 Kankret olaraq qafqaz müslümanlara idarəsin, gördüğü heç bir iş yoxdu, gördüğü iş tamamı ilə bu günlərəm həqiqətən molla anlayışı ilə İranın təqdim elədir, din anlayışını kətirbizə təqdim eləməkdən ibarətdir. Dəyəliz, ləzlər, xoş gördük, hər birinizdir. Kanın 10 nəfində Şamoyemindir. Bu günki qunamisi tənilmiş ilə hətisi Eşad Mirdir. Eşad bəyi, xoş gördük sizi. Təşəkönəm, çox son Şamoyem. Mən təşəkəyədim. Eşad bəyi, ilə siz ki, bir müddət öncə İranın ali dinliliyi dəvi Seyyid əliq hamliyyinin Azərbaycəndəki nümayəndəsi Ozaq Nicətin ofisi bağlandı və Oğuz ökəsində qaytdır. Bundan sona isə, artıq bu günlərdə dindarların saklanılması, onların həp solunması barədə medyədə məlmatla yaylıdır. Yəni, siz ki, bu yöndə fəaliyyəti dətəkəyə aparıv, dətəkən bu fəaliyyətin nici dəyələndir siz? Həp solunan və yaxud saklanılan adamlar ökəmiz üçün tərkəl dindərim. Təşəkələm, belə bir fırsat verdiyizə görəm, mən sadəcə bir məsələni qeydələm əsirəm ki, üniyyətlə bir öncün övbədə rəsmı olaraq İranın dini liderinin Azərbaycanda ki, nümayəndəliyinin bağlanmasına dair həs bir məlumatı yoxdur. Bu sadəcə olaraq, müəyyəm məsələinə bağlı olaraq və yaxud da pandemiyyələn əlaqəli olaraq, təbii ki, hər birimiz başa düşürüyün nəyə görə, faktik olaraq, həmin o nümayəndəliyin seniyyə olaraq adlandırılan ibadət yerini müvəqqət olaraq bağlanmasına sövpək edir. Çünki bu günlərim özümüzlə bilir ki, dini liderin bir nəfər deyil, başqa bir şəxslə təmsil eləyə bilər. Burada da elə bir problemli bir məsələ deyil və bu günlərimdə həmin o insanların harasa çəkirməsi və yaxudə cətməsi bu bir qəhramallıq deyil. Faktiq olaraq bu məsələ ilə bağlı hansı düzcün adlımları atabilecəyimizi nəzər almalıyaq. Bu məsələn birinci tərəfək. İçinci tərəfi isə dövlət təlkiçəsli qidmətinin sakladığı müəyyin şəxslələrdən bağlanan deyə bilərəm ki, bəli dövlət təlkiçəsli qidməti bundan bağlı işlər aparır, aparmalıdır. Çünki qurumun məqsədi, fəaliyyəti bundan ibadət de, əsasə. Amma bu cünlərin bəzi insanların həb sədilərək, qəhraman obrazında təqdim edilməsinin tərəfdəri deyiləm. Yaxud da həqiqətən o insanların ünumiyyətlə dövlətə qəyanət anlaşı varsa, bu heç bir zaman bağışlanmaz, bağışlanan bir tərəfi yoxdur. Yəni, bu cünlər məcələt dövlətimizə qəyanət varsa, bunu nə olur olsun, heç bir zaman, heç bir şəkədə heç vaxt, heçim haqqazandırabilməs, bərayət verə bilməz bu məsələdə. Amma faktik olaraq mən bu cünlərim həqiqətən istəyərim ki, bu məsələr şaqvaq çetirilsin. Yəni, ortalığa da qeyd edilsin ki, burada ki, dövlətə qarşı olan qəyanət nədən ibarətdir. Yəni, ki, həzırda istintak işlər yaparlar, yəni, ki, məhcimə məsələsindən bu məsələr cünləmət çıxacaq. Amma bu məsələr sadəcə bir tərəfli deyir. Yəni, mən həmə şədəyərim ki, bu məsələləris bu cünlərim deyək ki, birini həbsələməyəndən deyicələri kənarda davam eləmi yəcələrmişlərini davam eləhtirə bilərlər. Ondan görə də biz düzcün dini marifləndirməyi şəparmalıyaq. İnsanlarımıza həqiqətən verə bilmədiyimiz nədə ki, bu insanlar Azarbaycan dövlətində deyir öz dini rəhbərini, öz dininən bağlı məsələrini ölkədən kənarda, İranda, Irakda, Sevdiyərabistanda və s. başqa yerlərdə axtarır. Məsələ nədir? Yəni, bunu