 Twaalfde boek, tweede hoofdstuk, van klaarsje zevensterde deel drie, door Jacob van Lennep. Deze lievervoxtopname is vrij van acteursrechten, opname door Anna Simon. Hoe het bezoek van Nicolette bij Donia afliep. De dag na het diner bij Van Zierik, zou Nicolette, volgens de gemaakte afspraak, na van de wandeling met de kinderen teruggekeerd te zijn, het beloofde bezoek bij Donia gaan afleggen. Ze was, zeer het haar komst en huis van Van Zierik, nog geen andere weg uitgeweest dan met ruittuig naar de kerk, en te voet van de Vijverberg recht toe recht aan op het bos en terug. En gelijk ze van dat bos niet anders kende dan de wandeling om de hartekamp, even zo was ze in de Hofstad een volslage vreemdeling gebleven, ten opzichte van alle grachten, straten of pleinen, buiten en boven vermelden gedeelte gelegen. Ze oordelde het dus noodzakelijk eerzij uitging aan de werkmaat te vragen of het Kijzershof verafvast, en ze was niet weinig in haar schik toen ze voornam dat ze slechts het poortje kind aan het eind van de Vijverberg had door te gaan en dan verder rechts te houden. En voeg zij verder. Is er dan ook een winkel in de nabijheid waar ik lint, band en andere benodigdheden zou kunnen kopen? Men bedenken dat Nicolette tijdens haar verblijfde harde stein, dik was in de verplichting was geweest, zich te kleden om uit te gaan, en dat al zo haar toilet wel enig herstel en vernieuwing behoefde. Op het buitenhoof niet, antwoorden naast je. Maar je zult niet ver van het Kijzershof een steegje zien, en als je daardoor gepasseerd bent heb je maar rechts of links te gaan, wil ik rest zeggen, dan zul je winkels genoeg vinden, daar heb je bijvoorbeeld. We zullen het namen der winkels die het goede mens Nicolette aanbeval hier niet opnoemen. Die winkels zijn of niet meer aanwezig, en dan zou het vermelden daarvan tot misleidingstrekken van deze ofgene onder mijn lezeressen die in Den Haag komende en al daar even onbekend als Nicolette ze op ons krediet afging zoeken, of ze bestaan nog, en dan zou de vermelding wel wat de schijn hebben van hetgemen in het Frans een reclame noemt, een zaak waar wij altijd een geweldige afkeer van gehad hebben. Genoeg is het dat de inlichtingen en aanduidingen welke de goede sloof aan Nicolette gaf breed voerig en daarbij duidelijk genoeg waren om haar de moed in te boezemen tot het beproeven en hun ontdekningsreis naar onbekende streken. En zich nu voorziende van het nodige geld trok zij, na met medeweten van mevrouw van Zierig, de kinderen te hebben overgedaan aan het opzicht van Caroline, de deur uit en op weg. Nicolette is eerst de gewaarwoording toen ze zich op straat en alleen bevond was, en wie zou dit misbilken in een jong en tot die tijd levensluchtig meisje, terwijlk na bijna een maand in strengend dienstbaarheid en meestal achter vier murentijben doorgebracht, zich eindelijk weder een ogenblik vrij en haar eigen meesteres bevond. Was een gewaarwoording van vreugd, en ze haalde adem als iemand die uit zijn kerker ontslagen wordt. Had zij nu in plaats van de hoge huizen rechts en de vijver met het oude binnenhof daarover, links, nederige dorpswoningen, groene bossaartjes en lachende poekwijdvelden om zich heen gehad, die pleide stemming zou haar langer zijn bijgebleven. Doch in een woelige stad waar zij niemand kende en zorgen moest niet verkeer te lopen, gevoelde zij alspoedig, zekere beschomdheid, die haar genott haar vrijheid vergalde. Weldra had ze nu het haar aangeduide poortje in het gezicht gekregen, en toen herinnerde zij zich plotselings dat ze dat meer gezien had, en wel op een plaatje dat de moord voorstelde der geboders de wit. O, zijn ze bij zichzelf, dat ze de gevangen poort, en waar ik nu sta, dat zal gewiss het groene zooitje zijn. Ze bleven poos in gedachten verzonken, en voor haar ontrolde zich de schooltijd weer, en de les in de geschiedenis des vaderlands, en de moeite welke zij gehaald had, eerst om het voornaamste daarvan in haar eigen hoofd, en later in dat van de jongere meisjes te printen. Toen versnelde ze haar tred, en ging het poortgewelf door, en toen zag ze links even om naar de brug die nou binnenhoef voerde, en zou wel gewenst hebben naar een gids die haar ook daarin die historische gedenkstuk rondleiden. Maar plicht riep haar rechts, en ze hield dan ook rechts, en stuute als haar voorzicht was op het kijzershof, waar zij naar de heer van Donia gevraagd hebbende, naar dienstkamer geleid werd, en hen dan ook vond die haar wachten. Welk laasje, zei Donia, haar de hand schuddende. Dat verheugd mijn kind, dat was nog een uurtje op ons gemak en zonde getuigen te samen kunnen onderhouden. Je zult nu wel een kopje koffie met mijn gebruiken willen, en ik heb op u gerekened om mij te schenken. Ik heb zoveel jaren niemand anders gehad om mij te bedienen, dan een javaanse Sidin of Ali, en ik sta er dus dubbele prijs op dat mij eens weder vrouwen hulp gewoord. Ga nu eens uit uw hoed en uw schaal, zoals we in mijn jonge jaren zeiden, en zet u dan op uw gemak. Maak u lekker, als we in de oost zeggen, en ik zal van mijn kant het zelf te doen. Nikolette nam plaats aan de ontbijtafel, waar iets de koffie, brood, vlees en vruchten gereed stonden, en Donia zette zich tegenover haar. Hij doog een los hangende morgenjapol, rij met zijde bloemen gewerkt, en daaronder kwam een kante jabot tevoorschijn en de fluwelen korte broek, zijde kousen en schoenen met goudig grespen voorzien. Op een kanapé lag het prachtige gala-kleed eens raads van Indiën met gevederde hoed en degen. Donia hield niet van tijd te verliezen, en had zich daarom, maar voor Nikolettes komst, zover gekleed, dat hij ter stond klaar zou zijn als het rijtuig voorkwam dat hij naar het hoofd moest geleiden. En nu moest Nikolette hem alles vertellen van haar school, van het onderwijs dat ze daar ontvangen en gegeven, en van de vriendinnigjes die ze er gemaakt had, en honderd andere bijzonderheden uit die tijd. En bij dat vertellen gebeurde het niet zelden dat Donia na dingen vroeg waarvan zij niet begreep hoe hij ze weten kon. Ja, zelfs het een en ander in haar verhaal aanvulden of verbeterd. In het eerst bekte dit haar verbazing, maar weldra werd het haar duidelijk dat Donia, schoonafwezig, niet alleen om haar was blijven denken, niet alleen berichten omtrend haar was blijven ontvangen, maar ook al wat hem bericht was in geheugenis bewaard had. Mijn kan zich voorstellen hoe zij aangedaan was over dit blijkzijner voortdurende belangstelling en hoe zij er zich meer en meer door gedron voelde, hem met kinderlijke liefde en eerbied te beschouwen en hem haar vertrouwen te schenken. Toen moest ze hem vertellen van haar verblijfde harde stein, waarvan hem natuurlijk nog geen bijzonderheid ter oren was gekomen, en ze zag hoe goed het hem deed, weder wat naders van het huiselijke leven en van de omstandigheden zijn haar oude vrienden bol en eilag te vernemen. Het spreekt vanzelf dat ook de namen ter sprake kwamen van de personen met welke nicoletten bijzondere omgang had gehad. Toen zij die van m'n vrouw Van Doordtogen noemde, zag Donia even op en vreef zich met een linkerhand over het voorhoofd als om zich iets te herinneren. Doordtogen, zei hij, zondaling, onze oude heer van gisteren zeiden immers, zeg eens klaasje, heb je ook horen spreken van een vreule van Doordtogen die met een heer flink getrouwd moet zijn, nu vele jaren geleden? Nee, nooit, antwoorden zij. Nu zouden ook niet dan bij toeval zijn geweest dat je het gehoord had. Er vermoedelijk zou de zaak u niet belangrijk genoeg zijn toegeschenen om haar te onthouden. Klas mocht maar een vraag in het wilde die ik deed. En ga nu voor met uw vertellingen. Nicoletten voldeed aan het verzoek en verhaalde al wat zij begreep dat Donia's belangstelling wekken kon. Of nee, ze vertelde niet alles en de naam van Maurits Van Eilag werd niet dan in het voorbijgaat genoemd. En hoe is het nu gebeurd dat je hier naar Den Haag gekomen bent in de betrekking waarin ik je gevonden heb, vroeg Donia. Deze vraag raakte een terrezijde. Nicoletten maakte er zich vanaf zonder die aan te roelen. Ik wilde graag naar mijn boot verdienen, zonder iemand tot lasten te zijn. De conditie bij mevrouw van Zieric kwam open. Mijn heer liep mijn voorstelling die te aanvaarden en ik deed het. Als een wakkere meid gehandeld, zei Donia, en wat verdien je nu? Nicoletten kreeg een kleur. Dat punt was nog nimmer aangeroerd geworden en dat kam haar nu ervan gesproken werd, zelfe vreemd voor. Ze vergenoogde zich te antwoorden. Dat zou later bepaald worden, al naarmate ik voldeed. Goed. En wat is nu eigenlijk uw werk? Gisteren speelde je bij die kleine schreeuwig verbonden. Is er dan geen kindermeid? Voor het ogenblik niet, maar mevrouw had mij gezegd dat er een komen zou. Hm, zo. Nee, dat is een zaak tussen u en haar, zei Donia, maar half gesticht met wat hij hoorde en meer en meer bevestigd in zijn vermoeden, dat het jonge meisje inderdaad werd geëxploiteerd, als men het noemt. Maar heb je nu een lang tijding van Harderstein gehad? Niet zoveel als ik wensde, antwoorden Nicoletten. Een korte brief van je vrouw leentje, dat meneer van Eilach een pleisierijs was gaan doen, en dat domineer wat ongesteld was. Dat maakt me een weinig ongerust. Dat begrijp ik. Nu, ik zal hem eens schrijven dat ik u ontmoet heb. Je zal het zeker ook wel met die vreule Bethemie in correspondentie zijn, in wie je lof je zo hebt uitgewijd. Ik had haar moeten schrijven, en ik verwijt me het niet gedaan te hebben, maar ik heb het overdag zo volhandig, en avonds ben ik zo moe. Ja, dat begrijp ik. Het valt je dus niet erg mee, heer. Zeg het maar ronduit, en denk dat je tegen een vader spreekt. Ik wist van tevoren, zei Nicoletten, de ogen neerslaande, dat ik het hier niet kon hebben als aan de pastorie. En ik klaag ook niet. Nee, dat hoor ik, hernam hij, haar met medeleide beschouwende. Je zei dat je waarts avonds moeden, en je hebt ook iets vermoeids. Je zult voor je gezondheid meer zorg moeten dragen, meer beweging nemen. Misschien deugt de Haagse lucht niet voor u, die zo lang in een hoger streek hebt gewoond. En dan noemt zich voor de volgende dag van Zierik eens geducht onder handen te nemen over de wijze waarop hij hun pleegkind behandelde. Maar, voeg hij opeens, heb je nog wel eens iets vernomen van die lieden waar je als kind gewoond hebt? Ruffelmenig, heette zij. Die is de oude en dezelfde als ik hoor. Moeder, vrouw Ruffelmenig, schrijft mij nog altijd een brief alle vierendeel jaren, en dan nog op Sinterny Klaas, en op Nieuwjaag. Natuurlijk, een aangename herinnering. En dan stuurt Klaasje haar wat van haar zakgeld. Is het niet zo? Ik kan wat begrijpen. Maar ik noem me wel te Klaasje. Je bent zeker herdoopt, zeer dat je op harde stein waart. Oh, meneer, uit op me nog zoveel genoegen uw Klaasje te horen zeggen. Voor de mensen wil ik wel niequeletten zijn. Dat is mij onverschillig. Maar Klaasje is de naam die mij aan mijn pleegvaders en aan hun weldaden verbindt. Wel, dat verheugd mij. Al dat het mij aan de andere zijde leed, dat ik zo schaars in de gelegenheid ben geweest, iets voor u te doen. Hoe, meneer, zeiden zij, en weet ik dan niet, hoe trouw je ook uit Indië voor mij zorgen bleefd. Wat schoons, ik zond geld over als mijn plicht was. Daar had ik mij eenmaal toe verbonden. Waar hun vader dient zijn liefde aan de dag te leggen door iets meer, door iets beters. Het geld geeft geen band, en daarmee de koopme geen genegenheid op zijn best wel dankbaarheid. Doch, daarvan gesproken, ik heb wel iets voor u meegebracht. Doch dat zit in een van mijn kisten en die zijn nog niet uitgepakt, en de wel ik nog geen ander welkom thuis heb, en bij