 Salam deyəri izləyicilər. Sər vaxtını saranınız xeyr olsun. 29 Mart 23. Sad-i 22 kanalın üç, kanalın üç xəbər və Bakuifəm kanallarından canlı yayma başlayıdır, deyəri izləyicilər. Dünən 28 Mart tarixində deputat böyük kuruluş partiyasının sədri Fazil Mustafaəqə arışı olan silahlı hücum əslində terror kim deyərləndirli? O dövlət tarixəsi xidmət tərəfindən, təbii ki, günən, akşamdan ölkə gündəminin əsas mövzusudur, fərqli fikirlər də biz rəslaşır. Ama rəsmi açıqlamalar bundan ibarətdir ki, bu konkret olaraq terror hücumudur, günən son rəsmi açıqlamanızı sətək edim ediyim. Yəni, dövlət tarixəsi xidmətə, əsəndə, 5 praqorluq metbaq xidməti belə bildirib ki, ötləngizda baş praqorluq bilincim arında baş şəyhər praqorluq əsində əməliyyəl kurbun, deputatın hücum o məyruz qaldığı ərazidə olub. Azizdə Adi Səntöre dən şəxsin məxsuliyyətə çəlb edilməsi üçün çəxrəsi alınmaz, əməliyyət-i sintak tədbirləri həyata keçibliyi bildirilib. İngi zamanda, faqla bağlı detıqanın istintak başı idarəsində cınayet məcələsinin dövlət qadiminin və ya işinmaq qadiminin qidməti və ya siyasi fayliyyətində son qoymaq və ya bu fayliyyətə görək isas almaq məksədilə, onun həyatına sürgəsi etmək və qəbaqzılın əlbür olan bir qrupçət sərəfində qansu olaraq ordu slah əldə etmək, saklama, taşma və gəzmə maddələri də cınayet işiyi başlanıb. Yəni, konkret olaraq artıq bu rəsmi açıqlama budur. Bugün də mən təsadifən Fazil bəyin açıqlamasını gördüm, yəni özünün telefonu səhslə açıqlamasını şahid oldum ki, Fazil bəyi də məsələnin bilə vasitə onun açıqlamalarla bağlı olaraq, əslində özlə itiraf edir ki, məsələ, İran tərəfindənq olabilər, amma İran tərəfindən bundan bağlı aşağı yukarı texizibləri biz şahid oldu, gündən sosial şəbəkələrdə. Amma reallığı nə də nibarətdir? Nə baş verir? Ölkədə reallığı durum nə də nibarətdir? Çünki bu artıq dördüncü silahlı hücumdur. Biz brava hücum, atm silahlı hücum, bir də əalət doldur ki, yəncədə bu artıq dördüncü silahlı hücumdur. Silah insanların əlində necə peyi doldur? Bu gün sosial şəbəkədə bir başqa fotoya rəs kəldik ki, bir ansıda generalın batsu olun əlində də aftamad qalaşnikov olan poz verirlər. Yəni, sanki ölkədə bundan bağlı olaraq kimin əlində aftamad qalaşnikov olabilər? Kimin əlində odli silah ümumiyyət olabilər? Azərbaycanda odli silahın satışına icazə yoxdur əslindir. Yəni, bütün azərbaycan suallara, bu suallara cevab tapmağa çalışır. Biz də bugün bu suallara örmətlə ekspertimiz Nəsin Mənmədli ilə cevab tapmağa çalışırız. Nəsin bəyi xoşördə yer vaxtınızı xeyr olsun. Xoşördik. Və təbhək məndə sizi və bizim izləyicilərimizdə savam bir amm. Teşekkürlə Nəsin bəyi. Sizin qənaikiniz ilkin olaraq baş vermiş olayla bağlı. Nəzər alsay ki, bu olay, mən istisnə iləm rəm. Yəni, çövbət deputattan gedirse, bu bürəs məsələ, dövlət tərkəsi xidmətinin açılamasında da var, dövlət qadimlə qarşı üzündür. Bunun anladıq, amma silahlı hücum Azərbaycanın pəkləxli bakyoda son illərdə nəzərə çarp məyib. Ona görür, bir az bizim üçün də qeyrada oldu bu durum. Sizin yanaşmanızı işidə lütfen, buyrun Nəsin bəyi. Fədbə, mən İçinövbədə Fazil bəyi allatan şafad edirəm. Şükür ki, o həyatı tərkəsi yoxdur. Əlbət də bu adisənin bu olayın konkret olaraq bir mətəni, rəsnə qurumların ifadə etdiyi formada ansı ki, birlikdə həm resulq aprakorologunun həm dövlət tərkəsi tərkəsi xidmətinin eğlan etdiyi və açlıqı cinayet işində çox aydın görür. Yəni, 277-ci maddə ilə cinayet məcələsi 277-ci maddəsi ilə cinayet işinin başlanması onu deməyə əsas verir ki, dövlət qurumlarının əlində bu olayın terrur hadisəsi olması ilə bağlı məyən etimallar var. Çünki indi, əlbət də istinat gedir, bütün versiyalar istinatıqın gedişində araşdırılacaq, öz kıymətin alacaq, hansının, riyal hansının həqiqətə uğrgun olduğu ortaya çıxacaq. Amma ilkin gənayət, yəni dövlət qurumlarının gəldiyi ilkin gənayət budur ki, bu terrur aktidir. Və biz də elbət də bugün başqa bir versiyanı ilə rüsurma imkanında deyilik. Yəni, o qədər məlumata malik deyilik ki, hansısa digər bunun şəxsı zəmində olmasıyla bağlı və yaxud da ki, hansısa cinayetkar qurupların marağına toxundu olmasıyla bağlı, hansısa iddialara ortaya çarlar. Yə, bu nöqdəyə nəzərdən əbət də mən də düşünürəm ki, çox ağır bir maddi ilə cinadikə qaldırılıbdır. Bu maddə daha çox dövlət orqanlarını, hədə falan cinayet əməllərinə qarşı yönələtdir. 14 dillən 20 ilə qədər və ağırlaşdırıcə allarda ömürük həbs nəzərdə tutulur. Yəni, bu cinayeti dürətmiş şəxsləyələ bağlı əgər məkkəmə qərarı çarlarsın. Yəni, mən də düşünürəm ki, Fazil bəyi sıradan bir iştimayi siyasi qadim deyib. Mən ən azı Fazil bəyi ilk tanıdıqım dövrdən bu yana təqribən 34-35 il zaman keçir. Yəni, təxminən biz tanışı olmuşuq, baki dövlət universitində tələbi olar ki, 87-ci ilin sonlarından etibarə tanışılığımız başlayıb. Və daha çox Savet rejimində qarşı o zaman Azərbaycanın müstəqirli orundakı mübarizəsində BDU tələbə hərəkatının fəyal liderlərinə biriydi. Yəni, siz də o zaman BDU tələbələrinə olmasınız? Üzlə, bizdən biraz sonra okumasınız, baki dövlət universitində. Amma siz də təstikləyərsiniz ki, müstəqirli orundakı mübarizənin ən gücülü getdiyi aparıldığı məkanlardan biri baki dövlət universiti olub. Orada da oradan Vazil bəri çox fəyal liderlərdən biriydi, gəslə edəsində. Mən onu şəxsən tanıyram. Gətaxana da bir gəm minasibətlərimiz olub. Sonra mən hətta onun tərtərdə bu ikinci dəfə hər bir xidməti aparlanda orda zabid kimi xidmət edər kəndə onun yanında olmuşam, görmüşəm. İndirin özündə də şəxsi minasibətlərimiz normaldı. İrmiyan var hadisələrində, məsələn, biz Vazil və elə bərabər güllə altında olmuşuq. Yəni, güllə boran edilən o şəxslərdən olmuşuq. O zaman, o çox cesarətlə səttərxan adına zaboddakı qələriqətdən sənətləri çıxarıb aparmağa çalışırdı. Yəni, şəxsi mənada, Vazil bəin