 Voorwoord van de Leo van Vlaanderen. Dit is een liepjevoxtopname. Alle liepjevoxtopnamen behoort de publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar liepjevoxt.org. Opname door Anna Simon. De Leo van Vlaanderen. Door Hendrik Conscience. Opdracht en voorwoord. Aan de heer ridder Gustaf Wappers. Skoningsschilder. Wel edele heer. Nu de gunst mijn erlandgenoten, mijn een arbeid bekronende, mij een plaats tussen onze vaderlandse schrijversgegeven heeft, nu ik enigszins met vrije gestappen in de letterbaan mag voortgaan, behaag ik mij het herdenken aan wie ik het verschilderd ben. Wie mij, nog ongekend, aanmoedigde en mij een deel zijn vernuft indrukte. Onderwins blik, onderwins stem, ik mijn ziel in kunstdorst en in vaderlands liefde voelde ontsteken. Wie voor mijn wel zijn, als voor dit eens broeders zich bekommerde, en mij in het verdriet, in de stonden van bitter ontovering, een vriend en een weldoener was. Die naam zo heilig voor mij, die naam is de uwe, oh Gustaf. Ik kon u voor zoveel goedheid niets dan dankbaarheid en liefde terugkeren, niets dan bewondering voor uw edelhard. Ook wie zal zeggen wat ik geleden heb, wat frontwaardiging mij getroffen heeft, wanneer ik u, mijn weldoener, aan de schichten des neids en daar lasteraars zag blootgesteld, wanneer ik zag dat zij, uw kunst niet durvende raken, dit hart en die inborst wilden ten aaspreken. Uw vijanden hebben zichzelf een vlek, een kenmerk van lasteraar op het voorhoofd gedrukt, en de schanden nogmaals ontvluchtende zijn zij weder in het duister gedoken. Vergeven, Gustaf, zij kennen u niet. Gedenk met medelijden voor hen, dat in die gegeboeren waard om groot onder uw tijdgenoten en kunsttolk te zijn, zij tot kunstadders geschapend waren, en daarbij, is het niet in de vergelijking uw erschitterende gevrochten met de hunnen, zo gering dat zij hun nietigheid zien, en moeten zij u dan niet haten, omdat uw vernuft zo zwaar op hen weegt. Ho ja, dit is de gang der wereld, de slangen wonen in aanzienlijke getal aan de voet der reuzeneiken. Laat ze begaan, Gustaf, uw naam zal ondanks dit gif met die van Rubens en van Van Dijk leven, en in die er één blad van mijn boek tot de nakelmingen moet overgaan zal het gewis dit zijn waarop uw naam geprennt staat. Antwerpen, de 18e december 1838 Hendrik Conschans Voorwoord Wanneer men met een zucht naar vaderlandse roem de chronieken doorbladet, komt een aandoening van spijt en schaam te omstreffen bij de overtuiging dat wij onze vader aan zo weinig gelijken. Zij roemden op de naam van Vlaming als op de grootste ere titel welke hun kon toegevoegd worden, en dankten God dat het hen beliefd had, hen op die heldenbodem te laten geboren worden. En dit was geen eidelenwaan, geen overdreven liefde tot het vaderland. Diezelfde mannen, die al dus op hun naam roemden, hadden dezelfde groot en heerlijk voor al de volkender wereld gemaakt. Zij doorgen hun zegereike zwarte leeuw van Vlaanderen in de verste streken, in Palestina, in Griekenland, in Italië, in Afrika. Vlamingen waren het, die tot Kijzer van Constantinople werd verheven. Een Vlaming was het, roprecht van Betune, welke, 18 jaar oud zijnden, het Franse leegig als opperveld hier in Sicilia aanvoerden. Weer de vijand die zulke mannen op eigen grond torst aantasten, het was moeilijk de leeuwenzonen te temmen, en indien het de vreemde eens gelukte hen te overwinnen, kon hij toch niet lang op de zee geroemen, want dan knaagde zij met spijt aan de keten en verstaalden zich de moed bij de heugnis hunne voorleden grootheid. Dan liep alles te wapen, mannen, vrouwen, kinderen, het werd al in helden vuur ontstoken en de vrijheid wederherwonnen. Het boek dat wij onze lezers voorstellen, getuigt hun nationaliteit en onversaagdheid. Het is gemakkelijk na te spuren waarom wij dus van onze oude roem vervallen zijn. Zee dit etelijke eeuwen is het bewind onze lands door erverecht in handen van vreemde vorsten overgegaan. Deze waren bij hun inbezitneeming verplicht de voorrechten der steden en gemeenten in de tegenwoordigheid als volks op een openbare markt met eet te bevestigen, waarin uitrukkelijk stond dat al wat de Vlaams sprekende Belgen aanging in de Vlaamse taal moest behandeld worden. De vorst mocht zich in geen erwijze met het bestuurder stenen bemoeien. Elke gemeente benoemde haar eigen wethouders en ambtenaren. In diervoegen was de macht der beheersers in ons land zeer gering, het geen hun voorzeker niet behaagde. Ook stelden zij alles te werk om onze vaderen hun vrijheden en hun volksgeest te ontroven. Zij gebruikten daartoe de macht om te dwingen, het geld en de gunsten om te verleiden, de staatkunde om te bedrigen. Maar de grootste hoop, moedig en doof voor het lok-aas blijvende waren die pogingen vruchteloos, zolang de letterkunde en de volksschriften in de moedertaal hun vrije gang hadden. Dan bracht Lutter de hervormde godsdienst in zwang. Zijn talrijke aanhangers en de leraars welk in ons land kwamen, stelden hun boeken en schriften in de Vlaamse taal op. De kennis welk het volk van zijn moedertaal algemeen bezat, en de leeszucht die onder hetzelfde heerste werd de leraaren een gunstig middel om hun lering te verspreiden. Karol V, onze kijzig, gaf bij deze gelegenheid edicten uit die de censuur of boekkeuring een dwingende, een allesomvattende macht gaven. Geen schrift mocht het licht zien zonder het oorlof der boekkeurdigd. En wie slechts een twijfelachtig woord zelfs zonder inzicht geschreven had, mocht zich op geen kleine straf verwachten. Want die ging zelden verder, dan gepijnigd, gehangen, geradbraakt of verbrand te worden. Men zag in alles ketterij, lutaaraanse gedachten of oproeren geaanslagen. Alles schriften welke niet stelig onder de invloed der Spaanse denkwijls geschreven waren, werden als misdadig aanzien, en men vervolgde de onnozele schrijvers of dichtters voor de bloedige inquisitie, van gevroekte gedachtenis, alsof zij het tegen god of zijn dinaren gemunt hadden, terwijl zij slechts de dwingelandij der Spanjaarden wilden tegengaan. Er is weinig begrip nodig om te verstaan dat aletterkunde bij die vervolging haast in de grond geboord werd. Er kwamen nog wel in kerken, gebeden boekskunst uit, maar daarbij bleef het al. Behalve nochtans die flauwe kindervertels als van Duimkun, jakken met zijn fluitje, uilenspiegel enzovoort, welke verbeterd en gezuiverd met het oorlof ter sensuur bleven gedrukt worden. Met diepeuzelingen moest de Vlaamse lezer zich vergenoegen. Gronderetter kunnen dan in stand blijven? Nee, zij verging geheel, en het is wel merkbaar wanneer men nagaat dat wij, voor dit tijdstip, zo veel en betere dichtters dan de Franse bezaten, daar er geen enkele verdienstelijke onder die dwingelandij gebloed heeft. Philippus II, de zoveel van Karol V, zijn vader opvolgend, brachten Willekeur tot de hoogste top. Duizenden Belgen werden door buils handen op eigen grond vermoord, bespiders werden tot in de schoot der huisgezin in gezonden, men ontdrukten de vader aan zijn zonen, de moedig aan haar kinderen, en de gevangenissen werden tenou voor zoveel slachtoffers, wiens bloed van het schafot op de straat moest flieten. Niemand dorscht over iets dat slandszaken aanging spreken, veel min schrijven. De beul was de Librorum Senzorg. Die verdrukking voortdurende gaven de Belgen de moed op, de volksgeest verging en van dit oogomelijk werd het mogelijk hen door alle vreemde invloed van hun eigenaardige karakter toen afwijken. Dit geschied ook, mijn leder Frans, niet slechts om een uitheemse taal te kennen, maar om een waarde die het Vlaams nu niet meer geven kon, te verkrijgen. Mijn lied de kleding der vaderen daar om de vreemden in alles na te apen. Mens woerde ernstige en ware beleefdheid af om zich aan de betriegende politesse en de gemaakte houding der Fransen over te geven. En op die wijze plaatste zich de Belg voor de vreemden gelijk een leerling voor zijn meester. Wie een druppel echt Vlaams bloed in de aderen heeft zal bekennen dat dit een schandelijke plaats is en dat een volk niet lager zinken kan. Veel mannen van de voorleden eeuwen, en wel bijzonder Pieter Heijn van Antwerpen van de welke Cicardini en Italiaan met lof spreekt, hebben dit gevoeld. Ze hebben zich tegen de verbastering verzet en geprogt de moedertaal haar luisterbeden te geven, maar wat kon hun eenzame stem terwijl de nazi in een laffe slaap vervallen was. Heden is de stand van zaken veranderd. Er weegt geen spaanse verdrukking meer op ons. Er staat geen galg, geen schaafot meer opgericht voor de taal en vrijheid minaren, maar iets anders beledt de herwinning van onze oude waarde. Dit is iets dat de Vlamingen niet genoeg bemerken en waarvan zij het slachtover zijn zullen, in die er niet opgelet wordt. Het is voor een staatsbestuur lastig twee onderscheide volken onder één septor met dezelfde witten, dezelfde voordelen te verschaffen. Elke maal dat er iets in het belang van één der verschillende delen gedaan wordt, baart dit opspraak in het andere gedeelte. We hebben dit ten tijden van koning Willem zien gebeuren, en dit heeft zich onder het tegenwoordige rijk reeds menigmaal opgedaan. Mijn herinneren zich slechts het vraagpunt daar vreemde suikers, wanneer er in Antwerpen gantse hopen volks rondliepen en schreeuwen, weg met de walen. Dit weet het staatsbestuur wel, en dienst volgens poogt het dit verschil tussen de twee delen onze lands te niet te doen. Die pogingen zijn, walen in de Vlaamse provincie als bewindhebbers te sturen, opdat men zich verbasteren om hun te believen, het zij om een amt of iets anders dat zij geven kunnen te verkrijgen. Het Frans verplichtend te maken in het leger, in het landsbestuur, in schrijksscholen, in de rechten, in alle examens, ja zelfs op de geringste amten, partier van een gevangenhuis bijvoorbeeld. De wetten in het Frans zijn alleen officieel. In het Vlaams overgezet gelden zij niet voor het recht. De vonnissen worden ook steeds in het Frans uitgesproken, en het is onlangs de gend gebeurt dat een man ter dood veroorderd werd zonder en enkel woord ter beschuldiging of van het dood vonnos te hebben verstaan. Mag men wel al dus met het leven der mensen spelen? De rechtvaardigheid zou ons tenminste moeten aandrijven om niet te leiden dat men zo willekeurig met onze landgenoten te werk gaat, want een beschuldigde is, voordat zijn vonnos uitgesproken wordt, een burger als een ander en verdient dat men hem de middelen geven om zich te verontschuldigen in die hij niet misdadig is. De opschriften, onze openbare gebouwen, zijn in het Frans. Om een proef van die belachelijke doemwijs te geven zal ik hier zeggen dat in antwerpen het Vlaams opschrift van het gasthuis, in het welke de armen lieden die niet dan Vlaams verstaan, moeten ontvangen worden, door een ander opschrift in vergolde letteren en in het Frans onlangs is vervangen. Dit is zeker om de Frans van Parijs of de walen van Luik het gasthuis aan te wijzen in die zij het nodig hebben. Ik laat de redelijke mensen over te oordelen of men het verstand niet moet verloren hebben om zulke ongerijmdheden te begaan. Sommige Vlaamse steden houden hun raadsvergaderingen in het Frans. Hieruit volgt dat raadsheeren, wijs en ervaren in de belangen der gemeente, maar niet zo goed als de verfrans ten tertong in een uitheemse spraak, niet spreken of niet aanhoord worden, en dus vele gelegenheden om voordelige dingen voor te stellen moeten laten voorbij gaan. Oneindig andere ondeuchten in de regering zou ik kunnen aanwijzen, maar het dukt mij dat dit ruim genoeg is. Zo wil men ons, Vlaamingen, allen tot walen of liever tot Fransen maken om de smelting welke het bestuur zich voorstelt te bereiken. Dit doel is verachtelijk en onrechtvaardig. Wij Vlaamingen hebben een geschiedenis, een vollede tijd als land en als volk, terwijl de walen, luik alleen, zegt ze geschiedenis van afzonderlijke steden hebben. Mensen die hier de