de onzekerheid welke schikkingen van zeer ik met u maken zal. Hier is een kleinigheid, die je wel zult aannemen, om er het ene van daarvoor te kopen dat je nodig hebben mocht, en het te meinen gevallen te dragen. Dit zeggende haalde hij een rolletje voor de dag, dat daar een weersijde was dichtgelakt, en stak het haar toe. Het is u Sinterny Klaas van verleden jaar, vroeg daar haar lachend bij, terwijl zij zijn hand kusten en het geld in haar zijzak glijdend lied. Ondertussen was het kwartier voor enig geworden, en Nicolette vreesende om bescheiden te zijn door lar te blijven, en met het oogel de boodschappen die zij nog te doen had, tevensdienen te zorgen dat zij geen mispraak maakte van het haar verleden verlof, reis op om afscheid te nemen. Ze kon echt er niet zodadelijk weg komen, want Donia, meer en meer behagen in haar schepende, liet haar hand niet los, en bleef haar met vraag op vraag bestormen. Ja, hun onderhoud had nog een geruime tijd kunnen duren, in die er niet vrij hard aan de deur getikt waren, en deze onmiddellijk daarop opengaande een bezoeker vertoond had. Nu zal ik u niet langer ophouden, zei Nicolette tegen Donia. Van harte goede reis meneer, en dat wij uw spoedig mogen terugzien. Vaarwel mijn kind, zei Donia, haar de hand schuddende en die toen loslatende. Je zult wel draa van mij horen. Nicolette keerde zich om, maakte een lichte buiging voor de heer die aan de deur stond, en wipte toen de kamer uit. Wat wil mijn heer, vroeg Donia, aan de bezoeker die nog met het oog naar de gesloten deur gewenst stond, als om de bekoorlijke verschijning na te staren, die hem voorbij gegleden en als een droom verdwenen was. Wat wil mijn heer, herhalde Donia, luidig en enigszins verstoord, dat hij geen antwoord kreeg. Maar opeens de man die voor hem stond herkennende. Wat drommel, riep hij. Frederik Galjard. Het was inderdaad Galjard, dezelfde die wij in de aanvang van dit werk hebben leren kennen als de schoonste en schitterendste onder de plejaden die op de vermaardes sind hier Nikolaas avond van 1822 bij Bol verenigd waren. Het was Galjard, maar met meer recht nog dan Bol het in de tijd op mitje ruffel deed mocht men op hem het quantumotatus apilo toepassen. Het gelaad was nog altijd blozend, maar het frisse rood dat van gezondheid en kracht getuigde had plaatsgemaakt voor het false en vuurige rood dat door geestrijke vochten wordt opgewekt. Het vlees der wangen was vlets, de lippen hadden een blauwe tint gekregen, de eens zo heldere ogen stond de dof en glazig en het haar nog als voorheen verwilderd had de glans verloren die tevoren juist aan het verwilderden iets bevalligs gaf. Ook nu hingen hem als vroeger de kleren los om het lijf, toch had bij de jongeling een emabele abendensgeen als bij de man een havenloos voorkomen en toch hoe verlopen hij eruit zag haalt nog altijd inhoudingen en bewegingen bij de sfeer hem ingeboeren ook die bevallige ongedwongenheid behouden welke hem aan de academie eigen was. In de dagen toen hij daar nog verkeerde noemden men hen die geen studenten waren, ploert z'n. En nu bestaat er tussen de verlopen studenten en de verlopen ploert nog altijd dit onderscheid dat de laatst gemelde een ploert is in de tweede macht, terwijl de student ook al heeft er zijn tijd aan alles behalve aan de studie besteed, toch althoos door de omgang met jonge liden van smaak, kennis en beschaving, uit die vrijving, welke nergens in die mate als aan de hoge school te vinden is, een geur van goede manieren ontleent, die nimmer geheel verdampt. Galliard toch nog ouder gewoonte en omdat het hem als jongeling goed gestaan had, een hemelsblauwe das luchtig omgestrikt en het was aan die das dat Donia hem het eerst herkent had. De hommels, Rupe Galliard, altijd nog omkijkende en blijkbaar ten gevallen van de onbekende schone met welke hij Chasse Croix C. gemaakt had, de oude vriend die hij zoeken kwam vergetende. Die verstrooit het van gedachten duurde echter maar een ogenblik. Snel keerde hij zich naar Donia, gippen bij de hand en zeiden, herkend maar dan nog? De hand die Donia aanvatten was klam en koortsig, de stem die tot hem sprak was wanluidend en schorg, en de ontmoeting alles samengenomen deed Donia pijnlijk aan. Hij was echter te hoffelijk en had te goed geleerd zijn gedachten voor zich te houden, om daar iets van te laten blijken, en zoveel hartelijkheid als hem mogelijk was in zijn toonlegende antwoordde hij, wel waarachtig herken ik u, denk je dan dat ik een oude makker vergeten zou omdat ik wat lang ver van honk ben geweest, alleen ik verwacht u niet, en was een ogenblik onzeker wie ik voor mij had, je woont toch niet in Den Haag, ik woon in Den Haag zo goed als elders, antwoordde Galliard op lucht getoond, ik woon eigenlijk nergens voor het ogenblik. Niet, vroeg Donia, wins voorhoofd een weinig bewolkt werd, want hij begon te vrezen of er ook dingen met Galliard waren gebeurd die het licht niet best konden velen, en hoewel willend ook jegens een voormalige makker gezind, hij oordelde, voorzichtig te moeten zijn, en zich niet te veel met hem af te geven zonder meer van hem te weten. Het zal sommige onder onze lezers ook wel gebeurd zijn, het onverwacht bezoek te ontvangen van een kennis uit vroegere dagen die zijn zeerde jaren uit het oog verloren hadden en die nu aan dé confiture is, en in dat geval zullen ze zich kunnen voorstellen wat er op dit ogenblik in het hart en in het brein van Donia omging. Je zal er waarschijnlijk niet van gehoord hebben, zei Galliard, of ze gewoon teefd in de courant gestaan, maar toen die uitkwam was je misschien nog niet in het land, of je oog zal al niet opgevallen zijn, hier, kijk maar. Al sprekende had hij een oud en vrij veil exemplaar van het handelsblad voor de dag gehaald, juist zo gevouwen dat de plaats waren op doelde, en die bovendien met een dikke streep van rood krijt was omgehaald, daar stond er het oog moest vallen. Donia nam het nieuwsblad en doorliep de aangestreep de advertentie. Zij was van 1 augustus gedacht tekend en berichte dat de firma bleek en Galliard onbonden was en dat de eerst genoemde der Finoten de heer Jan Bleek Adriaanzoon zich met de liquidatie belast had. Wel, zei Donia, ik zie dat de compagnieschap gedissofeerd is, gaf de zaak geen voordeel. Voordeel, haar haalde Galliard, die zich terwijl Donia las achterover in een leunstoel geworpen en met de handen in de vestzakken een gemakkelijke houding had aangenomen. Ik moet geloven van neen, althans ik zou ook naar de uitkomst moeten oordelen. Mijn boltje is er bij je geschoten en het heet dat ik nog schuld heb aan de firma. Wel, dat is treurig, zei Donia, meewerig het hoofdschuddende. Ik dacht dat het kantoor goede zaken deed. Ik heb in de oost onderscheiden Lieden gekend, die er wijn van lieten komen en dat dat de naam van Solide te zijn. Solide, haar haalde Galliard met een bitteren lach. Ja, als ik er niet geweest was, zeg men, ik was niet Solide, ik, ik heb nooit voor Solide kunnen doorgaan. Mijn compagnon was Solide heet niet, Jan Bleek was Solide, mijn geërde zwagig. Hij is dan ook niet mee geroeineerd, maar ik wel. Mijn dunt toch, merkte Donia aan, en die in de zaak voor de ene slecht afliep, moet zij het ook voor de andere doen. Ja, dat schijnt zo, er zijn er meer die dat niet begrijpen. Klinkt zeker vreemd, dat ik die 50.000 gulden in de zaak gestoken heb en u nog 10.000 dan schuldig zou blijven, want dan mijn geachte zwagig, die je maar 10.000 heeft ingebracht, en zijn kunde, zijn kunde vooral niet te vergeten, dat die zijn huis nieuw heeft laten opmaken en een buiteltje tezijst heeft gekocht. Vreemd is het, heel vreemd. Hij deed er ook altijd met andere zaken bij, ongetwijfeld, speculaties, keurig, altoos met mij, daar heb ik ook nog een aardig sommetje bij ingeprokken, het is waag, hij had de kunde, en als hij met de kunde maar heeft, dan komt alles wel weer terecht. Hier lachte hij, wederom luid, toch niet van harte. Hier zou dus denken dat je zwagig de schapen geschoren had en u de varkens had laten scheren. Bewaar ons, wie zou zo iets durven denken, veel min zeggen, denk je dat ik wegens lastig vervolgd wil worden? Mijn zwager is een vrouwman, een kerkman, een lid van het zendelinggenoodschap. Zou die zich hebben willen verrijken de kosten van zijn zustersman? Het is waar, mijn goede vrouw is dood, en daardoor is de band losgeraakt, maar toch zo'n vrouwman, die geen kaart in handen neemt, die zondags uit de sociëteit blijft en met in tekenlijst er voor afgebrande kerken in zijn zak loopt. Het spijt mij dat ik u in geen beter positie trof vindt, zei Donia. Vind je aan, zo gaat het, dus als het liedje op de oortjes print in mijn jeugd zei, zo draait het rat van avontuur, de een tot zoet, de naart tot zuur. En dan was al dat printje een die onderlag, met het rat op zijn buik en een die er bovenop zat, die eerste verbeeld ik, die hij de laatste. Nu, ik misgunnet je niet, je had vast geen zware die kerk was, en bovendien haat maakt je vers in je tijd, je waard altijd solide, weet ik niet, en ik vrees dat ik het nooit worden zal. Donia zweeg, hij vond geen vrije moedigheid om dat geloof van Galja te bestrijden, maar vervolgde deze. Dat is nu alles tot daar aan toe, het is u verspoedigd gegaan en dat doet mij genoegen. En van Zieruk ook, al heeft hij een vrouw die hem met open ogen bedriegt, de beste deugd ook niet veel, en Hogenberg die meer praktijk heeft dan hij af kan, en de Malerdan, die zal twee malen professoren hebben willen maken, en Bol, die zijn leven tussen rijke duariëres slijt, om van Eylar niet te spreken, die altijd een grans en jeur geweest is, en het al heeft blijven zal. Heb je Eylar in lang gezien? Nee, ik kom bij zulke grote heren niet. Je zult zeggen wat doe ik dan bij jou, wel in de eerste plaats, ik hoorde gisteravond in het tent dat je hier waard, en toen heb ik mijn lust niet kunnen bedwingen, van je de hand te komen drukken. Dat was hartelijk van u, zei Donia, die uit een gevoelige toon waarop Galja had de laatste woorden gesproken had, toch menen te mogen opmaken dat ze uit het hart kwamen, en dat dit hart nog als voorheen vergoede en edele indrukken vatbaar was, en hij strakte de hand naar Galjaard uit. Het spijt mij maar dat ik misschien omgelegen kwam, ik zie je bent in Pontificalibus, op de rok na, en dan had je bezoek, erre motel, ik dacht dat alleen lieden van mijn slagjonge dames bij zich te visie te krijgen, maar na ik zie een raad van een indien wordt rok al meegefavoriseerd. Sacker lood, wat een beeld van een meid, die heb je toch niet uit de oost meegebracht. Wel, zei Donia, dat is waar ook, ja, ik herkende u eerst toen ze weg was, en je scheeindt ook aan er ook niet te kennen. Nee, waarachtig kende ik haar niet, zei de Galjaard, maar ik wou dat ik herkende, kun je maken dat ik haar leer kennen. Wel, je hebt eerder recht op haar dan ik, zei Donia, want jij waard het die haar op zekere Sinterny Klaas avond van het jaar 1820 het eerst aanand en bovenbracht. Wat, die je vrouw daar, was dat? Klaas je zevenster, ons pleegkind en eigen persoon, zei Donia, je schijnt u dus in lang niet gezien te hebben. Tot mijn schande moet ik herkennen van nee, in de eerste jaren toen ze op school was ben ik er nog een keer of wat heen geweest om haar te bezoeken, maar laat haar niet meer. En toen ik al aanspraak op haar gehad heb, dan heb ik ze al lang verloren. Maar wat een pracht van een meid is er geworden, en waar hangt ze nu uit? Ze woont bij Van Zierik, antwoordde Donia, ze is Bonne of niet veel meer, ik weet juist niet of ze het daar zo goed heeft als ik wens en zo. Bonne, er haalde Galjaard op de tafel slaande. Baronne moest ze zijn, als er