyələ ən bağlıdır. Fikirlər var ortadakı. Putin ən məhbəqinin baş aşpazı olaraq niyə ona qarşı çıxmalıydı? Bir də istəyərdim ki, bu məsələn sizləni şilək ki, gerçəlikdən Putin məsələsi nə qədər yağılır? Mən məsələn, bu məsələnin saxda olmasına inanmalıq. Bə Putin üçün əlavı başarırsa nəyə lazımdır? Və Putin ən qiyama hərə qədər? Bu tendensiyadan sövbət kədini Putin dayandı. Bu tendensiyada kütləvləşə bilər mi? Hər alla Rusya dövlətçiliyinin itirilməsindən mani olabilecək böyü dövlətdir. Rusya da müəyyən çevrələr var. Sizin dəyələndirməsiniz mənim üçün şəxsənim çox önəmdir. Buyurun, deyiləxalın. Çoxsa, onun doğrudan da biz çox paraqlı bir məqam, tarix məqam yaşayırıq, məqam yaşayırıq. Hiç kəs deyəsən gözləmirdik ki, Rusya də belə bir hadisə baş verə bilər. Çünki Putin çox güclü bir lidir kimi görünürdü. Amma mənin üçün bu ən vəcib bir Rusya dövlətinin gücün olmamasının daha düzgün olardı. Olmamasının bir işaredir. Yəni, biz elbətdir ki, bilirik ki, Rusya nəft ölkəsidir, nəftlə zəngin ölkəsidir. Və məxs bu müharibədə nəftlə zəngin ölkəsinin dövlət institutlarının zəifliyini biz gördük müşakidə elədik. Belə bir ifade var, alimlərin tərəfindən ki, inglişçi belə səslənir. Nəftlə zəngin ölkələrdə Petra Dollars Replay Statecraft. O deməkdir ki, tərcüməli eləyəcəyəmindir ki, nəftdoları dövlət institutların qurulmasını əvəzliyir. Yəni, oradan hərdəsə, başqa ölkələrdə, nəftlə zəngin ölkələrdə yox belə adi ölkələrdə dövlət institutları inkişaf eləyir. İkişaf eləyir, yəni profesyonalaş mağbaxımdan, başqa, yəni müxtəlif cəhətlərin inkişaf baxımdan gücləndirilməsin danışırıq, gücləndirilməsinlə biz danışırıq. Nəftlə zəngin ölkədə bu hamsi dövlət institutların funqcələri, nəftdoları daşır. Yəni, bunu nəvəzini sədəcə pul verilir, müxtəlif grubbalara və s. Və bu əlbətdə ki, gələcəkdə nəft kutaranda, bu dövlətin zəifliyinə gətirib çıxardır. Və bu, çox maraqlıdır ki, bu muharibədə biz bu prosesini çox aydın şətli də gördük. Çünki nəftlə zəngin ölkələrdə patronaj sistemi qurulur. Yəni, orada qeyri formal, normal bir dövlətin institutları nəvəzini, qeyri formal münasibətlər yaranır, məsəlçün lider, müxtəlif maraq grublarının arasında materatır rolunu oynayır, bir tələftən, məsəlçün bir grub maraqlarını o güçləndirir, o birsini zəiflədir, bunun vasitəsi ilə. Yəni, burada çox bələ, mən dəyərdim ki, güçlü bir istedat lazımdır. Çünki, və Putin özünü bu barədə zəif lider kimi göstərdir. Çünki bu umumiyyətlə bu qıyam olmamalıydı. Bu insan bu boyda çıxıb masbaya gələcəyəm deməməlidir. Və Putin, məsəlçün bu prosesi öz nəzarətin altında yaxşısaqlır, onda bu çıxmavalidir. Amma bunun səbəbləri var. Məsəlçün bu dövlətin situların zəifli, elbəti ki, gələcəkdə də özünü onsuzda göstərmədir. Amma burada bunun səbəbi yəni fırsətdir məsə Ukrayna da müharibə oldu. Məsə Ukrayna da müharibə planlaşdırmamış kimi getmədir. Və bu birinci krizisa gətirib çıxardır. Yəni, o elbəti ki, elə bilirdi ki, üç dördü günə Ukrayna nə zəbt eləyəcək, problem olmayaca. Yəni, bu birinci dövlətin institutun zəiflini göstərdik ki, lider hazır olmayıb ki, orada tamam başqa bir vəziyyət olacaq. Və artıq, ikinci il biz görürük ki, bu müharibə gedir və Rusiyanın vəziyyəti o qədər də yaxşıdır. Ördə biz görürük və mən inanırım ki, təzliklə Ukrayna qəlib gələcək. Yəni, bu müharibə onu göstərdik ki, dövlətin institutlar, və vəzi dövlətin institutları və çox vacib dövlətin institutları, onlar Rusiyadan onlar zəifdir. Və Putin, elbəti ki, Putinın lider kimi, prezident kimi, imici