opgave der Vlaamse sprekende en Waalsprekende Belgen door de edelheer Blomart van Gent in zijn werk over de moedertaal uitgegeven. Provinciën waar de volkstaal Vlaams is, West-Vlaanderen, 542.000, Oost-Vlaanderen, 661.000, Antwerpen, 380.000, Brabant, Nijvel uitgezonderd, 377.000, een gedeelte van Luxemburg, 127.500, totaal 2.394.500. Provinciën waar de volkstaal Frans is, Arrondissement Nijvel, 97.000, Henighouden, 661.000, Namen, 180.000, Luik, 314.000, gedeelte van Luxemburg, 170.500, totaal 1.248.500. Er zijn twee maal zoveel Vlaamingen als walen, wij betalen in de lasten meer dan twee maal zoveel als zij, en men zou ons walen maken, ons oppofferen, met onze oude roem, onze taal, onze luisterijke geschiedenis en alles wat wij van onze vaderig erft hebben? Nee, er is nog te veel echt Vlaams bloed in de wereld, op dat dit mogelijk zij, wat boze staatkunde mij ook gebruiken. Dit zal, dit kan niet zijn. Ik bezweru mijn landgenoten, legt de hand op u hard en vraagt u zelf, zal ik de naam mijn vaderen verlogenen, de naam van Vlaaming voor een andere verwisselen, en als een nieuw aangekomenen mij laat er herdopen, alsof mijn stam geen wortelen in de wieg der volken had. Ho, ik gevoel het, uw boezem klopt voor het vaderland, en de ontkenning, nee, rolt met verontwaardiging van uw lippen. Ja, ga je zij het Vlaaming en zult Vlaaming blijven, en zo worden de roemrijke naam tot het einde der wereld voortgezet, ondanks de aanslagen der volkbedervers. Indien het staatsbestuurend smelting wil pogen, dat men dan de meerheid daarnaat ziet en grondslag nemen, oordat men elke tzijnen laten, en dat is billig erg vaardig. De walen, welk in ons Vlaamse land geen amt te bezitten, zullen dit niet ontkennen. Ik vraag het de luikenaars, in die men hun kan voorstellen hun oude en beruchte naam voor een andere te verlaten, indien ze gewaar werden, dat men het kermerkt dat hen onderscheid wilde te niet doen, of zij dit gedogen zouden. Ik ken het karakter der luikenaars, daar ik lang genoeg in hun stad gewoond heb, en weet dat zij zich uit al hun magt uit tegen verzet te zouden, want zij zijn met een vuurige volksgeest bezield. Als broeders dan, zullen zij de stem in Svlaamings niet miskennen, en in hun eigen hart de verrechtvaardiging zijn er woorden vinden. Voor de welvaart meins vaderlands, voor de bloei des koophandels en daarnijverheid, is mij niets duurbaarder dan de staatkundige rust. Daarom heb ik het op mij genomen, voor zoveel het in mijn macht is, de ogen van het staatsbestuur te openen over de onmogelijkheid van het willekeurig doel dat het zich voorstelt te bereiken. Ik heb willen bewijzen dat het veel beter waren, dit zaad van onenigheid en van haat onder het volk niet te starten, omdat het tegenwoordig bestuur zich de verantwoordelijkheid van een kwaad voorspellende toekomst niet op de haal halen. Het is nog tijd om recht te doen aan wie het behoort. Later wordt toegeving, zwakheid en vrees. Mijn weet bij ondervinding hoe snel de grammschap des volks groeit en wat gevolgende zelf altijd heeft. Mijn merk hier aan dat ik door staatsbestuur geen zins de doorluchtige persoon zijn naar majestijd de koning versta. Rits Menigmaal heeft onze vorst betoond dat het hem meer behaagt over een volk dat zich eerbiedigt dan over een wijvelende natie te heersen. Dezelfde tijd weten men dat ik de walen als volksgedeelte beschoud niet wil te naaspreken. Zij hebben hun waarde als wij en zijn onze staatkundige broeders, maar mogen in geen geval onze beheersers worden. Dit recht hebben zij nooit gehad en zullen het nooit verkrijgen. Het moet zijn dat veel vlamingen deze aanmerkingen met mij gedaan hebben, want uit alle steden, uit alle gemeenten hoort mijn heden de roep om onze schone moedertaal weder te krijgen aanheffen. Veel letterkundigen aan het hoofd der welke de heer Willems met zijn hoge verdiensten prijkt, spannende samen om het volk uit te slaap te wekken en hebben hun pogingen ten delen reedsing gelukken. Alle dagen komen nieuwe campers zich bij de vaderlandse schaar voegen en men hoort raar of selden nog om Bastard het Vlaams zijn moedertaal verachten, het zij hij door staatssucht of om ergens van een hooggezeten Waal hun amp te verkrijgen, zijn naam en zijn oorsprong verlogend. Maar zulken maken het volk niet uit en zijn slechts bedoorven takken van de grote boom. Zie hier tot proef van de vermedering der taalminaren het getal daar inschrijvers welke ik voor mijn drie werken bekwam, het wonderjaar 241, de fantasie 279 en de Leo van Vlaanderen al hoewel op een hoge prijs gesteld 480. In twee jaar tijds is het eerste getal verdubbeld. Er zijn Vlaams uitgaven die we licht nog meer inschrijvers hebben, zoals het Belgisch Museum van de Heer Willems. Ik dank mijn landgenoten om de gunstige aanmoediging welke zij mij bij voortduring laten genieten en verblij mij in de overtuiging dat wij zei dat weinig jaren van het pad de ertwaling zijn toegekeerd om een eerlijker baan in te slaan. Dit voorwoord zal om zijn inhoud aan enige gezintheiden niet bevallen. Misschien zal ik er sommige bijtende artikeltjes aan verschuldigd zijn en men zal het boek zelf om zijn voorreden aanvallen en lastigen. Dit zal ieder met mij denken. Echter mag zulke overweging mij nooit weer houden wanneer de waarheid uit mijn pen vloeit. Mijn openen geschietboeken en mijn oordelen roven. Er is wel een oude spruik die wil dat het niet altijd goed zij de waarheid te zeggen, maar die spruik is een drog gereden welke ten dek- mantel der schijndeugd of der lafheid is uitgevonden. Ik, ik, zegt de waarheid wanneer dezelfde mijn vaderland ten nutte kan zijn. De leeuw van Vlaanderen, welk ik heden mijn inschrijvers aanbiedt, is een werk dat meer historisch is dan er voor de schriften van die aard vereist wordt. De aantekening welke onder de bladzijde gevoegd zijn geven de getuigenissen onze chronieken, onder de welke ik de excelente chronieke in de boeksaal van Antwerpen berustende tot de richtsnoer heb genomen. De kennis der plaatsen waar de voorvallen gebeuren ben ik aan de inlichtingen mij naar letterkundige vrienden, de heer Snelaard van Kortrijk, Dr. de Gent en de heer Octave D'Alepierre, bibliothecares de Brugge, verschuldigd. Men zal aanmerken dat het werk van de heer Auguste Voixin, bibliothecares de Gent, mij voor de beschrijving van de slag daar gelden sporen van groot nut is geweest. Die schrijver heeft mij met een goedheid, waarvoor ik hem dank betuig, de kaart van de slag bezorgd. Omdat het getalde inschrijvers mijn hoop is de boven gegaan, heb ik de lezer iets boven de voorwaarden willen geven. Men zal voor ieder boekdeel een titelplaat vinden, die door skoningsschilder Gustaf Wappers op hout getekend is en door de bekende kunstenaar Brown bij de Koninklijke Graveerschool van Brussel is gesneden. Einde van het voorwoord Hoogstuk 1 van de Leo van Vlaanderen. Dit is een liepjevoxtopname. Alle liepjevoxtopname behoort het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als je wilkig, ga naar liepjevoxt.org opname door Anna Simon. De Leo van Vlaanderen door Hendrik Konchans. Hoogstuk 1. Standvastig was er trouw der vaderen als de muren, die hoebegruist, gescheurd en wild met groen omgroeid, der eeuwenwendeling nog tot op deze dag verduren. Schoon regenplast en stormwind loeit. Petonelle Moens. De rode morgenson blond twijfelachtig in het Oosten en was nog met een kleed van nachtwolken omgeven, terwijl haar zevenkleurig beeld zich glinsterend in elke doudruppel herhaalde. De blauwe dampen der aarde hingen als een onvatbaar weefsel aan de toppen der bomen, en de kelken der ontwelkende bloemen openen zich met liefde om de jongste straal van het daglicht te ontvangen. De nachtig haal had zijn zoete lideren reeds meermalen gedurende de schemering herhaald, maar nu verdoofde het verwardige schater van mindre zangers zijn verleidende tonen. Een hoop ridders rende stilswijgend door de velden van roeselaren. Het gerammel hunneruitrusting en de zware stappen hunnerdravers verschrikten de vreedsame bewoners der wouden, want van tijd tot tijd wirp een hert zich uit het keupelbos en vluchtte sneller dan de wind voor dit nakend gevaar. De kleding en de wapens deze ridders waren zo kostelijk dat men bij de eerste oogopslag graven en nog hogere heren rond de gissen kon. Een zijde koldig hingen met zwierige vouwen om het lichaam, terwijl een verzilverde helm hun het hoofd met perperen en lasurenvederen bekroonde. Hun handschoenen met ijzerensgelpen bedekt en hun met goud door vroogte knieplaten blonken ook niet weinig bij het morgenlicht. De schuimende en onrustige paarden vrongen het gebied met driften ze de tanden en dan bewogen de zilveren knopen en de zijde trossen hun stuigs zich liefelijk. Alhoewel de uitrusting deze reizigers niet ten oorlogen geschikt was met zij geen harnassendogen, komt men echter genoeg bemerken dat ze zich tegen vijanden voorzien hadden, want de mouwen van hun panzers kwamen met hun armen door de kolders. Groote slagswaarden hing ook aan hun sadels en de schildknapend voerde grote beukelaars achter hun meesters. Elke ridder had zijn wapentekenen op de borst geborduurd, in zulke wijze dat men de stam van ieder herkennen mocht. De koude des morgens had hun de lust tot sprekend benomen. De klemmende nachtlust bezwaarde hun oogleden. Zij weer stonden de lastige vaakmaak mojte en bleven in een sluimbare ongevoeligheid verzonken. Een jonge man ging te voet voor hen in de baan. Lange, golvende haren rolden op zijn brede schouders. Blauwe, glinstigende ogen stonden vlammend onder zijn blonden wenkbraun en een jonge baard krulden op zijn kin. Een wolre kolder met een gordel was zijn kleedsel en een kruismes in een ledere schede zijn wapen. Zichtbaar was het op zijn gelaat dat het gezelschap aan het welkheid en leidsband diende hem niet aangenaam was. Er schuilde voorzeker iets geheims in zijn boezem, want hij wende dik was de ogen met linkse blik naar de ridders. Lang vangestalt en buitengewoon sterk van leden, stapte de jongeling zo snel voort dat de paarden moeite hadden om hem op een tred bij te houden. Na de stoet al zo enige tijd als voort gereden, struikelde het paard van één der ridders tegen de stronk van een afgehaakte boom en bukt de onvoorzienstel bij de grond. Hier viel de ridder met de borst op de nek van zijn draver en geraakte bijkans uit de zadel. «Bij de maagd», riep hij in de Franse spraak. «Zo helpen mij God, mijn paard slaapt onder mij.» «Meneer de Chattillon», antwoorden zijn gezel, lachende, «dat er één van u bij de sliep, dit geloof ik voorzeker.» «De tong moet u branden, spotter», viel de Chattillon uit. «Ik sliep niet. Twee uren vestig ik mijn ogen op die betoverende tores die zich hoe langer hoe meer verwijderen. Maar men zou zich eer aan de gul zien dan een goed woord uit uw mond te krijgen.» Terwijl de twee ridders zich dus schetsend toespraken, lachten de anderen lustig om het ongeval en de ganses toet ontwaakte opeens uit de stille sluibering. De Chattillon, die nu zijn paard weder op de been gebracht had, zien dat mij niet ophield met lachen, werd door zulke innige gramschap vervoerd, wil hij het beest eiselijk met de scherpe spoor in de buikstanden. Hierdoor stijgerde het verwoed in de hoogte en vloog eindelijk als een javelijn tussen de bomen heen. Geen honderd treden van daar liepen tegen de stam van een zware eik en stort het deerlijk gewond ter aarde. Gelukkig was het voor de Chattillon dat hij bij de schok terzijde uit de zadel gevallen of gesprongen was. Niet tegenstaande moest hij zich genoeg in de lenden bezeerd hebben, want hij bleef een ogenblik als gevoeloos liggen. Zowaast de anderen bij hem gekomen waren, stegen ze alle van een paard en lichten hem met medeleiden van de grond. Die hem eerst boerter gaat toegesproken, schreeu nu het meest voor hem bezorgd, want een ware droef hij dat zijn gelaad betrokken. Mijn duurbare Chattillon, zegt