kiminləsə bir problemi olduğunu, mən ona yaxın, yəni, bilə, ictimai siyasi faaliyyətdən başqa, yəni, şəxsi mənada da yaxın olan şəxslərdən biri kimi? Bu qana hət dəyəm ki, şəxsi problemlər olabilməsi. Yəni, mən bunu istisna edirəm. Ona görə bununla bağlı heç də demirəm. Yəni, ona qarşı hansısa bir şəxsi zəmində bu cinayetin törədilməsi, şəxsi mənim tərəfəmdən istisna edirəm. Mən bilirəm ki, o insanlarla, şəxsi münasibətlərin də çox karət davranan, ölçülü bitilib bir insandır. Olabilərin de onun siyasi görüşləri, hansısa digər görüşləri, kimlərdəsə narazlıq, narahatlıq, bəzən ətiraz doğurur. Amma şəxsi münasibətlərdə, xüsuslə kimləsə, nəsə alış verişdə, hansısa məhşət zəmində olan məsələrdə bir problem yaşayacaq insan değil. Bunu hər kəsin bilməsində faydə var. Demələ, Fazil bəyin hədəfə gəlməsi daha çox onun fəaliyyəti ilə bağlıdır. Siyasi şəxsiyyəti ilə bağlıdır. Fazil bəyin ölkədə az saylı adamlardan diki yürüfətmək. Mən düşünürəm ki, sələ, siz də, mən də bu insanların sırasında yıxın. Bizim siyasi-iştimai dünyaya görüşümüz, baxışımız. En zamanda dini ideoloji baxışımız cəmiyyət üçün qeyl edərəcədə açıq. Və Fazil bəyin bunu heç vaxt qapalı saklamayın. Mən deyərdim ki, bəlkə ölkədə siyasi partiyar liderlər arasında bunu ən çox açıq ifadə edən şəxslərdən olubdur. En zamanda deftotlar arasında da. Mən ikinci belə bir şəxs tanımram ki, özünün dini ideoloji baxışlarını onun qədər açıq ifadə etsin. Yəni özünə hədəfə çevirələk? Bəl özünü hədəfə çevirməkdən çəkim yərək. Bəli bunu edib. İndi etraf etmək lazımdır ki, bəz hallarda o ideoloji lükti inəzərdən məyən mövzular var ki, bunlardan danışanda hər birimiz məyən bir çərçivəni istəyirik gözləyək. Anlayırıq ki, bu məsələlə çox böyük mübahisə doğurabilir, ziddiyət doğurabilir. Bəz hallarda insan şəxsiyyətinə gönəlik, onun faaliyyətinə gönəlik problemlərə səbəb olabilir. Amma mən xaçıq deyəm ki, Fazıl bəri çox cəsaretlə nə özünün dini ideoloji, istimal siyasi mövqeyini ifadə edən şəxslə oludur. Ona görə onun hədəf seçilməsi, mən düşünürəm ki, konkret mesajlıdır. Yəni, biz o sualı iknövbə də bir məliyik ki, niye o seçilip də hədət? Məxsət nədir? Bu kime sərf edirdi? Və açıq, deyək. Yəni, mənim aldıqın məlumatlar ondan ibarətdir ki, doğrudan da açılan güllələr Fazıl bəri həyatdan aparmal üçün olub. Yəni, onun ölümünə ateş açılıbdır. Sədəcə təsadür nəticəsində o bir deyir reaksiyaya ki, olubdur, o reaksiyaya həmin güllələrin onun başına, ürəh nâhiyyəsində dəyməsində mümkəm və elbibdir. Yəni, bələkə bir təsadür nəticəsində onun öncədən olan o şərt-i rəflək se olubdur ki, güllələr dəyməni üçün ən öncə hansısa bir təsadür nəticəsində o kılasa olubdur. Amma məxsət onu öldürməyə olub. Deməli, bu kime sərf edə bilərdik? Və elbət də bu siyasi ideoloji görüşlərini, en zamanda dini-milli baxışlarını açıq ifadə etməkdən çəkinən, nərahat olan, bunu arzulamayan çevrələrə təsir edə bilərdik. Onların marağında olubdur. Bu nökləyə nəzərdən bu hadisə baxş verəndən dərhal sonra cəmiyyətin mütləq əksəriyyəti bir imbanı göstərir. Yəni, siz də təsdəq edərsək ki, hər kəsinin ağılına gəlir ki, bu daha çox irana bağlı hansısa dini ideoloji qurupların və terror təşkilatlarının addıqı addımlardan biri olabilər. Niyə görə bu qənaviyyətə gəlnir cəmiyyətdir? Dediyim ki, onun bütün faaliyyəti yönələ bu istiqamətə, başqa bir tərəfdən, biz xatırlıyrıq. Və siz də çox gözəl dediniz ki, Azərbaycan son qısa müddət ərzində, yəni bu il ərzində ən azı dört təbə bilə silahlı instant yaşamıdır. Yanbar Ali 27-sində İran'da səhvirliyimizə aptamat silahla hücum oğlu. O hücum nəticəsində bir bizim diplomatımız həyatını tripkisi yaralanır. Orada da təsadüf nəticəsində daha böyük faciyanın qarşısı alın. Daha doğrusu buna təsadüf deməyək. Bizim orada vasif adlı gəncin qəhrəmanlıqın nəticəsində. O zərəsizləşdirə biləm həmin terrorcunu. Ardınca bugün bizim İsrail'də səhvirliyimiz açılır. Bu səhvirliyin açılmasıyla bağlı, davamlı olaraq, ən ən azı diplomatik mənbələrdən bilirəm, dövlət qurumlarında çalışan insanların fikirlərindən bilirəm ki, İran bağlı qaqlı arxasında dəfələr Lazərbaycan tətid edir. Ölkəp rezidentləri səviyyəsindir. Bu hələ, mərhum prezident heydərəliyibin zamanında olub. O zaman, açıq rəkildi onu tətid ediblər ki, Azərbaycan İsrail'də səhvirliyi açarsa, bunun çox ağır, bədəlini dəməl olacaq ülkədakını. Və bundan sonra doğrudan da Azərbaycan ehtiyyatla yanaşırdı, İsrail'lə münasibətləri tənzimləməkdə. Başqa bir digər çəkən məqam budur ki, dün ən eyni zamanda Azərbaycan təhlükəsli yorganlarının yaranmasının 104 dirliyiydi. Həmin o mərasimlə bağlı, dövlət təhlükəsli xidmətinin rəesi səhər saatlarında keçirdiyi tədbirdə bir açıqlama vermişdir. Açıqama vermişdir ki, biz qarici ölkələrin Azərbaycanda qarışılıq yaratmaq, terör fəaliyyəti, təqribat dürətmək istəyən qubbalərin fəaliyyətinin qarşısını qətiyyətlə alırıq. Ona imkan vermirik. Və bizim təhlükəsizliyimiz çox ciddi təminat altında. Sanki günün sonunda, akşam saatlarında bu mesaj verirdi ki, bu heç də belə deyil. Hə bunu kim edə bilər? Bunu təsadifi səfil bir adamın etməsi inanırıcı deyil. Yəni, bu mesajlar göstərir ki, bu aktın arxasında mütəşəkkil hazırlanmış bir qubbə dayanır. Hə, sualı olunabilir ki, aqı bu terör törədən qubbələr bəzən bunu açıq ifadidir. Gelirək ki, məsələn, biz bu terör törətmişlik arxasında yox, məqsədimiz budur, budur, budur. Yox, heç də həm şeyli olur. Həm şey, o terör quruplarında olur ki, onlar davamlı olaraq mübarizəsində bunu seçiblər. Məsələn, PKK terör təşkilatı üzərində götürür. Vaxid ilə asalə götürüpti. İşit terör təşkilatı bunu edirdi, onun ideoloji bir yanaşması var idi. Həm bu dövlətmə nəsifətlərdə burada bir qədər fəqli yanaşmalar ortaya çıxır. Və bu terörün özünün də özləmək suxarı var. Onun da cəmiyyətdə dürətdiyi əksisədə daha