elbəti ki, zəifliyib. Yəni, Putinin məsələn, mənim gözünün önündə gəlib, Azərbaycanın çaldaş tarixində asılı etraf etmək lazım ki, 93-ci ilin 4 qiyamında, əbifəsi ilki bey, mənim xatırım dədim, xalga bələ tanotana, adam əxlarqlı adam idi, əndə ruhuşağda olsun. Amma xalq dəstəkləmədi, amma mən yaxşıxatırıram ki, ondan il yarım sonra, Surat Siyunovu devrəndə heydər əliyib, xalga ötkəm şeklində murajiyət edədi və camatı yığdı azalır meydana. Mən bunu niyə görə, dədim, zaman-zaman siyasi liderə bunların öz qeyrlər üçün istifadə ediblər və etməyə çalışıqlar. Məsələn, Putin belə bir şəra etdə, bu variantdan istifadə etmədi, məsələn, Lukashenko-ya üst ütüdü, gəlşəyədən, bu bir siyasi liderin artıq piyaskosu sayılabilər mi? Umumiyətlə, mən deyərdim ki, bu vəziyyət çox ciddi idi Putin üçün, ərisiz fikir verdiyiniz. Ona baxma rəki priorjəndə adını çəkmədi, belə umum mindansdırdı, ona baxma rəki ismaçı çox belə açıq idi, amma siz onun sifətinə yəginki baxırdınız, o çox stresin, böyük stresin içində idi. Yəni, bu çox aydın idi ki, onun üçün bu çox böyük bir, güzlənilməs bir hadisə olub, ona gürə böyük bir stres keçirdiydi. İndi təzəb bir yəginki siz bilirsiniz hansısa mənbələr, deyəsən Amerika, Amerika'dan mənbələr deyirlər ki, tək o deyildi, yəni, başqa, generallar da, ortosunun generalları da bunu bilirdilər. Yəni, burada daha ciddi hansısa proseslər gedirdi, və ona görə, məncə Putin belə böyük stresin içində danışırdı, deyirdi. Məncə Putin, məhsuna görə Luka Şənqə bu məsələni madırlığa götürdü, Çünki Putin hətta, umumiyyətlə Putin özünü rahat his etmir və məncə artıq çoxna rahatdır ki, onun statusu zəiflə, məncə artıq o status deyil və elbətə ki, siz baxsanız cəmiyyətin yenidə o kadrılara baxsanız, görəcəyiz ki, rastovda məsələ üçün cəmat əksinə və qanara təstək verirdi, amma umumiyyətlə məncə əssas bir cəhət o cəmatın belə davranışda, o idi ki, cəmat çox la qeydi idi. Və burada məncə Wagner bir tərəfdən bu özünü kişi kimi göstərmək istirdi, və Putinın dövlət ideologiyası, bir az bu şəxsi burada kişilik motivaksiyasının, motivaksiyasının o qayısədə məncə o düzurdur. O nə görə bunu hamsını hiss eləmək olardı, kimsi desin yizorov dedi ki, bu prosesdə ən vacibə şey, hökümətin desakralizatsı olub. Yəni, onun ifşa etməsi, yüksək hansısa pillədən aşağıya getməsi, yəni, onun belə ifşa eləməsi artıq dövlətin narrativı, narrativı, yəni, dövlətin ideologiyası, denətsifikası, natübizə hücum eləyir. Bu hansı, bu balaca qiyamın balaca deyəndə, yəni, yerinə yetirilməmiş qiyamının nəticəsində, o artıq özünün təsiri ni itirdi. Və mənə ilə gəlir ki, belkə məxs buna görə də Putin cəmatın qabağına çıxma də onları, yəni, cəlb eləmədir. Təşəkkürlərdə, eləxəm, nezə düşünürsünüz? Yəni, Wagner-in gücü var. Yəni, əslində Wagner bir dövlət üçün də yer qanlı bir silahlı bir iləşmədir. Amma, Rusya dövlət özü də belə baxanda legitimliyini itirmiş bir dövlətdir başta prezident olmalına. Yəni, belə deyə, aftalik tərisimin bariz dimonesidir. Amma Rusya böyük bir ölkədir. Rusya'nın uzu bucağı yoxdur, yəni, 17 milyon qvada kilometri ərazidə. Fərqli-fərqli quruflarda ola bilər. Wagner-in bu addımı Rusya'da bir prezident yara da bilər mi? Yəni, bu tendensiya başqa şəkilərdə ayrarı eyaletlərdə Rusya'nın Putin'a qarşı bu şəkildə giyamlar, suyanlar və təs-sabatajdar da ola bilər. Nezə düşünürsünüz? Biz yüz ilə bəl tariqdə bunların Rusya'da çoxlu şahidlər olmuşuz. O tariq təkirə olunabilir mi? Tam doğrulu. Yəni, Putin'in əlbətdir ki, problemundadır