 Hoofstuk 18 van Onder Moeders Vleugels. Dit is een opname voor LibriVox. Alle opnames van LibriVox zijn vrij van actuursrechten. Voor meer informatie of als u vrijwilliger wilt worden, ga naar LibriVox.org, voorgelezen door Anna Simon. Onder Moeders Vleugels door Louisa May Elcott. Hoofstuk 18. Donkere Dagen. Betts kreeg het roodfonk en was veel zieker dan iemand, behalve Hannah en de dokter, vermoeden. De meisjes hadden volstrekt geen verstand van zieken en meneer Lawrence mocht niet bij haar komen. Dus richtte Hannah alles naar haar zin in en dokter Banks, die een druk praktijk had, deed wel alles wat hij kon, maar moest veel op de uitmuntende verpleegster laten aankomen. Meta bleef thuis, uit vrees de besmetting bij de kinks over te brengen, deed het huishouden en had een onrustig en schuldig gevoel wanneer zij brieven schreef waarin van Betts ziekte geen melding werd gemaakt. Ze kon nog maar niet goed vinden, dat ze haar moeder moest misleiden, maar moeder had haar aanbevolend naar Hannah te luisteren en Hannah wilde er niet van horen dat alles aan mevrouw verteld zou worden en dat men haar met zulke kleinigheid zou lastig vallen. Jo wijdde zich dag en nacht aan Betts en dit was geen zware taak, want Betts was uitstutig en verdoog haar leed zonder klagen, zolang ze maar enigszins kon. Maar er kwam een tijd dat ze, bij verheffing van koorts, begon te spreken met een heese en gebroken stem en op de dekens te spelen, alsof het haar geliefde piano was, terwijl ze beproefde te zingen met een keel zo gezwollen dat ze geen geluid kon uitbrengen. Een tijd waarop ze de welbekende gezichten rondom haar niet herkenden, hem met verkeerde name aansprak en dringend om moeder riep. Toen werd Jo angstig en smeekte dat Meta toch de waarheid schrijven mocht en zelfs Hannah zei dat ze eens overdenken zou hoewel er geen gevaar was. Een brief uit Washington vermeerde nog de algemene ongerustheid, want meneer March was weer ingestort en kon nog in geen weken vervoerd worden. Hoe sombar schelen nu de dagen, hoe stil en treurig het huis, en hoe gedrukt werden de zusjes onder het werken en wachten, terwijl de angst voor Betts toestand hen geen ogenblik los liet. Toen voelde Meta, als in de eenzaamheid de tranen op haar werk troppelden, hoe rijk ze geweest was in dingen die met geen geld te betalen zijn, in liefde, bescherming, vrede en gezondheid, de grootste schatten van het leven. Toen leerde Jo in die donkere kamer met dat geduldig leidende gezichtje altijd voor ogen en dat zwakke stemmetje in haar oren. De schoonheid en beminnelijkheid van Betts karakter past hen vol op begrijpen en gevoelens welke een grote en dierbare plaats ze in aller harte besloeg, door haar onzelfsugtig pogen steeds voor anderen te leven en de omgeving thuis aangenaam te maken. En Amy snakte in haar ballingschap naar huis, om toch maar iets voor Betts te kunnen doen, overtuigd dat geen enkele dienst haar nu moeilijk of vervelend zou toeschijnen, en zich met schaamte en berouw herinnerende hoeveel verzuimd werk die gewillige handjes voor haar afgemaakt hadden. Lori zwierf als een rusteloze geest door het huis en de oude Heer Lawrence sloot de grote piano, daar hij niet kon verdragen te worden herinnerd aan het kleine buurmeisje dat zijn schemeruurtjes zo aangenaam voor hem placht te maken. Iedereen miste Betts. De melkboer, de wakker, de kruidenier, de slagig, allen voegen naar haar. De arme mevrouw Hummel kwam vergeving vragen voor haar onbedachtzaamheid en tegelijkertijd om een doodlijke voor haar mina verzoeken. De buren zonden allerlei versnaperingen en goede wensen, en zelfs zij, die haar het best kenden, stonden verwonderd over het groot aantal vrienden dat hun besroomde kleine Betts zich verworven had. En ondertussen lag ze de Betts met de oude Johanne naast haar, want zelfs in haar eilen vergat ze haar ongelukkig protegeetje niet. Ze verlangden naar haar katjes, maar wilden niet dat mensen bij haar zou brengen uit vrees dat ze ziek zouden worden. En in haar kalme ogenblikken was ze