hij, ik beklaag u uit haar harten. Vergeef mij mijn losse woorden, ik wilde u niet honen. Laat mij gerust, riept Chattillon, zich uit de armen zijn er makkers rukken. Ik ben nog niet dood mijn heren. Denk jij dat de Saracene mij gespaard hebben om mij in een bos als een hond te laten sterven? Nee, ik leef nog, goddank. Zie, de simpel, ik sweru, dat jij mij deze spotternij op staande voet betalen zoud, indien ik mij op uw vreken mocht. Bedaard toch, ik bid u, hernam de simpel. Ho, jij bent gewond, mijn broeder, er komt bloed uit uw malie hemd. De Chattillon tocht de mouw van haar richtarmad op hoog, en bemerkte dat een tak hem de huid open gekrapt had. Daar, zie, spak er half getroost. Het is niets, een schram, maar bij de hemel, ik geloof dat die Vlaming ons met inzicht in deze behekste wegen brengt. Dit wil ik weten, en zo weinig krijg ik genaren op mijn zonden, indien ik hem niet aan de vervloekte eike de ophang. De Vlaming, die bij dit gezicht tegenwoordig was, geliet zich alsof hij de Franse taal niet verstand, en zag de Chattillon met stout gelaten in de ogen. Mijn heren, riep de ridder, zie, die laat mij aanzien. Kom eens hier loppert, nader hier voor mij. De jongeling naderde langzaam en hield zijn ogen gedurig op de ridder gefestigd. Er zweefde iets zonderlings over zijn wezenstrekken, een uitdrukking waarin toren en list tezaam gesmolten waren. Iets zo dreigend en zo geheim dat de Chattillon met een aandoening van benauld had er te bevangen. Eén daarbijwezende ridders wende zich om en verliet de plaats waar dit gebeurde. Hij week enigstappen tussen het gebombte, en deed genoeg bemerken dat dit toneel hem niet behaagde. Wilt hij mij zeggen, vroeg de Chattillon aan de gids. Waarom hij ons door zulke wegen leidt, en waarom hij ons niet gewaarschuwd hebt dat er een afgehaakte boom in de baan lag? Heer, antwoordde de Vlaming in slecht Frans, ik ken geen andere weg naar het slot Wijnendalen, en wist niet dat het uw edelige liefde op dit uur te slapen. Bij dit gezichten kwam er een pitse grim lag op zijn gelaat, het scheen dat hij de ridder tergen wilde. Bij God, riep de Chattillon hem toe. Gij lacht, gij spot met mij. Hola, maar knapen, dat mij niet laat in de lucht hangen, aan dat hij de raven ten spijzen worden. Nu grim lachte de jongeling nog meer, de hoeken van zijn mond trokken zich achteruit, en een bleke of purpurene kleur veerf de beurteling zijn wangen. Een Vlaming ophangen, moordde hij, wacht hem weinig. Hierop ging hij enige trede achterwaarts, plaatsen zich met de rug tegen een boom, stroopte de mouwen van zijn kolder tot aan de schouders op en toog zijn blikkerend kruismes uit de schede. De ronde spieren van zijn blote armen waren gespannen en zijn gelaat kreeg iets in zich dat de leeuwen eigen is. Wedegene die mij raakt, riep hij met kracht. De raven van Vlaanderen zullen mij niet eten, ze vreten liever Frans vlees. Valaan, lovearts, riep de Chattillon tegen zijn knapen. Valaan dan, zie die blodaart. Zet gebang van een mes, mocht ik mijn handen aan die laad vuil maken, maar ik ben edel. Grouw tegen grouw, dus uw taak, loopt hem dan over het lijf. Enige daaromstaande ridders poogten de Chattillon te bedaren, toch de meeste stemden in deze daad en hadden de Vlaming gaar naar aan een strop gezien. Ongetwijfeld zouden de knapen door hun meesters opgehitst de jongening overvallen en verwonnen hebben. Maar nu nadat de ridder die enige stappen van daar in diepe gepijn zijn had gewandeld. Zijn kleding en uitrusting ging die der andere ridders ver in prachten boven. Het schilder op zijn borst gevocht was door drie gulden lelien op een blauw veld, onder een graafelijke kon. Dit beduidde dat hij van koningsbloeden was. Houd op, riep hij met de tren gelaat tegen de knapen en zich tot de Chattillon kierende spak hij. Meneer, jij schijnt te vergeten dat ik Vlaanderen van mijn broedig en koning, Philippe, te leen heb. Die Vlaming is mijn vazal. Gij hebt geen recht op zijn leven, met zij mij alleen toe behoort. Zal ik mij dan door een boer bespotten laten? Voeg de Chattillon met spijt. Waarlijk graaf, ik versta niet waarom jij altijd het geringen volk tegen de edelen voorstaat. Zal die Vlaming zich beroemen dat hij een Franse ridder ongestraft gehoond heeft? En zegt gij het, mijn heren. Heeft hij de dood niet verdiend? Meneer de Valois, antwoorden de Sempel. Verleen mijn broeder de kleine vertroasting die Vlaming te zien hangen. Wat geeft het leven van die koppige laad aan hoe prinselijke hoogheid? Hoor het, mijn heren? gijp schoudens de Valois met toren. Mij is uw losse taal ter hoogste onaangenaam. Het leven van een onderdaan is mij van groot gewicht en ik begeer dat met de jongeling ongehinderd laten. Te paard, mijn heren. Te veel tijd is dit verspeeld. Kom aan, de Chattillon. Morde de Sempel tegen zijn broedig. Stijg op het ros van uw schildknap en laat ons gaan. Wat, meneer de Valois, is een ongeloofige voksgezinde. Intussen hadden de schildknapen hun wapens in de schede gestoken en waren zij nu bezig met de paarden hunermeesters vooruit te brengen. Zijn zij klaar, mijn heren? Vroeg de Valois. Nu dan, spoelig voort, pitteku, want anders komen wij de jacht te sparen. Gijfels al, gaat daarzijden. Waar schoen ze wanneer wij moeten draaien? Hoe ver zijn we nog van wein en danen? De jongeling nam zijn kap heuselijk van het hoofd, boog zich voor zijn redder en antwoorden. Nog een korte mijl, mijn heerschap. Bij mijn ziel, sprak de sempel, ik geloof dat het een wolf in schapenvel is. Dit heb ik er iets over lang gedacht, antwoordde de kanselier Pierre Vlat, want hij beziet ons als een wolf en luistert als een haas. Ha ha, nu weet ik wie het is, riep de chattillon. Hij had gij nooit horen spreken van een wever, met name Pieter de Konink die te bruggen woont. Meneer Heren, gij bedricht u voorwaar, bemerkte Rauw Denes. Ik heb de brug te wever te bruggen zelf gesproken en alhoewel hij deze in schulksheid te boven gaat, heeft er slechts één oog en onze leidsman heeft er twee alle grootste. Ongetwijfeld bement hij de oude graf van Vlaanderen en beschouwt onze komst als overwinners, met een kwaad oog. Dit is de zaak. Vergeeft hem de trouw die hij zijn ongelukkige vorst bewaard. Het is lang genoeg hierover gesproken, mijne Heren. Viel de chattillon in. Laat ons van voorwerp veranderen. Daargoeder uren. Weet gij wat onze genade gekoning verliep met het land van Vlaanderen doen zal. Want op mijn boord, indien onze vorst zijn schatkisten zo dicht hield als de Valois zijn mond gesloten houdt, zou het arm leven aan het hoofd zijn. Dit zegt gij wel, antwoordde Pierre Vlotte, maar hij zwijgt niet met iedereen. Vertraagte gauw me voor paarden en weinig, mijne Heren, en ik zal u dingen zeggen die gij niet weet. De ridders kwamen met nieuwsgierigheid dichter bij elkaar en lieten de graf de Valois een weinig vooruitgaan. Wanneer hij genoeg van hem verwijderd was om hun woorden niet te kunnen verstaan, sprak de kansen lier. Luistert, onze genade gekoning verliep Lebel heeft geen geld meer. Angerande Marigny heeft het doen geloven dat Vlaanderen een goudmijn is. En dit is niet slecht gezegd, want in het land waar wij nu zijn is meer goud en zilver dan in geheel Frankrijk. De ridders glimlachten en bogen meermalen hun hoofden te deken van toestemming. Luistert nog, her naam Pierre Vlotte. Onze koning in Johanna is zijn hoogst op de Vlamingen verbitterd. Ze haten het hoogmoedig volk dat het niet te zeggen is. Ik heb uit haar mond gehoord dat zij de laatste Vlaming aan de gal gezien wilde. Dit heet spreken als een koning in, riep de settillon. Indien ik eens meester over dit land word, gelijk mijn genadig en nicht het mij heeft toegezegd, zal ik haar schatkisten wel voeden. En pieter de koning, met ambachten en gilden, en heel die volksregering te niet doen. Maar, wat luistert die vermeterde laat op onze reden? De Vlaming was onmerkbaar genaderd en had de woorden de ridders met een vleitig oorgevat. Zodra men hem bemerkte, liep hij met een onverstaanbare grimlag tussen de bomen van het woud, bleef op een afstand staan en toog zijn mes uit de schede. Meneer de settillon, riep hij dreigend, bezied het mes wel, opdat hij het herkennen mocht wanneer het u tussen hals en nek zal glijden. Is er dan geen minor dinnaren die mij vregen zal? schreeuwde de settillon met woede. Eer hij deze woorden gesproken had, steigerend zware lijfknicht van zijn paard, en liep met bloot te degen op de jongeling aan. Deze, in plaats van zich met zijn mes te willen verdedigen, stak het in de schede en wacht hem met gesloten vuisten op zijn vijand. Gij gaat sterven, vervoelde de Vlaming, riep de lijfknicht, zijn wapen op hem sturenden. De jongeling antwoordde niet, maar hechte zijn grote ogen als twee vlammende schichten op de lijfknicht. Deze, door de kracht van die blik tot in de ziel geraakt, bleef een oogomelijk staan, alsof hem de moed ontzonk. Toe, steek dood, steek dood, riep de settillon tot hem. Maar de Vlaming wacht er niet totdat zijn vijand hem naderde. Hij sprong in een vlucht voor de degen om, gereep de lijfknicht met zijn twee sterke handen om het middel en sloeg hem zo onbarm hard tegelijk, met het hoofd tegen een boom dat hij zonde gevoel op de grond nederstortte. Een laatste doodskreed klonk door het woud, en de Fransman sloot de ogen voor eeuwig toe, terwijl zijn leden stuiptrekkend beefden. Met een neide gelach bracht de Vlaming zijn mond bij het oor van het levenloze lichaam en spakspotend ga en zeg u meestig dat het vlees van Jan Breidel voor geen raven is. Het vlees daar vreemden is beter aas voor hen. En hiermede liep hij tussen de heesters en verdwenen in de diepste van het woud. De ridders die in de baan stonden en dit schouwspel met angst aanzagen hadden geen tijd gehad om elkaar enige woorden toe te sturen. Toch zodra zij van hun verbaasdheid waren teruggekomen, sprak de sample in naar waarheid. Ik geloof mijn broedig dat jij met een tovenaar te doen hebt, want zo zegenen mijn god dit is niet natuurlijk. Behekst land, antwoordde de Chateaume mistroostig. Mijn paard breekt de nek, mijn trouwe lijfknecht beknoopt het met zijn leven. Dus ongeluk gedag. Knapen neemt het lichaam van uw genoot, draag het zo jij best kunt naar het eerste dorp, dat men hem genezen of begraven. Ik bid u, mijn heren, dat de graven de volwa niet van het voorval weten. Oh, dit verstaan wij, viel Pierre vlot in. Maar, mijn heren, geeft u draavers de spoor en haast u voort, want gins zie ik meneer de volwa, dus de bomen verdwijnen. Zij losste hun draavers de toon, en kwamen wel draa bij de graven hun veldheer. Deze rende zachtjes voort zonder op hun nadering te letten. Zijn hoofd met de verzeelverde helm hing nadenken voorover, en zijn ijzeren handschoen rustte achterloos met de teugel op de maand zijn draavers. Zijn andere hand omvatte het gewest van het slagsvaart dat aan de zadel ging. Terwijl hij dus in diep gepijns verzonken was en dat de andere ridders met oogwenken over zijn doofgeestigheid schersten ontvouwde het slot weinendalen zich voor hen met zijn hemelhoge toorns en reuzend stalte gewallen. Noël riep Raoul de nestelen met blijdschap. Gins is het einde onze reis. Wij zien weinendalen in wereldes duivels en actoverij. Ik wil het wel in brand zien, morte de chattillon. Het kost mij een paard en een trouwe dinaag. Nu wenden de ridder die de ledien op de borst roeg zich om en sprak. Mijn heren, dit slot is het verblijf van de ongelukkige landheer Guïde van Vlaanderen. Een vader wie men zijn kind ontdrukt heeft en wie het land wij door het geluk der rapenen gewonnen hebben. Ik bid u, toont hem niet dat hij als overwinners komt en vergroot zijn lijden niet door hoogmoedige woorden. Maar Graaf de Valois viel de chattillon bitsig uit. Denk jij dat wij de wette des ridderschaps niet kennen? Weet ik niet dat de Frans ridder betaamd zich na de zegenpraal edelmoedig