ki, Putin tədiricən uçurma gedir. Çünki, bir tərəfdən sanktələr, onla eləhinə tədbik olunulq. Yəni, bir tərəfdən xaricdə onun birincisi problem bu Ukrayna da müxari bənəyi uda bilmir. O biri tərəfdən qərb ölkələr onun eləhinə sanktçələr, ona qarşı sanktçələr tədbik eləyiblər. Hətta global canub, canubda olan bəzi çox vacib ölkələr artıq Rusya'nın tərəfini tutmurlar Afrikada, Latin Amerika'da. Və Rusya'nın nüfuzu getdikçə azalır. Ona görə, yəni bu xarici təsirlərdə, daha xarici təziklər. İndi də hama gördükü, daha xili vəziyyəti də o bədər də güclü deyil. Ona qə her tərəfdən bilə zəifliyin işareləri qəlir və Putinın gələcəyi qeyri müəyyəndi. Ona görə, əlbətdə ki, muxtalif güffələr ülkədə onlar naraxatdılar. Çünki, ən əfəl onların, yəni siz yaşı bilirsiz ki, Rusya da çox qulubular var. Və bu marax qulublar onlar hamsı, hansısı böyük bir qulubların üstündə qulublar. Və onlar, əlbətdə ki, naraxatdılar qulublar nə olacaq? Artıq bu bəzilərin siz yaşı bilirsiz ki, sanhcələrin nəticəsində onlar qulublarını itiriblər. Və bu proses gedkədə güclənir. Ona görə, onlar naraxatdılar, Putin ə artıq öz maralarının və statusunun qaran qaran tor kimi görmürlər. Və əlbətdə ki, siz deyən olacaq. Yahu hansısam, başqa güvələr siləviki içində nəsə çıxıb sötü ki, bu siləvikların bəzi qulublar çıxabilərlər meydana. Olabilər ki, xarişdə olan müxalifət, siz yaşı bilirsiz onlar indi birləşirlər. Onlar da çıxabilərlər meydana. Bir də cəmiyyət də çıxabilər. Ona baxmırə ki, cəmiyyət əlbəti ki, qeyri müəllikdən qoxur. Ona görə çıxmır. Yəni, səal rol oynamır. Səal rol oynamır. Çünki hansıca aydın bir çıxuş yolunu hiç qəz göstərmir onlara. Bə cəmiyyət belə pasif pozitsərisinə. Dəşəkkürlər, Leyla xanım. Dostumuz gəldik kamiran qarşısına. Nə demək istəyirəm? Rusya üçün qumsada başladı demək olar. Əslində başlayıb. Əslində Ukrayna hüzümləm bağlı Fevral Aynı 24-2022 ündə Rusya özünün batalga saldı. Yəgin siz bəni bu ifadəmlə razı qalarsınız. Düniyadın insanlar, Ək Azərbaycanda da Azərbaycan ahalisinin 90-95 vaizi bu savaşta Ukrayna'nın haklı savaşında yanındadır. Bunu sezmək olur. Ama insanlar sən ki, sivil dünyadan bir radikal adımlar gözlədlər. Bu, ötən 1-4 ay ərzində. Mümkün idi mi radikal adımlar? Dünya Ukrayna-Rusya savaşırsın hansı adımları ata bilər və əyaxta bilərdir. Bu çox yaşı sualdı. Mən adətən deyirəm ki, bu müharibə umumiyyətlə baş tutmamalıydı. Yəni, bu müharibənin umumiyyətlə privintif hansısı bir adımlar, bən ahıq cəmiyyət privintif adımlar, daha ciddi privintif adımlar ata bilərdir. Çünki Rusya başqa, yəni, bundan qəba ki konfliklərdən, bundan gürşələrdən artıq məlumat yığırdı və görürdü ki, misal üçün Qarabakhda kimiydə, kimse işxal eləyir ölkəni nəsə, nəticəsini də görmür. Yəni, sonra deyirlər ki, nə olar ki işxal eləmsən? Yəni, gədün danışıqlara və hansısı umumiy bir nəticəyə gəliniz. Yəni, bir tərəfdən. O bir tərəfdən Rusya Ukrayna legitim bir hədəf kimi görürdü. Çünki deyirlik ki, Amerikalılar mən olmaz. Ameriq orada onun sərhədindən daha uzaq ölkələrə güriş məsəhur da eləyir, amma mənim ulaq sərhədinin yanında ölkə mənə kulaq azmır, təvəbən, başqa istiqammətdə integrats eləyir. Yəni, bundan mənim legitim marağlarım var. Yəni, müxtəlif şeylər başlı tutuldu. Onların bu liderlərin keçmiş saviyyət itifadının, xüsusilə də Puci'nin başında dəfəkürün də müxtəlif nəticələr o əldə eləyirdin. Nəsə internetdə problemi yarandı bizdə. Madam ki, biz islərisləməsə, Ukrayna məsəvəsəni dəxil oldu, son durumu da deyələndirək, əvvət də qalit