təsirlər. Bunlar da ciddi təhlil edilməyəldi, öyrənilməyəldi. Yəni, mən bu qəna et deyəm ki, dövlət orqanlarının irəli sürdüyü rəsmi versiyə daha ağla batandı. Mənim də analizlərim, təhlilərim. Şimdi burada hətta ifadə etmək istəmədiyim bir sıra argumentlarım var ki, bu argumentlarıma görə bu qəna et deyəm ki, bəl bu bir terör haqqıdır. Təşəkür edirəm, Nəsinbək. Bir izləyicimiz burada bir fikir yazıb. Onu sizdən soruşun. Davamlı yazar bizim ifrət. Təşəkür edirəm, əkvəlbəyə. Sizə dəstqət aydın deyirmi? Diplomatlar, səfədiklər, dövlət adamları asala dəstqətdir deyirmi? Hər olduğu izləyicinin fikiridir. Şimdi siz asala deyisiniz, digərləri, konkret olaraq Iran-la bağlı olan, Seniyyun dəstəsi ilə bağlı adını çəkidlər. Sonra Azarbaycanda fərdı şəxslə bu şey deyə bilər. Gel nə etrafı iləyə ki, Gelin bu sualcavlandıraq, amma mən bir şeye mənim üçün mühbəm qalıp ki, əgər ger şeydən Fazil Mustafa'nın, Hədəfi Fazil Mustafa'na aradan gördümləyə olupsa, o zaman bundan sınaipir kimi və yaxud da ki, daha profesyonal şəkirli də bu şey iləyə bilərdir. Sizcə burada qorqtmaqdırma əsasiya onu həyatdan götürməkdir. Biz də bu asala məsələsində sizin də fikirinizə işlidik. Asala bu yönə ilə çox aktiv bir terror təşkilatı kimi faaliyyətdə olmasa da, ümumiyyətlə bizim çox ciddi bir problemimiz var. Bu nədir? Bizim üç qonşumuz Rusya, İran və Erməlistan. Bunlar hər zaman terror törətmə gücü olan, patensiyalı olan ölkələrdir. Yəni, bundan hər zaman öz siyasətlərin də istifadi ediblər, öz rəgiblərinə qarşı, özlərin hədəv seçdiyi qubələrə qarşı. Bundan istifadi ediblər. Bu birinci dəfə deyil. Ona görə, elbət də adının asala olması və yaxud bir başqa adı altında olması bəlkə mübahisə doğru bilər. Amma bu işin arxasında Erməni terror quruplarının, İran və Rusya bağlı olan terror quruplarının və yaxud xüsr xidmət orqanlarının olması ehtimalı dəlinlər öyrənilməldir. İstintak tərəfindən bu məsələlər ciddə araşdırılmalı. Əlbət də biz bugün ehtimallar səsləndirə bilərik, nəyi sə deyə bilərik. Amma daha çox bunun üzərində vurgulmalıdır ki, dövlət qurumları bunu araşdırsın, orkiyə çıxarsınlar. Diğer sual qoyduğunuz məsələlə ilə bağlı. Mənim aldıqın məlumatlar, gəldiğim qənaat budur ki, məqsət bazil və-i pizkı baxımdan yox etmək olun. Sədəcə, çünki aftamat silahdan atılana atəş. İndi biz hərbi xidmətdə olmuşuq, məsələn dövüş bölgələrində olmuşuq, aftamat silahla çox saylı belə deyəkdə istifadə etmişik. Bu, o məqsətlə yedirir ki, qarşıdakı hədəfin yayınmasını minimum əndirsin. Yəni, tək atılan güllələr belədir ki, onu dəqiq nişancılar əhləşir, oturur, məyən bir məsafədən gözlüyür. Orada elə bir imkan olub mu? Mən düşünürləm ki, o evin ətrafında elə bir imkan yoxdur ki, orada dayanıb, orada bir kəskin nişancı və həttaftamat silahın özü ilə belə, esnəli belə silahınla deyir. Orada bir mövqə seçsin və tək-tək güllələrlə, hansı da bir hədəfi bursun. Belə bir imkan yoxdur oradaki qıbaqını. Orada qısa müddətli, çünki insanlar gəlir, gedir, hərəkətli bir yerdir, kameralar var, orda indi sən saqqlarla gözləyə bilməstən axı. Kənarda gözləməlsən, bunun gəlməsi ilə bağlı mesaj alınır, kəb-i yaxınlaşır. Həmin anda olabəsin ki, bu şəxsura gəlib və orada onun yegane imkanı budur ki, güllələri elə istifadə etsin ki, o, automatik atlan güllələrdən hədəf yahinə bilməsin. Yəni, automatik atlan güllələrin əsas məqsədi budur. Çünki, hər Çin nəhiyyəsindən, Çinlən gülləyərası alıbsa, maşanın ön, şəxsin, güllələr dəlib keşibdisə və başqa yerlərdə də bu güllə izləri var, bunun baş nəhiyyəsi, sinə nəhiyyəs hədəf götürürün. Yəni, kim düşünə bilər ki, o güllə ikicə santır məsafi ilə onun boyn nəhiyyəsindən, boğaz nəhiyyəsindən və baş nəhiyyəsindən sabət edə bilərdir. Yəni, bu, təkkiyə onun ayağını hədəf almaq olmayıb ki, bir də başqa bir tərəfdən, şimdi bunu da demək lazımdır ki, biləsiniz, çox o peşəkar terrorçu tərəfindən edilib və yaxud da ki, hansı da bir amatör tərəfindən edilib, bunu da istinqtaq məyanləşdirmərdir. Yəni, elbət də müəhəm versiyalar deyilə bilər ki, o qarşıya məxsət qoysaydı, öldürə bilərdir. Biz İranda da gördük. Qarşısına məxsət qoymuşdur ki, oradakilərin hər kəsi öldürürsün. Hama öldürə bildir mi? Öldürə bilmərdir. Yəni, bizim o genç, arxadan gəlip tutmasaydı, həmin o iqtigər yaralı dostunu da, ilə onun özünü də, bəlkə o sətrihtəki digər əməktaşları da Yəni, bəzən planlaşdırılan aqtlar heç də 100 də 100 nəzərdə tutulduğu kimi həyata keçirilmir. Olabilər, e, bunu keçirə bilər. Məsələn, Türkiyəni xüsu xidmət orqanları, hansı ki, o çevik komanda grupları, İzra elinin, Abışın, Avropan hansı da o komanda grupları, amma bir elə terör teşkilatları o səbiyyədə hazırlıqda olmur bəz hallarda. Başqa bir tərəftən, Azərbaycan qüsu xidmət orqanları da, e, bunu da ətraf etmək lazımdır ki, ciddi əksikə şiviyyət faaliyyətlərə parır. Çox ciddi şəkildə bu istiqamətdə faaliyyətlər var. Rıfət bəy, bu yil başlayanlar, yəqin ke, siz bəkə buna rəskəlməsiz, gelməmsiniz, gün ərzində, gün ərzində həpse olunan narkotik alberdisi kimi və yaxud satanı kimi həpse olunan şəxslərin sayı 120 nəpəri keçir. Birisiniz mənə deməkdir? Bu deməkdir ki, iki ərzində 7.000 nən çox insan həpse olunur. Bunlar kimdir? Və ya bunlar təkcə narkotik istifadəsi silimi. Mən düşünmürəm. Yəni, bugün bu... Yəni, narkotik istifadəsi adı altında belə deyik. Bu daxın işlər nazir deyir yallaşdırur. Al ki, məsələ təbikəsi deyir isə. Burda hər iki qurum kardinasyal işdir. Hər iki qurum kardinasyal işdir. Bəzi o cəsluxa bağlı məsələləri dətiqa həyata keçirir. Amma digərləri nansiyon narkotik ticareti adı altında həyata keçirilən həpislər bunlar çox kütləvidir. Yəni, ön də, bilmirəm, siz gətinizdə olmuyor. Yüz yüz yirmi nəfər gün ərzində insan saxlanır. Yəni, bu elə belə iki çi bir rəqəm deyil ahır. Bəni, bu bir hərzində üç minlən