 Het thema angst voor de dood heb ik recent iets over verteld. Ik werk hier in het ziekenhuis afdeling medisch psychologie en daar zie ik eigenlijk vooral patiënten, eigenlijk kankerpatiënten met namen en dat zijn mensen die wel of niet dood gaan maar heel veel mensen van hem hebben in ieder geval angst voor de dood. Het interessant is, ja, de diagnose zelf die roept dus angst op. Dus als mensen de horecage heeft kanker dan worden ze heel angstig, maar als ze bijvoorbeeld de horecage heeft chronisch obstruktief longleiden in het laatste stadium, dan halen ze bewijs van spreken hun schouders op en denken oké, het zal wel, maar daar komt geen angst voor de dood omdat mensen dat veel minder associeren. Nou, woordkeus lijkt hier dus een belangrijke rol in te spelen en dat is ook zo. Dus als je niet goed aan mensen uitlegt hoe het precies zit vervolgens met de ziekte die zij hebben, dan merk je dat patiënten daar wel of niet op bepaalde manier op reageren. Het woord kanker wordt door mensen geassocieerd met de dood en vaak heeft dat te maken met ervaringen die zij zelf in hun verleden hebben met ouders, oomstantes die op die wel of niet zijn overleden aan, nou ja vaak met name kanker en wat er allemaal omheen gespeeld heeft en hoe Ellen dacht dat vroeger allemaal was. En mensen nemen die ervaring mee op het moment dat ze nu de horecage heeft kanker, nou dan is dat voor hen meteen oké, dus dat wordt afschuwelijk en ik ga dood. Dat is de associatie. Je hebt kanker en kanker, zag maar zeggen, je hebt vormen van kankers als bijvoorbeeld longkanker, wat een hele slechte prognose heeft, maar we hebben ook zoiets als borstkanker, wat heel veel vrouwen krijgen. Eén op de acht inmiddels vrouwen in Nederland krijgt borstkanker. Daar is de prognose eigenlijk heel gunstig, dus een groot percentage van de vrouwen die borstkanker krijgen die leven gewoon na vijf jaar nog. En een heel groot percentage van het krijgen dus ook aan het einde van de behandeling te horen, nou de kans na behandeling dat de ziekte terugkomt, of dat je uitstaringen krijgt, nou die is niet groot, maar die is bijvoorbeeld 10, 15 procent. Nou, je zou denken, nou 10, 15 procent, als je de andere kant pakt, 85, 90 procent, de kans dat het dus niet terugkomt en dat het niet uitzijt en dat jij dus ook niet aan dood gaat, is veel groter. Maar er zijn nogal wat mensen die dus echt focussen op, ja mooi, die 85, 90 procent, maar je zal zien, ik ben degene die valt in die 10, 15 procent en daar dat voet vervolgens die angst en ook hun fixatie met hun lichaam, namelijk voel ik ergens iets en dat is heel erg gekoppeld weer aan angst. Maakt het uit of je een optimist of een pessimist bent? Nou door de bank genomen maakt het natuurlijk wel uit, want mensen die optimistisch van aardzaam zijn veel geneigder om naar de positieve kant te kijken, dus je zou kunnen zeggen dat je dat over het algemeen wel ziet, des al niet te min, is het ook zo dat als mensen bijvoorbeeld tijdens de behandeling heel veel complicaties hebben gehad bij de GMO en heel veel bijwerkingen bijvoorbeeld, dat dat mensen zijn, die ook al zijn ze van huis uit optimistisch toch daarna heel erg gaan focussen op die 10, 15 procent als dat het percentage is wat ze te horen hebben gekregen, dat heeft heel erg te maken met hun ervaring dat het fysiek heel erg slecht met hen is gegaan en dat ze dat nog heel erg goed in hun brein hebben zitten en daar ja, daar wordt een optimist vanzelf meer pessimist zou ik zeggen en de omgeving is heel erg belangrijk, want de patiënt is natuurlijk één die heeft te maken met nou die gaat wellicht binnenkort dood of het duurt nog een tijdje maar zeker zodra mensen in een zogeheten palliatieve stadium komen oftewel ze worden nog wel behandeld maar zijn niet meer te genezen dat stadium kan lang duren kan ze bij sommige aandoeningen wel een paar jaar duren maar bij anderen duurt dat ook veel korter en wat je daar heel erg ziet tussen partners is dat het voor de patiënt zelf al heel lastig is om te beseffen oe ik ga naar in ieder geval binnen afzienbare tijd in de zin van binnen een paar jaar in ieder geval overlijden terwijl ik eigenlijk nog veel ouder wilde worden maar tegelijkertijd die omgeving maakt ook dat de patiënt zich op een bepaalde manier gaat gedragen patiënt is degene die al die behandelingen te verduren krijgt dus fysiek ook voelt hoe het is de partner ziet het wel maar hangt veel meer aan het leven van die patiënt en is veel meer gericht op je blijft die behandelingen toch wel doen je blijft toch wel bij mij je gaat natuurlijk nog niet dood waardoor het voor de patiënten gelijkertijd ook heel lastig is om daar over na te gaan denken en er met mensen over te praten want het is toch een soort taboe dan op het moment dat de dood wel binnen afzienbare tijd er aankomt en dat is dus ingewikkeld en dat maakt dat de omgeving soms kan bepalen dat de patiënt maar doorgaat met behandelingen terwijl hij misschien zelf denkt en dat krijg ik hoor ik in mijn kamer bespreekamer regelmatig van nou ik ben er gewoon moe van van het strijden en al die behandelingen snap je dat vragen ze dan naar mij en denk ja als ik weet wat je allemaal hebt doorgemaakt ik snap dat maar soms is dat dus heel lastig om dat ook met de partner te bespreken omdat die gewoon wat anders wil daarna speelt bij de patiënt zelf op een gegeven moment als het einde gaat naderen een angst voor de dood zeggen ze zelf en als je doorvraagt gaat het niet voor de dood zelf zeg vaak ja dood is dood maar de manier waarop ze dood zullen gaan zal ik stikken of daar hebben ze soms hele naren beelden bij die maken dat die angst toenemt en iets anders wat ook kan spelen is dat mensen niet zo zeer bang zijn voor zichzelf als ze dood gaan maar juist van wat betekent dat voor mijn gezin die ik moet achterlaten en daar komt ook heel veel maar een andere vorm van angst bij kijken die wel allemaal rondom zeg maar de diagnose en de behandeling en de dood spelen