düşünməliyik ki, biz öz cənslərimizi, öz vətandaşlarımızı, çənardan cələn həmin o zəhərli dini təmaüllərdən hansı formada qorayaq. Bunun üçün hansı adımlara taq. Bu günlərim deyik ki, İran məsələsi qabarıq şəkildə biruze verdiğindən görə bu adımlara atılırsa, bu canlış bir adımdır. Amma xəyir, sabaxların bu məsələr həll olanından sonra biz də sağçıdləşib, yenədə sabaxlarım hər hansı bir məsələdə, məsələ cünnəməcələrindən sonra söz deyicə isə bu doğru yanaşma deyir. Ona görə də mən həm isə tərəqdə arayam ki, bu məsələlərdən bağlı, konkret olaraq adımlara atılmalıdır. Bu məsələlərdən bağlı olaraq dövlət, deyinin qurumlarda 300-ə dövlət kam təsə, və yaxud onun əzdində fəaliyyət göstərən azarbaycan ilay, yatınistu və yaxud da təblik fondu və s. bircə iş yaparılmalıdır. Marifləndirilmək işini düzcün qurum alıdır. Amma təsqlar olsun ki, bunun şahid olabilmir. Sadece yeni deyil. Məsələn, xatırırsanırsa Qafqaz Müsalmanları Idarislə bir sektor müdürüdə, illər öncə dövlətə qəyanətdə iftiyam edirlərə həbs edilmişdir. Həmin şəxs bilirsiniz ki, eyni zamanda aynistə və ilişkə yaparırdı, bundan başqa deyik ki, həmin insan jurnalda aynisin nəşr elədiyi jurnalda nəşr olaraq da öz fəaliyyətini davam elətirirdi. Yəni, ona görə deyirəm ki, bu çür məsələlərdə dikkatli olmaq lazımdır. Yəni, bu insanların necələ buğa attıqları o təhlil edilməldi. Analizi düzgün qurulmalıdır. Və bunun üzərində ciddi mənada, yəni, bir psixologlar və yaxud da ilayiyyatlar, mənyen iş yapararaq bunun əsasını orta əsqarmak lazımdır. Ona biləndən sonra, bələ, düzgün sistemli bir şəkildə, tədiriz, təblir, marifləndirmə işini qulmaq mümkündür. Yəni, şöbbək, bilirsiniz ki, bu günlərdə tanınmış lahətci Hazil Qayibrahmoglu da bitikə təhəfindən saklanıldı və sonradan səvbəst bırakıldı. Olu, sizcə saklanması üçün bir şüphəli məqamlar var mı? Yəni, faktik olaraq bunu mən cevap verməyim mümkün deyil. Çünki məsələ ilə bağlı onu saklayan qurum atıqlama verməlidir. Amma onlardan da yəniyə qədər belə bir atıqama gəlmədiyi nə görə tutarlı bir şey deməyimiz mümkün deyil. Faktik olaraq sadəcə həmin şəxsin İran'da təhsil aldıqını, sonra məsələn İranın dini liderini, həmişə dini rəhbər olaraq təqdim elədiyini müsaibələrinə, çıxışlarından görmüş. Yəni, başqa bir formada bundan bağlı bir problem var mı, və yaxud da dövlətəyə qarşıya hər hansısı bir adamları atılıqma, və yaxud da həmin şəxslərdən hər hansısı bir şəkildə elə qəsa oluqma, ocaq nəyəcətlə hər hansısı bir əməkdəşdəqın mümkündürmü, bu kimi məsələrə yenə dəyirəm. Onu saklayan daha sonra sərbəs bırakan qurum atıqlama verməlidir. Bir sayc olaraq kənardan bunlara görürük, okuyuruk, mütəliyəliyirik və öz fikirərimizi paylaşırıq və s.a.l. Mətbaqda dəz olunan məlmata görə 1997-ci idən arabacəndə fəaliyyət göstərən İran Mədəniyyət Mərkəzi və Khomeini İmdat Komitəsi mədəniyyət ocaqlarına təhsil məhsələrinə, qaskın və kösçümlərə, en zamanda aylə bulmaq istəyən imkansız kənclərə, tibi yardıma əhtiyas olanlara kömək etdiyi deyildi. Ancaq məlmata görə bunların hamsına yox, səsilmiş məyə şəxslərə həmin bu mədəniyyət mərkəzi İmdat Komitəsi tərpindən yardımlar olunup və bu da xüsusi mağğlar əsasında