vol bezorgdheid voor Joh. Ze zond allerlei aardige boodschapjes aan Amy en toeg de zussers op haar moeder te laten weten dat ze gauw schrijven zou. Dik was voeg ze om potlood en papier en probeerde een woord te schrijven. Vader mocht niet denken, dat zijn vergat. Maar Weldra kwamen er niet meer zulke heldere tussenpozen en lag ze urenlang te woelen onder het uiten van ontsamenhangende woorden, of veel zin in zware slaap, die haar geen verkwikking bracht. Dr. Banks kwam twee mal op een dag. Hannah waakte snachts. Meta had altijd in haar schrijflesenaar een telegram klaar liggen dat elk ogenblik verzonden zou kunnen worden. En Joh week niet van Betts kamer. De eerste december was een echte winterdag. Een guren wind loeide om het huis. De sneeuw viel met grote vlocken en het jaar is geen zicht tot de dood voor te bereiden. Toen Dr. Banks die morgen kwam, beschouwde hij Betts aandachtig, hield haar gloeiend handje een ogenblik in de zijnen, legde toen zachtjes neer en zij fluisterend tot Hannah. Als mevrouw March haar man verlaten kan, moet er om haar geschreven worden. Hannah knik te zonderspreken, want haar lippen beefden. Meta viel in een stoel neer. Alle kracht scheen haar bij het horen van die woorden te ontsinken. En Joh, die een ogenblik met een bleek gezicht roerloos had gestaan, vloog naar beneden, greepen telegram, sloeg haar mantel om en holde naar buiten in de storm. In een omgeziem terug was ze nog bezig, onhoorbaar haar mantel af te doen, toen Lori binnenkwam met een brief die de heugelijke tijding bevatte, dat meneer March er vooruit ging. Joh las hem met een dankbaar hart, maar dit verminderde geen sinds haar angst en droevheid, en haar gezicht stond zo trurig, dat Lori ogenblikkelijk vroeg, «Wat is er, Joh? Is Betts erger?» «Ik heb een moeder getillegrafeerd,» zei Joh, «en begon met een wanhopige baar haar overschoenen uit te trekken. «Mooi zo, Joh. Heb je dat op je eigen verantwoording gedaan?» Vroeg Lori, terwijl haar haar zagjes, ziende hoe haar handen beeften, op de bank in de gang neerdrukte, en haar de weer spannige schoenen uitdrok. «Nee,» de dokter zei dat het moest. «Oh, Joh, zo erg is het toch niet?» riep Lori verschikt. «Ja, dat is het wel. Ze kent ons niet, en spreekt zelfs niet meer over de groene duifjes, zoals ze de wingerbladen op behang noemde. Ze lijkt niets meer op mijn eigen Betts, en er is niemand om het ons te helpen dragen. Moeder en vader bij de weg, en God schijnt ook zover af, dat ik hem niet vinden kan.» De tranen stroomde de arme Joh langs de wangen, terwijl ze haar hand hopeloos uitstrekte, al door zijn het donker rondtasten. Maar Lori greep die in de zijnen, en fluisterde zo goed hij kon met een brok in zijn keel. «Ik ben hier. Stuur maar op mij, Joh, beste Joh.» Ze kon niets spreken, maar hield hem vast, en de warme druk van die vriendenhand vertrooste haar bedroefd hart. Lori zou erg graag iets hartelijks in op beurens gezicht hebben, maar hij kon geen woorden vinden. Hij bleef dus maar zwijgend haar gebogen hoofd strelen, zoals haar moeder wel eens had zien doen.» En dit was nog beter dan woorden, want Joh voelde de onuitgesproken sympathie, en onderfond in zijn zwijgen de zoete troost die liefde in droefheid geeft. Na een poosje droogten ze de tranen af, die haar hadden verlicht, en met een dankbaar gezicht naar hem opzien de zijzen. «Dank je, Teddy, ik ben nu al wat beter. Ik heb al niet meer zo'n verlaten gevoel, en ik zal trachten het te dragen als het komt. Blijf maar hopen, dat zal je het best helpen, Joh. Je moeder komt nu gauw, en dan zal alles wel goed gaan. Ik ben zo blij dat vader tenminste wat beter is. Het zal haar nu niet zoveel kosten hem achter te laten. Oh, oh, het lijkt net of alle ellende op eens gekomen is, en ik het zwaarste deel op mijn schouders heb gekregen, zucht Joh, terwijl ze haar natte zakdoek over haar knieën uitspreiden om te drogen. Laat meta het dan maar op jou aankomen, voeg Lorin frontwaardigd. Oh nee, dat zou ze nooit doen, maar zij heeft onze Bets niet zo lief