gerechtigheid op aarde was, bij Van Zierik, een mooie school daar ze verzeld is, wie heeft dat bedacht, haar bij Van Zierik te zenden. Wel, naar ik hoor, is dat door tussenkomst van onze vrienden op Harderstein gebeurd. Ja, juist, en dan vonden ze mij met de houten, die praven, onergdenkende lui, gekheid. Wij moeten licht mis als mij raap legen als mijn weten wil, waar mij met een jong meisje heen zal. Had men het gedaan, ik zou haar in tijds gewaarschoet hebben. Die vrouw is uit haar nest waar nooit iets goed uit is voortgekomen. Ze heeft met haar fijne pakkers en vlimmer gepraat van Zierik ingepakt, die een onnozelen hals is, al verbeeld hij zich een politicus te zijn. Heb je gehoord dat haar artikels aan de Malheimer boden zijn? Of liever de bouwstoffen, want alles moet omgewerkt worden, eer het presentabel is. Een mooie politicus. We spraken van haar vrouw, die had al voor ze hem inpamden een half dosijn intrigisch gehad. En ze is beweerd men bij die gewoonte gebleven. Ik kan dat slag van vrouwen niet uitstaan, dat zelf niet deugten op arme meisjes geld, die het armoef uit liefde misstap doen. Waarom mij ook niet geraatpleegd, herhaalde hij, vergetende dat hij een ogenblik te voren erkend had, alle aanspraak daarop verbeurt te hebben. Indien dit zo is, zei Donia, dan zal ik haar bol eens overschrijven, en we zullen zien of wij niets beters voor haar vinden. Toch nu vervolgde hij, op zijn horloge ziende, dat vooraan lag. Mijn tijd zal wel draaom zijn, en je had geloof ik nog een tweede reden waarom je mij zien wilde. Juist, kuchte Galliard, wat hij reed zijn paar keren gedaan had. Ik ben arm en geruineerd, zoals ik zei, en voeg daar haastig bij. Nu moet je niet denken dat ik je om iets vragen kom. Wel, zei Donia, ik geloof niet dat ik u ontvangen heb, als of ik zoiets onderstelde. Nee, dat is het niet, maar je kunt me raad geven, misschien ook verder van dienst zijn. Ik heb hier niemand meer die belang aan mij stelt, of wie niet belang stel. Wat zou je ervan denken indien ik naar de oost ging? Donia peint zijn ogenblik, terwijl hij Galliard andachtig opnaam. Ben je niet al wat oud, vroeg hij toen? Je wilt zeggen, we zijn van gelijke jaren, en ik had op uw leeftijd moeten heen gaan. Heel waar, dan doe ik nu misschien ook mooie rok, als die daarover de kanapé hangt. Misschien ook niet, en het zal wel te laat voor mij zijn om het zover te brengen. Hier kuchte hij weder, en wacht zijn zakdoek aan de mond. Toen hij die terug nam, zag Donia er bloedplekken op. Hoe, zei hij, bloed? Ah, dat is niets, zei Galliard. Slag zijn glas bitter, en dan is dat weer over. Maar je denkt dus... Ik denk dat je geen bloed moet opgeven, en zo min mogelijk bitter drinken, indien je plan hebt om naar de oost te gaan. Het is hier zo trurig, men kan zich hier niet in excess permitteren, zei een jonge dame in de oost aan meneer Eloud, toen die commissaris generaal was. En zo is het nog, het klimaat is gevaarlijk, zelfs voor de gezonde en matige, maar wie nog het een nog het ander is, handelt wijs als hij hier blijft. Dus je houdt mij niet voor gezond, en niet voor matig, vroeg Galliard. We zijn oude vrienden, hername Donia, en je hebt mij om raad gevraagd. Ik mag u die niet onthouden, en nog veel minder u misleiden. Openhartig gesproken, als ik nou u voorkomen oordeel, dan vrees ik dat je nog dezelfde zeid die aan de academy waard, even goedhartig en los als toen, maar minder sterk, en minder in staat om het ingeslagen pad te verlaten. Ik zou u bedreigen, inderdaad u in uw voordemend steunde. Zo, dat spijt me, zei Galliard, enigszins zuinig kijkende. Ik heb me nogal gevlijkt dat, met uw voorspraak zou ik daar wel licht zijn voortgekomen. Ook zonder mijn voorspraak, mits en de wil en de macht tot werken bij je bestond, dat het eerst het geval is, wil ik aannemen. Ik laat daar nu geneesheer over, het tweede te beoordelen. Ik spreek naar mijn ervaring, en die behoeft u niet genoeg te zijn. Op uw jaren moet men weten wat men te doen heeft. Blijf je bij je besluit, schrijf me dan. Provisioneel aan mijn adres bij de heren SS Astor en zoon, makelaarste Amsterdam. Mijn hon de fer die je kennis wilt, en dan zal ik u van dienst proog te zijn. Maar, hoe is het nu voor het ogenblik, voeg hij, opstaande, wat Galleart werkt tuigelijk ook deed. Heb je ook behoefte aan contanten? Aan Galleart sprongen de tranen in de ogen. Je bent vernoemt de eerste die me dat vraagt, zei hij. Misschien had Donia de vraag ook niet gedaan, als hij een half jaar lang in het land was geweest, maar de milde Oosterse aard zat er nog bij hem in. Hij legde de boorden van Galleart, of schoon geen stelig antwoord op zijn vraag behelzende, dan ook uit als een herkenten is van behoefte, en nogmaals een rolletje voor de daghalende, van gelijke vorm als dat hij aan Nicolette gegeven had, rijkte hij het over aan Galleart. Je zult het mij wel teruggeven als je rijk geworden bent, zei hij. Wie had dat voor 20 jaar ooit geloofd, zei Galleart, terwijl hij het goud aannam en zich de ogen afwisten. Toch altijd de oude, Donia. Ik weet dat ik het niet verdien, omdat het alles mijn eigen schuld is. Ik had me beter moeten gedragen, en, in plaats van een leven een vrolijke Franse leiden, moet het toekijken op die boekhouding, die voor de ene zulke treurige resultaten opleverde, en voor de andere niet. Nu, hartelijk dank, en God zegen u, Donia. Zorg dat ons klaasje niet in dat huis blijven. Dit was zijn afscheid. Donia oogde hij meedleidend na, in de ziel geroerd over het treurige lot van de eens naar geest en lichaam, zo rijk begaafde jongeling. Die zichzelf zo deerlijk verdorven had, en bij wie, als uit zijn laatste woorden bleek, toch nog zoveel medegevoel voor het lot van anderen bleef. Hij beloofde zichzelf dan ook de ontvangenvermaning niet in de wind te slaan, en schreef diezelfde avond nog aan Bol, terwijl hij, de volgende dag met fanzierig reisende, deze met bescheiden ernst onder de ogen bracht, hoe weinig liefderijk en kies zijn behandeling van Nicolette geweest was, en aan de belofte afpersten daar oorde op te stellen. Maar het duurde nog weken, eer Bol die brief van Donia las, en toen fanzierig drie dagen later van zijn uitstapje wederk thuis kwam, vond haar er Nicolette niet meer. Wat daarvan de reden was, zullen de volgende hoofdstukken ons leren. Einde van het tweede hoofdstuk van het twaalfde boek. Twaalfde boek, derde hoofdstuk van klaasje zevenstech, deel drie, door Jacob van Lennep. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten, opname door Anna Simon. Hoe Nicolette garyptis ontvliedende op Schilla vervalt. Toen Nicolette het kijzershof was uitgewandeld en overeenkomstig de aanduidingen door nadje gegeven, haar scheden had gericht naar het kort daarbij gelegen straatje. Had ze niet gemerkt dat een ouder heer die zeerde te een half uur voor één der ramen van de Société de Besonneekamer plaatsgenomen en onder het genot van een kop chocolat de ogen stijf gevesteld had gehouden op de deur van het hotel aan de overzijde, onmiddellijk opgestaan, naar buiten gelopen en zo snel als zijn jaren het toelieten, het buitenhoofd dwars was overgestoken. Het hofplein is echt er te uitgestrekt en de afstand tussen de Besonneekamer en het halstraatje te groot dan dat we dit laatste vroeger kon bereiken dan juist op het ogenblik dat het jonge meisje het rits ten einde gelopen en op de groenmarkt gekomen was. Ja, het zou waarschijnlijk niet gelukt zijn haar in te halen indien zij in de onzekerheid waar zij één dierwinkels vinden zou die haar waren aangeduid niet een korte wél besluitenloos was blijven staan, de ogen nu heg dan derwaarts wennende. Weldra-echtig, scheen zij voldaan over haar onderzoek en stakte markt over, recht op een winkel af, die zij op enige afstand ontdekt had en waar zij onderstelde de benodigde garen zijn band te zullen vinden. Die korte wijveling in haar gang had echter aan haar vervolger gelegheid gegeven om haar achterop te lopen en plotselings toen zij het minst op verdacht was zag zij nevend zich het gehate gezicht van de baron van Tilbury. De baron had de dag tevoren gehoord welke afspraker de Sedonia en Nicolette gemaakt was en ter stond bij zichzelf het voornemen opgevat daar partij van te trekken om het jonge meisje nog eenmaal met zijn aanzoeken aan boord te komen. Nog de herhaald blijken van weerzin die hij van haar ontvangen had nog de vrees dat zij hem nogmaals bij mevrouw van Zierig zou aanklagen waren in staat geweest hem terug te houden. De baron was verstokt in het kwaaden en waar het de voldoening van een hartstocht gold bezat hij een zodanige volharding als zeldzaam zal worden aangetroffen bij iemand die een goed en lofelijk doel voor ogen heeft. Het is reeds meer gezegd dat hij aan geen vrouwen deugd geloofde en was hij bij zijn vorige ontmoetingen met Nicolette telk een reizen op ernstige wijze afgeslagen hij zou toch naar haar zich vleiden door aanhouding winnen. Misschien dacht hij was het bij zijn der kinderen oorzaak geweest van haar weerbarstigheid en zou zij minzamer jegens hem zijn wanneer hij haar alleen aantroffen. Misschien had hij haar niet genoeg geboden. Misschien behoorde zij tot de zodanigend die althans in de beginne zich beledigd gevoelen wanneer men met geld toch wat handzamer worden wanneer men met een geschenk voor de dag komt. En naar deze veronderstelling had hij zijn plan van aanval ingericht. Hij had gerekened dat Nicolette van het Kijzershof weer naar huis zou keren en dan had hij met haar gelijk tijdig aan de gevangenpoort kunnen zijn. Nu had hij wat harder moeten lopen om haar in te halen toch dit nadeel achter hij ruim opgewogen door de gelegenheid welke zich nu voor hem opende haar op groter afstand aantreffen van haar woning. Wel, meneer vrouw, zeiden hij, nevendsaar voortgaande en met een stem die te gevolgen van het harder dan gewone plopen vrij heesklonk. Heb je mijn heer van Donia gevonden? Nicolette, niet weinig, ontsteld over het plotseling wederzien van haar lastige vervolger, gaf geen antwoord, maar verhaaste haar stap. Al hij gende vervolgde Tilbury. Hij is wel gelukkig die Donia morgen bezoeken van zulke een lief meisje te krijgen. Geen antwoord. Tilbury begon werk te hebben gelijk het tred met haar te houden en met afgebroken woorden ging hij voort. Indien mij zo iets te beurt viel, hoe zou ik hoe zou ik mijn gesteernde zegenen? Geen antwoord. Nog sneller verhaaste Nicolette haar tred. Maar luister dan toch, kind lief, mij kan u niet bijhouden. Zie eens wat ik daar gekocht heb. En hij haalde een rood voedraaltje voor de dag dat hem briselijk bevatten. Nicolette bespeurde dat deze engenen onder de voorbijgaars reeds naar hen keken en dat haar zwijgen en hard voortstappen niet genoegzaam scheen om de baron te doen afhouden, bleef plotseling stilstaan en zei. Voel je, meneer. Het staat u slecht en gemeen, een fatsoenlijk meisje, dus lastig te vallen. Ga uw weg en laat mij de mijne gaan. Ieder ander zou afgeschikt zijn geweest door de toon van gramschap en verontwaardiging waarop deze woorden werden uitgesproken. Doch til bur je niet, die in tegendeel bij zichzelf bedacht. Zij blijft staan, neuk mijn cadeau voor de dag haal, gunstig teken. En meteen opende hij het voedraal op een kiertje, doch zo dat het licht op de gesteentenblonk weer schittering hij hoopte dat Nicolette verblinnen zou. Maar kijk toch eens even, zeiden hij, smekend. Ouwe gek, voegt ze hem toe en zet haar weg verder voort. Maar hoor toch, en hij valt haar bij haar kleed om haar tegen te houden. Toen opeens een hand op zijn schouder gelegd er en een krachtig Lachema Amazel hem in de oren klonk. De reden van deze tussenkomst was als volgt. Charles