səsilik bu insanlar. Sizcə bu məlmatın bir əsası var mı? Təbii ki, bu məlmatın əsası mükləqdir. Nəə görətisən ki, faktikolarım o insanlar yardım ediyərsən birinci növbədə özünçüq olaraq qəbul elə deyiləri və yaxud da o zürə təqdim edilən insanlara yardımları ediləri. Nəə görətisən ki, onlar çıkayaşırlar ki, əgər həqiqətən müəyyən bir xums, zəkət kulları yığılırsa, həmin o və sayıqlər yardım adı ilə onlara sabahlarım qarşı gələcək insanlara deyir. Tam əksinə onların ideologiyasına, onların dini, dünya görüşünü, başqalarına çatıracaq, təbdiq eləyəcək, onların sayına artıracaq, onlara sabahlarım eyni şəkildə qums verə biləcək, insanların yetiştirilməsində ayrılır və bundan bağlı işlər görürlər. Sadece bu məsələlər də deyilməsizə başqa bir tərəfində deyim. İranda okuyub gəlmiş bəzi insanlar var. Faktik olaraq görürsünüz ki, heç bir işin işlən tutma yüqdular, heç bir yerdə çalışmalar, heç yerdən deyə ki, faktik olaraq rəsm-i şəkələ bir maliyyə almalar. Məsələ, bu insanlara da onlar təblikata apardıqlarına görə oradan müəyyən bir və sayıq ayrılır. Yəni, bu cizdi bir məsələ deyir, bunu hamsə bilir. Hətta onların həyat yoldaşları da bu məsələyə qadınlar arasında iş apardıqlarına görə onlara da bu məsələlər şamil edilir. Ona görə də bu məsələr bir mənalıdır. Bu sadəcə həmin o imdat təşkilatına və yaxud da onlara ayda olan bir məsələ deyir. Ümumiyyətlə, dünyada məsələn, fikir verirsək görər ki, böyük bir müxtəlif misiyanirli fəaliyyəti ilə məşğul olan qurumların her biri bunu həyatə çetirirlər. Yəni, iki cürə bunu həyatə çetirirlər. Həm özündən olanlara bunu istiyirlər ki, onları sıkıntıda, sətin vəziyyətdə qalmasın, onların bu dərtlərinə dərman olsunlar. Diyicər tərəfdən də başqalarının öz tərəflərinə çeçilməsi məqsədiynə həmin və səlklərdən istifadə edirlər. Məlumatda, bu da qeydə olunuşu. Məhbaqda gidən məlumatda İranak Hidmət müqabilində Hüseyiniyyə mərkəzində 250 nəfərə 100.000 mağat haralarında yardımlar olunup, eyni zamanda Ocaq Nezatın göstərəşi ilə İranurluların asıq təbliq etməkçin 381 nəfərə həvay 150 mağat civarında pul verilib. Sizəm də sözlərinizdən görünür ki, bu deyiləndə həqiqətdir. Yəni, bu təcə bir məsələ deyil. Daha öncələri də bununla bağlıq, xüsusi olaraq mətbaata da bir ara çıxmışdır. Həmoq qamitə faktik olaraq məyəm formalarda, bəzi jurnalistər üçün də bu vəsait ayırmışlar. Bəzi saytlar üçün də məyəm vəsait ayırdılar. Çünki onların tilbunalara yetiyası var idi. Onların məyəm bir məsələrə insanlara çatdırması üçün mərkəzlərlə fəaliyyət göstərdiklərdən bilirdi. Hətta məsələ, başqa bir tərəfi nə deyim? Məsələ, bilirsiniz ki, Çin xalqı respublikasyonu özür, dünyanın müxtəlif ölkələrin də müxtəlif mərkəzlərdə məsələ, məsələn, kanfüs-şüz mərkəzləri, aksıllar, fəaliyyət göstərdər və onlara dövlət öz və saytaya hesabına maliyyələşdirir. Bununla yanaşın, məsələn, Iranın burdaki mədəniyyət mərkəzdə bizim bəzi mərkəzlərdə Iranla bağlı belə bir mərkəzlərin vurulduğunun şəxsan özüm şahidə olmuşam, rəsm-i şəkildə və fəaliyyət göstərdiklərdir. Və ona görə də öz onlara zidd olan məsələrdə diplomatik bir üslubda onları oradan uzaklaşdıraraq özlərinin bildiqləri insanlara yerləşdirib öz