çox insan edir. İki hərzində bu altı yedim ilə yaxın bir saxlanmalardır. Bunlar, mən düşünürəm ki daha çox əskəşbiyyat fəaliyyətləridir. Belki, peşəkarların daha hazırlıqlı qrupların önü kəsilir, qarşısı alınır, hansısa bir formada onlar bu akvara həyata keçirilmək üçün böyük imkana sahib deyirlər. Ona görəm və ən qədər bunu o şəxslər vasitəsil həyata keçirilir ki, onlar az dıqqə çəkiblər. Onların üzəlində dövlətin az nəzaləti olubdur. Bunlar da istisna deyil. Əlbət də yəni ki, bu bizim bir başa dərinlən bildiyimiz və analiz edəcəyimiz mövzu da deyilindir. Bunu da qətraf edək. Əmma mən bu qəna etdəyəm ki, onu fiziki bakımdan özdürmək məqsədi olub. Sələti sələt alması da əli o Allahın bəki ona bir lütfət. Ə, şüphirlər olsun ki, əyatı nizdiyələrlə təlükəsi ölçüb və artıq bugün telefonla da danışıb yəni, yayılır o daimdə. Demələdi, Tərlən Mamiadov adlı izləcimiz deyil. Nəsin Bəyi əgər terör hadisəsilir, se imzaların qoyardılar vizə fikirləşdir. Buna Nəsin Bəyi çağab verdi. Yəni, həmişə imza qoyulmuş, mən düşünürəm. Ölmətli izləcimiz filmar, bəyi ələkibəli soruşur. Nəsin Bəyi, niyə məs fəzilbəyi şəkirli deyil? Hətkəs onun ahırınızı ilər ilanı yalancışı yer, iktidən İslamına uzaq din təbulqatına asıq ortalha qoyurdu. Düşünürəm, bundan bağlı da Nəsin Bəyi fikirini açıqladı. Yəni, bundan bağlı deyəcəyiniz varsa buyrun. Yəni, bir qısa bir fikir deyim ki, əslində Fəzilbəyi'nin özü də onu tanıya, münasibətdə olan məlum aklı əniz zamanda prosesləri izləyən insanlar da, hər zaman bunların aklı ona bildirirlər ki, sən hədəf olabilərsən. Çünki ona qarşı o təhdidlər var idi. Ona qarşı onun ona qarşı suyubət çağrışları püfat qədər çox uydur, sosial şəvəkələrdə. Və o hədələr, o çağrışlar bir gün reallaşacaqı ilə bağlı ehtimallar var idi. Yəni, şəxsən, bunun özünə mənəminəm ki, çox zaili dostları tanıyanlar deyiplər və özü də bunu bilirdi ki, o bir hədəp alınabilər. Burada ona görə, əslində qorganları çox bir şəkər işləməli. İstenilən halda bu terror hadisəsinə görə, bütün diqqətlər yönəldi İran üzerində. Deməli, burada iki yanaşma mütlək ciddi öyrənilmələ, onun birinədir. Biri ola bilər ki, doğrudan Azərbaycan İran münasibətlərindəki gərginlikdən suist fadidə. Onu daha da dərinləşdirmək isteyən üçüncü tərəfi bu aktatörədir. Çünki, Fazıl Bəddaim İran'a qarşı mövqı ifadə etdiyi nə görə, yəni belə deyikdə onun ayağına dəyan, istənilən daşı İran'dan görəcək Azərbaycan cəliyət. Büyük mavizi organları bütün hər kəs, bu qənaatə gələcək ki, bunu İran edə bilər. Ha bunu məsələn, Ermenistanın və yaxud da ki, başqa bir dövlətin xoxsa xidmət organları təşkil edə bilər mi mümkündü hədəfin daha çox İran'a doğru gelməsin. Bunu İran özü təşkil edə bilər mi, arxasını dövzü dayanabilər mi, əlbət də mümkündü. Çünki İran mulu dəfələrləydir. Yələ, səfriliyə olan hücum açık şəkində onu göstərirdi. Və onlar bu fəaliyyətləri birinci dəfə deyil ki, onlarla bilə fəaliyyət olur, yüzlərlə bilə fəaliyyət olur. Və bu nökləyə nəzərdən bu məsələlərdə, elbət də biz istintagın nəticəsini görməliyik və bir də mənim digətimi bir məsələlə çəkir ki, nə də artıq bir gündən artıq zaman keçib, yəni artıq 24 saat dən çox 25 saat keçibdir. Yə, amma hələ də bu cinayətin üstü açıldı. Və əzərbaycan xüsus-ı xidmət orqanları, daxil işəri orqanları, proqorlu, bilkə istintag grubu fəaliyyət göstərir. Baki şəhərində demək olar ki, cinayətin açılması üçün bütün texniki vasitələr var. Çox ciddi texniki vasitələr var. Yəni, üst aniyan kameralar, insanların hərəkətini izləyən, bakıda mən bildiyimə qədər 13 minlən çox belə kamera quraşdırılır ki, insanları fəaliyyətini rahatlıqla müşahidə etsinlər. Yəni, belə bir şəraətdə gəl bu cinayətin üstü açılmırsa, bu cinayətkar yaxalanmırsa, bu hansısa bir səprinin törətməsini iddia etmək mən ilə gəlir ki, abyektivikdən uzaq olar. Demələ, burada ölçülük bitilib, o kameraların yeri övdənilib, bu yayınma üçün imkanlar götür qoy edilib və bunun törədən pəşəkar bir tələfti. Mən belə düşünürəm ki, ən azı təşkilatçı, pəşəkar təşkilatçı. Yəni, o icraçıya istənilən bir biraz orta bap qabiliyyət olan istifadəcəyə, icraçıya, normal bir planlaşdırma versən, əlbət də o bir nətisi ortaya qoyacaq. Yəni, daha çox işin planlaşdırmasıdır. Yüzündə, əlbəm eləyətlarda da görmüşükdə əlbəm eləyətlə, əl kamandirlər doğru planlaşdırırsa, strategiyanı doğru qurursa, qalip gəlir. Az itkiyilə gedir, çox böyük hədəflərə çartabilir. Amma, strategiyaya yalınış olanda istər hücumla bağlı, istər müdafiələ bağlı. İtkilər olur, və əz ahallarda məqlubiyyət gəlir qaçılmaz olur. Ona görə, mən düşünürəm ki, büyük maviz organları da bugün elə deyikdə, bu cinayətin isti izlərlə açılmasın həyatı keçirə bilməklər. Biz bunu da nəzərdə saxlamalıyıq. Demələ, bu çox da təsadifi bir olay deyil. Nəsin bey, Fazil beyin son statusundan bu günləri fərqli-fərqli interpretasiyalara mən şahid oldum. Yəni, bulvarda hansabiyyiklər var filan. Yəni, Fazil beyin vurulması anından cəmiyyətin müdləq əkçeriyyəti o cümlədən hamımızda. Aqlımıza ilk gəlik ki, səfirliyimizə terror Fazil beyin terroru filanın azərbaycana davamlı şəkildə belə, deyik, təhdit misajları və təbii ki, bu doğunun biri olabilər çünkü Fazil Mustafa bu prosesdə ən aktif şəxslərdən biri deyil. Çünki parlamentdədə, əralı. Şimdi ondan aktif olanlar var, İran məsələsində məsələm, o dövlət umayindəsdə, əralı. Amma komplo teore deyilən bir ifadə də var ki, yəni, parlamentdə bunu qeyd edilək ki, ondan daha fəalı yoxdur bu istiqanətdə. Hə, yəni, qəbul edilək, yəni, qəbul edilək. Amma cəmiyyət də elbət edildi, bizlərin də müvqıyı var, daha kəskini atmı müvqıyı olanlar var. Hə, razıyam. Yəni, səhbir beydə kifayet qədə İranla bağlı müvqiyəsəl gidip səhbir beydə özü də hədəftədir. Yəni, kimi deyə bilər ki, onu bir gün hədəp seçməyəcəyirlər. Razıyam. Fəqli fikirlər