van Zierik nam alle zaterdagen van twaalf tot één uren deel aan gymnastische oefeningen die in een lokaal ontrend de grote markt gegeven werden. Zij governor vergezelde hem bij die gelegenheid en daar het juist één uur geslagen had, was niets natuurlijker dan dat zij tezamen over de groen markt terugkeerden op het ogenblik dat Tilbury Nicolette aansprak. Charles had haar het eerst in het ogen gekregen en daar stond Rostan erop merkzaam opgemaakt. Deze, die reeds voor enige tijd vernomen had hoe het meisje last had van de aanzoeken des oude manns en diens volgens tegen deze als tegen een medefrijer een heftige hat had opgevat was een ogenblik blijven staan om zich te vergewissen hoe ver het de onbescheidenheid van Tilbury gaan zou. Hij had gezien hoe deze aan Nicolette iets had gewezen. Hij kon niet onderscheiden wat. Hoe zij alle blijken van weerzinn gegeven had en wat aandrang hij bij haar bezigde. Hij was toegesneld met Charles achter hem en ziende dat Tilbury Nicolette vast hield had hij geoordeeld dat het hoog tijd werd op de sebijden te komen. In plaatsechter dat hij tussenkomst Nicolette gerustheid inboezende had zij uitroep ten gevolgen dat haar schrik nog vermeerde was. En op de blootig gedachte zidderende dat zij aanleiding zou geven tot een twist en daarbij onvermijdelijk straat gerucht. Rukte ze zich los zonder te merken dat Zulks een deelijke scheur in haar klee ten gevolg had. En spoede zich verder. Dood beschaamd voor de blikken der voorbijgangers die hier aan daarbleven stilstaan en de ogen beurtelings op haag en op de twistenden wenden. In haar verlegenheid had zij niet gemerkt dat zij de winkel waar zij heen wilde was voorbij gelopen. En terwijl zij nu eindelijk stilstaande rondzag zonder te weten wat weg zij uit moest daar ontdekten zij opeens tot haar blijdschap een bekend gelaat in dat van een welgeklede vrouw die langzaam voortwandelde langs de huizen met een grote gevlochten zak of zogenaamde momiëren aan de arm. Dat schenen uitkomst. Nicolette haasten zich de straat over te steken en met een wenk en een goed uit de verte naar de bandelaars er toe te snallen die van haar kant het jonge meisje herkende en met het vriendelijkste gezicht van de wereld tegemoet kwam. Mijn vrouw zei Nicolette. Ik kom mij voor een ogenblik onder uw bescherming sterren. Had Nicolette maar in de verte kunnen raden tot wie zij zich eigenlijk wenden dan had zij liever aan galop gedans met de baron van Tilbury. Lever met Rostan een katramein gespeeld met mevrouw van Zieric als toehorderes. Lever met Rostan een katramein gespeeld met mevrouw van Zieric als toehorderes. Lever zich door snel een zoen laten geven voor de ogen van Maurits van Eylaag. In een woord liever de onmogelijkste dingen gedaan die gedaan konden worden of het ergste geleden wat de leiden was dan bij die vrouw haar toevlucht te zoeken. Inmiddels had tussen de beide heren het navolgende toneel plaats. Tilbury, dus onzacht aangegrepen had zich in toren omgekeerd en haar Rostan gevraagd waar hij zich mee bemoeide. Zeer natuurlijk, meneer, was het antwoord van Rostan. Die jevrouw is mijn huisgenoot en ik dien het wel voor haar op te nemen wanneer mijn haar beledigt. Haar huisgenoot. Misschien wel haar minnaar, vroeg Tilbury, hem het verachtende spot aanziende. Dat gaat u niet aan en ik laat u niet los dan voordat ik zeker weet dat zij niets meer van u te duchten heeft. Loop naar de duivel wilde Tilbury erbij voegen toen het woord hem in de keel beleefd steken en hij op geheel veranderde toon voortging. Maar hij liever, heer ridder Don Quixote, hebt gij gezien aan wie uw preutse Dulcinea haar leed gaat klagen en wie zij zo vriendelijk knikjes toezint. Hele aarde, riep Rostan, en zijn eerste beweging was naar Nicolette te snellen. Doch nu hield hem Tilbury op zijn beurt tegen. Stoor die aandoenlijke ontmoeting toch niet, mijn waarde paradijn, hernam hij, schamper lachende, een ontmoeting tussen twee oude bekenden als het blijkt uit dat handjes geven. Zie maar, hoelief. Oude bekenden, herhaalde Rostan, nu door de verbazing als genageld op de plaats waar hij stond. Matemazelle, een bekende van dat wijf. Het meisje is nooit in Den Haag geweest en voert eerst alleen op straat. Ach, mijn beste verdediger daar onschuld, hervatte Tilbury. Wie kan met zekerheid verklaren wat een vrouw al dan niet gedaan heeft? Dat zij al kan er kennen is immers duidelijk genoeg. Zie, nu neemt mama Cannaeë haar onder de arm. Recht zo, daar wandelen ze te samen op. Goed, verslaan de hoek om. Toe, volg ze nu en maak u belachelijk. Zouden we niet naar huis gaan? Vroeg hier opeens Charles die in de begin het toneel half beangst, half nieuwsgierig had staan aankijken. Doch, nu eens de twist geëindigd scheen en Nicolette uit het gezicht was, er niets raars meer aan vond. Precies, zei Tilbury. Uit de mond daar kinderen hoort men de lessen der wijsheid. Naar huis. Edelen vreker van het onrecht. Dat zal het verstandigste wezen wat jij doen kunt. Kom, Charles, zei Rostan. Na een ogenblik besluitenloos op zijn nagels te hebben staan bijten. En de knap bij de handnemende stapte hij weg, zonder Tilbury tegoeten. Adje, mijn heer de redder van de droevige figuur, mopelde deze, hem naoogende en toen bij zichzelf overlegende. Zal ik haar volgen? Nee, niet nu. Ik moet eerst goed polshoog te nemen. En ik ben nu te veel vermoeid van die buitengewone beweging. Bah, een dag vroeger of later. Wat schildert mij? Ik weet nu eenmaal dat al die voorgewende preutsheid maar lak is, en dat zij mijn macht zal zijn zodra ik het verkies. Welk een gelukkige ontdekking. Ik ga in de bezondje kamer een glas keerswasser nemen en wat uitrusten. We zullen hem niet volgen, maar wel Nicolette, die we even hebben moeten verlaten om te beschrijven welke indruk haar samentreffen en verdwijnen met de vrouw die zij ontmoet had op de beide heren had gemaakt. Wij hervatten de draad van het verhaal bij het punt waarop Nicolette de bescherming daarvoor bijgangster ingereep. De schrandere lezer zal er iets begrepen hebben dat zij in deze dezelfde dame had herkend met welke ze de reis van Uthard had gemaakt. En ze was, als er iets gezegd is, verheugd onder al die vreemde gezichten er een van kennis aan te treffen. Wat lieve teugt u, vrouw, zijn we dan Montatos, haar de hand zoestekende. Hoe staat het bij de gezondheid? Mag ik je er iets aan? Och, mevrouw, antwoordde het meisje. Ik ben zo geschrikt, die heren. Wel, dat zie ik, dat je geschrikt bent, kind. En zie, je kleed is helemaal gescheurd. Je kunt zo niet over straat gaan. Hey, m'n zo'n goedheid, riep Nicolette, die nu eerst het gebeurde ongeluk bespeurde. Wat zal ik doen? Is hier niet een winkel? Waar? Hier wel kind lief, viel de matronen in. Maar wacht, het is beter, dat je met mij naar mijn huis gaat. Ik zal je dat gauw opknappen. Ik zou je niet durven deranjeren, zei Nicolette, met een wijgerende gebaarde. Oh, ik woon hier vlakbij. We zijn er in drie vloeken in een zucht. Kom maar spoedig. Het zal er een omzien klaar wezen. Toe, geef me de arm, en loop aan deze kant, dan ziet me de lap niet hierbij hangt. Meteendom zijn Nicolette's arm, en keerde langs de weg die ze gekomen was, terug. Maar ik mag het niet aannemen, zei dit jonge meisje. Ik zie dat mijn vrouw weer voor mij de weg opgaat, die ze gekomen is. Ik zou wel in een winkel. Te, te, gekkheid, hij nam de andere. Nee, ik kan die boodschappers straks nog wel doen, of anders vanavond. Ik heb je nu, en laat je zo licht niet weer los. Ach, het is mij altijd te genoegen, als ik jonge liedder van dienst kan zijn. Een genoegen, zeg ik. Het is om zo te zeggen, mijn lust en mijn bedrijf. Maar ik weet wezendelijk niet, of ik wel zover durf gaan, hij nam Nicolette, zien dat madame Montatos een zijstraat insloeg. Oh, het is vlakbij, een hane-tree. We zullen dat spoedig herstellen. Ik heb er onder mijn pensionaris, die kerrig met de naald omgaan, en in uw winkel haar ik weet aan te richten, dat er zo min een naald op het kleed te ontdekken valt, als op een glas pons. Hé, je moet wel gebruiken ook, je bent geschikt kind, je beest wel nog van. Nicolette antwoorden niet, want ze wilden zich goed houden, en niet erkennen dat haar de knieën knikten onder het lijf, en zijn moeite had zich gaande te houden. Leund maar gerust op mij, vervochten de patronen, die ondanks haar zwaar lijfigheid zo wakker voortstapte, als een voltigeur. Het is nog maar een half struit verder. Een, twee, drie en we zijn er. Nicolette, de vermoeid om weersal te bieden, liet zwijgend zich door haar geleidstermeden voeren. Wij hebben het vorige hooststuk vermeden, de adressen op te geven van de winkels, door naartje aan Nicolette opgenoemd, en nog veel minder zullen we het adress opgeven van de vrouw, die Tilbury, als mama Kanayen, had aangeduid, en die zichzelf mond-aatels zeten. Of schoonzij, bij de beurgelijke stand, nog onder de ene, nog onder de andere naam te boek stond. Toch was de laatste, gegraveerd op de koproplaat, die naast de deur van haar woning prijkte. Een net geschilderd, en niet opzichtig persil. De bewoonster onslot de deur met een zware sleutel, die zij bij zich droog, deed hij, zodra beide binnen waren, achter zich dicht, en liet toen Nicolette voor zich uit onmiddellijk rechts in een zijkamertje gaan, waar zij verwelkomd werden, eerst door de schelle zang van een dozijn kanarievogels, en toen door een dikke kat, die van een stoel waar zij haar middag slaapje opgenomen had, afsprong en hard te gemoet kwam. Ga zitten, zei de vrouw Deshares. Ik zal u eerst wat te drinken geven. En dan zullen wij die schuur onderzoeken. Nicolette nam plaats, of liever, ze liet zich bijna nedervallen op haar stoel. Madame Montatos had ter stond de kamer verlaten, toch was poedig teruggekeerd, ondaan van hoed en omslachtdoek, en met een presenteerblaadje in de hand, op het welk twee caraven stonden, de ene met madera wijn, de andere met water gevuld, een groot drinkglas en een suikerpot, alles van vrijgeslepen cristal. Zie zo, zeiden zij, drink nu wat, mijn kind, dat zal u goed doen. Al te veel goed haart mevrouw, zei Nicolette, een glas water, zot u belieft. En meteen wees zij de madera af, die haar gastgoaar wilde inschenken. Wat, alleen water, voeg me dan Montatos, je wil toch niet, als de kickers doen. Inderdaad mevrouw, liever water, als ik zo vrij mag zijn. Nu, zeiden de anderen, haar bedierende, een mens zijn zin, een mens zijn leven. Maar anders, zou je toch raden, er wat madera met suiker bij te nemen. Het is zo gezond. Waardelijk niet, mevrouw, zei Nicolette. Ik ben dat niet gewend, en ik voel me al beter. Nu, voor de lekkernij dan? Ook al niet? Kan ik er niets anders aan je kwijt worden? Ik had me al zo lang gevleid, je eens bij mij te visite te hebben, en u je er bent, wil je niets gebruiken. Het is jimmers van harte gegund. Mevrouw is al te vriendelijk, haar nam Nicolette. Doch ik heb waardelijk aan niets behoefte, en ik zou nu garen. En wat was dat nu eigenlijk met die heren? Viel me dan in. Wilten ze u kwaad doen? Och, antwoordde Nicolette. Het is kinderachter van mij, dat ik zo van mij streek was. Maar daar is een oud her, die mij overal vervocht, en... Oh, was het die? De baron van Tilbury. Ja, ik heb hem mee met te zien. Hij zit altijd de jonge meisjes na. Kent me, mevrouw hem? Voeg Nicolette, met een zeker gevoel van angst. Wees niet bang, hij zou u hier niet komen vervolgen. Nee, dat begrijp ik, zei Nicolette. De baron van Tilbury, herhaalde de matronen, als voor zichzelf. Hmm... Dat, hmm, had de kracht van, die baron zal tot mij komen, en mijn hulp inroepen. Maar nu, zei Nicolette, opstaande, in die mevrouw, zo goed wil zijn, even te zien