təbliqatlarını davam elətdiribdirilər. Mərkələdə, bu halda bu təbliqatı apamağı İran'a nəyə imkan verirlək ki, ökəmizdə bucə azərbaycan nəliyyənə təbliqat ilə artsınlar, qusunlar? Bilirsiniz necədir? Bu məsələrinə bağlı faktik olaraq onu həmin o dövlət qurumlarına, həmin o məmurlara ünvalamaq lazımdır bu sualı. İçinci tərəftən də bir şey nəzar almaq lazımdır ki, həqi qətən həmin o məmurların özləri bunda xəbərləri var mı? Və yaqudən nə qədər bu məsələdən xəbərdardırlar. Yaqud da ki, onlar bu məsələrin her hansısa bir, birəkçi, məsələn, Hüseyiniyyə məsələri, birəkçi fəaliyyət göstərəndə oranın dini mərkəzin və yaqud da belə deyim daha doğrusu, səfirlinin əməktaşlarının ibadət etməsi üçün nəzərdə tutululu qeydi onlubdur. Yəni, salca o deyil əvvələrdə eyni məsələinə bağlı, məsələn, birəkçi, Türkiyə səfirlinin şəyqli məsələri də o çimi təqdim onlurdur ki, həmin orda çək insanlarda, məsələn, Türkiyədə, Azərbaycana gəlir, fəaliyyət göstərən insanları ibadətlərinə eləmək üçün həmin yerlərə müracət eləyirdilər, həmin yerlərdə öz ibadətlərinə yerlə yetirirdilər. Bu çürə təqdim onlurdur. Məsələn, həmin o İranın mərkəzinləri, səbaxlarım Azərbaycana gəldik zəman onlar da deyə bilərdilər ki, biz onları necə qovaliyaq mı və sayır? Yaxda mərkəzlərdə fəaliyyət göstərdirləri zaman, həmin o mərkəzdə onların özlərinin, məsəl, rəhsimi olaraq müracət elirlər, rəhsimi olaraq bu işi görürlər, onun üçün ədə səbaxlarım bunlara qarşı hər hansısa bir şəkədə yetirəmək ne deyə bilmir. Amma faktiq olaraq bilinsək ki, bəli onlar özlərin hansı işlərdən məşquudurlar, faktiq olaraq burada özlərinə xeyir verə biləcək, onların təbliqatı ilə məşquuduracaq, sabaxt da onlara hər hansısa bir formada acentura şəbəkəsə qura biləcək, məsələrinə məşquudurlarsa, bəli bununla bağlıqda vaxtinə milli təlkəsinin azərliyi, indisiya tövbələt təlkəsir xidməti məşquud olur və yaxud da olmalıdır. Buna əsas almaq lazımdır. Amma onlar da fəaliyyətlərinə o qədər fərqli bir şəkildə etək etirlər ki, bilirlər ki, məsələn, azərbaycanlı olmayan hər hansısa bir vətandaşın gəlib-i ölkədə din-i təbliqatla məşqul olması rəsm olaraq qadaqandı, onu görə də bunlar, azərbaycanda yetiştirdikləri, cücərtikləri, həmin o insanların vasitesi ilə, və yaxud da İranda okuyup gələr insanların vasitesi ilə bunu həyata keçirirlər. Onlar da azərbaycan vətandaşları olduğuna görə həsim gözün üstündə qarşım var, təyən olmayıq bu cünəmdədir? Yəşos bəyi, məzbaqda digər bir müamatda qeydə olunur ki, ocaq nizata yüksək etimaddan istifadə edilip, o azərbaycan cəmiyyətində pozuluk fəaliyyətilər məşqul olub, en zamanda burada söncülər hər kəti İslam Partiyası, müşalmam birli hər kəti, cəfər qrupulun adlar çəkilir ki, bu təşkilatları üstün olub verib onlara maliyyə dəstək ediblər, azərbaycanın əlihində hər kətdər tədbirlər çarşıda görəklərdir. Bu halda, bu sözücədən təşkilatların fəaliyyətlərinin dayandılması lazımdır mı sizdir? Yəni deyərim, bilirsiniz, burada konkret olaraq əcər hələ bir iddiyalar varsa, bu iddiyalar da əcər əsaslandırılıbsa, bundan bağlıq müayyyən qurumlar fəaliyyət göstərirlər ki, onlar məsliyyət taşıyır, ondan bağlıq atıqlamama onlar veriləndirək. Amma hər