də var. Məsələn, Abdullah Bəyə yazış ki, tər-tər terörunu törədənlər bu üç törədiblər. Bir başqası deyir ki, Fazil Bəyə təhlər məsələsinin gündəmə gətirirdi, bundan başqa azalın gimet artımla mövqeyi bildirirdi. Bütün bu məsələdə ayrəli qurupların işə ola bilər mi? Yəni, biz yenədirəm. Bu komplo teori kimi? Bunu deyələndirə bilər ki, ne qədəriya aldı? Mən bunu real hesab etmərəm. Yəni, real hesab etmərəm. Çünki, Azərbaycanda bu istiqamətdə həm danışam mövqeyi quyan, bu tənqidi mövqeyləri ulağan, hətta belə deyəkdə bugün hakim ailənin özünün faaliyyəti ilə bağlı, onun nülkiyəti ilə bağlı, onun xarişdəki qarrup səməlləri ilə bağlı. Yüzlərlə mövqeylər deyiliyip yazılıb, açıq şəkildə orkiyə qoyulub. Həm nəticə etibarilə belə deyəkdə, yəni buna görə ölkədə bəlkə kimi sə bir haparif hansıda bir, başqa bir bəhanəyənin həbsi edə bilərlər. Həm kimi sə öldürmək, bu asılı aqla batan deyil. Həm də ki, o faktırlar bugün hakimiyyət üçün hansı problemləri yaradır. 48 milyardan ta ki, aşağıya düştü, yıxarıya qaqdı, nə qədər ölkədən və sayətlər o şörlərə daşınması ilə bağlı. Fikirlər səstən deyil, nə qədər böyük, qalma qallar, beynə haqq, skandallar oldu. Bunun nəticəsi oldu ki, həkimiyyət üçün hansıda bir gəlginliyə yaraddır ki, o kiminsə dədiyi bir ifadiyyə görə, geçsin hansıda bir problem yaratsın. Yox, mən üçün mürəm. Nə azal, nə başqa dövlət qurumları onların hansıda biri elə bir addıma cesaret etməz. Azərbaycan hakimiyyəti çox bir əldə cəmlənmiş, mərkəzləşmiş mürkəm bir hakimiyyət var. Onu etraf etmək lazımdı ki, orda kiminsə mərkəzin razılı olmadan, bir solu həyata keçirməsi, onun özünün həyatdan çox böyük problemləri üzləşməsi olar. Yə, bunun üçün bir başa birinci şəxsin və yaxud da ki, ahlənin razıl qolmalı. Bu da ağla batan deyir. Fazil Bənaxı o hakimiyyət üçün hansıda bir problemi yoxdur. Əksinə, bir çox allarda onun fəaliyyəti daha çox məsələn o hakimiyyətin, demokratik obrazının görümləsi, onun Avropaş orasındaki fəaliyyətindəki davranışı, bir çox məsələlərə baxışı, vətəndaşlarla işləməsi kimi. Bunlar dolayısıyla hakimiyyətin necə deyir ki, o qərqinliyin azaldır. Yəni, Azərbaycan hakimiyyət istiyər ki, elə bir ondan 15-dənə Fazil Mustafa Kimadın onun kaman dasında olsun kənardan ona dəstək versin. O məqtəki, o fəaliyyəti ilə o qərqinliyə azatsın. Ona görəmən, bunları istisna edirəm, bunlar əbət də deyilən sözlərdir. Əma, olabilər məyən bir fırsat gözləyən qruplar var ki, məsələn kiminsə haqqında hansısa bir mövzu haqqında danışanda onu hədəf seçir ki, daha çox ünvanı ora göstərsinlər. Sonra da sosial şəbəkələr vasitəsi ilə onu yayırlar. Bak, ya o Iran şəbəkəsi, ya Ermeni şəbəkəsi olabilər bu tezislərə ötürür bizə. Ötürür bizim sosial şəbəkələr ki, biz daha çox o versiyalar üzerində deşdirir. Mən onları ciddiyə sabə etmirəm. Açılı, o versiyalar ətrafında da hansısa bir müsbət nəticənin olacağını sanmaq. Nəsin, bəkən nətrafiyyəd ki, bu, yenə təkirə edəm, bu komplo teorilər, insanlarda yaranan şübət, mövzut siyasi sistemin lafələ bir mövzu orqanlarının fəaliyyətini ədəqvattı. Nədəqvattı? Ömkədə azad seçkiyo, ədalətli məhkəməyo, polislərin davranışı bəli, izra strukturları bəli, parlament hətta elə şeylər yazıblar ki, bu dünəndən ki, parlamentin bütün dəpultatlarına ölüm diliyənlərdə var. Yəni, görün biz hansı dönəmə gəlip çattıq. Yəni, halbuki nəyə belə olmalı idi, nəyə biz bu azı rəalığına hüzzə olmalı idi. Elə Elmar, Resulov da belə bir şey yazıb ki, Nəsin be, sizə də bir şək yanaşırsınız ki, sanki bizim o dədiyiniz, mövzu orqanlar, hər şeylə düzgün araşdırı, lə bu şi də düzgün araşdırıcaqlar. Yəni, mən... Yəni, araşdırmırlar. Elmar, bəlinən razı yəm, araşdırmır, biz bir çox allarda Büyük Mavizi orqanlarının verdiği hətta məkəmən çardılı qərarların ədalətli olmasına, gerçəyi ifadə etməsinə inanmırıq. Bununla bağlı tənqidim mövqiylərimiz də var. Amma, mən düşünürəm ki, bu məsələ, əgər açılmasa, bu Azərbaycan Hüq Mavizi orqanlarının Azərbaycan hakimiyyətinin də nöpəcənə ciddi şəkildə əh, zərbəvuranı bilməsələdir. Yəni, bu əndi belə deyəkdə kimin marağında umaldı ki, bunun açsın? Həlbət də o, təlükəsizlik var və bunun ciddi qorunur deyən orqanların imicinə zərbəvurur da. Sizin, mənim, cəmiyyətdə məsələ, onu yazanların imicinə zərbəvur mu ki? Həralda bu, əh, cinayət açılmasa, əndi, şükür ki, səq qalq əfazil bəyi. Yəni, istənilən haldə bu, cinayət açılmırsa, demələ, bunun fəil-i məhsul cinayət kimi ünbana kimin üzərində qalacaq, hakimiyyətin üzərində qalacaq. Ona gör, onlar maraqlı olmadır əh, bunun açısında. Mən də bilirəm ki, yox məhvizi orqanları siyasi məsələlərə çox qarışıq ölkədə ədalətin qorunmasından daha çox siyasi mülahizlələr önlədi, əbət də bunlar maraqlıq doğuran haxlı tənqid olunan məsələlərdir. İzləcilərimizin də bunu yazması deməsi, təkirar-təkirar qatırlatması işin xeyrinədir. Amma biz müvqeyimizi ifadə etməliyik ki, dövlət qurumları da bunu araşdıranda ən azı bu amirlər nəzər alsınlar və bütün versiyalar. Mən indi, dədim, uşaqsa mən inanmıram o, şəxsi zəmində və yaxud da ki, hansısa məsələlərinin daxrı rəzvorqların nəticəs olsun. Amma hüqh mavzur qanları, eğer aqla batan argumiyyətləri varsa, bu versiyaları mütləq araşdırma aldı. Əslində bizim sürpətimizin əsas məsajı daha doğrusu əsas məhzi deyək və bu terörün də terör olaynında əsas məsajı nədir? Bu suala cevabı tapmaq istəyirik. Mən baxçıda bir nəsə əslahla hüzumun eyni kontekstə deyərləndirilməsin də tərəfdə arayın. Yəni, ölkədə davamlı şəkildə aftamat qalaşın qovlarlar bu şəkildə hüzumlar fərdi fərdi düşününcələr ortaya gətirir. Yəni, bu gerçeydənlik sadi sıkıntılarla mübaqladığı yoxsa ölkədə qarşıqlı gərətməqdə maraqlı olan tərəflər dövlətlər var. Bu da biz çox gözəl bilirik. Azərbaycında stabiliyin olmamasında maraqlı olanlar var. Baxçizcə, burda izləyicilər