naar mijn Japon. Wel zeker, mijn kind, wel zeker. Oh, het is nogal gelukkig afgelopen, een ton, en meer niets. Wacht, we zullen zorgen dat dit in orde komt. En meteen mupt ze de kamer uit. Nicolette, weder alleen gelaten, keek het vertrekkingsrond. Tegenover het raam, stond een kalapé, die oorspronkelijk vrije moest geweest zijn, toch waarvan de gildenmaste bekleding niet vrije wat verschoten was. Ook de vier stoelen, die er aanwezig waren, toegen de sporen van lang gebruik te zijn. Zowel deze meubelen, als de ronde tafel, met verguldsel aan rand en poten, het driehoekige, van voor een bolvormige bevetkastje in de hoek, en het gebloemde tapijt op de vloer, zou een kennig terstond herkend hebben, als herkomstig uit de dagen van het Kijzerrijk. Ongetwijfeld, hadden ze toen een elegant vertrek versierd, maar geen wonder, dat zij nu enige blijke dogen van verval. Tussen de twee smalle vensters, hing een spiegel in vergulde lijst, boven een trumeau met marmer en blad, op het welk een ruiker van geknitte bloemen onder een stob prijkte, en aan de voet van het welk een verlakte theesthoof en ketel stond. Tegen de wand, hing een grote kooi die ten verblijf strikte aan de canaries, wie er muziek die collettereeds bij het binnetreden gehoord had, en die bij tussenpozen hun concert hervatten. Tegenover die kooi hing, in een vierkante vergulde lijst, een portret in pastel. Zijn er dat van een heer met zware zwarte knevels, een ochercleurig gelaat, een stok van dezelfde kleur, een hoge zwarte das en een lichtblauwe rok met glimmende knopen. Twijl Nicolette dat fraaie kunstgevocht bekeek, hoorde zijn madame Montatos in het achterhuis bevedengeven aan de meid. Altans ze onderstelde dat het madame Montatos was, hoewel de stem die tegen haar zo zacht en vriendelijk klonk, zich van op een afstand hard en sreel deed horen. Maar Nicolette herinnerde zich, reeds in het dilijans het hebben opgemerkt, hoe de matronen daarin een uitzolning maakte op het golster stervelingen, dat zij twee stemklavian tot haar beschikking had. Spoedig was de vrouw des huizes terug. Zie zo, zei zij, nu weer met haar flowelige stem. Ik heb die juffrouw ruiken van sprak, die zo handig is, na te vragen of ze zo goed wilde zijn u te komen helpen. Ja, je kijkt naar die schilderij. Het portret van Weyle mijn overleden man, Major Montatos, die in algorieën gesneuveld is, juist toen hij overste zou worden. Hij is hier in politiek, omdat hij dat zo verkoos. Hij was nederig, weet u, en wilde niet eens dat men hem uitschilderde met het officierskruis van het legioen van eer, en met de Willemsorden, en met de Zweedse Orden, en met die van de Grote Turk. Allemaal omdat die van de kouzenband er niet bij kon. Want dan had hij natuurlijk ten voeten uit moeten geschilderd worden. En dat zou de durable zijn uitgekomen. Ja, ik mis wat aan mijn man. Het is waar, ik trek pensioen, dus kan ik niet klagen. En dan heb ik die hiervrouwen, die bij mij in de kost zijn. Ja, een wederweb moet wat doen, om fatsoenen op de wereld te komen. Maar daar is maar zel Rosalie. De aangeduide persoon had binnen. Een bleek, tengermeisje, met blonde krullen, en bescheiden voorkomen, en met een zijde peignoir aan het lijf, wat Nicolette voor zo laat op de middag wel een enigszins vreemd toilet vond. Ze doeg een mandje met nijgereedschap in de hand. Hiermee, vrouw Rosalie, zei de Major's weduwen, tegen de nieuw aangekomenen in het Frans. Hier is de dame die uw bijstand in roept. Een losgetoornd kleed, dat ze lichter erstellen. Wat was dan Rosalie glimlachten, liet een stelfraaie, witte tanden zien, en keek niet Colette vlak in het aangezicht. Toen boog ze zich op één knie, bezag de scheur, nam naald en draad uit haar mandje en zette zich aan het werk. Het spijt me wel, m'n vrouw, dat ik u zoveel moeite geef, zei Nicolette. Oh, dat is niets, antwoorden, niet de hulpvaardige Rosalie, maar de vrouwdes huisers. Macmazelle doet zoiets zeer garene. De Macmazelle wierp op de madame een zijdelingsse blik, zoveel haat, dat Nicolette ervan verschrik zou geweest zijn, indien ze die had opgemerkt. Madame scheen zich dat niet aan te trekken en vervolgde. Zie je, ze verwijt me al, dat ik ervan spreken durf. Ze leeft alleen als ze andere van dienst kan zijn. Op dit ogenblik werd er hart aan de voordeur gebeld. De dienstmaagd kwam van achteren gelopen om te zien wie zich aanmelde en daar stond daarop met een verschrikt gelaat aan madame zeggen, dat meneer de inspecteur er was. Madame vond ze de wenkbrouw, liep de gang in en verzocht de bezoeker haar naar achter te volgen. Wat het dus zijn beide verhandeld werd, zal nader blijken. Zoveel zei hier genoeg dat het gesprek spoedig was afgelopen en dat de laatste woorden die de bezoeker tegen de bewoonster zeiden toen zij hem uitgeleide deed, door Nicolette duidelijk gehoord werden. Je hebt het onthouden. Binnen vijf minuten moet zij uw huis uit of binnen een half uur met u aan het bureau. Zal gebeuren, meneer pedaal, klonk het antwoord van madame Montatas en spoedig was zij wieder binnen. Zis geen enigst iets ontstemd door het onderhoud. Juist was het ongemak door de behendigheid daar zwijgende schoonen hersteld. Nicolette bedankte haar. Toch maar mazel Rosalie is geen opgeen dank gesteld. Ze zag nogmaals Nicolette zwijgend en lang in het aangezicht. Naam toen haar mandje weder op en ging heen, zoals ze gekomen was, zonder een woord te spreken of iemand te goeten. Het is zondeling, dacht Nicolette. Die je vrouw de diligence sprak ook geen woord. Zou deze en die andere een en dezelf te wezen? Mij dunt, deze is fijner van trekken. En toen zit op madame Montatas wendende. Nu is het meer dan tijd dat ik ga. Ik ben bezendelijk beschaamd over al de last die ik u veroorzaakt hebt. Geen verschoningen wat ik u bidder mag, zei de andere. Alleen, zal je werkelijk begrijpt mijn enige erkendelijkheid schuldig te zijn. Bewijzen mij dan, dus spoedig eens terug te komen. Ik zou dit gaarne doen, hernam de andere. Maar, ik ben mijn eigen meester rest niet. Niet? Wel, ik zou nergens willen blijven waar ik mijn vrijheid niet had. Mijn dient op de wereld zich te schikken naar de omstandigheden, zei Nicolette. Maar, nu moet ik mij waarlijk haasten. Ik ben al een uur langer uitgeweest dan ik voornemens was. En mijn vrouw van Zieric zal reden hebben om te vreden te zijn. Wel, ik zou er later brommen, zijn me dan Montatas. Ik begrijp niet hoe iemand als jij mijn kind zich goedwillig aan zo'n slavernij onderwerpen kan. Je kost hemers leven zoals je verkist. Nu, als het je daar verveelt en je wilt het eens bij mij proberen, we leven hier genoegelijk en stil onder elkaar. En ik durf zeggen dat ik geen pensioneerers ooit gehad heb of ze zijn over mijn behandeling tevreden geweest. Nicolette gaf geen ander antwoord op deze laatste aanbeveling dan een vriendelijke hoofdbuiging en maakte zich gereed om heen te gaan. Wacht, zijn me dan Montatas. En die je dan zo'n haast hebt om te gaan, dan zal ik met je gaan en je weer op de rechter weg brengen. Je mocht verdwalen mijn kind en dan zou die mevrouw nog meer ontevreden zijn. Maar mevrouw, ik kan het niet van u vergen, zijn Nicolette. Ik zal het wel vinden. Nee, nee, ik heb toch mijn botrappen nog te doen en het is immers mijn weg. Deze laatste woorden waren half in de gang gesproven en de matronen naar achteren gegaan, keer de spoedig met hoed en doek terug, waarop zij de voordeur ontsloot en beiden het huis verlieten. Nicolette was niet rouwig dat zij haar geleiden had. Ze was in het gaan van de markt naar het huis daar weduwen te veel van haar stuk geweest om te letten op al de straten die ze waren doorgegaan en ze zou zonder vragen de weg niet hebben te gevonden. Die weg scheen zoals doorgaans het geval is veel korter bij het keren dan bij het gaan. Toen de beide dames zich weder op de hoek ter groenmarkt bevonden stond daar een diender die Madame Mondatos in het voorbij gaan een nauwelijks merkbaar knikje gaf. Zie je? Nu heb je hier zo'n vent van de politie. Zij de weduwen van de Major die overstoud moeten wezen tot Nicolette. Dat is beter geweest als haar straks gestaan had en die heren die hun molestering op hun plaats had gezet. Maar zo gaat het. Ze zijn auto's daar waar niets te doen valt. En nu zijn Nicolette het halstraatje herkennen. Nu zal ik mijn weg verder alleen wel vinden. Nog duizend mal dank me vrouw. Goed zeiden de weduwen. Ik mag zien dat je weer courage hebt. Nu zoals gezegd is. Je vergeet niet als je tijd hebt eens bij mij te komen. En hoor, vervolgde zij een bedenkelijk gezicht zettenen. Vertel maar liever niet bij wie je geweest bent. Zeg als het nodig is dat je bij een weduwer geweest bent die je niet kent. Maar noem mijn naam liever niet. Ik heb eens omaangenaamheden gehad met die familie van Zierig en ze mochten altijd met verkeerd vinden dat je mij bezogd had. Nu, verwel zoals gezegd is. Ik heb altijd een kamer voor je open. Hier scheiden zij en Nicolette door het halstraatje gaande stapte met haast getred met buitenhoof over en voortst door de poort naar huis. Ze had geen harenboodschappen gedaan. Einde van het derde hoofdstuk van het twaalfde boek. Twaalfde boek vierde hoofdstuk van klaasje zevensterd deel drie door Jacob van Lennep. Deze Liepenvox opname is vrij van natheursrechten. Opname door Anna Simon. Er beginnen wolken samen te trekken over Nicolette. Nicolette vond toen zij terugkeerde niemand thuis. Mevrouw was met de kinderen uit rijden meneer was naar de sociëteit. Ze kon zich dus vleien dat haar laat thuis komen niet bekend zou worden en zat meteen tijd zich wat herstellen. Ze gevoelde zich vermoeid aan dat zware hoofdpijn welk een en ander zij toeschreven aan het voorval dat plaats had gehad. Zeker had dit daar geen goed aan gedaan. Ze kon zich echt er niet ontvijnd zijn dat ze reeds sedert enige dagen aan loomheid door de leden en lusteloosheid deed. En dat indien zij volkomen gezond en onbezorgd geweest waren als gewonelijk zij het hoofd niet verloren zou hebben bij het tourneel tussen de twee medevrijers. Ze vond dat ze laf en kinderachtig had gehandeld. Zat eenvoudig recht zonkeert moeten maken en naar huis gaan of in de eerste winkel de beste lopen. Zat in alle gevallen niet moeten wegholen en daardoor een scheur in haar kleed krijgen. Intussen bleef het bij haar een twijfelacht gevraag of zij deze nieuwe onbescheidenheid van de baron aan de heer van Zierik of zijn vrouw zou mededelen. Ze gevoelde aan de ene zijde dat Zulks wel betamen zou. Doch aan de andere was ze er huiverig voor. Ze had gezien en het had haar genoeg gehinderd dat ondanks de klachten die zij tegen Tilbury had ingebracht deze op het eerste die neer het beste dat de gegeven werd genoderd was. Ze kon hieruit opmaken hoe luttel de gastheer en mevrouw het onrecht telden dat haar was aangedaan en hoe een nieuw beklag over een gelijk feit tot weinig anders leiden zou dan om hen te vervelen. Ze besloot eindelijk aan Bol te schrijven en dienstraad in deze in te nemen en daartoe de zondagavond te nemen toen zij een brief begon waarin zij hem uitvoerig met een hele stand ter zaak bekend maakte en alles vertelde ook haar bezoek bij madame Montatos. Ze wilde er nog het een en ander bijvoegen doch ze gevoelde zich koortsig en afgemat en legde daarom de brief in een laden van een laadtafel weg omdien als zij de volgende morgen in zijn ogenblik vrij had de sluiten. Doch de volgende morgen gebeurde een heel andere dingen. De heer Pansiric was als zij verhaald hebben dat zijn plan was naar Amsterdam vertrokken en mijn vrouw had het rijk alleen. Toch het was niet genoeg dat meneer van huis was. Charles was als een fant terrieble in sommige opzichten nog