oluşu baxımdan, hansı yeniliklər var, Ukrayna-Rusya savaşında yaxın perspektivdə nələr gözlənilir, ələ bundan davam ilə şövpədimizə lütfen. Əlbət də ki, Rusya nən rolu indi, dəyişir. Bütün post-səvid ölkələr çox dikkətlə bu muharibənin nəticəsi nə gözləyir və izləyir bunun qusunu. Çünki onlar bilicəyilər onda kimə daha çox ehtimat gözlərsinlər, kimə daha sıx ya daha zəif ələgələr qurmalıdırlar və s. ilahir. Qafqazda tə mərkəzi Asya də elbəti ki, daha ölkələr daha böyük üstünlük balanslaşma asiyasətinə verirlər. Çünki həm də görüblər ki, əri hansısı çiddi bir tərəfə daha çiddi bir integrasi eləsən seçim eləsin onda Rusiya necə cəzalandırabilər. Yəni, Ukrayna nümunasında həmə görür ki, yəgim ki, biraz ehtiyatlı olmaq lazımdır. Əlbəti ki, vaxti ilə bizdə alternativ bir yolda olabilərdir. Bu yolda quam misal üçün bir təşkilatında olabilərdir. Çünki əlbəti ki, Rusiya asanlıqla balaca ölkələri əzə bilər və həmə bilir Rusiya. Ukrayna 50 milyonluq bir ölkədir. O nə qəri Ukrayna hələdə müqavimət göstərir vuruşur. Amma bizim ölkələrimiz çox balacadır və əlbəti ki, Rusiya əzə bilər ki, bu ölkələri. Amma, məncə quamı bir ciddi müdafiən təhlükəsizlik bir təşkilatda biz çevirə bilseydik. Bəlkə də nə bu müxaribə baş bilərdik? Bəlkə də əlbəsi idi ki, Rusiya 4 frontda müxaribə eyni vaxtda apara bilməzdir. Yəni 4 kəni mənləzərdə tuturam. Təssüf ki, bu hansısa ciddi bir təhlükəsizlik və müdafiə bir təşkilatda çevirə bilmədir quam. Amma bu alternativ bir yol olabilərdir. Çünki biz yalnız bilirik ki, NATO nə, Ukrayna nə, nə də Büyükcistanı vaxtda 2008-ci ildə qəbul etmədir. Yəni onların imtınaylədir. Amma heç olmasa, bu original təşkilat kimi özünü göstərə bilərdik, yəni gələkən gələkən. Onun Ukrayna ya nə qədər zələri oldu NATO əlqaqlı olmama? Ha, bu çox böyük zələri oldu. Həm orda iki ölkənin deyəsin problemi var idi, bədəst qıda, Gürcistanın və Ukrayna nəmdə. Amma belə hesabı eləyiblər ki, onlar həllə ki, xazır teyirlər. Və məncə bu, itiraz həm də Rusiya nə bağlıydı ki, istəmirkilər ki, Rusiya provokasiya eləsinlər, təxstum. Amma zələri Rusiya provokasiya meyiliydi. Amma bir məsələ var, Leyla qanım, mən istəyərim, həmin qan kextə bunda deyələndirək. Həmin qəlb, Ukrayna'dan nüvə silahlarına atom bombasını belə deyik, laq və etməsini istədi və Ukrayna bunu yerini getirdi. Amma bilirdi ki, Ukrayna'nın qonşuluğunda Rusiya kimi amansız bir ölkə var. Sici, Ukrayna'ya qarşı birəs haxsızlı olmadı mı? Biləz yox çox? Elbəti ki, çünki orda bu müqavilədə razıllaşmada belə sözlər var ki, Rusiya qərp Ukrayna'nın təhlükəsizliyini qarantor kimi çıxış eləyir. Yəni söz verirdi ki, bu razıllaşmada, ya ki, qərp Ukrayna'nın müdafiə edicik, əlbəsi yoxsa biləz. Amma mən elə gəlir ki, qərp ciddi şəkildə gözləmirdi ki, Rusiya qotin belə bir adım atacaq. Bu çox adam üçün qərpdə bu gözlənilməz oldu. Yəni, çun sonun performansı deyirləndirəm əldi. Dondan sonra Baydianin fevralda, Rusiya gelməsi, yirmi fevralda, mən düşünürəm ki, bütün istisnalar bunun kən arında qərli liderlərdin, nəsə Ukrayna məsələsində birəzi etiyatla yanaşdı. Yəni, çox ölkələr üçün bu gözlənilməz oldu. Çünki doğrudan da putin özünü başqa cürə yaparırdı. Yəni, uzdadırsa, ekminci ilərdə o tamam başqa şeylərdən aşırdı. Yəni, kimi mən integrasiya, biz integrasiya eləyəcək Rusiya, Avropa bir şey ölkəsi dirəsərəl. Yavaş yavaş keçirdi və kimsə deyəsən, deyik ki, Rusiya nən deyəsən müxalif liderlərdən kimsə dedir, sonra da COVID başladı və putin havalandı. Yəni, demək istiyirlər ki, bu qısa