als ik, en zij zal haar niet zo vreselijk missen. Bets is mijn geweten, en ik kan niet buiten haar. Ho, ik kan niet, ik kan niet!» Joh's gezicht verdween weer achter de natte zakdoek, en ze schrijden wanhopig, want tot nu toe hadden zich altijd goed gehouden en geen traan gestort. Lorin streek met de hand over de ogen, waar hij kon niet spreken eer hij het krampachtig gevoel in zijn keel aan het beven van zijn lippenbedwongen had. Eindelijk, toen Joh snikken wat bedaard, zei hij op hoopvolle toon. Ik denk niet dat Bets sterf is al, ze is zo goed, en we houden allemaal zo ontzettend veel van haar. Ik geloof nooit dat God haar nu al van ons zal wegnemen. De beste en liefste mensen sterven juist altijd, snikte Joh, maar ze hield op met schrijen, de woorden van haar vriend gaan van haar tochtmoed, in spijt van haar eigen twijfel en vrees. Arme meid, je bent helemaal van streek, het gebeurt niet licht dat je je zo aan de grond voelt. Wacht maar eens, ik zal je in een omgezientje wat opkwikken. Lorin vloog met twee treden de gelijkte trap op, en Joh legde haar vermoeid hoofd neer op Bets bruine hoetje, dat niemand nog had weggenomen van de tafel, waar ze het zelf de laatste keer had neergelegd. Het was of het toverkracht bevatten, want de geduldige gemoetstemming van de zachtaardige eigenares is geen in Joh over te gaan. En toen Lorin naar beneden kwam met een glas wijn, nam ze het met een glimlach aan, en zei moedig, ik drink op de beterschap van onze Bets. Je bent een goed dokter, Teddy, en een puik vriend. Hoe zal ik het je ooit kunnen vergelden? Vroegde ze erbij, toen de wijn haar lichaam verkwikte, even als de vriendelijke woorden haar ziel nieuw leven hadden geschonken. Wacht maar, de ene van de tijd zal ik mijn rekening wel inzenden, en vanavond zal ik je iets geven, want alle feestels van je hart meer zal verwarmen dan Ankers wijn, beloofde Lorin, terwijl hij haar aankijk met een gezicht dat straalde van blijdschap over iets geheimzinnig is. Wat dan, Ripio, voor een ogenblik in haar verbazing, haar verdrietvergetende. Ik heb gisteren aan je moeder getillegrafeerd, en Broek antwoordde dat zij dadelijk komen zou. Vanavond kan ze al hier zijn, en dan zal alles wel goed gaan. Ben je niet blij dat ik het maar gedaan heb? Lorin sprak haastig en met een kleur van opgewondenheid, want hij had zijn plannetje geheimgehouden uit vrees dat de meisjes het niet zouden goedkeuren, of dat het nadelen voor Bets kon zijn. Jo werd doodsbleek, vloog van de bank op en bracht Lorin tot het topend van verbazing door plotseling haar armen om zijn hals te slaan en met een blije kreeg uit te roepen, Oh, Lori, oh, moeder, wat ben ik blij? Ze begon niet weer te schrijn, maar lachte zenuwachtig en beefde, en klemde zich aan haar vriend vast, helemaal in de ward op dit plotseling een nieuws. Hoe verbaasd Lori ook was, handelde hij toch met grote tegenwoordigheid van geest. Hij klopte haar op de rug, en toen hij zacht dat ze wat bij kwam, liet hij er een paar besroomende kussen opvolgen, die Jo opeens weer tot zichzelf brachten. Zich aan de trap leuning vasthoudend, duwde ze hem zachtjes weg, en zei buiten adem, Oh, doe dat niet, het was Mal van me, maar je bent zo'n beste jongen, dat je het in spijt van Hannah toch gedaan hebt, dat ik niet later kon om je hals te vliegen. Vertel me nu alles van, en geef me alsjeblieft geen wijn meer, want daar kwam het van. Ik vond het niets erg, plaagde Lori, terwijl hij zijn dasrecht schoof. Ja, zie je, ik werd ongerust en groep papa ook. We meenden dat Hannah te veel de baas speelde, en dat je moeder het behoorde te weten. Ze zou het ons nooit vergeven als er eens iets gebeurde. Dus bracht ik er groep papa toe om te zeggen dat het hoogtijd was dat er iets gedaan werd, en zo vloog ik gisteren naar het kantoor, want de dokter deed zo ernstig en Hannah keek me aan alsof ze mijn hoofd waaraf slaan toen ik voorstelde een telegram te zenden. Nu kan ik nooit verdragen op mijn kop gezeten te worden, dus dit bestiste de zaak, en zijn dit zo gauw