gevaarlijker en in alle gevallen een blok aan het been van Rostam. Daarom was mijn vrouw reeds in tijd op een middeltje bedacht geweest om de knap van de hand te sturen. Hij had hem voor een paar dagen bij een tante die buiten woonde toen verzoeken. Hij zou door die tante smalags morgens tegen half tien met het rijtuig worden afgehaald en kwam nu enige minuten tevoren bij zijn moedig om afscheid van haar te nemen en de nodige vermaningen mee te krijgen. Die waren dan ook gegeven en mijn vrouw van Zieric zat te bedenken of er ook nog iets was dat ze vergeten had te zeggen toen Charles plotseling een geheel ander onderwerp op het tapij bracht. Verbeeld u mama, zei hij, dat eer gisteren Monsieur gevochten heeft met meneer Tilbury. Wat? Wat zeg je? Vroeg zijn moedig als uit een droom opschrikken. Gevochten? Waar? Waarom? Ja, op de groenmarkt. Meneer Tilbury sprak met Marcel. Ik zag het eerst. Monsieur Riepter stond sacramilletonair. Wat wil het eigenlijk zeggen mama? Niets. Een lelijk woord dat je niet boven te onthouden. En toen liep hij met een ijzerlijke drift op meneer Tilbury af en pakte hem beet en maakt ma zelfs jurk schuurde en meneer Tilbury en Monsieur sprak een heel driftig met elkaar en toen bedaarder ze en toen gingen we weer naar huis. Mevrouw van Zieric was staande dit verhaal eerst rood van toren en vervolgens bleek als een doek geworden. Scheelte wat aan mama? Vroeg Charles. Niets. Nee, niets. Antwoorden zijn moedig op haar zakdoek pijtende. En waarom was Monsieur zo boos op meneer Tilbury? Dat weet ik niet mama. Ik geloof, hij wou niet hebben dat hij met ma zelf praten. Ik begrijp niet wat het hem raakte. Vind je dat niet heel gemeend van Monsieur dat hij zo op straat een standje ging maken aan meneer Tilbury, mama? En zal zich herinneren dat Charles aan Rostang alles behalve genegenheid toedoog en de zaak dan ook niet op het voordeligst voor hem uitleiden. Mevrouw van Zieric hoe innig vergrand ook begreep echter tegenover de leerling de waardigheid van de leermeester te moeten ophouden en antwoorden Monsieur zal daar zijn redenen toegehaald hebben. Misschien wou meneer van Tilbury aan ma ma zelf kwaad doen. Zo iets gaat kleine jongens niet aan en je hoeft het aan niemand te vertellen. Dat je het mij vertelt is goed. Maar als je ooit een woord over spreekt met een ander, dan ga je nooit weer naar je tante. Maar mama. Geen maar mama. Ik verzoek je te onthouden wat ik je gezijt heb of ik zal je anders leren. Daar hoor ik het rijtuig. Geef me nu gauw een zoen en maak dat je weg komt en je tante niet laat wachten. Het duurde een poos eer mevrouw van Zieric bekomen was van de indruk die de mededeling van Charles op haar gemaakt had. Zo had dan Rostan zich op de openbare weg voor Nicolette in de Bres gesteld. Behoefte er sterker bewijs geleverd te worden van zijn ontrauwen jegens haar, van zijn liefde voor die coquette. Eén ding stond overlang bij haar vast. Dat meisje moest haar huis uit. Maar welk voorwenzel zou er te vinden zijn? Het middel om haar door overlading van werk afkerig te maken van haar betrekking was tot nu toe niet gelukt. Nicolette klaagde niet, maar deed en deed met ijver al wat er van haar geveerd was. Haart de beschodigen van lichtzinnigheid ging ook niet, want er was geen bewijs te leveren dat zij immer of Rostan nagelopen of Tilbury anders dan met weerzinn behandeld had. Het spreekwoord zegt wel, wie een hond wil slaan zal lichtelijke stok vinden. Doch hier was het zo gemakkelijk niet, tenminste niet behoudens eeg en fatsoen, en zo dat de wereld de partij van Nicolette niet tegen haar meesteres nam, en Haart als een onschuldig slachtoffer van grille geluim voorstelde. Lang zat ze te pijnzen, nu eens meer bedaard, dan weder zich zelf opwindende tot heft gedrift, en die gold alleen Nicolette nimmer Rostan. Een vrouw vergeeft alles aan een man die zij lief heeft, al is haar ontrouw. Nimmerg iets aan Haart die hem ontrouw maakte, ook al heeft hij er geen schuld ter wereld aan. Maar met al al, Emilie wilde voor alles toch weten of Rostan werkelijk enige neiging voor Nicolette had opgevat. Het kon toch zijn dat zijn ruziek met Tilbury alleen het gevolg geweest was van een onberredeneerde zucht om Nicolette van dienst lastige aanspraken te bevrijden, en dat hij voor het overige geheel niet aan het jonge meisje dacht. Ten eind Dina gaande en onderzoek in te stellen, was zij juist opgestaan om aan de schellenkoorten gaan trekken en Caroline te ontbieden toen deze binnenkwam. Aha, wat ben je daar? Ik had je net nodig. Verzoek me, Rostan, hier te komen. Ja, mevrouw, zei Caroline. Mevrouw, daar is een hierom u te spreken. Een heer op dit uur onmogelijk. Hij vroeg eerst naar meneer en toen hij hoorde dat die uit de stad was naar mevrouw. Ik kan nu niemand spreken. Hij zei, het is een zaak daar heel veel haast bij is, een zaak van het uiterste belang. Voor hem misschien, de ene of andere bedelaag, heeft hij zijn naam gezegd. Neem mevrouw. Waarom heeft Philip hem dan niet weggestuurd? Hij weet toch, ik spreek geen mensen die ik niet ken. Ja, mevrouw. Maar Philip zei, hij gelooft? Wat? Hij gelooft? En hier deed Caroline een paar stappen vooruit. Boog het hoofd naar haar meesteres voorover en zeiden op geheim zinnige toon, half luisterend als waren ze bang dat een derde het hoeren zou. Dat het iemand van de politie is. Van de politie, herhaalde mevrouw op gedempte toon. Wat kan die hier te maken hebben? Daar schoot haar opeens een lichtstraal voor de geest. De twist tussen Waston en Tilbury had misschien opspraak veroorzaakt en nu kwam de politie inlichting en daarom trend vragen. Ja, dat moest het zijn. En wie wist of daar niet een aanleiding uit geboren werd om het gehate schepsel in de zaak te betrekken zodat zij daar willen der confinance wel verwijderd zou moeten worden? Een lach zweefde bij die gedachte over haar lippen. Geen glim, maar een grim. Ja, een grijnslag, zo boos aardig dat Caroline later in de keuken vertelde, zou het mevrouw nooit zo'n akelijk gezicht zin zetten. Laat die persoon in de zijkamer gaan, zei mevrouw. Ik zal beneden komen. Goed mevrouw, Caroline vertrok. En Weldra was haar meesteres haar gevolgd en had zij zich naar de zijkamer begeven, waar de onbekende was binnengeleid. Zal er zich op verwacht iemand te vinden die er smerig en wat barbaars uitzag, zoals enigszins verrast toen zijn heer aantrof die een zeer fatsoenlijk voorkomen had en haar op bijzonder hoffelijke wijze goedte. Mijn heer wens te mij te spreken, zeiden zij, met een verlegen wedergoed, een zodanige als men aan hen geeft die men niet recht weet in hoeverre zij aanspraak op een beleefde behandeling kunnen maken. Ja, mevrouw, antwoordde de onbekende, nogmaals buigende. En ik moet beginnen, mevrouw, mijn excuses te maken, dat ik haar zo vroeg komstooren. Zijn wij hier op een plaats waar niemand ons hooren kan? Denk ze vraag, waar er aan mevrouw enige ongerustheid. Er was in de laatste dagen veel verteld van indringers die zich onder valse namen of valse voorgevens lieten aanmelden en dan van de gelegenheid dat ze zich met de vrouwdeshuizers alleen bevonden, van haar weerloosheid en schrik, misbruik maakten, om haar geld af te persen of zelfs haar te behoven. De man die voor haar stond had wel ging ongunstig uiterlijk, doch dat bewees niets, en dat hij van de politie zou zijn, kon ook wel alleen uit de verbeelden van Philips zijn ontstaan. Wie weet of hij ook niet met boze bedoelingen gekomen was. De onbekende las ongetwijfeld wat er in haar ziel omging. Hij glimlacht even en tassel toen in één daar veelvuldige zakken van zijn donkerbruine paleto. Door die gebaarde nog meer onterust keek me vrouw op, om te zien of zij tijd zou hebben om de schellenkort te bereiken. Zij werd enigszins tot kantig gestemd, toen zij zag dat de man geen pistool of dook maar een kleine ledere portefeuille voor de dag haalde, waar hij een visitekaartje uit nam, terwijl ik haar haar overhandigde. Ze sloeg er de ogen op en las. Pedaal, inspecteur van politie. En nu mevrouw, ik heb u over een onderwerp van zeer kiezenaard te spreken. Daarom herhaal ik mijn vraag, is er niemand die ons beluisteren kan? Nee, meneer. Die communicatiedeur gelijkt naar de eetkamer. Is daar niemand? Nee, tenminste. Veroorlof mij mij daarvan te verzekeren. Met deze woorden opende hij de deur, trapt de eetzaal binnen, liet het ogen in het rondwijden, keek achter het bevet, onder het tafelkleed, in het kabinetje dat daar het vertrek aan neks was, draaide de deur die naar het portaal leiden op slot, keerde terug en sloot ook de tussendeur achter zich toe. Wij zijn veilig, zei hij toen, met een tevreden gezicht. Nee, nu mevrouw, als ik u mag verzoeken, mij een ogenblik gehoord te verlenen. Hier, mevrouw, zult u beliefd. Hier zijn wij het verst van de deur verwijderd. Dit zegende, wees hij haar met de ene hand op een kooiseuse die in een hoek der kamer bij het raam stond, en maakte met de andere een uitnodigende beweging, die zoveel te kennen gaf als wees zo goed en neem plaats. Mevrouw van Ziere keek innigstens bevreemd op over de zondelingenwijze waarop de rollen tussen haar bezoekig en haar waren omgekeerd, en waarop hij niet alleen in haar tegenwoordigheid zich als heer en meester in haar kamers gedroog, maar zelfs tegenover haar, de vrouw des huizers, de honneurs waren nam. Zoveel deed des niet te min aan zijn verzoek en ging zitten. Hij van zijn zijde ging voort te doen alsof hij thuis was, nam een stoel en plaatste zich tegenover haar. Al voor ons het gesprek op te geven dat tussen hen voorviel, een woord over de nieuwe personage die hier opgevoerd werd, wel is hij in het vorige hoofdstuk reeds voorgekomen en een door hem uitgesproken vol zin opgetekend, toch persoonlijk is hij de lezer nog niet voorgesteld. Felix Bedaal had een veel bewogen loopbaan gehad, waar hij eigenlijk geboren of wie zijn ouders waren is niemand ooit recht gebleken. Volgens de waarschijnlijkste berichten was hij uit een vondelingshuis in een Vlaamse stad herkomstig. Wat daarvan zij, reeds vroeg had hij in de weide wereld rondgesworven en als Ulysses, velder mensen zeden en steden gezien en dat onder verschillende oogpunten, nu eens in het gezelschap van duizenden, dan weder alleen, nu eens ten behoeven van anderen, dan weder voor eigen rekening en risicoreisende. Zo had hij onder de hertog van Angioulem de veldocht in Spanje gemaakt en onder de Nederlandse vlag bij Pan Am Bang gestreden. Zo was hij als courrier met een gezelschap naar Italië gereist en als commissioner voor een wijnkantoor naar Noord-Amerika. Hij had later eigen zaken gedaan, nu eens in Duitsland, dan weder in België. Een herberg gehouden met vrij wisselvallige kans en zich eindelijk hier te landen nedegezet waar men hem, om ik weet niet welke dienst, door hem aan de politie bewezen en om de vlugheid waarmee hij meest alle Europese en ook enkele talen van buiten Europa sprak en om andere gaven meer die men in hem opmerkte, in de betrekking aanstelde die hij tegenwoordig vervulde. Spudig gaf hij daarbij blijk van ongemenig schanderheid in het naasporen en ontdekken van verborgen zaken en handelingen en tevens van zijn talent om zich als een ware proteus te voegen daar de mensen met welk hij zich bevond. Wat niet vreemd kan schijnen als men wist hoe hij in zijn wisselvallige loopbaan met lieden van alle stand en rang, nu eens met vorsten en graven, dan weder met matrozen en soldaten verkeerd had. Daarbij had hij als de zwaluw van La Fontaine niet alleen veel gezien maar ook veel onthouden, wist geestig te vertellen van zijn ontmoetingen, waar of onwaar, was onuitputterlijk in arnecdoten en wist de spraak en de manieren