şəkildə o tamam öz kursunu dəyişdir idi. Çoxlu mənbələr onu göstərir ki, yəni, putin çoxdan xazıraşırdı. Sədəcə onun sözlərinə ciddi qavramırdılar ki, nəyə putin deyirdi? Çünki artıq hazırlıq görürdü. Ukrayna nə siz yaxşı bilirsiniz? Deyildi ki, Ukrayna bu tam qeyri real bir ölkədi, bu Rusların bir tərkib hissəsidir və s. Yəni, iki burada yanaşma var. Bir var ki, o çoxdan xazıraşırdı, sədəcə qərb onu görmədi. İkinci yanaşmalıdır ki, sədəcə nəsək, hansısı ciddi prosesiyyət onun psixoloji vəziyyətlə başladı. Bələ bir addım adıq. Aydınlı, çox təşəkür edirəm. Programımız daha midir, dəli izləkçilər. Programımızın qonağı, tarifolog, leyləx hanım, Aliyevadır. Biz istəyərdik ki, bu Rusya da gedən prosesinə paralil olaraq, Azərbaycanın durumunu da göz önündə gətirək. Zətən Rusya üçün təkrar-təkrar demək istəyirəm. Qum saatı başladısa, Rusya üçün artıq çox ciddi böhranlar var. Həbbəzləri çıxıbi yazabilər ki, elə deyir. Rus rublu bir müddət izibatı qaydada qüvəsini saxladı. Bugün 88 saba 90 yenə də Rusya çökməyə doğru gedir. Bunda hiskəsin şüphəsi olmasın. Çünki dünyaya qarşı savaş açdı. Və öz də ədaləsiz savaşdan başladı, Ukrayna qarşı savaşdı. Həbirlə biz Azərbaycan olaraq, niye Rusya mövqeyini burada mən anlayabilmirəm bəzi soydaşlarımızı vətəndaşlarımızı, ya Rusya'nın müdafi etməlik ki biz. Son 200 ildə bütün faciyalarımızın başında Kremlin imzası yoxdum. Bugün Azərbaycan torpaqı, elmənlərdən tənbizlənən torpaqlarımıza Rus özü zorla getrib öz qoşunların orada yerləşdir müyün mü? Bunu allamağdan ötrüsü o primintib ya düşünmə qabiliyyətimiz olma malı ya da ki, çox qələzli olmalı. Və belə bir şəra etdə Azərbaycan da nəhayət ki, Kremlin qabilində reviren siyasətindən əl götürmərdir. Bu da mənim şəxsi düşüncəmdə. Leləx hanım necə düşünür? Azərbaycan üçün seçimanı gəlir növbəti dəfə. Azərbaycan artıq sivil dünyanın Rusya arasında balans deyilən bir siyasətdən əl çəkməldi. Balansın sonunu görür ki, balans əslindələ Rusya'nın yanında olmalıdır. Mən belə başa düşürəm. Buyurun, siz əşidək. Siz yaxşı bilirsiniz də yəgin ki, ki, Ukrayna Azərbaycana çox güzəl münasibət göstərir. Yəni, mən özümdə görmüşəm xaricdə Ukraynalılar, Azərbaycan sözünün əşidəndə çox müsbət, çox güzəl bir reaksə göstərilər. Gürcistanla nöqə isədəq susilə, gürcistanla razıdılar, amma Azərbaycanla razıdılar. Yəni, onlar hesab eləyilər ki, Azərbaycan kifayət dərəcəsində Ukrayna'ya dəstək verir. Yəgin ki, o diplomatik şəkildə, hansılar ki, siz deyən Azərbaycan Rusya yönləri hansısı adımlar atır, bu daha çox diplomatiyanın bir tərkib hissəsi kimi qavranılır. Bilisiz, bizdə nə biraz çətin deyik. Çünki bizdə siyansı qərar nəcür qavrul olunur. Yəni, bu, əlbət ki, yuxarıdan aşağıdır. Ər bizdə aşağıdan yuxarı olsaydın. Bunda, mən deyərdim ki, siyasət başqa cürə olabilərdir, siz deyən. Misal üçün, Irmənistan'da Pəşinyan, yəni, parlamentdə orada müzakirələr gidir, ona o cəmiyyət parlament vasitəsi ilə, başqa cürə vasitəsi ilə öz iradesini çatırır. Yəni, həmişə o deyə bilər ki, mən başqa cürə eləyə bilmirəm, çünki cəmad bizdə Rusya qarşı, yəni Rusya pis münasibət göstərir və mən başqa cürə içində eləyə bilmirəm, çünki mən onların iradesini mən əksirət edirəm. Amma bizdə eksi nədə, bizdən yıxardan aşağıya qəbul qərar qəbul olunur. Və burada artıq cəmiyyət nəsə başqa bir şey gözləyə bilməs, cəmiyyətin də təsiri bava cəbib qərar qəbul olunur. Ona görə, yəgin ki, bu bizim rəhbər elit ammızın seçilmiş yoldu, siyansət etmək, yəni yoldur yoldur yoldur yoldur yoldur yoldur. O