Upload

Loading...

Udhetim ne misticizem: Kisha e "Shen Marise", ne Laboven e Kryqit (Alb./Eng.)

2,950 views

Loading...

Loading...

Transcript

The interactive transcript could not be loaded.

Loading...

Loading...

Rating is available when the video has been rented.
This feature is not available right now. Please try again later.
Published on Jun 19, 2013

Realizoi: Edmond Prifti
Music Credits: "Wotam-Fuego en Tus Ojos", sound recording administered by: 1:12
IODA

Ky mini-reportazh ne dy gjuhe (shqip-anglisht), u mundesua nga udhetimi 3-ditor i Agjencise Kombetare te Turizmit,per promovimin e turizmit, kultures e trashegimise shqiptare, me moton: "Nise udhetimin tend nga Shqiperia jote"...

Pjese e shkeputur nga Reportazhi:

Rrugetim ne ngushticen e Antigonese, apo "Qytetin e Vajit"
Nga Edmond Prifti (ATSH)
...
Në analet e historisë, "Labova e Kryqit"

Një emër tejet interesant për ata që e dëgjojnë për herë të parë. Ndodhet 15 kilometra larg Gjirokastrës, në një rrugë disi të shkatërruar. Fshati, është i vendosur në shpatin verior të malit të Buretos, mbi lumin e Suhës, (një degë e lumit Drino), e shumë pranë prerjes tektonike të Grykës së Seckës.
Atje shkohet duke ndjekur rrugën që të çon në Libohovë, nisur nga një degëzim drejt lindjes i autostradës në jug të Gjirokastrës, e ndërsa arrin në Libohovë ku edhe pushuam për një drekë me gatime tradicionale të zonës, morëm pak majtas rrugës së paasfaltuar që shkon në Suhë, e vijuam këtë rrugë që nuk është e keqe deri në një kthesë djathtas, në drejtim të lartësive të kodrave. I gjithë udhëtimi merr rreth 40 minuta.
Emri i këtij fshati, Labovë e Kryqit, është i lidhur ngushtë me shpatarin e famshëm të Perandorit Justinian dhe kryqin e këtij fshati, për të cilin thuhet se ka pasur pjesë nga Druri i Shenjtë ku u kryqëzua Krishti, pronë e kishës së "Shën Marias".
Ajo është një prej 40 kishave të para të ndërtuara në gjithë botën, me narteks të mëvonshëm, e së paku me 9 nivele të dallueshme afreskesh të pikturuara në pjesën e mureve të brendshme, të cilat pothuajse në 70 % të kishës, janë të lyera sipër me gëlqere që nga koha e pushtimit osman, e më pas kur pati funksione të tjera, përgjatë periudhës komuniste.
Para dekretit për prishjen e kishave e xhamive në vitin 1967 kur filloi i ashtuquajturi Revolucion Kulturor, kryqi u fsheh nga banorët e fshatit.
Kryqi i Shenjtë u rishfaq në vitin 1986, pas shantazheve të njëpasnjëshme të Sigurimit të Shtetit për ta kthyer kryqin "në fondin shtetëror të trashëgimisë". Tre vjet më pas (1989) ai vidhet, e nuk u gjet më kurrë.
Sipas studiuesit Gazmend Muka, nga një "copëz" i librit të tij që nuk e pa të botuar para vdekjes së parakohshme, "Kisha e lindjes së Shën Mërisë në Labovën e Kryqit" thuhet se, "Meqenëse emri i Labovës është i lidhur ngushtësisht me kryqin e saj, ku thuhet akoma dhe sot, se ishte i pajisur me Drurin e Shenjtë ku u kryqëzua Krishti, - fakt i cili përmendet edhe në Kronikën e Drianopojës botuar nga Pukëvili më 1821, - mendoj se kërkon një vëmendje më të kujdesshme nga ana jonë".
Duke vijuar më tej Muka, përshkruan historikun e kryqit se, "Falë kontrolleve sistematike inventarizuese të kryera rregullisht nga Instituti i Monumenteve të Kulturës para viteve 90, si dhe punës së papërtuar të fotografit Zamir Marikaj, ne mund të konsultojmë plotësisht imazhin e Kryqit të Labovës në të dy anët e tij... Ai është një kryq ku gjuha heraldike e tij, nisur nga raporti i krahëve, është latin... Nga dëshmitë e mbledhura për këtë qëllim, del se brenda Kryqit ndodhej një kuti druri e punuar hollë dhe e vendosur në zemër të tij. Brenda kësaj kutie të vogël, konservohej një copë druri lisi (nga burimet del se ishte rreth 152 gramë) nga Kryqi, ku u kryqëzua Krishti".
Zhdukja e kryqit të punuar me argjend dhe të larë me ar, ku në të dyja anët paraqitet skena ikonografike e Pagëzimit të Krishtit me profetë nga testamenti i Vjetër e në tjetrën Kryqëzimin e Krishtit me ungjillorët nga Testamenti i Ri, me konfiguracion të jashtëm tetë-këndor e motive floreale, edhe sot ka mbetur një mister për shumë arkeologë e studiues.
Por jo veçse kjo. 18 ikonat e vjedhura në këtë kishë në vitin 2008, është vjedhja më e madhe në një objekt kulti, të regjistruar në një ditë të vetme në Shqipëri.
"Një fshat i vjetër i dy epokave, para erës sonë e mijëvjeçarit tonë, duke kapur edhe kalanë interesante mbi qytet, në atë pjesë që emërtohet Palokastër. Shën Maria është ndërtuar në vitin 554. Konstandin Laboviti ka qenë shpatar në oborrin e Perandorit Justinian, e duke u dalluar në beteja, Perandori latin i bëri dhuratë atij këtë kishë. Kanë shërbyer 12 priftërinj ndër kohëra, e ka pas mbi 2000 shtëpi... Pas ndërtimit të Kishës Shën Maria, një nga njerëzit e besuar të Perandorit Justinian në prill të vitit 559, i cili i dhuroi një kryq gjithsej 4 kilogramë që kishte pothuajse 600 gramë ar. Pas kësaj fshati mori emrin Labova e Kryqit... Çdo 8 shtator, në Labovë festohet Dita e Kryqit", thotë ish-ndihmësi i priftit të këtij fshati, Stefan Miha.

Loading...

When autoplay is enabled, a suggested video will automatically play next.

Up next


to add this to Watch Later

Add to

Loading playlists...