te gedragen. Ik hoor wel dat jij het weet, antwoordde de Valois met nadruk. Ik verzoek u het dan ook zo te doen. De eer bestaat niet in eindelen woorden, meneer de chattillon. Wat geeft het op de wette van het ridderschap op de toon liggen wanneer zij niet in het hart geschreven staan? Wie met zijn minderen niet edelmoedig is, kan het niet met zijn gelijken zijn. Gaar verstaat mij meneer de chattillon. De chattillon ontslak op dit verwijt in een spijtige woede en zou voorzeker in ontstuimige woorden uitgevallen zijn. Maar zijn broeder, de Sempol, weer hield hem en moordde zachtjes. Zwijgt chattillon, zwijgt toch, want onze welte heert gelijk. Het is immers redelijk dat wij de oude Graaf van Vlaanderen niet meer leiden toebrengen. Hij is ramsalig genoeg. De ontrouwe leenheer heeft onze koning de oorlog durven aanzeggen en onze nicht Johanna van Navarre zodanig getergd dat zij er bijna ziek van werd. En we zouden hem dan nog moeten sparen? Mijne heren, riepte Valois nogmaals. Gij kent mijn beden. Ik geloof niet dat het u aan Edelmoedigheid ontbreken zal. Nu, Voort, ik hoor de honden blaffen. Mijn heeft ons reeds in het gezicht, want de brug valt en de stormen gaat omhoog. Het slotwijnen dalen door de Edeligaaf guiden van Vlaanderen gesticht was een daarvrijste en sterkste lusthoven die er in die tijd bestonden. Uit de brede grachten met de welke het omringt was, klommen dikke muren in de hoogte, menigvuldige uitstekende wakhuisjes hingen aan dezelfde. Voor de stormgaten komen in de ogen der kruisboogschutters met de punten der ijzeren schichten zien. Binnen de wallen verhieven zich de daken van het graafelijk huis met hun zwaaiende windhalen. Zes rond de toers stonden zo op de hoeken der muren als in het midden van de voorhof. Uit dezelfde komen met allerlei werptuig de vijand in het veld te treffen en hen de nadering tot het slot beletten. Een enkele valbrug verenigde dit sterke eiland met omliggende dalen. Zodra de ridders aankwamen, gaf de waker van de poort het teken aan de binnenwacht en Weldra krijsten de zware duren op hun hengsels. Terwijl druenden de stappen der paarden weergalment op de brug en de Franse ridders gingen tussen twee rijen Vlaamse voetknechten in het kasteel. De duren werden achter hen gesloten. De echen met haar ijzeren punten viel nedig en de brug ging langzaam in de hoogte. Einde van hoofdstuk 1. Hoogstuk 2 van de Leo van Vlaanderen. Dit is een Liepevox-opname. Alle Liepevox-opname behoort tot het publieke domein. Vorm je informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar Liepevox.org. Opname door Anna Simon. De Leo van Vlaanderen door Hendrik Konchans. Hoogstuk 2. Heb jij gezien de dunne strenen van gouden die in Arabi gesponnen worden? Het haar dat haar op de versen hangt is nog zuiverder en het hen blinkt niet min. De ogenblauw, de wijnbrouwen dunne en de verheven. Een kleine mond, witte en kleine tanden, blozende lippen. De rondigheid en de maksel van haar kleine borstkens. Wie zou het u konden gefigureren? Ten waar ging wonder dat de mensen deden veranderen in stenen. Kalisto en de Medibea. Oud truurspel. De lucht was met zulk een zuiver blauw gekleurd, dat het oog de zelferdiepte niet mee te kon. De zon klomglansrijk op de kim en de verliefde tortelduif dronk de laatste doudruppels van de groene bladen der bomen. Uit het slot wijnendalen ging het geblafd haar honden onophoudelijk in de hoogte. Het brissen der paarden mengde zich met het zoete geluid der jachthoorns. Echter hing de valbrug nog in de hoogte en de voorbijgaande landlieden mochten alleenlijk verraden wat er gaande was. Talrijke wachten met kruisboog en schild wandelden op de buitenste wallen. Men kon door de stormgaten bemerken dat veel wapen knechten heen en weer binnen de muren liepen. Eindelijk kwamen enige mannen boven de poort en lieten de brug neer. Terzelfde tijd werden de slachtduren opgedraaid om de jagerstrein uit te laten. De treffelijke stoet die langzaam over de brug kwam bestond uit de volgende heren en vrouwen. Voraan reed de tachtigjarige Guide, graaf van Vlaanderen, op een bruine draver. Zijn gelaten door het kenmerk ener zalige onderwerping en stille droefheid. Door ouderdom en rampspoed neergedrukt hing zijn hoofd zwaar voorover. Zijn wangen waren door langa rimpels verdiept. Een purpere kolder daalde van zijn schouders tot op de zadel en zijn sneeuwitte haren waren door een gele zijdedoek omvangen. Dit hulsel scheen om zijn hoofd als een gulde band om een zilveren vat. Op zijn borst stond in een hartvormig schild de laatste leeuw van Vlaanderen, klimmende in een gulde veld. De ongelukkige borst zag zich nu op het einde zijn slevens wanneer de rust als een beloning des arbeids komen moet van zijn kroon beroofd. Zijn kinderen waren door het lot der wapenen van al erfdeel verstoken en de armoede wachten hen, zij die de rijkste de Europese borsten zijn moesten. Zegepralende vijanden omringden de ramsalige landheer en echter konden wanhoop in zijn hart geen plaats vinden. Nevens hem stapt de chute de volois, de broeder des Frans en Konings. Hij redeneerde driftig met de oude kwieden, toch het scheen dat deze in zijn gezichten niet stemde. Nu hing er geen slagschwaard meer aan de zadel van de Franse veldheeg. Een lange degen had dit zwaar wapen vervangen. De ijzeren platen, blikkerden ook niet meer op zijn benen. Achter hen reed een ridder die een ongemeen spijtig en stuurs voorkomen had. Zijn ogen draaide een half starg in het rond en wanneer zijn blik van de zwaar wapen kwamen zijn lippen met zoveel ongenoegen over elkaar dat hij zichtbare tanden te samenknasten. Om de vijftig jaren oud maar nog in de volle kracht als levens met brede porst en zware leden komen hem als de sterkste ridder aan zien. Ook was het paard dat hij bereed veel groter dan de andere invoegen dat hij met het hoofd boven de stoetuitstak. Een blinkende helm met blauwe en gele federen, een zware wapenrok en een gebogen zwaard waren de stukken zijn er uitrusting. Zodat hij achter zijn rug op het paard neer hing, toegen ook de Vlaamse leeuw op een gulden veld. De ridders die in die tijd leefden zouden onderduizend anderen deze stuurseruitig voor Robrecht van Betune, de oudste zoon van Guide, herkend hebben. Sedat etselijke jaren was hij door de graaf, zijn vader, met de Binnenlandseerschapij over Vlaanderen belast geweest. Bij alle veldtochten had hij de Vlaamse benden aangevoerd en een ontzeggelijke naam onder de vreenden gekregen. In de oorlog van Sicilië waar hij met zijn volk in het leger der Fransen was, bedreef hij zulke verwonderlijke wapendaden dat men hem van dan af de leeuw van Vlaanderen begon te noemen. Het volk had altijd de helde bemint en bewonderd, bezong de onversaagdheid van de leeuw in zijn zagen en verhoofdvaardigde zich over de gingen die eens de kroon van Vlaanderen moest dragen. Daar Guide, om zijn hoge ouderdom het slot Wijnendalen zelden verliet en niet zieer door de Vlaaming een bemint was, kreeg Robrecht mede de naam van Graaf en doordat Ganseland als heer en meester aanzien en gehoorzaamd. Aan zijn rechterzijde reed Willem, zijn jongste broeder, wiens bleke wangen en doof geestig gelaat tegen het bruine aanzicht van Robrecht als het wezen in haar kranke maagschene te zijn. Zijn kleding verschilde niet van diezijns broeder, tenzij het komme zwaard dat men bij niemand dan mijn Robrecht bemerkte. Hierop volgde veel andere heren, zowel Fransen als Vlaamse, de vernaamste onder deze laatste waren Wouter, heer van Maldogen, Karel, heer van Knesselaren, Roeghaard, heer van Akspoelen, Jan, heer van Gavre, Raze, Müllaard, Diederik de Vos en Girard de Moor. De ridders Jacques de Chatillon, Guy de Sempol, Raul de Nestle en hun Makkers reeden zonder orde tussen de Vlaamse heren en spraken heuselijk met de genen die om hem waren. De laatste was Adolf van Nieuwland en jongen ridder uit één der edelste stammen de Rijke Stadtbruggen. Zijn aanzicht bekoordde niet door de bewijfde schoonheid. Hij was niet van die mannen met rozenkleurig gewang en lachende mond. Wien niets behoeft dan een samaag om zich tot vrouw te herscheppen en die wel als een speeltuigder vrouwen geliefkoost maar nimmer als heer en meester geïrbiedigd worden. Nee, de natuur had in hem zo niet gedwaald. De zon had zijn wangen een weinig gezenkt en met een ernstig toon geverft. Zijn voorhoofd toegreed die twee rimpels welke het denkvermogen vroeg tijdig aankondigen. Zijn aanzicht was treffend en de hoeken gelijnen die hetzelfde aftekenden gaven hem met voorkomen van een grieksgebijteld beeld. Zijn ogen die half onder de wenkbrauwen gedoken waren toegen het kenmerk en er warme en eentame ziel. O, wél hij in doorluchtigheid voor de andere ridders niet wijken moest bleef hij nog tans achteruit en liet zijn minder een voorgaan. Meermalen had men de plaats geruimd om hem door te laten doeg hij gaf geen acht op deze beleefdheid en draaide gedurig het hoofd naar de vrouwens toe om. Zeker was er onder haar een liefbeeld dat zijn hart aan een lijband hield en tot zich trok. Van hem en zag op zijn gelaat een zuivere glimlach verschijnen zodra hij het hoofd tot de vrouwen gewend had. Bij het eerstere zicht zou men deze adolf voor een zoon van Robbricht van Betune kunnen aantien hebben. Want uitgenomen de ouderdom die zeer verschillend was, gelijk heeft verwonderlijk aan Robbricht. Dezelfde gestalte, dezelfde houding, dezelfde trekken in het gelaat. De kleding verschilde ook in kleur en het wapen dat op de borst van adolf gevolgd stond was drie maagten met gold en haar op een rood veld. Boven het schild las men deze kentspruik. Polgrom, propatiamorri. Kort na hem volgten de vrouwen. Zo prachtig dat de ogen op het goud en zilver haar kleding schemerden en verdwaalden. Allen waren zij op de lichte hakkenijen gezeten. Een lang rijkleed viel over haar voeten langs de zijde der hakkenij, tot bij de aarde. Keurslijven van gouden laken drukten haar de borst en hoge kappen met parel versierd lieten zwiere gelinten van haar hoofd dalen. De meesten hadden een roofvogel op de hand. Tussen al deze edelfrouwen was er één die door pracht en schoonheid de anderen verduisterde. Haar naam was machteld en Robrecht noemde haar zijn jongere dochter. Onmogelijk is het de liefelijkheden deze jongen maagd te beschrijven. Haar wangen waren zo zachtjes door ontellijke purprin adertjes gekleurd en de rozenblad op haar aanzicht een vale vlekwagen worden. De ogen zo blauw als de hemel en de lippen zo rood als twee bordjes van scharlaken flueel. Wanneer haar glimlach, zo zoet en zo zalig als de hoop der mensen, haar engelijke mond bewegend deed, kwamen sneeuw in de tanden tussen haar lippen heen glinsteren en twee kleine putjes vormde op haar wangen de kelken der rozen die roplonken. Er zijn vrouwen wie er gelaten hard der mannen kundig snarend spel vervoerd en betoverd. Wie er gelaten zoveel zoete vrede en onbegrijpelijke schoonheid verenigd, dat men hetzelfde lang in stille verrukking beziet zonder dat een enkel gedacht onze bespiegeling komt stooren. Want de ziel zit gans in de ogen wanneer wij al zo met jagend hard op het bekoorlijkste werk der scheppers staren en rusten mogen. Zo was machteld. Wanneer een ridder haar blik ontvang had en haar engelenwezen eenmaal had mogen schouwen, scheen het hem dat meer geluk hem toen kwam. Dan voelde hij de zalige streeling die zijn hard met een onbekend gevoel kwam vervullen. Nochtans, boezemde macht tot geen liefde in, alhoewel zij als een kind mocht aan zien worden, hadden haar wezenstrekken die statigheid in zich welke de eerbied der mannen dringend afijst en nimmer toelaat dat een vermetelen liefde zich in hun boezem wortelen. De jonge maagd hing liefelijk als een droom met haar tenger lichaam nevens de zijde herer nei en hief het hoofd statig in de hoogte. Terwijl haar linkerhand de teugel met losse zwier vasthield rust een haavek met rode kap en