yollardan biri də təbii ki, iki yol var Qarabağlı ətirafımda. Rusya farmatı və bir də qərf farmatı. Bu gün səfi ilə məsələ edə üçüncü gündükü Azərbaycan və İrmənsdən xarcışlar nazirləri bilinkənin vasitəçili ilə növbəti Qarabağ muzariklələrinə başıktan da keçirdirlər. Nizə düşünürsünüz? Başıktan görüşünün sonuzun necə dəələndirirsiniz? Nə gözləndir? Rusya imkan verəcək mi? Rusya zəifləniyir. Ona görə Rusya'nın təsir imkanları da daralır. Məncə ikisi də daha çox, yəni Pashinyan da əliyibdə çox yaşı başa düşürlər dərk edirlər ki, indi doğrudan da çox vacib bir məqandı. Ər bunlar, indi hansı sırazılığa gəlməsələr, artıq bu problemli olacaq. Çünki Rusya, Rusya da Allah bilirindir nəq baş tutacaq. Məncə sınario olabilər, orda vəzək gərisdə birlik olabilər, hansısı daha arazikal qüvvələr hakimiyyətə gələ bilərlər, siyasə dəşdirə bilərlər, hətta daha pis olabilər. Ona görə bu çox vacib bir məqandı. Və ikisi də çoxdan hesabı ilər ki, çoxdan deyəndə başınyan seçiləndən sonra və əliyiv də qərara gəlib ki, Rusya'dan uzax qalmaq lazımdır. Gərabax problemini Rusya-sız həllə eləmək lazımdır. Və nə qədər təyiz olsaq, qədər təyəkşidir. Leyla qanım, bir izləyicimizin sualı var. Biz Rusya nə bağlı soruştuk? Biz dəcə soruşuruz ki, Mdb'nin suqutuna yakınlaşırıq mı? Esəngi Mdb? Bəndim, məzdim. Mdb bu Rusya deməkdir. Mdb Rusya nün əsasında qorulur. Onun iradesinin əsasında qorulur. Ona görə Rusya nün zəif olması elbət ki, əmdə təşkilat kimi əmdə baya da təhsil edəcək və əliyiv də. Ona görə hesab eləyirəm ki, bunun perspektivləri müsbət deyilir. Mdb'nin dağılmasından bağlı şövbət ondan gedir. Besmək gibi görünmürə. Yəni, elbət ki, Rusya'dan aslı olacaq Rusya nın zəyib. Biz deyirik ki, Rusya üçün Qumsa adı başladı, ölmətlik Gülnaz Qandadir ki, mən Rusya deyən Rusya çökməz. Biz demirik ki, orda insanlar üçün problemi gəlansın. Biz deyirik ki, Rusya nün aftalitar sistemiyim, dəyişər. Yəni, qalb bunu istəyərsə, bunun üçün durum mən düşünəməz arabacandan dağılırdı. Çün Rusya'da da siyasi elitanı illərdir, təqib eləyirlər, teror eləyiblər. Ona görə Rusya'da da bir aftalitar rejim və hərbi polis rejimi kimi insanların üzərində gedir. Ama siz təsəbirlədiyim, Rusya'da orlanan, güzədən çanlan polardan, Rusya'da yaşayan insanlar üçün də Rusya nə rəzisində görə əhalisi azdır. Yəni, 147.000 deyə də 150 milyon əhalisi var, ama 17 milyon qvadra kilometrə ərazi üçün çox az əhalidir. Bu əhalinin dünyanın ən çox hamsın məzmualını desək, qızıl, karbohidrogin yataqları, qızıl, riyan yataqları hams Rusya'dadır. Siz təsəbirlədiyim, bütün bunlar məvzid aftalitar rejim tərəfindən çalınır. İlə Azərbaycında da analoji vəziyyətdir. Bunlar xalqın rifahına gönəldir isə tamam fəydi vəziyyət olar. Gülnaz Qanmelə biz onu demək istəyirik. Ama hər halda izləyicinin soruştuğu budur ki, biz Rusya'nın dağılmasından deyir isə, o anlamda deyirik ki, asıl kremil nəhayət ki, bir demokratik dəyişmə doğru getməlidir. Biz bunu görmüşüz. Düzdü, bizim üçün çox fərqələmiyib, örmətli ilə ilə qanım. Biz 1992-ci ilə Yeltsin dönəmində belə Azərbaycanın münasibət dəyişməmişiz. Bəndə yaxşıqat edirəm, siz nəndə yaxşıqat edir isəmin dönəm. Ama Rusya demokratikləşdir, bizim üçün hansı töhfələr olabilər. Bir də bu, açıdan bakar, əgər mümkünsə. Umumiyyətlə, Rusya da bu, elbətikə, elbətikə, məncə Rusya da əsas problem, birincisi elbətikə demokratiyanın olmamasıdır, ikincisi də liberalaşma asının olmamasıdır. Liberalaşma nə görə vacibdir? Çünki liberalaşma əsləsən, bərab, bərxu, qüqlu