də yazıb nəməmələrin suallarını yoğun iləşdirib soruşman istəyirəm. Demokratik dünyanın də fikirini səsləndirim. Yəni, əgər bu Iranın işidir isə, nizi olur ki, ölkədə bu qədər Iran aginti tutullar və ya narkotik müavzə sistemi tutab bilirimiz. Bak, həm bu suala həndə mənim sualımı istəyirəm, imam iləşdirəm ölkəni qarışdırmaq kime sərf ediyir? Bir də sizindir izlənişidəyir. Və əslində biraz da xarəktiyyədik, ölkəni kimlər qarışdırmaq istəyir? Buyurun Nəsim be. İlk növbədə bizim demokratik dünya izləyicimizin sualı ətrafında fikirimi bilirim ki, dünyanın ən inkişaf etmiş dövləklərin də bilə kimsə suyüqəslərdən silahlı vücumlardan sığurtalanmıyor. Mərkə odlu silahdan ölümlər faizinə görə, məsələn, dünyanın inkişaf etmiş dövləkləri bizdən qaqqa döndədik. Məsələn, Amerikanın özündə odlu silahla insanların həyatına son qolmasının statistikasına götürük baxsaq hətta Rusya adamda, Iranlığında daha çoxdur. O demək deyil ki, inkişaf etmiş demokratik gücül dövləklərdə də vətəndaşlar hamsı elədiyic isah olunmuş vətəndaşlarda. Cina etkələr yer də var. Ər cina etkələmə istiyirsəsə, mütləq silah də edə bilərsən, o imkanlar da var. Azərbaycan yeni muharibədən çıxıb. Muharibət dönəmində yüz minlən çox çaxrıcça olubtu dövüş bölgələrində. Baxo həyatını itirən bizim əskərlərin də eyni zamanda qarşı tərəfində hərbiclərinin silahları dövüş meydanlarında qalıb. Olabəsin kimlərsə onu hansı da bir formada çarda da bilər. Onu oradan getirib, sonra onunla kələcəkdə özük məqsədi üçün istifadə etmə imkanlar da ola bilər. Cina etkəl gruplar nələ də keçə bilər. Elbət də dövrət gruplarının borcudur ki, bu olmasın. Amma bunların ümumiyyətlə olmaması, bu da riyalıqdan uzaqdı. Dəki bu çox da inandırıcı deyib. Hər bir ölkədə belə hallar ola bilir. Belə aqlar türədə bilir. Ölkəmizi kimlər qarışdırmalı istəyir. İlk növbədə burada dəxili və xarici amillərə gəlir ki, məsələ, daha abjektif bir qeymətinə var. Ölkə dəxilində ölkəni dəxildən qarışdırmaq istəyəm qubələr var mı? Bakın, kim qarışdırabilər ölkəni? Ölkəni qarışdırmaq gücündə ola siyasi müxalifət yoxdur. Birincisə iş bilən yiyyətləri də yoxdur. Yəni, ölkədə müxalifət daha çox demokratik mübarizəş soluna üstünlük verir. Azərbaycanın ciddi müqalif qubələrinin heç biri nə zorakilga çağrış etməyir? Nə ölkədə zorakü sularla hakimiyyət dəyişirliyi istiqamətində fəaliyyəti var? İndi oruna ayrarı fərtlər var, bunu arzul yanda bunu ifadə edən də belə tehtük insanların olması bu da mümkündür. Yəni, hər bir təşkilatın dicində belə şəxslə olabilər. Amma ümumən, təşkilatların konkret olaraq liderləri, onların edici qurumları, bir hədəf qoysunlar zorakilga çağırsınlar hansısa bir böyledədə qarışıqlıq yaratmaq imkanına malik olsunlar bunlar real deyilir. Yəni, dədim kimi, nə özləri bunu arzul amir? Nə də o imkanlar yoxdur? Yəni, müqalifətin o qədəri güzü yoxdur ki, hansısa bir o narahat quruplar gəlb onlara qoşulsun, onların sıralarında ilə qarışdırma fəaliyyəti göstərsən. Ölkədə elə bir sosial kategoriyalı qurup da yoxdur ki, ölkəni qarışdıramayız. Yəni, biz bütün sosial kategoriyalı qurupların imkanlarını bilirik. Bunların araşdırırıq, manejtoriq, grafardırıq. Elə bir quruplar yoxdur ölkədə. Elə zamanda milli ideoloji zəmində, dini ideoloji zəmində hansısa bir aktiv quruplar var mı ki, bugün dövlət qurumlar buna ilə bilməsin. Onların ölkədə qarışdırıq yaratma imkanları olsun. Mən düşünəm ki, bunlar da yoxdur. Ən radikal dini quruplar belə bu və edi qərşəkildən nəzalət altında. Yəni, ölkədə haxilində məmurlar mı diyək, ayrı aligarhlar mı diyək, imkanlı şəxslərimi diyək, bunların belə bir imkanı var mı? Mən düşünəm ki, bunlar da yoxdur. O qurupların yəni, bu qurup tip faaliyyətə üstün nük verməsi, onunla nəticə alması, real deyil. Bərkə bir 20 il bundan əvvəl, 25 il bundan əvvəl bəkə bunu etmək mümkün və də amma indik ki, real uxlar çərisbəsində bu xıyı ilə çətildi. Mən düşünəm ki, ətlə mümkünsüzdür. Ona görə ölkəni daxildən qarışdırmaq isteyənlər var mı, mən düşünəm ki, yoxdur. Yəni, bu imkan da yoxdur, arzusunda olanlar da düşünəm ki, yoxdur. İkincə amir, qarışdən var mı belə təliqə, belə tətid var mı? Əlbət də var. Bizim üç qonşumuz Azərbaycanın davamlı olaraq qarışmasında onun təliqəsizliğinin tətidə altında olmasında maraqlıdır. Bunun birincisi, Rusya'dı, İran'dı və Ermenistan'dı. İndi son illər, Ermenistanın bu imkanları xeyr-i dərəcədə məhdublaşım. Ermenistan təkbaşına Azərbaycanı qarışdırmaq gücündə deyir. Olabilsin, hansısa bir keror, əməliyyatına və s. onların yediğim kömədə o tarixin ənləsi var. Onların diasporası var, onlar İran'da da, Rusya'da da elə götür, qarib ölkələrində de məsəl törətə bilər, bu imkanları var. Həmmat, tövbüklükdə ölkəni qarışdırmaq gücü. Mən üçünləm ki, Ermenistan'da bu məhdud. Qaldır Rusya və İran, Rusya'nın belə bir imkanı var mı? Var həlbətdə. Həmmat Rusya bunu daha çox və s. O halda edərdik ki, bu qarışıqlıqdan böyük bir dividiyyət götürsün. Rusya'nın indi başı Qurayna cəfəsində çox ciddi qarışım. Canı bu qafqazda, Azərbaycanla, nikağız üzərində olsa da bir müddəfiqlik sağzışı imzal yerdir. Belə götürsə, məsələn, Ermenistanla, Gürcistanla olan münasibətlərlə müqaisədə, Azərbaycanla münasibətlər daha diplomatik baxımdan müsbət qeymətləndirilə bilər. Yəni Rusya-Azərbaycanın qarışmasından nə qazana bilər ki? Mən üçünləm ki, qazanaacağı ciddi bir şey yoxdur. Buradaki qarışıqlıq əksinə, öz ayağına gürlə sığması olar, baltan öz ayağına vurması olar. Ona görə, mən Rusya'nın da bu imkanlara malik olsa da qarışdırmaq istədiyini düşünmürəm, indiki allah. Yəni, belə mahiyyə deyiti barilə düşmən münasibətində ola bilər, o qubələr var Rusya'da. Amma dedim ki, indiki şərtlər altında bu biraz həqiətdən uzaxtı. Yeganə qalan ölçə kimdir? İranda. Və İran bunu istiyirmi, bu imkana maliktirmi, mən düşünürəm