hansısa bir qurumun bağlanması və yaxud da qapadılması bir sarədirmi, bu əlaşdırma. Yəni, bu ne elədiyimiz zaman hər bir məsələ öz həllerini tapacaq mı? Məsələn, mən qapadılmağa, məsələn çıtaqın qadaqın edilməsinə, və yaxud da hər hansısa bir şeyin lər və edilməsinə deyi. Mən həməşə çirəşirəm ki, alternativ olaraq başqa variantlar təqdim etməyəm mümkündür. Həmin o alternatiflər vasitəsi nə, həmin o diyicə qurumların fəaliyyətini çölcədə qoymaq əsas daha doğru deyilmi? Yəni, onların etdiləri yanlışları bu şəkildə bir uza ortaya çıxarmak ən gözəl bir variant deyim. Mən bunun tərəfdər, yəni, yoxsa... Yoxsa o təşkilatlar biz üslə alınması da mümkündür ki, onlar... Təbii ki, təşkilatlar varsa faktik olaraq həmin o təşkilatlar hansı işlərdən məşğuldular, və yaxud da bu günlərim onların fəaliyyətini nələrdən ibarətdir, gördüğü işlər nədir, bunlar şəqfaq olaraq bunu həyata keçirirlərməyi, yoxsa qafalı bunların başqa bir gündəliyi mi var? Bunu araşdırmaq lazımdır, tədqələmək lazımdır. Yoxsa bugün bunun qapadın, sabıq başqa adlan, yenə də fəaliyyət göstəriləcək. Bu tariq olunmazsa xeyt bir sakun. Mətlə, nəcə düşünürsünüz siz? İranın anti-Azərbaycan tebulqatının qarşısını bu yolla almaq istəyirə, bizim hükümet... Ancaq İran başqa metodulardan istifad edip yenidən Azərbaycan içerlərinə böyədə soqla bilərmək çoxu çəkiləriniz. Yəni, biləsin nə tərdə? Həmişə bir məsələ nəzara olmaq lazımdır. Qədim çin, nəcə yaşadığı dört minil məsələ, cünəmizə nəcə gəldə çıxdır? Və yaxud da qədim misir üç minil hakimiyyətini nəcə qorudur? Və nəcə davam eləklərdir deyə öz mörzüq loqunu? Yəni, baxıraq ki, bu manlar qasna həməşə bir mifologiya var. Bir mif var. Yəni, həmin o ideoloji, yəni düzgün şəkildə insanlara, yəni özlərinə istədiyi şəkildə təqdim edib qəbul eləklərimə var. Yəni, bu günlərimdə siz İranın bu dürə məsələrinə hər nə qədər, hər hansı bir formada qadaqın eyləsəniz də bilmək lazımdır. Çünki bu qadaqa bir sarı deyir. Nədir? Onların ideolojiyası. Onların ideolojiyası nədir? Bu günlərim din faktorudur. Din faktorun üçünki elə bir şəkildə onlar təqdim edirlər ki, faktik olaraq onlar 1979-ci ildə qurumuş İran-Islam resubrikasının əsasını təşkil edir. Çünki din motivini istifadə iləyəri bu günlərim insanları həm özü ölkələrində, həm də ölkələrindən çanardaçı insanları məhsəb adı altında özlərinə məsələn saflayabilirlər, özlərinin mənsubu iləyə bilirlər, özlərinə o şəkildə sevdirə bilirlər. Onun cürə mən deyərim ki, alternativ olaraq düşünülməli olan məsələ nədir? Yəni, bu insanlara həqiqətən özlərinə iğni məhsəbdən görən insanlara haqqı həqiqəti çaktırmaq. Bildirmək lazımdır ki, bəl bu günlərim sənin məhsəb olaraq bildiyin məsələ, İranın sənə təqdim elə deyik din anlayışı deyik. Din anlayışı qurandı, qurandı isə Allah belə buyurur, sənin isə təqdim edilənlə, saç olaraq İranın dini rəhbəri və yaxud da oradakı hər hansı bir ayatullah, ayatullah-ul üzmalar, hər hansı bir hücətul İslamların, bizə sırıdıxları dindir. Onların bu günlərim siyasi hakimiyyətinə əsas təşkil ediyəs istunlardır. Bunlar Allahın gönlədiyi din deyil. O halbuki Allahına öyrədlən bir dindir. Allahın adından uydurlan dindir. Allahın adından