bir anlayışın üstündə qorulur. Yəni, Rusya çox uzun illər impirəkimi inkişaf eləyirdi. Və liberalaşmanın orda tarixi çox cüz idi. Ama görsəniz misal üçün hətta mühalif liderləri, onlar da, yəni impiriyə belə təfəkürün bir dəşiricillardır. Və məxs, ona görə də demokratikləşmə olsak, olabilər ki, təzə gələn qüvvələr o qöddərdə fərqli olmasınlar bunlardır, başqalardan. Yəni, keçmiş kalonyalara, keçmiş rispublikalara çox fərqli münasibət olabilər ki, göstərməsinlər. Ona görə umutlək, demokratikləşmədən başqa orda liberalaşmada getməlidir. Çünki məxs liberalaşma bu başqalara iyni bərabər insanlar kiməyi baxmaqa, yəni, imkan verir. Birincisi, ikincisi və institutlar elbətik ki, deşməlidir. Aşaqdan çox cidiz dəsirlər olmalıdır. Ordudada müklək demokratik bir deşiliklər olmalıdır. Güç strukturlarında nəzarət, güçlü, içtimayı nəzarət olmalıdır. Məxs onda başqa ölkələrdə münaqişələr olan ölkələrə müzbət dəsir eləyə bilər. Amma biz bilirik ki, bu 3-4-5 sinariyasının ancav biridir. Yəni, olabilər ki, başqa sinariyadalar məsəlçün. Putinizm qalabilər, Putin olmasa da belə başqa kimcə, amma Putinizm davam eləyə bilər. Yəni, daha sağçı güvələrə hükmət keçə bilər. Yəni, tam xaust yaranabilər. Yəni, mincustinariya olabilər. Və elbət ki, Azərbaycan qustinariyalara xazır olmalıdır. Yəni, Afcum alıhansıdan sinarı daha çox real görülür. Məsələn, izləyicinin də burada bir sualı var, əgər etiraz etməsəsi onda soruşum. Əkibər bəyi dirki rüfəd məllim, qumsadı deyirsiz. Amma deyən, yoxduruz, yoxduruz, yoxduruz, yoxduruz, ərası dəyişməyən. Yəni, lakin mariyaniyyət ölkiyə çevirləcək. Həralda sual verib. Mən istəyərdim ki, senələ bilərə bir qısa da olsa aydınıq getirək və izləyicinin sualı dəgər aydınısa onu da bir cevablandır. Mən deyərdim ki, əvvələ indi çoxlu, çoxlu məqalələri yazılır bu barədə. Yəni, müxtəlif institutlar, qərbdə çoxlu bir sınarialar, yaradılar, yazılar nə olabilər, təhliləlilər, Washington Post, New York Times orda müxtəlif həbmətə Rusyalı ekspertlər yazıllar belə sınari. Chatham House misal üçün. Chatham House İngiltərə də misal üçün bir məqalə çəp elədi, danqın alın. Orda o deyir ki, ciddi dəyişiliklər olmayıcək. Hətta belə Putin git sədə, institutlar belə çox, necidəyim, qüçlü söz düz deyil burada. Amma institutlar davam eləyicəklər, bu Putinizmin institutları. Hələ uzun var. Putin olmasa da belə. Yəni, bu bir yanaşmadır. Başqa yanaşma var ki, Rusya'nın regionlər ayrılacaqlar. Orda onlar görsələr ki, mərkət səifdir və onlar artıq hazırdırlar. Onlar çıxıcı ilə Rusya Fidiratsasın təhki bindən. Yəni, orda müstəqillik hansısı hərəkətlər olacaq. En zəif nöqdə Rusya da məxs bu regionlarla mərkəz arasında olan əla qədi. Və məxs bu qırılacaq. Üçüncü var belə müsbəh bir scenario ki, haricdə olan bütün demokratik qüvvələr birləşib orda nəzarət eləcəyilər proseslərə və s. və məhər. Yədə ki, priorjının yoldaşları, generallar hakimiyyətə gələcəyilər. Yəni, burda mühtəlisəyilər. QQCP. QQCP-ini biz qatırlayırız. QQCP. Ama bu dəfə QQCP siz gördüğünüz kimi baş tutmadı. Yəni, burda iki çox ciddi bağlıx var. Ən əsas bağlıx, bu Ukrayna də gedən muharibə və Rusiyada rejimin gələcəyi. Yəni, 90 faiz bu ekspertlərin reyi umum idi ki, Putin rejiminin gələcəyi məhs bu muharibədən asılı olacaq. Yəni, Ər Putin muharibəni xısa, Udussa, onda onun rejimin çox qısa həyatı olacaq. Ona görə Ukrayna çox ciddi yanaşır bu məsələyə. Yəni, bu tək bizim məsələsi deyil. Umumiyyətlə, bu Putin rejiminin davamının məsələsi deyil. Çünki Putinin rejimi