gulde belletjes op haar richte hand. Bij pozen veranderde het perpen haar wangen in brandend rood en dan liep een gelijke kleur over gants haar aanzicht, alsof zij om iets beschaamd werd. Nochtans was het door dit gevoelen niet dat de maagd bloost, want het was merkbaar dat rood op haar wangen niet kwam dan op het ogenblik dat adolf van de land met zijn liefde volle blikken haar zijn aanbidding smeken toedrog. Onmiddellijk na deze heerlijke landvrouwen kwamen menig volde geschild en hoofdknapen, al een half lijfs, in zijde van verschillende kleuren gekleed. De knechten die tot het huis van gaaf guiden behoorden komen gemakkelijk uit de anderen kennen, want hun rechterzijde was gewaterd zwart en hun linkerzijde goudgeel. Enigen waren purper en groen, anderen rood en blauw, volgens de wapenkleuren hun er meestes. Eindelijk volgden de jagers en valkeniers. Voor de eerste liep een vijftig tal honden aan lederen lijbanden. Er waren winden, braken en rekels van alle slag. Verwonderlijk was de drift deze ongeduldige dieren, zij trokken zodanig op de lijbanden, dat de jagers zich achterover aan de zelfde moesten laten hangen. De valkeniers toegen op dwarstokken allerlei valken in jachtvogels, als havikken, steenvalken, gieren, sperwers. Deze vogels hadden allen rode kappen met belletjes op het hoofd, en een zachtlederbroek aan de benen. Daarnocht toegen de valkeniers false lokvogels van scharlaken met vleugels om de valken tijdens de jacht terug te roepen. Zodra de stoet op een zekere afstand ter brug en in een bredere baan was, mengden zich de heren zonder onderscheid van staat ondrokantig. Ieder zocht een vriend of een makker om de reis door samenspraak en boerderij te verkorten. Zelfs waren veel vrouwen tot bij de ridders genaderd. Niet tegenstaande was Guide van Vlaanderen en Guide van Quide van Quide op het neerslachtig gelaat van zijn zoon Willem en Sprak. Ik bid u, Edelegaaf, geloof dat u smartelijk loopt mij pijnt. Ik gevoel uw doofheid alsof uw rampen mij getroffen hadden. Alleen als u een vrouw is, als u een vrouw is, als u een vrouw is, als u een vrouw is, als u een vrouw is, als u uw rampen mij getroffen hadden. Alle hoop is niet verloren. Mijn koninklijke broeder zal op mijn beden het verleden vergeven en vergeten. Mijn heer de Valois, antwoord ik Guide, ga er bedrigt u. Uw worst heeft getoond dat Vlaanderens ondergang zijn hoogste wens is. Heeft hij mijn onderdalen niet tegen mij opgestookt? Heeft hij mijn dochter Philippe niet onmenselijk van mij gerukt en in een kerker gezet? En wat wilt hij dan, zoveel bloeds onvergewoord en heeft weder opbouwen? Voor waar, ga je bedrigt u? Philippe Lebel, uw broedig en koning zal mij het land dat hij mij ontnomen heeft nooit wedergeven. Uw elenmoedigheid meneer zat tot het einde mijn levens in mijn boezem geschreven blijven, maar ik ben te oud om mij nog met een bedriegelijke hoop te streen. Mijn rijk is uit, zo wil het God. Het is waar, zijn dadige tuig om tegen hem, maar ik verzeker u dat zijn hart zo edelmoedig is als dat van de beste ridder. Robrecht van Betune veelt de valois in zijn reden en riet met ongedoeld. Wat zegt hij? Edelmoedig als de beste ridder breekt er een ridder ooit zijn gegeven woord, zijn trouw? Wanneer wij met onze ramsalige Philippe zonder argwaande korbij kwamen, heeft u koning de gastvrijheid geschonden en ons allen gekerkerd? Zeg! Meneer van Betune antwoordde de valois met spijt. Uw woorden zijn zeer driftig. Ik denk niet dat jij het inzicht hebt mij te honen of te bedroeven. Ho, nee, op mijn eer, sprak Robrecht. Uw groot moedigheid heeft mij uw vriend gemaakt. Maar ga ik het immers toch niet met overtuiging zeggen dat uw koning een trouwe ridder is? Luister, hij nam de valois. Ik zeg u dat Philippe Lebel de beste inborst der wereld heeft, een ringen en raden hem. En Gerande Marigny is een gevleesde duivel die hem tot kwaad drijft en een ander persoon doet hem alle ongehoorde euveldaarden bedrijven. De eerbied beledt mij u dezelfde te noemen. Zij alleen is de schuld uw rampen. Wie is er toch? vocht de Chatillon met inzicht. Gij vraagt naar een bekende zaak, meneer de Chatillon, reprobrecht van Betune. Let op mijn woorden, ik ga het u zeggen. Uw nicht Johanna is het van Vlaanderen gezwoeren heeft. De Chatillon werd rood van toorn. Hij bracht zijn paard driftiglijk voor Robrecht en schreeuwde hem in het aangesicht. Gij ligt valselijk! Door die hoon in zijn eer geraakt deed Robrecht met haast zijn paard achteruitgaan en toog zijn gebogen slagzwaard uit de schede. Op het ogenblik dat hij tegen de Chatillon mee in de in te lopen bemerkte hij dat zijn vijand geen wapens had. Hij stak met een merkbaar ongenoegen zijn zwaartweder in, kwam terug en sprak met verdoofde stem. Ik denk het niet nodig, meneer, u mijn handschoen toe te werpen. Gij weet dat uw belogening mij een vlek is die door bloed alleen kan herkocht worden. Ik zal u voor het dalen der zon de regenschap uurlastring vragen. Het zij zo, antwoordde de Chatillon. Ik ben bereid de eer mij naar koningelijke nicht tegen al de ridders der wereld te verdedigen. Hierop zwegen ze en haar namen hun voor geplaatsen. Op een korte twist hadden de andere ridders met verschillende gevoelens op de stouten woorden van Robrecht geluisterd. Velender Fransen were de gram om de Svlamings woorden. Toch de wetten der eeuw beletten hun zich met de tv-hand te bemoeien. Chat de Valois schudde het hoofd met ongeduld en deed op zijn gelaadstrek een lezen dat deze twist hem grootelijks mishaagde. Een blij de glimlach zweeft op het aanzicht van Graaf Guïde. Hij sprak zachtjes op de Valois. Hij heeft die koning Philippe ondervonden toen hij reis zal belegenen, want dan is menig Dapper Fransman voor het zwaard van Robrecht gevallen. De bruggelingen die hem meer dan mij beminnen, heeten hem de Leo van Vlaanderen. En die eernaam heeft hij in de slag van Binnenvan tegen Manfriet wel verdiend. Ik heb meneer Robrecht overlang, was het antwoord. Weet iedereen niet met welke onversaagdheid hij dit damas zwaard uit de handen van de Dwingeland Manfriet drukt. Zijn wapenfeuten woorden onder de ridders meins lands hoog geroemd. De Leo van Vlaanderen staat bij ons als onverwinbaar teboek. En dit verdient hij. De oude vader glimlachte eerst van genoegen, maar een slaps verduisterde zijn gelaten. Zijn hoofd zonkt neer en hij zuchte weer moediglijk. Meneer de Valois, is het niet ongelukkig dat ik zulke zoon geen erfdeel mag nalaten. Hij die het huis van Vlaanderen zoveel roem en luister moest bijbrengen. Ho, dit, is van mijn ongelukkig kind Philippe zijn de twee spoken die mij ten graven stoten. Charles de Valois antwoorden niet op Guides klachten. Lange tijd bleef hij een diepe nadenking verzonken en liet het toon van zijn draver op de kop van zijn zadel hangen. Guide bezag hem in deze houding en verwondelde zich over de edelen moed van de Valois, want hij bemerkte dat de rampen die het huis van Vlaanderen getroffen hadden, de goede Fransband bedroefden. Op eens reed Charles de Valois met een blij gelaad recht in de zadel, legde zijn hand op de hand van Guide en sprak, een ingeving des heren. Guide bezag hem met nieuwsgierigheid. Ja, hernam de Valois, ik wil dat mijn koninklijke broedig u weder op de troon uur vaderen plaatsen. En welk middel dunkt u krachtig genoeg om dit wonderwerk te verochten daar hij u mijn land gegeven heeft. Luister, edelegaaf, uw dochter zit troosterloos in de kerkers van het Louvre. Uw erfdeel is verbuurd met geen lenen meer. Ik weet de middel om uw dochter te verlossen en uw graafschap beter te krijgen. Ja, riep Guide met twijfel. Ik geloof het niet, meneer de Valois. Tenzij uw koningin, Johanna van Navarre, overleden waren. Nee, dit niet. Onze koning, Philippe Lebel, houdt openhoof de compagnie. Mijn schoonzuster Johanna is de Parijs en Engarende Marie met haar. Komt de compagnie met mij, doe u door de beste edelen uw lands vergezellen van mijn broedig om hem als een boedvaardige leenheer gehulde te doen. En dan? Voeg Guide met verwondering. Hij zal uw genadegelijk ontvangen en het land van Vlaanderen en uw dochter doen verlossen. Wees zeker van mijn woorden, want mijn broedig is in de afwezenheid daar koningin de groot moedigste vorst. Gedankt zij uw goede engel om die gelukkige ingeving en gij, meneer de Valois, om uw edelen moet. Sprak Guide met blijdschap. Een van mijn armzalig kind zien opdrogen. Maar wie weet of de banden des kerkers mij ook niet wachten in dit gevaarlijke Frankrijk. Vrees niet, Graaf. Vrees niet, Hernan de Valois. Ik zelf zal u verdedigen en bijstaan. Een vrijgeleide met mijn zegel en op mijn eer bekrachtigd zal u ter Rupemonde terugbrengen in die onze pogingen vuchteloos waren. Guide liet het toon van haar draver los, vatten de hand van de Franse ridder en drukten dezelfde met diepe dankbaarheid. Gij zei het een edele vijand, zucht hij. Terwijl zij in hun samenspraak voortgingen kwam de gantse stoet in een vlakte van wonderbare groten door de welke de krikkelbeek konkelend stroomde. Ieder maakte zich op de jacht veerdig. Elke Vlaamse ridder kreeg zijn valk op de vuist. De honden werden in verschillende hopen verdeeld en de lijbandjes van de valken losgemaakt. De vrouwen waren nu tussen de ridders gekomen en het geviel dat Chow de Valois zich nevendens de schone machteld bevond. Ik geloof, behagelijke edelvrouw, sprak hij, dat de prijs der jacht voor u zijn zal, want nooit zag ik schooner vogel dan deze, zo gelijkelijk gevederd, zo sterke zwing, zo geel geschupte klauw, weegte hij ook zwaar op de vuist. Ho ja, zie er zwaar meneer, antwoordde machteld, en alhoewel hij anlelijk tot de lage vlucht is afgericht, zou hij ook wel rijgers en kraanen in de lucht najagen. Het schijnt mij, bemerkte de Valois, en de beelheid hem te veel in vlees laat groeien, het ware beter zijn eten wat te laten wijken. Nee, nee, voorschoon mij, heer de Valois, ribbed meisje met hoogmoet, maar ga je bedrieg je toe grotelijks, mijn valk is juist goed, ik ben in de valkerij niet onkundig, zelf heb ik deze vrije haver ik opgevoet, tot de jacht afgericht en das nacht bij kaarslicht bewaakt. Uit de weg, heer de Valois, uit de weg, want boven de kindse beek vliegt een snap. Terwijl de Valois de ogen naar de aangewezen plaatswende, trok machteld, de kap van het hoofd is Haviks en wirp hem uit. De vogel deed vieren vijf vleugelstreken en dreef kunstiglijk voor zijn meesteres op de lucht. Ga dan, mijn lieve Havik, rib machteld. Op dit bevel steeg de vogel als een pijl hemelwaard. Het gezicht kon hij niet volgen. Enige tijd bleef hij als beweegloos op zijn flair kan hangen en zocht met zijn doordringende ogen naar het bedoelde wild. Weldraza hij de snap in de verte vliegen. Bijnaerder dan een steen die valt, daalde de valk op de arme vogel en neep hem in zijn scherpe klauwen te plettig. Ziet hij, meneer de volwain, rib machteld met vreugde. Ziet hij dat de hanteener vrouw ook welvalken kan africhten? Daar komt mijn trouwe vogel zo lieflek met zijn vangst terug. Deze woorden, waar haar mond nog niet gans ontgaan of de Havik viel reeds met de snap op haar hand. Adolf van Nieuwland bevond zich sedert weinig ogenblikken tot zijn blikken, stuurde hij met bang en liefde op haar, niet in haar aanzicht, maar op haar klederen, op haar hakkenij, op al wat haar omringde. In de ogen dorst hij ze niet bezien. Andere ridders spraken en lachten vrijelijk met haar. Daar verliefde Adolf alleen was voor haar zo bevreesd dat hij zelden een woord in haar tegenwoordigheid dorst wagen. Terwijl zij de snap van haar Havik ontnam, nadat de Adolf haastelijk voor haar en volg met smeekend gelaad om het wild uit haar aangebeden handen te mogen ontvangen. Zodra de ogen van macht tot op Adolf's aanzicht vielen, werden haar wangen met schaamrood gekleurd. Meneer van Nieuwland sprak zij stamelend, ik acht uw edelheid te hoog en mag zulke dinaar niet hebben. En