ki, İran bunu həm istiyir, həm də bu imkana malik olan əsas ölkədir. Azərbaycanın daxilində onun çox sali tərəfdərləri var. Beyni yürmüş, dini ideoloji təbulqat altında İran'a bağlı ola, qubələr kibad qədər çoxdur. Mən Rusat bəyi özüm, şəxsən öz təcürbəmlən bir məsələri də burada ilə izləyəcələm üçün də qeyd edim. Mən bir ikil bunların öncə, məhərbədən hələ öncəki tariqdir məhərbələ başlamamışdır. Adın çəymiyəcəm rayonun, rayonlarımızdan birində təlimdə edim. Bu təlimdən sonra yerli bizim oradaki nümalindələrlə çıxlıq şəhərdə gəzməyəm. Şəhərdə gəzdiyik, məsələn parkta, çarxana də məsələrdə edməyən təmaslarda oldun. Mənə çox maraqlı orada bir məqam ortaya çıxdı. Açıq rəkilə dedilər ki, bax, bu rayonda, bu ətrafda. Çox rahatlıqla ilham eləyib tənqi deyiləyə bilərsən. Buna görə sənə məsələn də polis gələr hərəsə parar. Amma İranın dini liderlərə haqqında biridən nəbadi artıq əski tanışarsın. Sənə həqi qətən vuru böldürələr. Canıb rayonu duyaqin? Yəni, bənin deyil, rayonun adın çəhmə istəmirəm, çünki hər rayonda hərcür quruplar var. Amma bunu şəxsən özüm yaşamışam. Özüm görmüşəm ki, təsəbir edin, Azərbaycanda ilham eləyib nəliyyəd danışmağaq çox rahatlıqla özünün həpsini qarantiləməkdir. Bilir ki, azərbaycanda da tənqi deyiləyəm, ondan məlum qalmayan, ona imkan verməyən bir hakimiyyət var. Təsəbir edin, yerdə olan, yəni bizim düşüncədə olan insanlar mənə təhsiyyətlər ki, birdən onlar, aq bu quruplarla indir danışırsan mən orada bir sosial tədqiqaqlar aparırdım, müxtəlif mövzular ətrafında, ki, birdən onlar bunu diyərsən, bu həyatın üçün təhlükəyə çevirilə bilər. Çünki bilmir ki, onlar kimdir? Onlar nətür edə bilər? Bu reaksiya var. Onlar birdən elə kallikti və etirilər ki, orada həyatın təhlükəyə altında olanlar. İndi mən ona görə deyərəm ki, İranın Azərbaycanda çox gücülü təsir edən beyni yurmuş qurupları var. Nəsin Bey, burada bir izləyicimizin fikri var. Qoy onu da oxayım, çünkü həmin kanteksə deyil, mən Rusiya da yaşı iran. Hətta burada yaşaya yaşayabilirəm ki, Azərbaycanın içində fafse rejmünə tərəkləş olan, o rejmə görə canlı qurban verməyə Bu nəyin nəç üzəsidir ki, onlar fafse rejmünəyə müdafi edilən Azərbaycanda ola ola yazı, həralda. Bakın, mən istəyərdim elə söhbədimizin əslasında, nəyə bu ölkədə bəz dini quruplar mən su bulduqları mən bundan bağlı 200 mq aləm və elifəyəm əslindir? Mən su bulduqları ölkənin mən su bulduqları təriqətin və yaxudu məsəbin ölkəsinin yanlısına çevirirlər fərq eləməz, o Iran dola bilər, ərabistan dola bilər və s. Bu, bizdə də təbii ki, ideoloji boşluğudan xəbəl verir, mən istəyərdim məsədiyə bu yönləndə yanaşasın lütfen Mən bizim izlə etimizin müstəqin bəyin, müstəqin məsədə olun, qeyd elədiyi fikirləri ölüşürəm. Yəni, bunu ən az mən öz tajürbəmdə görmüşəm. Düzdü, muharibədən sonra bu tendensiyaya zəiflədi, və Iran-Azerbaycan münasibətlərindəki qərginliyə artıqca bir qədər hüquq mavi zolqanlarının həyatı keçirdiyi quruplar, həyatı keçirdiyi addımlar, xeyl-i dərəcədə bunu qarşısını alabilibdir. Amma biri ki, bu tam ortadan qaqmıyor, bir yaxmış agent principle var. Yəni, ən azı bil əmir gəlir ki, hər hər hər kəs cəkəsinin qınına zamanda mesaj veriləndə çıxarsız. Yəni, bu ehtimal var. Ona görə bugün bir mənalı bu barədə danışmağa qeymək, əlbət də çətin deyəm, mən izləyicimizin o fikirini bölüşürəm. Səbəb rət nədir? Əlbət də səbəb biz idar etmədən qaylaq var. Azərbaycanda bugün idar etməs sistemi ideoloji əsaslar üzərində quruldur. Yəni, bugün azərbaycan hakimiyyətinin ideoloji kutları ki var. Bu daha çox dövlətin, millətin, cəmiyyətin iradesin deyil. Daha çox hakimiyyətin iradesin ifadidir. Yəni, biz bugün bayrağımızdaki rəmizlər var ki, bəzərin üç rəmz, o rəmizlərin, həmin o mavi, kırmızı, yaşıl rəmizlərin doğru təbliğat ətrafında ideoloji sistem qursa. Azərbaycan regionun ən yaxşı ideoloji bakımdan rət ətəz zirəyə gürünmüş bir dövlət olar. Bunu bizim qurucu babalarımız 104 dili öncə tapupları, ortaya qoyuplar və bu təsadifdən çıxmıyım ortaya. Bu elə bir ideoloji adı ki, doğrudan da bu cəmiyyətin çinlən yoxrub çıxım. Bunu o babalarımız elə bilət, təsadifəni ağılına gəlib o rəkləri düzmüyüm. O ideoloji sistem-i yaratmıyım. Bak, bizim düzdür. Bayrağımız var, onun altında faaliyyət göstərilir. Amma o ideoloji sistemin cəmiyyətin təsir sisteminə, cəmiyyətin siyasi münasibətlərinə, sosial münasibətlərinə integrasiyası yoxdur. Orada o xopturul mü yoxdur? Ona görə bugün bizim bayrağımızın qöy rəmzini qəbul edən, qəbul edən, ya onun qırmızı rəmzindəki dəyərləri və yaxşır rəmzindəki dəyərləri nifrətlə rədd edir. Qırmızı dəyərləri qəbul edən, o yaxşırlı və məvvini rədd edir. O yaxşırlı dəyərləri qəbul edən sə özündən yoxar ki, dəyərləri rədd edir. Yəni, açıq demək lazımdır. Və bunun ətrafında bizim, mən bilirəm, siz ideoloji baxımdan çox faaliyyət göstərən, çox faydalı işlər görən bizim ziyallarımızdan şanslısı, olduğunuza görə bunu ifadə edirəm. Çalışırıq biz anamız. Bizim gücümüzdən yarınan məsələ deyir. Mən bu yaxınlarda bir on günlük istirahət deyidim. Bilirsiniz, nəyin şahidi oldum. Mən bununla bağlı status da yazmışdım. Həgər, məsələn, bir 10 il öncə, 10 il demək, biraz məsələn az deyək, 5-6 il bundan öncə, YouTube kanallarının həm xarişlərin, həm ölkə daxilindən yaylan, müstəqil və gönümlü, YouTube kanallarının izləyiciləri, onlar da gədən müzakiləri izləyənlər, məsələn, bir 80-90 faiz qeymətləndirilə bilərisi, indi bu 30 faizədə deyilim. Demələ, bizim artıq o qədər imkanımız yoxdur ki, böy yaydut oriyanı marxikləndirək. Bu saadə yaranmış rəqabətin özü, ümum bürkət televizyalarının apardıqı, beləz o yayım siyasətində dərşililər, o itirilmiş haydut oriyanı qeyli bərpa edib, türkə kanalları, qusrulə, türkənin rəsm-i dövrət kanalları, bizim bütün bölgələrdə əsas izləyənən kanallardır. Mən inanın