 ʻĀm oisim ozi ʻibatis, minister ʻizā fe ʻsate ʻipi osi ʻzā fe ʻgwamun. ʻKono ʻsāf, diabetes ʻube ʻsānukādia ʻsat disi pisa du, ʻqa afekte ʻashaimun ʻsat disi e kvek osi ʻi kaa fekte ʻashaimun tut ʻoliwon latea. ʻsinukād dui tte diabetes ʻnusav ʻi kaa afekte ʻtut kono e vek osi ʻashaimun ʻzā mo evek diabetes. ʻdiabetes ʻosi ʻi kaa afekte ʻam famino moun ʻki ʻam famino moun ʻki kontanu ʻtut akon minna diabetes ʻdeam lemunni diabetes ʻika afekte ʻroul community. jwen type 2 diabetes. Si nū fei changement, si nū machi pli, nū manjie, pli mei manjie, obe si nū ni top gosé, nū ped ade gosé sala. Mēm si usa nī diabetes, sū fei se bagai sala ika edou. Nuk a observé la nī sala, si men diabetes, moa diabetes, ju guanjou diabetes, si la nī sala, sa organisasio mō diyal ka di se, sa kī important se edikasio. Bay edikasio al angle yo kakue film, kī sa nū ka gade aza fei diabetes la nī sala, se edikasio. Evek nū sa usa mūn juen pli edikasio ala diabetes, mūn kaisa, twitie koyo, gade koyo pli mei, evek moes mūn kai ni diabetes. La nī kome milion mūn ala tēa kī ni diabetes, aho 422 milion mūn ala tēa nī diabetes. Evek pli zie a se mūn sala, majoite a se mūn sala, pa mēm sa vio nī diabetes. Evek kī manjie sa sa fei, paske a shai mūn pa nī edikasio pū diabetes. Nū kama do pū ala fei screening, nū kakue ala angle ala e health center, evek gade stētasu a diabetes, ala wei dokteu evek gade si uni diabetes, si fami uni diabetes, che kō, paske si nū juen, si se doktea juen, si nūsla juen, kī uni diabetes, la nī manjie, kī usa koto le diabetes la, pū an pēchei bāu pli dificulti evek pli toa kā. Kō sa evek edikasio nī pōta, evek edikasio kā fei pēia evek fami nū save pli a suza fei diabetes la, e kā e fei nū pōtekti sātē nū. Nū kā wei lani a shai mūn kī nī diabetes, yō pa kā juen treatment, paske yō kakute a shai di feu an ala angle nū kakue rūma, an shai mūn kā di yō fei dis, mūn kā di yō buesa, mūn kā di yō pa buesi, pa buesa, evek saka an pēchei a shai mūn juen kālti treatment, kī yō si pōzi juen. Ala nū kama deu, mēm si yō nī diabetes, obese yō pa nī diabetes, uni pū nī edikasio, pū kō evek pū kōmi nā evek pū fami nā. Mīn isla nī pū gram evek ṭruan mā pū an shai mūn a shai kōmi nā, es pō mā pū se fami se mūn a kī nī diabetes, pū yō ṭuete sē mūn sālā, paske plizia ṭuet mā o kā yō juen a diabetes, se lā kā yō o kā nī pū majī bien evek se fami o kī kā nī pū vinia sām pū a mīl yō wei situasio, kō sa yō pō nī edikasio evek pū fami a juen edike. O sa juen edikasio sālā a sī health center, lā nī sā nū kā kū e alanglī kōs evek o sa fēr evek computer evek lā nī se nōsla kī sa evek fēr se kōs sālā. O pā nī pū pē yō nī, kō sa mū kā e kō a jī, tūt mūn, o pā nī pū nī diabetes, tūt mūn juen edikasio ale kī mania pū a mīl yō wei sā fēr diabetes lā adidā fami nū. Sā nū kā dī kō mīnis, lā nī sā lā nū tūt sa fēr ale zā fēr diabetes lā. Nū sa fēr pū fēr sōnel nū, nū kā e kō a jī, pū fēr sōnel nū pū apun plī ale zā fēr diabetes lā. Evek pū pū fēr pēshent yō sa fēr plī, nū kā mā dī a mūn pū pū lī, sī mūn a kī kā lī yō, sī mūn a kī nī computer pū apun plī ale zā fēr diabetes lā. Evek usī nū kā dī yō pū ale asī health centre pū register pū sī kōsla kī sa fēr kōnet plī abū diabetes. Nū kā dī yō wī mēd pū diabetes depī am 2006 wī mēd pū diabetes aset lī sī nū pā kā fēr mūn pēh pū lī. Sā vēl e dī, ikute ale a jā mē umēm pā kā pēh pū lā jā. O sī kōnslīn kōtē jā sī nū sla evek sī doktē kā pā lī bā u pā nī pū pēh pū sā asī health centre. Pā e spē lē bā gā i lā vīn plī mūwī pū ale a health centre. A būizan guvēd mā kā fēr pū jī kōtē sī tēsla o nī pū fēr sī lā bā nū kā i nī a pū jī kōtē u pā kā i nī pū pēh pū sī tēsla. Sī tēsla kūtē shē lā jā. Mē guvēd mā kā i pēh pū sī tēsla bā u nū kā fēr pū jī a būizan evek sī pā a tūt health centre i kā i a vā mē al sī tēk i kā vīn yā nū kā i mētē a tūt health centre. Kōn nū kā gādē jū diabetes nū kā mētē tūt sēt li sī e pū participī tūt mūn vīn sām evek sāv plī ale a fēr diabetes lā participē evek famiū evek komi nū sū an lēglīz, sū an grūp sport sū a grūp gen mūn tūp grūp nū kā i vini pā li evek pū pū participē as a fēh edikasio diabetes lā komi nis centre e pīs a fēh gōmūn nū kā trāvayansam evek komi nis tēh centre e pīs a fēh gōmūn mō kā suetē tūt mūn ki li diabetes pū tche bē fōh apon plī evek fēsā on i pū fēh evek sū pū koni diabetes obe un pā sāv ale a hēl centre ale u e doktēw evek gādi kisā situāsion evek mō kā wī mēsiu a shāi evek mō kā wī mēsiu pū trāvay us a fēh kū sī doktē nos ebe professional ansa tē obe jēn fami, diabetes asociations tūt mūn ki kā i dī mō kā wī mēsiu a shāi nē a mō jūni