hiermee gaf ze de snap aan een schildknaap. Aan deze woorden had zij een zondelingen nadruk gegeven, alsof de beden van Adolf lastig en vervelend voor haar geweest waren. De jonker wende zijn paard langzaam om en ren van de stoet. Wie hem nu gevolgd had, zou bemerkt hebben dat hij twee minnentralen van zijn wangen vaagde en dat er twee rimpels op zijn voorhoofd dieper werden. Gauw, meneer van Petun, riep de hoofdvalkenier. Maak de kap van uw giervalklos en werp hem uit, want kind loopt een haas. Een ogenblik hierna zweefde de vogel reeds boven de wolken en viel loodrecht op het vlucht en de dier. Zondeling was het om te zien, want daar de valk zijn klauwen in de rug van de lopende haas geslagen had, bleef hij erop staan en ze dreven tegelijk als de wind voort. Nog dans duurde deze vaart niet lang, want zodra zij voorbij een boompje vluchten, sloeg de valk zijn ene klauwen aan en hield met de andere het wild zo vast, dat het ondanks het spartzellen en vringen niet meer voort kon. Hierop werden er enige honden van de lijbant gelaten. Deze liepen recht op de haas en ontvingen hem van de valk. De moedige vogel dreef zegenpraanend boven de honden en verzelde hem tot beide jachtknechten. Dan vloog hij de lucht en gaf door zeldzame wendingen zijn blijdschap te kennen. Meneer van Betun, riep de vogel, dit is een vogel die zijn zaken dapper aflegt, het is een schone gier valk. Ja heer, en een aller schoonste, antwoorde Robrecht, ik zal u zijn arensklauwen aanstond laten bewonderen. Bij deze woorden hief hij de lokvogel in de hoogte. De valk dit ziende, daalde onmiddellijk op de vuist van zijn meester terug. Ziet hij, hernam Robrecht, wel hij de vogel aan de valk toonde. Ziet hij wat schone blonden vederen, wat zuiveren witte borst en wat hoge blauw verven geboten. Ja heer Robrecht, antwoordde de valk, het is inderdaad een vogel die voor een adelaar niet wijken moet maar het schijnt mij dat er bloed op zijn beeld druipt. Robrecht, de benen van de gier valk bezienhebbende, riep het ongedoeld, komt gauw hier valk ineers, mijn vogel heeft zijn broek gescheurd en is deerlijk kwetsd. Oh god, het arme dier heeft te veel geweld klauwe gedaan, dat men hem wel bezorgen. Gij, mijn africhter Steven, genees hem, want zijn dood zou mij zeer spijten. Hij gaf de gekwetste valk aan Steven, die schier om het voorval weende, want daar zijn amt het onderwijzen en africhten der volken was, lagen deze dieren hem als kinderen aan het hart. Zodra de voornaamste heren hun valken uitgeworpen hadden, begon de jacht in het algemeen. Men wing nog gedurende twee uren allerlei wild van hoge vlucht als eenden, wouwen, rijgers, lamen, en ook veel wild van lage vlucht, waaronder patrijzen, lijsters en wilpen waren. De zon op haar hoogste zeinde, galmde de jachthoerens met heldere tonen door de vlakte. De gantse stoet kwam bijeen en menspoede zich op een maat getrett naar Wijnendalen terug. Onderweg hernam Charles de Valois zijn gesprek met de oude kwieden. Alloewel de graaf van Vlaanderen, niets onder mistrouwen aan zijn reis naar Frankrijk dacht, wilde hij echter uitliefden tot zijn kinderen die gevaarlijke vlucht op het aandringen van de Franse veldheer zich met al de edelen die aan bijgebleven waren voor de voeten van Philippe Bell te gaan werpen en hem door deze ootmoedige hulde tot medelijden te brengen. De afwezendheid der koningin Johanna, streeelde hem met de blijde hoop dat Philippe Bell niet onverbiddelijk zijn zou. Robrecht van Betune en de Chattillon kwamen niet meer bijelkander. Zij ontweken alle wegen die hij mochten verenigen en geen van beide sprak nog een woord. Adolf van Nieuwland was in de tijd en smart verbleekten zijn wangen en zarte dromen vervulden zijn gemoet. Machteld had hem verstoten Machteld minder hem niet en hij wien zeel geen ander gevoel dan liefde tot haar voeten kon, hij mocht niet spreken. Ja, moerde hij in zichzelf ten tijde dat Quide nog graaf van Vlaanderen was had ik het wel durven wagen haar mijn liefde te betonen alhoewel ik haar onwaardig ben maar nu, nu haar vader geen krom meer draagt zou die uitdrukking voorkomen, wist zij nochtans wat eerbied wat aanbidding voor haar in mijn boezem woont. Maar wat helpt dit, ziet zij in mijn ziel ho, valse dromen, steelt mij niet meer met leugenacht geschimmend, nooit zal de leeuw van Vlaanderen op het schild van Nieuwland blinken en dan glint ze er een droever traan onder de oogleden van de edele jongeling. Hij bleef zo lang een bedenking verzonken tot dat de voeten der paarden op de rug van weinendalen galmende hem uit zijn opstaan. De gantse stoet ging in het slot. Mijn haalde de brug achter hem niet omhoog en de echter viel ook niet meer. Enige ogen beker later kwamen de Franse heren met een wapens aangetogen uit het kasteel. Over de brugrijdende sprak de Chattillon tot zijn broedig. Gij weet dat ik de eer onzorgnicht deze avond te verdedigen heb. Ik maak staat op u om mijn wapen makker te zijn. Tegen die parse robbericht van Bethune, voegt de Sempol, ik weet dat ze het van afkomen, want een leeuw van Vlaanderen is geen kat die mijn zonder handschoen mag aanpakken. Dit weet jij ook wel. Wat doet dit, viel de Chattillon spijtig uit. Een ridder betrouwt zich op behendigheid en moed, en niet op zijn lichaam. Gij hebt gelijk mijn broedig. Een ridder mag voor niemand wijken, maar het is beter zich niet onbezonder bloot te stellen. Ik zou in uw plaats de gramaudige robbericht hebben laten zeggen, wat geven zijn woorden, nu hij zonder wil, gij spreekt onbetamelijk. Veilt het u aan moed? Terwijl hij deze woorden eindigde, verdwenen zij met de andere ridders achter de bomen. De wapenknechten menen de valbrug op te halen, maar ze bemerkten dat er nog iemand uit wilde. Daar kwam Adolf van Nieuwland alleen en geheel mistroost geangestapt. Het scheen dat zijn draver in zijn smart deelde, want het dier liet omachtzaam het hoofd hangen. Ongetwijfeld hebt gij in de vuurigste jaren uws levens een vrouw bemind. Uw ogen op het wezen van een schoon beeld gerust en uw hart heeft aan het gevoel der min meer kracht ontleent om sneller te jagen en inniger te aanbidden. Lang hebt gij een geheimen vlam gekoesterd. Lang hebt gij gezucht en gebeden. Uw ziel was in begeer te ontstoken die met één oogopslag kon voldaan worden. Een woord kon u op aarde zalig maken. Wanneer gij na lang pijnen, dit woord ik min u uit de mond de engeling hoorde, en dan uw lippen op haar brandend voorhoofd een bron van nog onbekende zilsvreugd mocht te vinden, dan hebt gij geweten wat geluk en zaligheid in de wereld is. Maar indien dit afgoed innebeeld u was ziel, waarvan het aandenken al de oogomblikken uws levens zelfs in de slaap vervulde, indien de vrouw die gij zo tedig en zo minnend droomde uw blakende liefde met verachting of honende onverschilligheid betaald heeft, dan hebt gij gelijk de treurige adolf lang des naaijvers in uw boezem voelen voeten, dan zijn misschien ook voor de eerste maal twee twijfelacht gerimpels op uw voorhoofd gekomen. Het hart van de wanhopige minna haar adolf was door somber wee beneepen, want hij herhaalde gedurigde woorden van machteld. Nochtans zodra zijn paard over de brug geraakt was, swong het als een hert vooruit, want haalte het grammoedig met de spoor in de zijde gestand. Nu lieten de waperknechten de echte vallen, haalde de brug op en verdwenen. Einde van hoofdstuk 2 Hoogstuk 3 van de Leo van Vlaanderen. Dit is een Liepevoxtopname. Alle Liepevoxtopnamen behoren tot de publieke domein. Voor mijn informatie of om je aan te melden als gewilligig, ga naar Liepevoxt.org. Opname door Anna Simon. De Leo van Vlaanderen door Hendrik Conscience Hoogstuk 3 Ik neem de goden tot getuigen van mijn trachten om mijn kinderen lot en het uwe te verzachten. Jantem Brink Medea De riddig of de spreker die door de bewoners van Wijnendalen uit beleefdheid of medeleider ingelaten werd, befond zich eerst in een vierkante plaats onder de blauwe hemel. Op de rechterzijde zag hij de stallen waarin honderd paarden zonder hinder mochten staan. Hierbij de mesthopen met onttellijke azende duiven eenden overdekt. Op de linkerzijde het gebouw waarin de wapenlieden en tosknapen hun huizing hadden. Verder in het verschiet lagen de stormtuigen die men in de krijg voerden. Eerst de grote rammen en bokken met hun schragen en wagens dan de springhalen om schichten in de belegerde steden te smijten en de werparustingen waarmee de mijn grote stenen op torens en wallen zenden kon. Verder nog allerlei stormbruggen, voetangels, vuurtonnen en oneindig ander oorlogstuig. Recht voor de inkomende reiziger verhief het grafelijke paleis zich staatig met zijn toertjes boven de lagere gebouwen die het omringden. Een stenen trap aan welkers voet, twee zwarte leeuwen rusten, ging tot het eerste verdiep op en gaf ingang tot een lange reeks vierkante zalen. Veel dezelfder waren met een bed voorzien om de geval lijke gasten te ontvangen. Andere waren met oude wapens van de wapen of met gewonnen banieren en wimpels versierd. Op de rechterzijde, in de hoek van dit ruimgebouw, was een kleinere zaal die van de overige in alles verschilde. Op het tapijt waarmee de wand behangen was, kon met het gantse verhaal daar zes de kruisvaart als door levende personen afgebeeld zien. Op de ene zijde stond Quide van het hoofd tot de voeten in ijzer gekleed en omringt van ridders, aan de welke hij werkte met een bende krijgsknechten die zich reeds op wegbegeven had. De tweede zijde verbeelde de slag van Mazura, welke in 1250 voorviel en waar de christinnen te zegen behaalde. De heilige Lodewijk, koning van Frankrijk en de Graaf Quide, waren uit de anderen aan hun banieren kennelijk. De derde zijde was een afgrijsselectoneel. Menigvuldige christenridders door de pest geraakt lagen op een doorveld tussen naren, lijken en ingaan van paarden te sterven. Zwarte raven vlogen boven dit ramp zalig leegig en wachten dat er één stierf om zich met zijn vlees te verzadigen. De vierde zijde verbeelde de pleide terugkomst van de Graaf van Vlaanderen. Zijn eerste vrouw, Vogaats van Betune, lag wenen tegen zijn borst, terwijl haar zonen Robrecht en Boudewijn zijn handen met liefde in de hunnen drukten. Dit was het laatste tafereel. Marburn Schoorstein, in de welke een klein hout voorblaakte, zat de oude Graaf van Vlaanderen in een zware armstoel. Met diep aandenken vervuld zijnde, rustte hij met het hoofd op zijn rechterhand en bezag zonder aandacht zijn zoon Willem, die in een boek met veel van sloten bezig was met gebeden te lezen. Machtot, de jonge dochter van Robrecht van Betune, stond met haar valk aan de andere zijde der Kamer. Zij strilde de vogel zonder op de oude guiden of zijn zoon te letten. De donker voor uitzicht aan zijn volleden rampendacht en Willem de hemel om genade smeekte, speelde Machtot met haar geliefde valk en dacht niet eens dat het erf deel haar vaders door de Franse gewonnen en verbeurd was. Nochtans was de kindse maagd niet ongevoelig, maar haar droefheid duurde nooit langer dan het voorval dat haar het hart schokte. Wanneer men haar aangekondigd had dat al de steden van Vlaanderen door de vijand ingenomen waren, barsten zij in overvullige tranen en vergeten. Maar reed zesavonds van dezelfde dag was de valk opnieuw geliefkoost en z'n meisjes tranen opgedroogd en vergeten. Nadat Quide lang en met onzekere blikken zijn zoon had aangestaard, liet hij eens klaps de hand van onder zijn hoofd gaan en vroeg. Willem, mijn zoon, maar wat vraagt hij altijd zo vuurig van God? Ik pit voor mijn arme zuster Philippe, was ses jonglings antwoord. Maar haar niet alreden in het graf gestoten heeft. Maar dan zijn mijn gebeden voor haar ziel. Hij boog zijn hoofd diep bij dit gezegde, alsof hij de twee tranen die hem ontvielen verbergen wilde. De oude vader zuchte met toffe pijn. Hij gevoelde dat de aakelige voorzegging van Willem zich kon bewaarheden, want Johanna van