mogelijk. Je moeder is onderweg, dat weet ik, en de laatste trein komt vannacht om twee uur aan. Ik zal haar gaan halen. Dus je hoeft nu alleen nog je verrukking te bedingen en bedst rustig te houden tot de geëerde dame hier is. Lori, je bent een engel. Hoe zal ik je er ooit voor bedanken? Vlieg mij maar eens weer om mijn hals. Ik vond het nogal aardig, zei Lori, terwijl hij haar ondeugend aankijk, iets wat hij in geen veertien dagen gedaan had. Nee, dank je. Dat zal ik liever bij vol mag doen als je grootvader komt. Plaag me niet, maar ga onmiddellijk naar huis om te slapen, want je moet de halve nacht op zijn. Ontvang mijn zegen, Teddy. Jo was al spreken de achteruit geweken, en toen zij een redenvoering geëindigd had, verdween ze plotseling in de keuken, waar ze op de rechtbank neerviel en de verenigde katten mededeelde, dat ze gelukkig, dol, dol gelukkig was, terwijl Lori vertrok in de stremende overtuiging dat hij dit zaakje nu eens netjes overlegd had. Dat is de bemoeiachtigste jongen die ik ooit gezien heb, maar ik vergevent hem en hoop dat onze mevrouw maar dadelijk zal komen, zei Hannah, met een zucht van verlichting, toen Jo haar het goede nieuws vertelde. Meta zat in stille verrukking de brief te herlezen, terwijl Jo de ziekenkamer in orde bracht, en Hannah het een en ander ging klaarmaken voor het geval dat er soms onverwacht eens iemand komen mocht. Een adentocht van nieuw leven schenende het huis te zijn doorgedroongen, en iets beters dan zonnenschijn verhelden de stille kamers. Alles schenende pleide verandering te delen. Betts vogel begon weer te chillpen, en Jo ontdekte een half ontloken roosje aan Emies rozenstruikje op de vensterbank. Het was of het vuur buitengewoon vrolijk brandde, en elke keer wanneer de meisjes elkaar tegenkwamen, vloog er een blijde glimlach over een bleke gezichten, terwijl ze ook aan er even beet pakten en we moedig aan toevluisterden. Moeder komt, goddank, moeder komt. Ieder was blij, behalve Betts. Ze lag in een zware verdoving, onbewust van hoop en vreugde, angst en gevaar. Het was een doorvig schouwspel. Dat vroeger zo lieve gezichtje, nu zo veranderd en zonder uitdrukking. De Eens zo bezig handjes, zo slap en vermagerd. Die altijd vriendelijk glimlachende mond verstijft, en het ander zo mooi, zo vuldig opgemaakte haar, zo ruig en verwart op het kussen. De hele dag lag ze zo, behalve wanneer zij nu en dan eventel bewust zijn kwam, en om water riep, met zulke droge lippen, dat ze nauwelijks het woord konden uitspreken. De hele dag zweefde Jo en Metel maar heen, wakend, wachtend en hopend, en op god en moeder vertrouwend, en de hele dag vielde sneeuwvlocken, gierde de wind en krope de uren langzaam om. Maar eindelijk viel de avond, en telkens wanneer de klok sloeg, zagen de zusters, die nog steeds aan weerskanten van het bed zaten, ook al naar met schitterende ogen aan, want ieder uur bracht hen nader tot de hulp die komen zou. De rockter was er geweest, en had gezegd, dat hij denkelijk tegen midden nacht een verandering ten goede of ten quare in zou treden, en dat hij dan zou terugkomen. Hannah was, door uitputtingen over mand, op de kanapedi aan het voete einde van het bed stond, neergevallen en een diepe slaap gezonken. De oude heer Lawrence liep in de huiskamer op en neer, met een gevoel als of hij liever voor een vijanderlijke patterij zou komen te staan, dan voor het angstig gelaad van mevrouw March, wanneer ze thuis kwam. Lori lag op het hartkleedje en deed alsof hij sleep, maar staard in het vuur met een pijnsende blik, die zijn zwarte ogen buiten gewoon aantrekkelijk maakte. Nooit vergraten de meisjes die nacht, want geen slaap kwam in hun ogen, terwijl ze samen de wacht hielden, met dat ondraagelijke gevoel van machteloosheid dat ons in zulke uren overvalt. Wanneer Godbed spaart zal ik nooit meer ontevreden zijn, fluisterde meta ernstig. Wanneer Godbed spaart zal ik mijn best doen, hem mijn hele leven liefde hebben en te dienen, zei Jo evenvuurig. Ik wou dat ik geen hart had, het doet zo