ook van lieden die hij maar eenmaal ontmoet had op een gehogelende wijze na de boodsen. Ook maakte hij geen onaardig gedicht en had zelfs in de aanvang zijn er nieuwe loopbaan een paar voetviers vertaald. Misschien verbeelde hij zich toen hij zilks deed dat een zekere mate van letterkundige en bijzonder van dramatische verdiensten een vereiste was in een antenaar bij de politie. Een mening die door talrijke voorbeelden gerechtvaardigd werd. Alexis van Rhee, B.A. Vallé, Holtrop, Chandon, Jacques Gevelink en Volgens interminora Sidra, voetnoot uitschitterende tussen de mindere stern, einde voetnoot, Samuel Ypreson Vissilius, om maar geen meer te noemen, hadden zich als acteurs onderscheiden. Dat tijdwerk was echt er nu voorbij en pedaal nooit gewoon de gunst te bejagen of de banier te volgen van wie hem niet langer helpen kon, had aan de muze de zak gegeven en zich vergenocht met nu en dan onder de roos een luime gedichtje voor te dragen of een paar coupletten uit de oude doos tenurien en op die wijze bij de lieden door te gaan voor iemand die zeer goed als schrijver een naam zou kunnen maken indien hij zijn kostbare tijd aan zulke beuzellerijen voor koos te geven. Over het geheel was hij bij zijn superiëren als een hoogst verdiensterlijk, ja, als een onmisbaar ambtenaar bekend, bij wie men daarom enige kleine pekelzonden door de vingeren mocht zien. Die pekelzonden waren echter somtijds van die aard dat zij in onze dagen en nu daarop strenger toezicht gehouden wordt, zijn onmiddellijk ontslacht en gevolgen zouden gehaald hebben. Gewist zou dit hem ook zelfs toen niet ontgaan zijn indien maar een tiende deel waren bekend geweest van de praktijken welke hij zich veroorloofde. Nimmig, ook in de vorige bedrijven en beroepen die hij bij de hand had gehad, was hij bijzonder nu gezet geweest bij de keuze der middelen door hem aangewend om zich te bevorderen en hij was op dat punt niet veranderd, zeer dat zijn inspecteurschap. Maar hij wist zijn handelingen met voorzichtigheid te besturen. Er is wel eens beweerd dat de eigenaar van een buitengoed met boeierij en moestuing niet beter gediend wordt dan door een tuinman die hem besteelt. Midsnamelijk gezegde tuinman aan zijn hebsucht genoegzaam oordeelpaard. Immers, dan weet hij te zorgen zijn die stand te bedekken door de tafel zijn meesters altijd van een rijke overvloed moeschoenten en hoofd te voorzien. Pedaal handelde als die wijze tuinman. Hij zorgde dat de ambtenaar die boven hem stond altijd in ruimen maten mede delingen ontving van ontdekte geheimen. Doch er bleven er altijd over die hij voor zich alleen hield. En die geheimen, wij behoeven silks nauwelijks te zeggen, waren altijd van zo danige aard dat hij er zijn profijt mee kon doen. En dit laatste verzuimde hij dan ook niet. Was hij de schrik der bozen wanneer die bozen rasphuispoeven, zakkerrollers of anders gespuis waren van wie niets te halen viel? Hij was daar aan tegen altijd geneigd de schelmerijen te bedekken gepleegd door iemand van fatsoenlijke familie, vooral wanneer zijn stilswijgen betaald werd. Garnen bracht hij de ongerechtigheden van een gierige woekeraag of zwendelaarende dag. Alleen dan wanneer het woekeraag of zwendelaar niet gierig was, althans jerenst hem niet, verzweeg hij wat hij van hem wist. Had een jongeling een jonge derne verleid en na de hand last van haar of was er een kind geboren zonder dat tussen de ouders zekere vereiste ceremonie op het stadhuis vooraf gegaan was. Was zelfs zo danig kind verdonkerd. Hij wist de zaak openbaar te maken of te smoren, al na dat het de eergold van mensen uit de mindere klassen of van deftige Lieden die tot redding dier eerg zich enige opoffering wilde getroosten. Deg ook met Lieden op wie gewoonlijk dat woord van deftig niet wordt toegepast, met tappers, poordeelhouders en dergelijke die aan vaste reglementen gebonden zijn of onder het onmiddellijk toezicht ter politie staan, versmade hij het niet zijn voordeel te doen. Dat hij iets betaalde van hetgeen hij in een herberg verteerde spakt wel vanzelf. Doch hij nam ook bovendien nog weinig zijn geschenk aan van waard of waardin die hem te vriend wilde houden en was dan, maar ook dan alleen vriendelijk genoeg om de ogen te sluiten voor overtredingen, somwein ook voor gruwelen. Zo was in handel en wandel de man die nu tegenover mevrouw van Zierik gezeten was. Wat zijn uiterlijk betreft, hebben er iets gezegd dat het gunstig was. Of schoonreeds op vijftig jaren geleefdheid had hij nog een jeugdig voorkomen. Vrij zwart haar zonder een enkel versilverdraadje er tussen in. Fijn besneden trekken die hem een aristocratisch air gaven. Maar wat vooral melding verdiend waren zijn lippen en zijn ogen. De lippen hield hij gewoonlijk naar binnen, half tussen de tanden getrokken en de ogen half gesloten. Evenals of hij niet spreken, niet zien, maar alleen nadenken wilde. Sprak hij, dan nog was hij gewoon de mond maar even, om het zo uit te drukken, op een kiertje te zetten. En daar kwam de stem door die smalle openin, wel zeer zacht, maar toch zeer duidelijk en beslissend voor de dag. Even zo werd de gen, die hem over een tederen of gewicht gezakte onderhouden had, al zeerspoedig gewaar, hoe van tussen die half gesloten oogleden een doorborende blik op hem rusten. Een blik wel in staat de genen die hij gold een onaangename, ja, voor ontrustende gewaarwoording te doen ondervinden. Spalkte nu en dan bedaal die oogleden op, dan ging iemand een huivering door de leden. Zo gestreng, koud en verstijvend was de uitdrukking, waarmee de die ogen hem als dan aanstaarden. En dit deden ze niet alleen als hij over zaken sprak. Zelfs aan de dis bij vrolijke bijinkomsten, als hij er ziel van geweest was en het gezelschap een gehele avond met zijn vertellingen vermaakt had, kon hij potselings rondblikken op een wijze die de gasten angstig voor zich heendeet zien en zich afvragen of iemand onder de aanwezigen iets misdaan of miszicht en daardoor de aandacht der politie tot zich getrokken had. Wat verder de kleding van de heer Pedaal betrof, hij droeg, staande zijn bezoek bij mevrouw van Zierig, een donkerbruine palatool, een lichtgrijstvest met zwart geboord en dat tot de strop was dicht geknokt, een hoge zwarte stropdas waar de twee helderen witte puntum van zijn boordje zichs even uitkeken, een pantalon van dezelfde stofvaartje als het vest en schoenen met gele slopkausing. De linkerhand bedekt met een bruin ledere handschoen omklemde behalve de rechtse handschoen een ronde snuifdoos met een medaillon. Mevrouw begon Pedaal. Hier heb je aan huis een jong meisje dat omstreek zes weken geleden met de diligence van Utrecht gekomen is. Niet waar? Nicolette Zevenstech riep mevrouw uit, verrast en verbleid dat haar voorgevoel zo goed uitkwam. Juist, mevrouw. Her nam Pedaal, de wijsvingen aan de mond brengende als om tegen een tuluit spreken te waarschoenen. Nu, ik moet U raden dat meisje hoe eer, hoe liefig uit Uw dienst te ontslaan. Hier zweeg hij in ogenblik als om aan mevrouw de nodige tijd te gunnen om terug te komen van de ontroering die de gegeven raad bij Haag naar zijn onderstelling verwekkend moest. Tot zijn bevreemding ontwaarde hij dat de indruk die zij ontving verre van onaangenaamde zijn eerige waarding van pleidschap genoemd kon worden. Weliswaag het tintelen van haar ogen op het ogenblik dat zij woorden hoorden spreken, zoveel komen in harmonie met haar heimelijke wens had niet langer geduurd dan dat van de vlam die een afgeschotend vuurroer geeft en zij had daar stond elk uiterlijk vertoon van tevredenheid bedoen. Toch voor een schanderen opmerker als Pedaal kwam alle feinserij op dat punt te laat. Zo zei hij tot zichzelf. Ze neemt het anders op dan ik vermoeden kon. Daar schuilt iets achter. Ik zal te weten komen wat. Mevrouw van Zierig had intussen begrepen dat het niet genoeg was. Al kwam de raad die de inspectuur gaf met haar wens overeen en dat die raad om gevolgd te worden met redenen om kledienden te zijn. En zo vroeg zij hoewel met enige wijverling in haar stem. En waarom moet ik haar wegzenden? Wat heeft zijn misdaan? Ik zal het u zeggen, mevrouw. Ier gisteren is dat meisje uitgeweest. Weet mevrouw waarheen? Zover ik weet is zij nergens geweest dan smorgend in het bos en tegen twaalf uren naar het Kijzershof om een bekende te zien. Ze was ruim één uur op de groenmarkt, mevrouw. Het vandaar is haar eigen beweging op een vrouw toegelopen met wie zij bekend zich heen en ze heeft die vrouw naar de woning van deze vergezeld. Zis daar een groot halfuur verbleven en toen we er teruggekomen aldijd met diezelfde vrouw die niet dan aan het halstraatje afscheid van haar genomen heeft. En die vrouw? Vroeg Emily. Houd een slecht huis, mevrouw. Antwoord hij. Wederom tintelden haar ogen en er lag zegenpraal in haar blik. Voor waar, dacht pedaal. Een vrouw me moedig aan wie ik kwam vertellen dat haar ongelovige zoon in de kerk was gezien zou niet anders kijken dan deze. Nu zij hoort dat haar bonnen een boordeel frequenteert. Ik heb gedacht, ging hij voort, naar een ogenblik zwijgend, dat het mijn plicht was, dus ook een feit, hoe droevig ook. Hier zette mevrouw opeens wat men een visage de circonstance noemt. Niet voor zo'ke respectabele lieden als menheer en mevrouw van Zierig verborgen te houden. Waren te meid van de groenvrouw uit het achterom geweest die hij met madame Montatos had zien wandelen, hij had er geen woord van gesproken. Ik ben u duizendmaal verplicht, meneer, zei Emily, en liet onmiddellijk met een bezissende stem daarop volgen. Wel zeker, dat schepselt mijn deur uit en hoe eer hoe beter. Ja, mevrouw, juist wat ik zei. Intussen, dat kunnen zijn dat het arme kind zonder het te weten in een valstreek gelokt waren. Meneer, hernam Emily, het is genoeg dat ze het publiek met zulk een wezen op straat is gezien. En dan, hij zegt in haar zelf dat zij, Nicolette, dat andere mensen het eerst heeft aangesproken. Juist, mevrouw, maar schijn is nog geen zekerheid en ik heb zekerheid zoekend te verkrijgen. En wat heeft hij opgeleverd? Vroeg zij, met haast gedrift. Mevrouw weet misschien dat wij een register houden van die dames. Nee, meneer, antwoorden zij, het hoofd half afwendende en een neus optrekkende om die soort van wauwging uit te drukken welke een brave en onberispelijke vrouw gevoeld wanneer over zulke zeeloze vrouwen gesproken wordt. Ik wil het geloven, mevrouw. Nu, ik zag uw bonnen gearmd met madame Montatos, de groenmarkt verlaten. Nieuwe trek van wauwging op het aangesicht van mevrouw. Ik dacht dat meisje ken ik niet en ik moet even zien waar zij blijft. Ik liet haar volgen. Mijn berichtte mij dat zij bij die vrouw was ingegaan. Dat kon mezen om een bloot bezoek af te leggen in alle eer en deugd. Anders moet zij op het register komen. Ik verzoek vergeving mevrouw zodat ik in dergelijke bijzonderheden treed. Nee, meneer, hoe aangenaam het zij? Ik dien alles te weten, haaste Emily zich te zeggen, die reeds bang werd dat hij iets verzwijgen zou. Ik moest dus hoog te nemen. Ging zelf en sprak afzonderlijk met die vrouw. Op mijn opzettelijke vragen vernam ik van haar dat het jonge meisje voor eerst haar reeds van vroeg herkende. Zijn andre dat zij vrijwillig bij haar gekomen was. Ten derde dat zij ten uwend woonde. Ik gaf toen last dat die Nicolette of binnen het uur aan het bureau komen of onmiddellijk het huis verlaten zou. Dit laatste geschieden. En u heeft niet gehoord of... of misschien? Vroeg me vrouw, zonder de volzint ten einde te brengen. Niets meer dan ik u zeg. En nu, mevrouw, de hemel bewaren mij dat ik het meisje zou willen bezwaren. Bewijs van eigenlijkelijke schuld bestaat haar niet tegen haar. En, zo