Navara was een boze vrouw. Echter liet hij zijn mistroostigheid niet blijken en sprak. Het is niet redelijk, Willem, maar hij hoefde met smartelijke vooruitzichten. De hoop is zijn sterveling op aarde ten troost gegeven en waarom dan zout hij niet hopen? Zeden te gevangen is uw zuster, treurt en kwijnt hij, zonder dat ooit in glimlach over uw gelad reizen. Het is lofelijk dat hij het lot uw zuster niet gevoelig ooziet. Maar in godsnaam stijgt uit uw duisteren wanhoop. Glimlachen zegt gevaardig. Glimlachen, terwijl onze arme Philippe in een kerker zit. Nee, dit kan ik niet. Haar tranen vloeien in stiltop de koude grond haar gevangenis. Zij klaagte hemel haar droefheid. Zij roept u, mijn vader. Zij roept ons allen om lavenis. En wie antwoordt haar? De sombere weergalm der onderaardse kuilen van het Louvre. Ziet geizen niet, pleek af ze dood, zwak en mager als een stervende bloem met haar armen tot God. Hoort geizen niet, die roept. O, mijn vader, o, mijn broeders, los mij, ik sterf aan de keten. Dit zie en hoor ik in mijn hart. Dit voel ik in mijn ziel. En zou ik glimlachen? Nee, dan straf er mij de heer. Mag tot, die op deze droevenrede half geluisterd had, plaatste haar valk haastelijk op de rug van een zetel en viel met onstuimige tranenvloed en droeven snikken voor de voeten van haar grootvader. Zij legde haar hoofd op zijn knie en riep pijnlijk. Is mijn lieve moe dood? Doefheid, is ze dood? Zal ik ze nimmer weder zien? O, vaardig, ondersteum, ik bezwijk. De graaf gief ze tederlijk van de grond en spakt met goedheid. Bedaar, mijn lieve machtel, ween niet. Philippa is niet dood. Niet dood, voeg het meisje met verwondering. Waarom spreekt meneer Willem dan van sterven? Gij hebt hem niet wel verstaan, antwoorde de graaf. De toestand van Philippa is niet veranderd. Terwijl de jonge machtel haar tranen met een doek afdroogde, smeet ze een verwijtende blik op Willem en spakt snikkend. Gij bedroef mij steeds netterloos, meneer. Men zou wel haast denken dat gij alle troostende woorden zijt vergeten, want gij spreekt altijd zo vervaarlijk dat uw reden mij doet sidderen. Mijn valk is bang voor uw stem, ze klinkt zo holl. Dit is van u wantwege niet beleefd, meneer. En het beelkt mij groterlijks. Willem bezacht het meisje met ogen om mee te leiden voor zijn smart schenen te smeken. Zodra een machtel die droeve blik ontvangen had, liep zij tot hem en vatten eenzijn haar handen tedelijk in de haren. O, verschomen me, liever Willem, spak ze. Ik ben minuzerig, maar dan mocht gij mij ook niet meer plagen, met dat lelijke woord sterven dat gij altijd in mijn oren doet klinken. Vergeven me, ik bed u. Ier Willem haar kon antwoorden, liep zij iets terug naar de valk en begon opnieuw haar tijdverdrijf, alhoewel zij nog niet ophielp met wenen. Mijn zoon, sparkwiede, laat u de woorden der jongvrouw mag dat niet stoeren. Gij weet, dat Argwaan in haar niet schuilt. Ik vergeef haar uit haar harte, mijn hervader, want ik ben min haar als een zuster. De droefheid die zij om Philippa's gewaande dood betoond heeft is mij troostend geweest. Bij deze woorden opende Willem opnieuw zijn boek en last met luiderstem. Jezus Christus, zaligmakig, ontferm u mijn herzustig. Door uw bitter leiden verlos haar, o heer. Sancta Maria, moeder gods, ik bid u, aanhoor mij, vertroost haar in de donkere kerker, o heile gemaagd. Quede, wachten totdat het gebet ten einde was, en dan voeg hij. Maar, zeg me eens Willem, dunt het u niet, dat wij meneer de Valois een grote dankbaarheid schuldig zijn? Meneer de Valois is de waardigste ridder die je kent, antwoordde de jongeling. Heeft hij ons niet met Edel moedigheid behandeld? Hij heeft uw grijze haren geëerbiedigd en heeft zelf u getroost. Ik weet wel, dat onze rampen en de gevangenis mijnerzustig eindige zouden indien het in zijn macht waren. God geven hem de eeuwige zaligheid om zijn edelen gevoelens. Ja, God zei hem in zijn laatste uur genadig. Hij nam de graaf Quede. Kunt hij begrijpen, mijn zoon, dat hij, onze vijand, Edel moedig genoeg zei om zichzelf voor ons in gevaar te stellen en zich de haat van Johanna van Navara op de halst te halen? Ja, dit begrijp ik hiervaardig, zodra geef van Chateau de Valois spreekt. Maar wat kan hij dan voor ons en onze zuster doen? Luister Willem. Deze morgen met hem door jachtrijdende heeft hij mij een middel aangewezen bij de welke wij met God's hulp de koning Philippe Lebel verzoenen mogen. De jongeling slug met blije opgetogenheid de handen te samen en riep, o, hemel! Zijn goede Engel heeft uit zijn mond gesproken en wat moet jij daar toe doen, mijn vader? De koning met mijn Edelen te kompien je gaan vinden en een voetval voor hem doen. En de koning in Johanna? De ongenadige Johanna van Navara is de Parijs met een garande marinier. Nooit was haar gunstiger ogenblik dan dit. Geef er de heer dat uw hoop niet worden teleurgesteld. Weer wilt hij die gevaarlijke tocht aannemen, mijn vader? Overmorgen zal meneer de volwa met zijn gevolg naar Wijnendalen komen om ons te geleiden. Ik heb de Edelen die mij nog in mijn ongeluk getrouw blijven doen ontbieden om hun kennis hiervan te geven. Maar uw broeder Robrecht komt niet. Waarom zou hij zo lang uit het slot blijven? Is u zijn twist van deze morgen reeds vergeten, heer vader? Hij heeft zich van een belogening te zuiveren. Hij heeft gelijk willen, het was mij ontgaan. Deze twist kan onschadelijk zijn, want meneer de Chateaunes mag er gaan het hof van Philippe Lebel. In die tijden waren eer en faam de kostelijkste panden des ridders. Ook mocht hij zich door geen schijn van lastig laten raken zonder rekening over te vragen. Terhalve waren de twee gevechten dagelijkse bezigheden en mijn gaf op dezelfde weinig acht. Quieten stond op en sprak. Zeker zijn mijn leenmannen reeds daar. Kom, we gaan in de grote zaal. Ze gingen uit het vertrek en lieten de jonge macht tot alleen. Weldra kwamen de heren van Maldinchem, van Rode, van Kortrijk, van Oude naarde, van Hele, van Nevelen, van Roepen, de heer Wouter van Lovendinchem met zijn twee broeders en meer anderen, de getalen van 52, beurtelings in de zaal bij de oude gaf. Enige derzelfde waren in het slot tijdelijk gehuisvest. Anderen hadden hun heerlijkheden in haar bijlegende vlakte. Ze wachten allen nieuwsgieriglijk op de tijding of het bevel dat de graven hun zou mededelen en stonden met onbedekt hoofd voor een heer. Deze begon enige tijd hierna zijn redenvoering en sprak. Mijn heren, het is uw edelen bekend dat de getrouwheid die ik mijn heer en koning Philippe had toegewijd, de oorzaak mij naar ongelukken is. Toen hij mij oplegde, de rekeningen van de besturen heb ik als een trouw leenheer aan zijn ijs willen voldoen. Brugge heeft gewijgelijk mij tegehoorzamen en mijn onderdanen zijn tegen mij opgestaan. Wanneer ik met mijn dochter in Frankrijk gegaan ben om de koning Hulte te bewijzen, heeft hij ons allen gevangen genomen. Mijn ongelukkig kind teurt nog in de kerkers van het Louvre. Dit alles weet hij, want hij waart er trouwen gezellen van uw vorst. Ik heb gelijk het mijn waardigheid betaamde en mijn recht door de wapens willen bevechten. Maar het lot was tegen ons. De mijnedige Edward van Engeland verbrak het verbond dat wij gemaakt hadden en verliet ons in de nood. Nu is mijn land verbuurd. Ik ben de geringste onder u edelig geworden en mijn grijze haren mogen de grafelijke kroon niet meer dragen. Ga je hebt een andere heer? Nog niet, riep Wouter van Lovendinchem, want dan breek ik voor altijd mijn degen. Ik ken geen andere heer dan de edele kwieden van Dampierre. Mijn heer van Lovendinchem, uw trouwe liefde is mij hoogst aangenaam, maar hoor mij tot het einde met koele bloeden meneer. De Valois heeft Vlaanderen door de wapenen gewonnen en van zijn cornerlijke broedig Philippe Ten Leen gekregen. Indien hij zo edelmoedig niet waren, zou ik hier in Wijnendalen met uw edelen niet zijn, want hij zelf is het die mij uit Rupemonden in dit aangenaam verblijf geroepen heeft. Nog meer. Hij heeft besloten het huis van Vlaanderen wederop te bouwen, en mij nogmaals op de gravelijke zetel te plaatsen. Dit is de zaak waarover ik met uw edelen te handelen heb. Want uw hulp heb ik nodig. De verwondering der heren die met aandacht luisterden vergroten zichtbaar bij het laatste gezichten. Dat Chaud de Valois, het land dat hij gewonnen had, wilde wedergeven, kwam in ongelooflijk voor. Zij bezagen de graaf met verbaasdheid. Deze her nam na een korte rust. Mijn heren, ik twijfel geen zins aan uw liefde voor mij. Der halve spreek met een volle hoop dat jij mij deze laatste beden zult toestaan, en die bestaat hierin. Overmorgen vertrek ik naar Frankrijk om de koning te voeten vallen, en ik begeeg door uw edelen vergezel te zijn. De heren antwoorden de ene naar de andere dat zij tot de reis bereid waren overal voor gezellen en bijstaan wilden. Eén was er, die niet sprak, en dit was Diederik de Vos. Meneer Diederik, voeg de graaf, ga je zult met ons niet gaan? Ja, ja, bij mijn eer, riep Diederik, de Vos gaat mede al waar het in de mond der hel. Maar ik zeg u, edelig graaf, en vergeef het mij, ik zeg u, dat mijn hier geen Vos zijn moet om te merken waar de strop ligt. Mijn heeft uw hoogheid al eenmaal gevangen, en zij loopt wederom met hetzelfde spoor. Ik wil wel wat geven dat het wel uitvallen, maar ik verzeker u, dat Philip Lebel de Vos niet vangen zal. Gij oordeelt en spreekt, te lichtvaardig meneer, hernam Quide. Charles de Valois schrijft onze vrijgeleide en belooft ons op zijn eeuw dat hij ons weder ongehinderd in Vlaanderen zal terugbrengen. De heren, die de rechtzinnigheid van de Valois kenden, betrouwen zich op die beloften en gingen voort met hun graaf te redeneren. Terwijl sloopt Diederik de Vos ongemerkt uit de zaal en ging op de voorhof wandelen en nadenken. Na enige ogenblikken werd de brug neergelaten en Roprecht van Betuunen trat in het slot. Diederik naderde hem, na hij van zijn paard gestegen was en sprak. Het is niet nodig, meneer Roprecht, te vragen hoe ga u vijand beëgend hebt. Het zwaart van de leeuw heeft nooit gelogen. Gewissens meneer de Chatillon op reis naar de andere wereld. Nee, antwoordde Roprecht, mijn zwaart is met zoveel kracht op zijn helm gevallen, dat hij in geen drie dagen spreken zal. Nochtans is hij niet dood. Godzij gelooft. Maar een ander ongeluk is ons heden overkomen. Adolf van Nieuwland, mijn wapenmakkerzijnde, vroeg tegen de Sempol. Adolf had de Sempolrit aan het hoofd gekwetst, wanneer het Harnas van de ramsalige jong hier geveld heeft en het vijandelijk wapen heeft hem doodelijk gewond. Binnen enige ogenblikken zult hij hem zien, want mijn knapen brengen hem naar het slot. Maar meneer van Betuunen, vroeg Diederik, denk niet dat die reis naar Frankrijk een roekeloze daad is. Welke reis? Ga je verwonderd mij? Weet hij er nog niets van? Geen woord? Wel, we vertrekken overmorgen met onze graafguiden naar Frankrijk. Wat is dit, Diederik, mijn vriend, geschetst? Hoe, naar Frankrijk? Ja, ja, heer Robert, om de Franse koning te voeten vallen en vergiftness te vragen. Ik heb nooit gezien dat een kat vanzelf geenig te compagnie kunnen zien, of het veld mij een gezond verstand. Zijt hij heel zeker van het geen gij zegt, Diederik? Spot niet, gebedroefd mij. Zeker, gelief in de zaal te gaan, hij zult al de heren bij onze graaf uw vader zien. Overmorgen rijden we naar de gevangenis. Geloof me, en maak een kruis op de poort van Wijnendalen. Robert kon zich bij het horen deze nieuwmaren van Toorn niet inhouden. Diederik, mijn vriend, doe de gewonde adolf in mijn kamer op het linkerbed dragen en bezorg hem totdat ik weder kom. Doe meest de rogaard roepen dat hij de wonden verbinden. Terwijl hij dit zegt, liep hij met ongedoeld naar de zaal waar de heren met de graaf waren en dron met geweld door hen tot voor zijn vader. De ridders verwonderten zich grotelijks, want roeprecht was nog in volle