danışlan dindir. Allahın adından insanlara sırlan dindir. Yəni bunu düzgün təhlil eləmək lazımdır. Buna elədiyimi zaman, insanların gözün açlıqımı zaman həqiqətən o zaman onların ideolojiyasına qarşı düzgün bir alternatik təqdim eləmiş olacaq. Bizim bu insanların gözün açmaq üçün süzün təbəbimiz edisək, yüksək, sabahtlı ilahiyyatlərimiz kifayat qədər varmıdır? Xeyr, təsdilər olsan ki, yoxdur. Niyətin ki, mövzu dolanı ilahiyyatılara çıçır verin. Yəni, müklək hər hansısa bir, deyik ki, Iran'da, Saudi Arabistan'da, Türkçədə okuyup gəlmiş insanlar da, özümüzdə yetişən insanlar da indi onların vasitəsi ilahiyyatıları olurlar. Birinci növbədə buradan gözümüzü açmaq lazımdır ki, bu insanlar həqiqətən öz dövlətinə, vətənlə, millətinə, xaldına nə qədər bağladılar? Bu insanlar həqiqətən öz dövlətin üçün müt çalışırlar? Yoxsa həmin o tədrisi, gördükləri, ölkələrin, orada öyrəndikləri, gəlçilikləri yetişinlik dövbündə orada aşılaman məsələri mi bizim insanlara aşılamada çalışırlar? Orada təqdim eləməyət çalışırlar? Bunu əsas almaq lazımdır. Ona görə də birinci növbədə bundan bağlı, konkret olaraq qafqaz müsləlmanlara idarəsən görgüyü heç bir iş yoxdur. Görgüyü iş tamamı ilə bu günlərim həqiqətən molla anlayışı ilə İranın təqdim elədir, din anlayışını kətribizə təqdim eləməyətdən ibarətdir. Bu günlərim orada olan həmin o dey qadimləridə təsiflər olsun ki, yenə dəyərəm eyni məsələrinə fərqli bir formada həyatə kətirlər. Siz özünüz düşünün ki, həmin qurumunu idarəni sədri, özlün mərcə-i təqridə olaraq İranın dini liderini gördüğünü öz müsabibəsində qeyd eləyirə, atıq açar bildirir. Yəni, siz oradakı həmin o akuntlardan başqa nə gözləyəcəyisiniz? Onlar öz rəhbərlərinə qarşı öfəkli bir fikir söyləyə bilirlər mi? Bundan bağlı hər hansısa bir sosial çəbəkələrdə ya, və ya da hər hansısa bir çıxışlarda buna şahid olmasınız mı? Və ya da Saudiyarəbistandan gələnlər, onlar neyinlər? Onlar da məsələn, sələfli formasında dina adı altında bunu təqdim edirlər. Təqdim elədikləri də faktif olaraq nə deyir? Onlar da Saudiyarəbistandan rəsmi məhsəbı olan, həmbəli məhsəbini insanlara təqdim elədiklərinə onu açladıqlarını şahid oluruz. Türkiyədən gələnlər də müxtalik quruplara döndür. Onların içində də tərqətçilər var, müxtalik məhsəpçilər var. Ona görə deyirəm ki, bu məsələr düzgün analiz eləmək lazımdır. Faktif olaraq, Türkiyədən gələnlər özlərinə həmbəli məhsəbinin məhsubu bilirlər, eyni məhsələrinə gələn götürə, əfkənistanlar. Bu günlərim, Afghanistanda hakimiyyətə yiyələnən insanlar həmbəli məhsəbinin məhsubudur. Yəni, bu günlərim onlar dinlindən dönenin öldürülməsindən bağlı e-itiraz eləyirlər mi? Qeyr, niyə? Qeyr, niyə? Çünki onların məhsəplərində var. Namaz qılanın hüçmünə bağlı məhsəd eləyirlər mi? Qeyr, çünki onların məhsəmdə var. Bir zinə eləyənin daxqalaq edilməsi nəm bağlı məhsəd eləyirlər mi? Qeyr, çünki məhsəd eləyirlər mi? Və sərvə ilaxrı buları çox sayda artırabiləri. Ona görə deyirəm ki, bəli Azarbaycəq özü qurana əsaslanan bir modelin üzərində işləməli, bundan bağlı bir siyasi irade olmalı və bundan bağlı xüsusi bir həqiqətən geniş müzakirələrin nəticəsində cözəl bir nəticə eləməyə olur. Amma yox, bir