het wereldst de opspraak beter is dat zij hier niet blijven, de mogelijkheid bestaat dat zij geheel onwetend gedwaald heeft. Nee, meneer, die mogelijkheid kan zoals ik het beschouw niet bestaan. Zij is schuldig. Daar is geen twijfel aan. Dat zij krokket was, wist ik. En ik zou haar toch niet gehouden hebben. Maar zulke zaken als door u verhaald worden, ze moet geen uur laren in mijn huis blijven. Heeft me vrouw bepaalde bewijzen waaruit die krokhetterie blijkbaar is? Vroeg de inspecteur, een schnuifje neemende en sterker toekijken dan ooit. Meneer is van de politie. En moet ik hem dan vertellen hoe zij eer gisteren met de oude heer van Tilbury stond te praten toen me sheur alstand toen de gouverneur van mijn zoner op afkwam en er nog een woordenwisseling dus die beide heren heeft plaatsgehaald? Ik ken die historie, zei de pedaal. Mevrouw zou dus denken dat zij gekoketeerd had met die oude baron. Ja, meneer, herhaaldelijk. En ook met de gouverneur van uw zoon? Hier spalkt hij zijn ogen een weinig meer open. Ja, zeker, maar en ze kon niet verhinderen dat zij een kleur kreeg. Het was op die blik magnetisch op haar rusten. Het is niets mevrouw, zei hij. Een inspecteur is gesloten als een bichtvaardig of een geneesheer en ik durf erbij voegen dat het in hem nog groter verdiensten is. Want een bichtvaardig en een geneesheer verzwijgen alleen de geheimen die hun als zodanig worden toevertaald en ik doe het somweilen en ook die, welke mij verklappt worden. Een angstige rilling doorliep het lichaam van mevrouw Van Ziering. Ze sloeg de ogen nedig, boogde toen goede continentst te maken en pedaal stoud moedig in het aangezicht te staren. Tocht een tweede malen ontmoeten zij die starre blik. Ze liet het hoofdweer er zakken en kromp in één als een kind dat op snoepen betrapt wordt. Ja, mevrouw, hij nam hij, de ogen weder half sluitende en een buiging met het bovenlijfmakende vergezeld van een vriendelijke gemlag die als tot geruststelling dienen moest. Toch Emily was niet gerust. Zat straks die man daarover haar, wel wille kussen tot beloning voor het bericht dat hij bracht en nu was ze bang voor hem. Want ze gevoelden zich in zijn vermogen. Zij, de rijk en elegante vrouw in het vermogen van een politie beanten. Mevrouw wenste alzo, haar nam pedaal na een kort stilzwijgen, dat meisje de deur uit te hebben. Ja, meneer, antwoorden zij, met een zenenwacht gedrift. En natuurlijk zonder opspraak of pure geruchten, niet waag? Natuurlijk. Maar, met uw verlof, waarom vraagt u mij dat? Ik heb haar immers alleen te zeggen dat zij heen moet om redenen die zij zelf wel begrijpen zal en dan... en dan... Ja, mevrouw, dan zal zij die redenen willen weten en misschien niet willen heen gaan. En dan zal het ene wordt het andere uithalen en dan... Vergeef mij, als twee vrouwen, de stand doet aan iets toe, aan het twisteraken, dan wordt er meer gezegd dan tot bijder eer wel dienstig is. En uit zo'n twist zou juist het puren gerucht kunnen ontstaan dat vermeden moet worden. Wat dan gedaan, vroeg Emily, moedeloos. Zou mevrouw ook willen wachten tot meneer weer thuis was? Een man is eigenlijk degene die de politie in zijn huis moet waarnemen. En nog twee nachten met dat schepsel onder één dak blijven? Lever steervik! Hoe meneer, het is van u zelf en dat de raad uitging om haar onmiddellijk weg te zinnen. En nu wil u dat ik haar nog twee dagen houden. Mevrouw, antwoordde pedaal. Toen ik die raad gaf, wist ik niet wat mij door u verteld is, dat die Goeverneur haar het hof maakte. Zie, die man zou misschien tussen beide kunnen komen en partij voor haar trekken, en dat zou de opschuddingslechts vermeerderen. De woorden van pedaal vielen in het gemoet van mevrouw van Zierig als druppels olie in een vlam. Had zij eens gesidderd van angst, nu deed zij het weer van toren en jaloezie. Hoe Rostang zou tussen beide kunnen komen, haar misschien afvallen om voor de eer van het meisje te strijden. Het is waar, zij zou hem zowel als haar het zwijgen kunnen opleggen, want daartoe behoefte ze alleen de reden te noemen waarom zijn Nicolette heenzond. Maar wie weet, misschien was hij het juist die madame Montato's als koppelaarst verbezigde, en dan vertelde zij hem niets dan wat hij wist. Al die denkbeelden vloog aan haar wild door het hoofd, en het duurde een poos eerzijd woord weer opvatten en aan inspectuur vroeg. Maar welke raad kan mijn heer mij dan geven? Tot nochtoe heb ik alleen bezwaren gehoord. Mevrouw, die raad kan heel invoudig zijn. Het is, dat je jezelf er buiten houdt, dat meisje niet meer ziet, en aan een ander de zorg overdraagt om haar weg te krijgen. Aan een ander? Oh, ik hoop dat ik u begrijp, als ik het aan u vroeg mij die diensten bereizen. De commissie is zeer vereerend, mevrouw, maar alles behalve vermakelijk. Met een gewone dienst mij het behoeft me geen complimenten te maken. Maar dit meisje, haar connectie met die vrouw daargelaten, is watsoenlijk in haar vormen en manieren, en dient, ja, met ferme tijd, maar toch beleefd, behandeld te worden. Beleefd, dat wezen, riep Emily met verontwaardiging uit. Mevrouw, het is mijn plicht beleefde zijn jegens in iegelijk, en mij heeft dat meisje geen kwaad gedaan. Onze commissaris is niet gemakkelijk, wijkt men het minst van de voorgeschreven gedragslijn af, dan is het dadelijk puten of tijdelijke suspensie, en mijn salaris is op zijn best kruijersloon. Dit begon duidelijker te zijn, en Emily begreep hem. Wel, meneer, het spreekt vanzelf dat ik van u geen dienst zou vragen zonder die te belonen. Pedaal boog zich, en als dat punt nu voor besproken houdende, ging hij voort. Het is wel, mevrouw, ik zal het dus bereideren, en waar zal ik het meisje heen brengen? Wel, bij dat vrouwmens, waar ze behoort. Er lag zulk een wittere haat in de toon van mevrouw van Zieric toen zij deze woorden zeiden, dat pedaal, die anders in zijn leven, genoeg uitingen van boze hartstochten gehoord had, kreeg zelf bekende, dat deze de kroon spannen. Zou je dat aangenaam zijn, vroeg hij, een lief, mooi, misschien onschuldig jong meisje bloot te stellen aan een leven als dat daar geleid wordt. Deze aandoenlijke voorstelling was schijnbaar bereikend om het vrouwelijk gevoel tot medeleider te wekken, en zou het ook misschien gedaan hebben, in die pedaal er geen lofspraak opnieke dat het is uiterlijk had ingemenkt. Zijn woorden strekten dus alleen om haar drift verder gaande te maken. En dit was wat hij bedoelde. Meneer, bersten zij een heftige verontwaardiging los. Alles zal mij aangenaam zijn, wat dat onschuldige meisje kan verachtelijk maken in ieders ogen, meerig dan zij is. Ja, breng haar in dat huis, en zo dat ze er niet uit komen. Zodat ik aan iedig wie ik mij later met belangstelling naar haar vraagt kan toefluisteren, that fijne pakkensje zit in een porteeel. Bravo, dacht bedaal bij zichzelf. Maar overluid zeiden hij, ik moet mevrouw doen opmerken dat zij in dat établissement niet kan opgenomen worden dan met haar vrije wil, en dat ik in spijt van het afgelegde bezoek nog sterk twijfel of zij genegen zou zijn een kostgangster op die plaats te worden. Testen beter, riep Emily uit, met het gevoel in er vervijnde verraksucht die een verhoogd genot vond in het denkbeeld dat Nicolette tegen een wil en dank aan ontucht overgeleverd zou worden. Ze merkte echter dat ze zich versproken had en hield pot op. Geneeru niet mevrouw zij bedaal. Ik zie tochal genoeg hoe de vork in de stil zit. Dat meisje is mevrouw in de weg en mevrouw haath haar met al de kracht van een mede minnares. Dat is Hermione tegen Andromak, Medeetere Creus, Roxanne tegen Athalide. Hij spakt de name op zijn Frans uit. Dat is een oude tragedie die altijd nieuw blijft. Meneer, grib zij, op de toon van iemand die een waarheid hoort welke hij niet logenen kan, maar zich toch niet wil laten zeggen. Heb ik ongelijk mevrouw, voeg hij, haar wederom met zijn blik vasthoudende, gelijk met een doch vasthoud die uit de band wil springen. Om het even, zeiden zij. En waarom zou ik dan ook fijn zijn? Kort en goed, bezorg dat meisje op die plaats waar je me van gesproken hebt en reken op mijn dankbaarheid. Dankbaarheid, herhalde pedaal langzaam. Bevrouw, ik zal ook openhartig zijn. Geef mij kartblans en je zult tevreden wezen. Maar ik waag veel en meer dan een blote belofte mij kan vergoeden. Ha! Riep Emily, verheugd dat zij nu wedig als lastgevende en betalende partij haar verloeren evenwicht in zekere mate herwon. Bepaal zelf, Uloon. Mevrouw, hernam hij. Ik ben niet van de genen die zich laten omkopen. Ik heb in mijn vrije uren nu en dan aan Apollo en de muzzen geofferd. Hoe komt dat hier te pas? Voeg bij zichzelf en mevrouw van Zieric. Pedaal ging voort. Lieden van smaak hebben mij aangespoort het vervaardigde in een bundel uit te geven. Ik heb daar wel oren na. Maar wat dat? Voeg half luid, Emily. Ongelukkig ben ik niet als dichter bekend en nu vind ik geen uitgever die het drukken wil, anders dan voor mijn rekening. Zo zijn mevrouw die iets meer op de hoogte begon te komen en en dat is een grap van een zak guldens vervolgde hij. En dus? Door mij die som te leden zou me vrouw mij in staat stellen mijn roem als schrijver te vestigen. Misschien daarin een aangenaan bestaan te vinden. Ik zou het mij tot een genoegen een grote eer rekenen mevrouw een exemplaar op satijnpapier goud op sneden te mogen aanbieden. Ik zal u het geld ter hand stellen, zei de Emily, opstaande. En dan, zei hij, zal ik van u het geld moeten ontvangen dat aan het meisje toekomt voor haar loon. Hoeveel ontving zijn het jaag? Ik zal u 25 gulden geven, dat zal wel genoeg zijn. Zuinen genoeg, en dan zal de stilzwijgendheid die er vrouw misschien gekocht moeten worden. Emily begon te vinden dat het wel enig sinds neerkwam op die afsetterij van een indringer waar ze eerst bang voor geweest was. Toch zij was eenmaal in het zoog en moest mede. En hoeveel zal dat wel zijn? Vroeg zij. Oh, met duizend gulden voor alles en alles te samen, dan zal ik ver komen. Wacht mij hier, zei Emily. Mevrouw, zei hij, insgelijks opstaande. Ik heb de tijd. Ze haast zich naar haar kamer en opende haar bureau. Ze had juist geld van haar man gekregen om enige winkelschulden te betalen. Die zouden nu achter staan. Ze nam een bankbriefje uit te laden en ging weder naar beneden. Toen zij voor zich Nicolette zag met de kinderen om een wandeling te gaan doen. Ga nog niet uit, zeiden zij. Er is iemand beneden om u te spreken. En Nicolette, enigszins verwonderd laat aan de staan, draafte ze de trap af. In het portaal kwam Philip haar tegen en vroeg heel verbaasd. Mevrouw, waar moet ik het disoneeklaar zetten? Ik heb de deur van de eetkamer gesloten gevonden. Wacht tot ik bel. En ze weder bij pedaal. Hier is het gevraagd, zeiden zij. En hier is de schuldbekentenis, zeiden hij, terwijl hij het bankpeljet bij zich stak en haar een strook papier overhandigde waarop hij geschreven had. Ontvangen van de wel edelijke mevrouw van Zieric een som van 600 gulden, Nederlandse centen, om die te restitueren uit de eerste opbrengst van het werkje getiteld Mijn Eerstellingen door F.P. U dat creatuur hier zenden? Vroeg zij. Ja mevrouw, en als mevrouw dan geliefde zorgen dat terwijl zij hier is haar koffer en al wat haar toe behoort gepakt worden en in de vigilanten gebracht die de knecht bestellen zal. Ik zal het meisje hier verwachten. Op deze wijze was de overeenkomst tussen dit waardige twee taal gesloten waarbij het de uitlevering gold en het vernietigen van de toekomst van een jong meisje. Het is in de handel erger dat die in neger slaven en waar de kamers en de filantropen niets aan kunnen doen. Einde van het vierde hoofdstuk van het twaalfde boek.