zeer, zuchte meta en poosje later. Wanneer het leven dik was zo moeilijk als nu, weet ik niet hoe we erdoor moeten komen, vroegde Jo er moedeloos bij. Daar sloeg de klok twaalf, en beide vergate alles om bedschade te slaan, want ze meenden te zien dat er een verandering kwam in haar vermagende trekken. Het huis was als uitgestorven, niets dan het geluid van de wind verbrakte dodelijke stilte. De vermoeide Hannah sleept door, en slechts de beide meisjes zagen de bleke schaduw die op het bedjes ging te vallen. Een uur ging voorbij waarin niets voor viel, behalve dat Lori zo zacht mogelijk het huis verliet om naar het station te gaan. Nog een uur, niemand kwam, en allerlei angsten over oponthoud door de storm, ongelukken onderweg, en vooral over een grote ramp te Washington, vervulde de harten der beide meisjes. Het was over tweeën toe Jo, die aan het venster stond, en er over dacht hoe treurig de aarde onder haar doodskleed van sneeuw eruit zag, een beweging bij het bed hoorde, en haastig omkijkende zag hoe meta voormoeders leuningstoel neerknielde, het gezicht in de handen verborgen. Een kil angstgevoel liep de arme Jo als een rilling over de rug. Het bed is dood, dacht ze, en meta durft het mij niet te zeggen. In een oogwenk was ze weer op haar post, en voor haar overspannen blik schen er een grote verandering te zijn voorgevallen. De koortsgloed en de pijnlijke trek waren verdwenen, en het dierbare gezichtje zag er in die onbeweeglijke kant de zo vreedzaam en rustig uit dat Jo geen behoefte aan tranen en klachten gevoelde. Ze boog zich diep over haar liefste zusje heen, kust het klamme voorhoofd met de enige tederheid, en fluisterde zacht. Vaarwel, mijn lieve bed, vaarwel. Opgeschikt door die beweging sprong Hannah overeind uit de slaap. Kijk, bij het bed gekomen, beds aandachtig aan. Betast haar haar handen, luisterde aan haar mond, maar je hebt toen haar boezelaar over het hoofd, viel op een stoel neer en riep al heen en weerwiegend op gesmoorde toon. De koorts is af, ze ligt in een natuurlijke slaap. Haar huid is vochtig en ze haalt gemakkelijk adem, gods, hij gedankt, o, grote goedheid. Voordat de meisjes de heerlijke waarheid konden geloven, kwam de dokter binnen en bevestigde haar. Hij was een invoudig man, maar zij gelaadsgeen alle toe als dat van een engel, toen hij glimlachte en met een vaderlijke blik tot hen zij. Ja, lieve kinderen, ik denk dat de kleine meiter dit keer door zou komen. Houd het huis rustig, laat haar slapen en geef haar als ze wakker wordt. Wat ze geven moesten, hoorden ze geen van beide, want ze slopen naar het donkere portaal, en daar zaten ze op de trap, met de armen om elkaar heengeslagen, de hartend te vol van blijdschap om iets te zeggen. Toen ze terugkwamen om door de oude Hannah gekust en gepakt te worden, vonden ze bets in geruste slaap in haar gewone houding, met haar rechter wang op haar hand. De dodelijke bleekheid was verdwenen en haar adem ging rustig, als als ze pas in slaap gevallen was. Als moeder nu maar kwam, zei Jo, toen de winterdagerraad begon aan te breken. Kijk, zij meten, terwijl ze met een half geopend wit roosje aankwam. Ik dacht dat dit misschien nog niet eens open zou zijn om in bets hand te leggen als ze van ons weggegaan zou zijn, maar het is vannacht uitgekomen, en nu zal ik het hier in mijn vaasje zetten. Als onze lieveling dan makker wordt, zal het eerst wat ze ziet dit roosje en moeders gezicht zijn. Nooit was de zon zo schoon opgegaan, en nooit had de wereld er zo heerlijk uitgezien in de vermoeide ogen van Mete en Jo, als toen ze in de vroege morgen naar buiten keken en hun lange, trurrige nachtwaak voorbij was. Het lijkt net een sprookjeswereld, zij meten, terwijl ze bij zichzelf glimlachten en achter het gordijn staande de blik over het schittigende sauspedaliet gaan. Hoor, riep Jo, opspringend. Ja, daar klonken geluid van paardenbellen beneden voor de deur, een kreet van Hannah en Laurie stem die op een vrolijke vluistertoon zij, meisjes, ze is er, ze is er. Einde van Hoogstuk 18.