sayc olaraq məhsələlərə kimlərisə ixtiyarına vermək nəm, hansısa ilaliyatçıları dövlət məhmurə eləmək nəm, həmin o məhmurların sözlərinə də sabaxlarım xoşumuza gəlsin deyə el salmaq nəm bir nəticəyə eləyə bilməyəcəyik. Bu, sadəcə uzun müddət davam eləyib cədəsi bir məhsələdi. Ona görə də deyərəm ki, bu məhsələdə həqiqətən azərbaycan modeli anlaşı, hansı formada olmalı, nəcə həyata kətirilməldi, nəcə müzakirələrə aparılmalı, kimləri şitirək eləməldi, bundan bağlı hansı işlə görülməldi. Bunlar çox geniş bir müzakirələrin çir alışverişin nəticəsində ortaya çıxabiləcək məhsələrdir. Yənişat bəri, Qafqaz-Musalmanlavi darəsinin adını səkdimdir. Onun heç bir, belə dəsək, əhər məhsiz bir qur kimi gəliriz. Faktikularlar barəyilə bağlı. Yələ, sizin kimi sosial şəbəkədə də bəlzə insanlar qeyd edirlər ki, Qafqaz-Musalmanlavi darəsi lərq olunmalı. Sizin fikirinizə sözü gedən idarənin lərq olunmasına ihtiyası var mı? Bu sözü mən təç birinci dəfə deyil. Çox uzun illərdir, beyirəm, mətvuata da yazmışam, günləmə dəcətirmişəmiz. Faktik olaraq bizdə bilirsiniz ki, müəlləngən qurumlar beləzən şəhslərdən əlakələndirdir. Həmlu qurumda bu cündərin məsələ, adına hərdən qədər Qafqaz-Musalmanlavi darəsi desəkdə nə qədər Qafqazləni əlakələdir. Azərbaycanda faktik olaraq ən böyük qeyri hükmət təşkilatıdır. Həmlu qurum dini qurumlarına işizlərdir dövlət qamitəsi təhsi edirləndə də birinci deyil artıq 30 nisəndsi olaraq qeyriyyatdan keçmişdir. Nizamlamalələrində dəfələrləndən dəyiş edirlər edildi. Amma daha sonra Həmlu qurumda dövlət qamitəsində dəyiş ediliyə olandan sonra, hidayet orucaq başacaqlarından sonra təzdən bütün o qeyriyyatdan keçmiş dinicmalarlar verildi, təşər qeyriyyat alındı. Həmin vakti qeyriyyat alınlarca adı təkilən qurum birinci olaraq qeyriyyat alındı və mərkət olaraq təqdim edilir. Yəni, bu qurumun fəaliyyəti nədən imbarətdir? Faktiq olaraq bunlar Musalmanlar üçün nəsə iş görülərmi? Məsələn, indiə qədər elədihləri bir dənə hər hansısa bir təbliqat metodu olaraq çıtapları var idi. Məsələn, hədirləri ilə bağlı yazılan çıtapların sayı, dinləm bağlı yazılan çıtapların sayından qaqqaq çoxdur. Ondan başqa bu günlərim onlar, mollalarla bağlı iş görməkdən başqa nə iş görülər? Çövdürlərim mollalarda nədir? Molla təyiniləmək. Molla təyiniləyənlələ də nəyilər? Məsələn, molla təyiniləməyə də pun olmuş, fətləm beliləmək. Onu nə diyəməm? Çünki onu ancaq öz də axillərində bilə bilə bilərlər, çünki bu bir iddiham olar. Yəni, mən bunu bir pahfostu çıxış çibin cünnəməcə etirsəm belə buna altını doldurab bilmədiyi, bilməcəyi, bu əssasız bir fikir olar. Səcə qulaktan dolma bir yanışma olar. Mənim əslindən məksəlm odur ki, yəni, bu qurum həqiqətən düzgün şəkildə dini insanlara çatırsa idi, təbqat aparsaydı. Faktüq olar ki, məsələn, mənim kütahımın qadadan edilməsi ilə bağlı dövlət kamitesi ilə dırnaqarası əməktaşlı qeyləməsiydi. Yəni, bu belə şeyləri tam ətçisine insanların gözüq arasında bir debat şəkildində, fərdi bir formada təqdim eləsəydi, daha gözür oladı. Təsələn, bu qurumun indiyək kimi bir də nə, o yığlan ihanələlərdən bağlı şəffaf olaraq bir hesabatı var, nə bu qurumun indiyə qədər açlıqları yeni