ki, məsələn, 10 evdən 9-unda bir mənalı uğraqızlər, bir mənalı uğraq, yəni informasiya oradan alınır. Və bizim bugün öz milli resuslarımızla, həmin o milli ideoloji zəmində işimiz yox səviyyəsində. Rəst gəlmir sən buna. O televizyaların verdiyi çalçağır proqramları, ucuz şovlar, insanların yalnız əhləncəyə meyilləndirmək, qeyli dərəcidə insanlarımızı ciddi mövzular ətrafında diskusi etməkdən, düşünməkdən, bu varədə müzakil aparmaqdan çəkindiribdir. Başqa bir tərəftən, təssi sisteminin özü, Azərbaycanında təssi sistemi mən diyərdim ki, qeyli dərəcidə birə də məhvəuma hastanasına gəlip çıxın. Azərbaycan məhdəblərin də təssil verilməkdir. Uşaklar demək olar ki, məhdəbə sədəcə gedir, gəlir, orada oturur. Məzim dəhərli məllimlərimiz çoxdə, yəni vicdanlağın istir ki, təssil versin və s. Amma böyük səriyyəti o maddi qazancı üçün rəptitərə çevirliklər. Uşaklara deyirlər ki, dərsdən sonra mütləq gəlməsiz rəptitər yanına, həmin o təssil kurslarına, təssil kurslarında da əzbər hansı ki, testə, bu uşakların gedib qıymmətləndirmədə istifadə edəcəyi, suallar övrədirir. Yəni, dərin təhlirlər, onun düşünəcəyi, tarixi aspektən dərlənması. Bunların ismi yoxdur. Ona görəmən, bu mövzu ətrafında sizin də qaldırdınız məsələyə vurgus ağraq qeyd etmək istəyirəm ki, onun kökündə təssil sisteminin özü ideoloji boşluqlar və başqa bir tərəfdən ölkədə demokratiyanın olmaması, açıq azad rəqabətin olmaması, insanların sərbəsi özünü ifadəyə imkanlarının məhdutlaşması, bunlar əlbət də bizim önümüzdə görünməyən bir sədiyər adıptığı, bir sanki bir üçrə də ətrafı görürük, amma gedirik başımız orda dəhir qayıdırıq hərəkət eləyə bilmirik, təşəbbüs imkanlarımız elimizdən alır. Bəlkə regionun nadir dövlətlərindən ikindi tükmənistan istəni olmakla, bəlkə tacıq istəni istəni olmakla, bir beləri yüz və seçə bilmirik. Bir belədiyə üzvü, hansı ki, onun səlahiyyəti nəsəl ahiyyəti var ki, bir belədiyə üzvünü, hansı ki, on beş bin belədiyə üzvünlə birin seçə bilmirik. Bu imkanımız yoxdur, biz gördük Mehman Hüseyinov vaqişlərin də belədiyələrin birinlə namıza deydi, o gənç bloy gelin. Başlarına on qətirilər, imkan verimədilər. Yəni, güya bir nəfərin seçilməsi ilə nə də yaşayacaktı? Yəni, seçim iradesi insanların əlinlə alınır, bunlar hamsı ölkədə ki, indiki vəziyyətin yaranmasına qətirib çıxarım. Və bu, təkçə hakimiyyətdə zərar vermir, ilə hammıza zərar verir. Və gələcəkdə daha çoxu zərar verəcək. Bələkə bundan daha çox, yəni, biz zərar çəkəciyiz. Bu ülkənin daha çox, həmin o fəal insanları bundan zərar görəcək. Nən ki, hakimiyyət krisolarında eləşəmlər. O görə, Azərbaycan cəmiyyətdə Tələbkar olmalıdır. Azərbaycan cəmiyyətdə bir an önce rıxların əldə edilməsi üçün səylərini biriləşdirməldi. Mən başa düşürəm. İnsanlar ilə hərkəsi fikirləşir ki, bunu müxalif təşkilatlar həyata keçirməldi. Fəalif təşkilatlarım bu gücü yoxdur. Bu imkanlar əllərindən alındı. Siyasi partilər haqqında qanun dəyişdir. Mən bununla bağlı bir neçə yazılarım oldu. Hətta, məsələn, İngilizcə, Rusça çıxdı, Veynesiya Kami siyasının rəyində yazlardan biri oldu yazım. Yəni, bununla bağlı çox ciddi argumentlər gətirmişdim onun, demokratiyanı məhdutlaşdıracağı, çox partiyalı siyasi isteme vuracağı zəlbəni və s. ifadə etmişdim. Amma bir iki nəfərdən başqa, bunu kimlər yetti? Sanki hər kəs düşünündü ki, bu ilə siyasi partilərin ölçüsüdür. Onlar yetmərdik. Ona görə bizim cəmiyyətdə bugün qarşılaştığımız bu problemlər ki, var. Hər hərimizin az və ya çox bu və edigər şəkildə təksiri var. Birimizdə çox tu, birimizdə azdı. Kimimizdə biyanətilikdən, lagə etlikdən, kimimizdə bu prosesin dərinələşməsənə dəstək verməkdən kimsə, bəbkə nə biləm, doğru bir strategiya seçməməkdən hər hərimizin bir formada məsulətimiz var. Və bu cəninət ölkəmizi qeyli problemə doğru itəliyirik, aparıq. Həb bugün olabilər siyasi baxımdan sabitlik var. Ülkədə indi yaxşı pis təlihüksizliklə bağlı hansısa bir sabitlik var, qornursa xanır. Həm kimliyə bilər ki, indi ki, regionumuzdakı bu gərgin göv siyasi proseslərin artlıq-artlıq ziddiyyətlərin dərinələşdirdiyi bir dövürdə qarşıdaki illərdə bu belə davam edə biləcək mi? Və bunun dövrəsi təməli atılmalı. Vətəndaş iştiracılığı ön açılmalı. Vətəndak iştiracılığı bir söz deyilə hər bir fərdin dövlətin həyatında iştiracının təminatı olmalı. Hər bir insan bu imkan həvd etməri. Mən indi siyasi iştiracılığı deyimkə burada seçmək, seçilmək və s. bu höküməti qorxudur bundan çəkinir. Yaxşı bunu başa düştük. Və bu iştiracılığı da məhdu diyətlərin icanlıyor. Bu elbət də, bu öz ayağımıza balta vurmadı və bu baltanı dövlət baksı öz postunda vurur. Siz bir jurnalist kim vurursunuz? Mən bir təhlici kimi vurur amm? Sade vətəndaş kimi vurur? Bir məmur məmur kim vurur? Mən aile seşkil etmək istəmirəm. Yəni, demək istirəm ki, hər həmizin bu vəedi gəlşəkildə ağaç çox bilməsuliyyətidir. Nəsin məhid, çox təşəkkür edir. Yəni, bizim vaxtımız tərəs fiksona çaktı. Yəni, bizim üçün ayrılan efir vaxtı. Bir saat tamam oldu artıq. Mən size təşəkkür edirəm. Sağ olun və mənim üçəkdir. Bizim qarabağla bağlıda danışma fikirimiz var idi, onu da başqa bir zaman danışarıq. Orada da ciddi proseslə bir gedirəsin. Elbət də, elbət də mütlək danışar xonda. Yətək ki, sizin zamanınız olsun, sizin kürsətiniz olsun. Dəyəl izləyicilər, bunki görüşümüzdə eksperistin nəsin mənmədli ilə ölkənin kimlər qarışdırmaq istəyir. Yəni, kankerat olaraq Fazil Mustafa'ya qədər olan hücumdan öncədə biz ölkədə silahlı hücumların şahidi olmuşdur. Və bu suala cevab tapmağa çalışdıq. Buna nədərəcədə nal olduqsa dələndirməsizdən, nəsinbəyə təşəkkür edirəm, izləyicilərimizə təşəkkür edirəm, çox haşir edirəm, effiri paylaşın, bəyənin ki daha geniş, adutori, yəvəkilərimiz çatsın. Sa olun, sağ olun, qalın, kandırbətənimizi, tandırı bilətimizi görürsün. Sa olun. Var olun.