 Er moet een gedragskode voor economen komen, omdat mensen op dit moment economen niet meer vertrouwen. En ook geen vertrouwen in de economie hebben. En ook de manier waarop economen de economie duiden niet meer te vertrouwen is. En dat hebben economen in feite aan zichzelf te danken. Omdat ze bepaalde dingen gedaan hebben die ze eigenlijk niet hadden moeten doen. Lionel Robbins schreef in 1932 al in de vorige crisis dat je een duidelijk onderscheid moet maken tussen wat de wetenschap zegt. En dat is meestal heel weinig. En wat je persoonlijk kunt vinden, wat meestal heel veen is. En je moet dus duidelijk maken wat is wel wetenschappelijk en wat is niet wetenschappelijk. En er ontbreekt op dit moment naar mijn mening tevarende transparantie over wat wetenschappelijk is en wat niet wetenschappelijk is. Hoe denken economen over gedragskode? De economen zijn denk ik over het algemeen tegenregulering. En een gedragskode is natuurlijk een vorm van regulering. Weliswaar zelf regulering, maar toch. Economen geloven daar in principe niet zo in. Ik denk dat het daarom op komt dat de Mercantile Community Association zo terughoudend is. Maar anderzijds zijn er goeie economisch theoretische argumenten waarom je juist een gedragskode zou moeten hebben. Er is bijvoorbeeld een paper van Jean Tirol, dat is denk ik de beste Europese economen op dit moment. Die heeft een paper over collective reputations. En die zegt dat wat in de economie en het algemeen in de wetenschap gebeurt is dat mensen onderzoeken iets. De onderzoekers zelf hebben veel betere informatie dan de gebruikers van die kennis. En het probleem van de gebruikers is dat zij niet de betrouwbaarheid van die kennis of van die boodschap die gegeven wordt kunnen beoordelen. En nu zitten er tussen de economie de goede en de slechte. En je hebt een collectieve reputatie. En je moet ervoor zorgen dat de slechte appels die niet die collectieve reputatie, dat ze die aantasten. Dus om het vertrouwen in de economie als zodanig de handhaven. En je moet je gedragsregels hebben, zodanig dat je de goede van de slechte kunt scheiden. Als er een gedragskode zou zijn, dan zou je er ook consequenties aan kunnen verbinden. Een typisch economische vraag. Een economie denkt altijd van, als er geen sancties zijn, als er geen prikkels zijn, dan kan het ook geen effect hebben. En dat is een duidelijk neoclassiek antwoord. Maar dat is niet juist, want een mens is geen homoeconomiek. Een mens reageert ook op andere prikkels. Een mens wordt ook aangetrokken tot het goede. En als hij weet wat het goede is, dan is de kans dat hij het goede doet. Dat is wel veel groter, ja, dan wanneer hij dat niet weet. Dus een van de voordelen van een gedragskode, zelfs zonder dat je sancties daarbij hebt, is dat je expliciet maakt wat je eigenlijk waardeert, dat je expliciet maakt wat goed is en wat niet goed is. En als mensen dat weten, dan gaan ze dat zonder die sancties, gaan ze dat al doen. Maar het feit dat je elkaar in de ogen kijkt en dat je zegt, dan doen we het eigenlijk toch niet, dat kan al heel erg succesvol zijn. Is er in dit gehele rol best leeg misschien voor de Koninklijke Vereniging van Stadwijs als kunnen? De KVS in zijn vereniging zit op dat snijvlak tussen het wetenschap en beleid. Die verenigt alle beleidseconomen in zich en die zou dus een gedragskode voor beleidseconomen kunnen opstellen. Daarbij uitgaan van de gedragskode die voor wetenschappers geldt, maar niet alle leden van de KVS zijn wetenschappers. En daarom kan dus die kode niet dezelfde zijn als voor de wetenschappers. En daarom is ook de vraag van wat zou er dan in die kode moeten staan. En wat mij betreft is die vraag nog niet opgelost. Maar het is mijn eerste indruk dat wij dus wel als beleidseconomen in Nederland zo'n kode zouden moeten hebben. Ook bijvoorbeeld om daarin aanklopingspunten te geven, niet alleen over hoe je met beleidsmakers omgaat als econom, maar ook bijvoorbeeld hoe je met de media zou moeten omgaan. Hoe ver kun je gaan als wetenschapper mag hier resultaat iets aandekken om überhaupt in beeld te komen bij de media of moet je eigenlijk toch gewoon wat in de wetenschapskode staat, dat je gewoon eerlijk moet zijn en niet meer mag zeggen dan wat je eigenlijk weet en wat je zelf ook gevonden hebt. En dat je steeds moet zeggen of je dat nou zegt als wetenschapper, dan wel als burger of als individu die poogt, heel legitim om het beleid te beïnvloeden, maar dat je wel steeds bijvoorbeeld de scheiding maakt en transparent bent en zegt, dit zeg ik als wetenschapper en dit zeg ik als burger.