yəndiyəsən, bir dənə YouTube kanala açırlar, orada da yəni mollaları sanki tanışdırırlar, bundan ibarət olur. Yəni, birisi necədi, çetmişin, arxayıq qəlibidir ilə bir bunu zorundan çətirməsiz cülümücə qədər, indi də səhcə üzərini malallamaqdan üzərini düzətməyənə sarışırsız ki, bunu saklayasınız. Yəni, mən iynə anlaram ki, müəyyən bir vaxtdan sonra bu qurumda müftələf alb nə, hansısa quruma və yaxud o dövlət komitəsi nə, və yaxud o dövlət komitəsi nə tərçibində ki, əhər hansısa bir fontnağın əlaqələndirilərək biriləşdiriləcək, yəni adının laqv eləmə qoymayacaqlar, özürə də tamam edəcək. Çünki dövlət komitəsi nə nizamlamaqsında bir az fərqlidir ki, onlar dini işlərlə məşhul olabilməzdən. Onlar küyüya dini icmalar nəm, dini qurumlar nəmi işlərlirlər, amma bunlar da nə qədər bir-birindən ayrıdır, nə qədər bir-birin içindədir, bu da ayrı bir məsələnin müzakəsidir. Bu Qabqaz Müsəlumunləyi dəvəsi dedis kən böyük qihəti idi. Birlət çıxı çoğların dövlət mücəsindən maliyyə və saytaharılmıyor. Qəyirdir. Yəni, yəni nə nə məlumlurlar. Rəsmı olara qeylədə, amma faktik olaraq məsələn, dəfələrdən olub ki, prezidentin ehtiyyat fondundan, həm o məsliqlərin bərpası təmini üçün, məsələn, bir dəfə yadımdadır $0,78 olduğu vaxtlarda idi məzəlmə. Həmin vaxtda 30 milyon manad bir ayrılmışdır, 3 milyon manad bir ayrılmışdır. Həllirlərim yenə də dövlət kampansına halı hazırda da məlum və saytlar ayrılır. O və saytlar ayrıldığı zaman ən böyük payı təbii ki, bu qurma gedir. Bu şəkildədir. Yəni, onlara rəsmı olaraq dövlətdə, protokolda his bir yeri yoxdur. Bu nəzələ ha gedir, nəzəl qutlarına yıqlan, kullar ondan bağlı dediniz hesabıqdır. Hət bir hesabıqları da yoxdur üçün ki, bu günlərin biricilər nazırrıyı da, o iani olduğunu öncələ, bu məsələyə müdaxil eləyə bilmirlər. Sizin fikirini çox böyük yanına yıqla bilər? Yəni, mən öz kiçimi qoyun bir kanara, faktik olaraq məsələn bir rədəm deyəcəm. Sədəcə o vaxtı dini qurumlarla üçün dürə dövlətdə qamitəsən ilk sədriya profesyonrafı qəliyib özü bir atıqlama vermişdi. Televiziyada vermişdi bu atıqlamana. Həmin o atıqlamadan sonra da həmin dövrdə jurnalist olan, aynesini jurnalistik, gəndirə qəbaşı evada mikrofonu ənləcə ödürük, BBHbət məsəlinin ətrafında nəzəl atanlardan bir misaiber repartaj almışdı. Aydın olurdu ki, həqi qətən faktik olaraq tehcə BBHbət məsəlinə rafi qəliyevin dediyinə görə deyirəm. 10 illər öncə olan bir cümlədə bu ifadədir. Bərkədə internetləyə ya da hər hansısa bir kanalın arxıvin də qalır bu. Gədiyədir ki, saca BBHbət məsəlinə və onun ətrafında insanların atıqların nəzirlər aylıq olaraq 400.000 manaktan çoxdur. Yəni, qalan da siz özünüzdür. Həllə, diya nə qədə ilə məsəlinə? Məsələn, mür mösməq olaraq bilinən, həmin yerdən olan daha cəndzədə ki, məsələn deyik ki, imam zadi olaraq bilinən yer və digərlər nə sadalamaq olaraq. Sonra, məsələn, hətta bu şabran yolunun üzərində ki, 5 parmaq piri deyilən yer və saydılar. Bunları sadalamaq mümkündü. Riyallıqları da insanları üzər də bilir. Yəni, insanın həqi qətən cəmiyyətin gözü tərəzədir. Bunu saydılar, dilə cətirmillər və yaxudda cətirə bilmillər nə dəsik. Çox sağa yaşar, bətəcət. Təşəkkürləm, buyurun uşaqmaq.