umumiyyətlə, Avropaya təhlükə göstərəcəyik. Yəni, təhlükədir və biz Udussaq artıq Putin nə polşə nə litvaya hansısa hədə qorqu eləyə bilməz. Yəni, belə. Bir izləyicimizin sualını da qısa cevablandırıq. Yəni, sizin aşı olamanızdan o bariyətlardan birindən dedik ki, eləyəlik hanımsın ki, ən birinci qılcım Rusya nın hansı bölgəsində başlayacaq? Çeçinlər yoxsa tatarlar? Buyurun, eləyəlik hanımsın. Səsiniz kəsildi bir anoga, buyurun. Aha, çox yaxşı sualdı. Çünki doğrudan da çeçinlər və tatarlar ən ciddi gələcək zəif nöktələrdir. Demək çətin de olabilər ki, eyni vaxta bir neçə yerdə bu üsyanlar başlıq tutsun. Yəni, tək bir ülkədə, tək bir regionda yox mumiyətlə bir neçə, nələ bir birinin dalınca olabilər ki? Nə vaxta başlıq da bu üsyanlar sizcə? Nə vaxta qədər? Nə vaxta başlayabilir. Bu hamsı şeydən aslıdır da Ukrayna müharibənin gedişindən aslıdır. Çünki Ukrayna nə məndə deyin kimi müharibənin gedişi elbət ki, Bilavasi tə Putin rejiminin gücünə təsirəlir. Yəni, Putin rejimi Ukrayna'daki savaşın sonuna hesablanır. Yəni, Ukrayna'daki savaşda Putin ne zaman məqlub olacaqsa rejim də çökecək. Bu qədər rahat deyə bilərik biz bunu. Yəni, biz deyə bilər ki, amma olabilər ki, olmasın ki, başqa mövqələrdə var qubarədə. Bəz iləri, məsəl üçün, bu pregojundan məsələsində, çox usul deyir ki, Putinın nüfuzu aşağı düşük, zəifliyip. Amma elələri var ki, deyirlər ki, Amerika də mənə eşitim, deyirlər ki, aksinə, o üçün çox təmkinli bir lidir. Və o uzun, o oyunda qalip gəlir, uzun. Mara, uzun. Siz nə də düşünürsünüz, dedəxamın? Mən, əvvəlcə də, necə, dedim, mən dedim ki, bu, əlbət ki, insizubların zəifliyini göstərir. Sədhidə, bu nəftə, ən bir, xansısı bir imiç yaradır ki, çoxlub pool siz yaşayabilirsiniz. Bu imitacəsinin imkan verir imitacəsinin. Amma, içeridə dəvlət insizutlar onlar çürüyür. Və məxs belə bu muharibə təst kimi olub. Bütün bu zəifliyini, sətiyə gətirib çıxardır. Yəni, göstərək ki, baxın siz, Putin elə bir, güclü bir lidirəyi deyə, her şey bilmiş. Muharibəni də, uda bilmiş. İçində də bu, bu, bu hardan çıxı bir pregozun, kimdir o pregozun, onun aşpazıydı da. Aşpaz, gəlib o nəliyini çıxır. Yəni, onu ifşa eləyir, təsəhür eləsi, burada çox maraqlı şeylər. Putin deyib ki, əvvəl deyirdi ki, bu, bizə dəxili yoxdur pregozunun. Belki bu, tam fərdi bir şəhsi bir ortudur. Amma təzə deyib ki, yox, səndəmi 90 milyar, 90 milyarda yaxın pul veriblər onlara məxs dəvlət böcəsindən. Yəni, bu, əlbət ki, dəvlət institüların zəifliyini göstərir. Çox təsiflər olsun. Yəni, bucur dəvlət, davam deyilə bilməz və davam etməldir. Bu, artıq dəvlət olmur. Buna bizim qardaş dürkəyədə çətələ deyirlər. Yəni, bir qullur qəstəsi. Çox təşəkkür edirəm də iləxalım size. Yəni, eqər onda deyəcəyiniz varsa, sizi eşidəy və samlı qəyimi sona çatdırıq. Yox sağ olun ki, bu mürekət bir məqamda biz danıştık. Sədəcə məncə bu bizim üçün də maraqlı bir, biz nəticə çardabilirik. Yəni, neftlə, zəngin ölkədə gələyi neft pularına o bədərdə etibar etimad eləməməlisən. Yəni, bilməlisən ki, məhz instituqların, demokratiyanın inkişafına mütlək ciddi bir diqət yönəlmək lazımdır ki, normal bir gücdü dövlət kuruq olsun. Bəl, bu məncədə bir başa ızərbaycana bize doğru yönəmiş mesajdır. Sol təşəkür edəm, Leyla Khanım, deyəlizləyicilər programımızın qonadın. Palitolog Leyla Khanım, Aliyyavedi Leyla Khanıma və izləyicilərə təşəkür edirək. Bu inki çanlı yayımızı burada sona çatdırıq. Sa olun Leyla Khanım, sağ olun deyəlizləyicilər, çanlı yayımızı burada sona çatdırdırıq. Bəl ətəmzəyət.