harnas en gans met ijzer overdekt. O, mijn heren en vader, spakt hij, wat zegt men, gaat hij u in de handen uur vijanden leveren opdat zij uw grijze haren met smaat mogen beladen opdat de snoden Johanna u in de boeie werpen? Ja, mijn zoon, antwoord ik wie er met staatigheid. Ja, ik ga naar Frankrijk en gij met mij. Dit is de wil uw vaders. Wel aan, het zij zo, hernaam roeprecht, ik zal met u gaan, maar de voetval, de schandelijke voetval. De voetval zal ik doen en gij met mij, was het onverbiddelijk antwoord. Ik, riep roeprecht met woede, ik de voetval doen? Nee, nog liever sterf ik een onzalige dood. God vergeven mij. Ik, roeprecht van betune, onze vijand, de voet vallen? Wat zal de leeuw van Vlaanderen het hoofd bukken voor een fransman, voor een valsemuntig, voor een mijn enige? Dan openen zich de grond onder mijn voeten. De graaf liet enige ogenblikken voorbij gaan. Wanneer hij dacht dat roeprecht wat bedaard was, hij nam mij. En gij zult het ook doen, mijn zoon. Nee, nooit, riep roeprecht, nooit komt die last erover mijn wapenen. Voor een vreemdeling bukken, ik, gij kent u zo niet, mijn vader. Roeprecht, hernaam ik wie de koelploedig. De wil, uw vaders, is een wet die gij niet verbreken mocht. Ik wil het. Nee, riep roeprecht nogmaals, de leeuw van Vlaanderen bijt, maar steelt niet. God alleen, en gij vader, heb mijn hoofd gebogen gezien. En ik bedde heer dat hij, onder zijn bliksen mij verpletten, indien ik voor een ander mens op aarde, puig. Maar roeprecht, hernaam de vader, heb gij geen medelijnen met mij, met uw ramsalige zuster Philippe, met uw vaderland, dat gij het enigste middel dat ons nog redden kan, verwerpt. Roeprecht, door pijn hoe de aangedaan, vrong zijn vuisten met ontstuimen gedrift. Wat eist gij nu, o heer en vader, antwoordde hij, dat een Fransman op mij, als op een slaaf, nee der zie, het gedacht alleen zou mij van schaam te doen sterven. Nee, nee, nooit, uw bevel, uw gebed zelfs is nutteloos. Ik zal het niet doen. Twee tranen blonken op de hollow wangen van de oude graaf. De zondelingen uitdrukking zijn schelaats deed erbij zijn de ridders twijfelen of het de vreugde of de smart was die hem geraakt had, want dan troost volle grimlag scheen over zijn aanzicht te zweven. Roeprecht werd door de tranen zijn vaders diep getroffen. Hij voelde de hel en haar martelpijnen in zijn hart. Zijn vervoerdheid vergroten nog, hij riep als uitzinnig, vermalendijd, vervlukt me op mijn voorstemvader, maar ik sweru bij de almachtige god, dat ik nooit voor een Fransman kruipen of bucken zal, en ik zal uw gebot niet gehoorzamen. Roeprecht van Betune verschrikt op zijn eigen woorden. Hij werd bleek en beefde in al zijn ledematen. Zijn fingeren vrongen zich stuiptrekkend in de palmen zijn er handen, en men hoorde de ijzeren schilpen zijn er handschoenen krijzend overalkanderschuiven. Hij voelde de moed hem ontsinken en zag de vloek zijn vaders met dodelijke angst tegemoet. Terwijl de ridders in de grootste verbaasdheid op het antwoord van de graaf wachten, sloeg deze zijn zwakke armen om de hals van Rooprecht en riep met tranen van vreugde en liefde o, mijn edele zoon mijn bloed het bloed der graven van Vlaanderen vliegt zuiver in uw aderen uw ongehoorzaamheid heeft mij de blijdste dag meins levens gegeven nu mag ik sterven om hels mij nog, o, mijn zoon had ik gevoel een onuitsprekelijk geluk bewondering en medeleide was er in de harte van al de bijzijnde heren met een plechtig stilswijgen aanzagend zij deze om helzing de oude graaf liet zijn zoon los en keerde zich vol geest rief naar zijn leen mannen zie het, mijn heren, spak hij zo was ik ook in mijn jonge jaren zo waren altijd de dampières oordeelt bij het geen gegehoord en gezien hebt of Rooprecht de graaflijke kroon niet verdient o, Vlaanderen, zo zijn uw mannen ja, Rooprecht, je hebt gelijk een graaf van Vlaanderen mag zijn hoofd voor geen vreemdeling bukken maar, ik ben oud ik ben vader der gevangenen Philippe en van u, mijn dappere zoon ik zal mijn knie voor Philippe wel buigen zo beveelt het God geizelt met mij gaan buk u hoofd niet, houdt het richt op dat de graaf die na mij komen kan vrije van blaam en schande zij hierna werd de voorbereiding tot de reis met loopger besproken mijn redeneerde over meer dan één staat kundigpunt Rooprecht van Petunen, bedaard en cool geworden zijnde, verliet de zaal en ging in het kleinere vertrek waar Machtelt zich bevond hij nam de jonge maag bij de hand en plaatste ze in een leuningstoel dan, zonder haar hand los te laten tock hij een andere zetel bij en zette zich nevends haar mijn lieve Machtelt, sprak hij gij bent u vader, niet waar maar zwel, riep het meisje terwijl ze haar zachte handen over de rie bewang van de ridder deed gaan maar, hernam Rooprecht in die een man om mij te verdedigen zijn leven waagde, zou hij die ook niet beminnen zeker ja, was het antwoord en ik zou hem daarvoor eeuwig dankbaar blijven wel nu mijn dochter een ridder heeft uvaren tegen een vijand verdedigd en is doodelijk gewond oh god, gammende Machtelt uit ik zal veertig dagen voor aan bidden en dan nog, op dat hij genezen ja, doe dit, maar ik verzoek nog iets van u spreek, heer vader ik ben u gehoorzaam met die dades verstaan me wel, Machtelt ik ga voor enige dagen op reis en uw grootvader en al de edelieden die gij kent vertrekken insgelijks wie zal de armen gewonden ridder dan te drinken geven als hij dorst heeft wie? ik, heer vader ik zal hem nooit verlaten totdat hij weder komt ik zal mijn valk in zijn kamer nemen en hem altijd gezelschop houden vrees niet dat ik hem aan dat dienstbodend zal overlaten mijn eigen hand zal hem de drinkschaal aan de lippen houden oh, het zal me een grote vreugde zijn in die hij geneest dit is zeer wel, mijn dochter ik ken uw liefderijk hart maar jij moet mij nog beloven dat gij in de eerste dagen zijn er ziekte geen gerucht in de kamer maken zult of de dienstbodend zult niet zult toelaten oh, nee vrees staat niet voor heervadig ik zal mijn valk heel zachtjes toespreken dat de kranke redig het niet horen Robrecht nam de jonge machtel bij de hand en bracht ze uit de kamer ik zal u de zieke laten zien, zegt hij maar spreekt niet luid in zijn tegenwoordigheid Adel van Nieuwland was hoe de knapen in een zaal van Robrecht's woning gedragen en op een bed gelegd twee heelmeesters hadden de wonden vermaakt en stonden met die directe aan de kant de leidende gaf geen teken van leven zijn aangesicht was bleek en zijn ogen waren gesloten wel meneer Roggaard voel Robrecht aan één der heelmeesters hoe gaat het met onze ongelukkige vriend slecht, antwoordde Roggaard maar slecht meneer van Betune ik kan nog niet zeggen wat er te hopen staat echt er is mijn eigen gevoel dat hij niet sterven zal is de wonden niet doodelijk? jawel, doodelijk en niet doodelijk en natuurlijk is de beste heelmeester zij vrocht dik was het geen kruiden nog gesteenten doen kunnen ik heb op zijn borst een doorn van de waracht gekroongelegd, dit heilig overblijfsel zal ons helpen gedurende deze samenspraak was machteld Alanskunst bij de zieken genaderd, door nu scherigheid aangedreven pocht zij het aanzicht van de leidende ridder te zien Eensklaps herkende zij Adel van Nieuwland en ze weken met een schreeuw van verbaasheid achteruit vader, riep ze, kom aan laat ons hier niet blijven, ik pitt u ho, kom aan Robrecht verwonderte zich over de vrees die zijn dochter zo schielig bevangen had hij dacht dat het bleke aanzicht van de gewonde de oorzaak deze aandoening was en antwoorden, oh kind zijt hij bang van een ziek mens die uw hoop nodig heeft wat zult hij dan doen als hij alleen met hem zult zijn oh nee vader, ik vrees hem niet maar ik weet niet ik ben niet gaar in hier of geef mijn oorlog om te vertrekken want ik gevoel me niet wel gaar mijn kind, spak Robrecht dit zal wel vergaan hij pleef bij de gedachte dat de nare uitdrukking van de zonkers wezenstrekken zijn dochter versrekt had toch hij bedroog zich groterlijks Magtot was een invoudige maag van 16 jaar nooit had zij de liefde gekend en wist nog niet recht wat dit woord betekende nogtans elke maand dat Adel van Nieuwland haar bezien had was zij dat op het voorhoofd rood geworden om op de naam van Adel voor te horen ontstak haar hart in een onbekende gloed en juchhevig het beeld van de jongelingsweefde tegen haar dank zonder ophoudend voor haar gezicht en geen droom ontruste haar slaap of hij was erin gemengd ze wist niet dat zij de zonkers liefde voor haar door een geheimen en sterkere liefde beantwoorden dit in een gevoel woonde onbekend in haar boezem de schaamte die haar in zijn tegenwoordigheid altijd trof was de oorzaak haar vrees voor hem en dit was ook de oorzaak van de schreeuw die ze bij het sequet had laten horen nu moest zij met deze vijand haar rust alleen in haar kamer blijven zij moest met hem bespreken zijn hoofd en zijn handen raken het zit te begrijpen hoe het arme kind door dit aandenkend gevolgd het werd ook zodra ze in haar kamer was barst ze de tranen uit haar ogen en ze weende lang niet tegenstaande besloten haar mens liefde taak te volbrengen en ze volgste wil haar vaders te gedragen hooprecht van betune bleef tot in de nacht bij het bed van adolf hoopende dat hij het gehoor en de spraak zou teruggekriegen hebben toch deze hoop werd taleur gesteld de gewonde adende flauw en langzaam er was geen de minste beweging in zijn lichaam merkelijk meester rogaard begon ernstig voor zijn leven te vrezen want een lichte koorts openbaarde zich en gloeide reed op de slapen van de leidende de edele heren die niet in weinendalen gehuisvest waren verlieten het slot met genoegen als getrouwen ridders verblijden zij zich dat zij hun oude vorst nog eens mochten believen en dienen die in het gravelijk zot verbleven begraven zich in hun slaap vertrekken twee uren later hoorde men niets meer in weinendalen dan de roep der wachten, het geblafd der honden en het geblaasd der nacht uiden einde van hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 van der leeuw van vlaanderen dit is een liepivox opname alle liepivox opnamen behoren tot de publieke domein voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig ga naar liepivox.org opname door Anna Simon de leeuw van vlaanderen door Hendrik Conscience hoofdstuk 4 men zegt dikwijls dat op het veld het serpent zich onder bloemen stelt en zo verrast die wandelen gaan en komen bij de bloemen aan met iets tot meer verraad bekwaam serpent en bloem is het al te saam vraagt jij mij wat in rechter trouw ik zeg dat denk dat is een vrouw kus liddikens de reis welke graaf Quide op het aanraden van meneer de Valois ging ondernemen was voor hem en voor het land van vlaanderen zeer gevaarlijk er bestonden voor Frankrijk te belangvolle redenen om het rijke vlaanderen zo lang mogelijk in bezit te houden Grip Lebel en zijn gemalin Johanna van Ovarre hadden om in hun losse verkwistingen te voorzien al het geld is rijks in hun schatkist getrokken en nochtans waren de overgrote sommen die hun door het volk werden toegestaan nooit toereikend geweest om hun onverzadelijke begeerden te voldoen geen ander middel om zich geld te verschaffen kunnen te vinden vervalste Philip de munten van het rijk bracht ondraaglijke lasten op de drie staten des lands en echter had hij nog niet genoeg zijn hebsuchtige ministers en bovenal en garende marini dreven hem dagelijks aan tot het opleggen van schattingen en gabellen ondanks het gemoordes volks en de voortekenen ene omwenteling onbegrijpelijk is het dat Philip Lebel die ook de Joden zo menigmaal uit Frankrijk dreef om hun het verlof van weder te komen tegen grote sommen te kunnen verkopen niet tegenstaande zijn stroperijen altijd zo groot gebrek uit geld had de vervalsting der munten was een verdervelijke daad want de kooplieden hun waren voor ongangbaar geld niet willen de verkopen verlieten Frankrijk het volk werd arm de lasten werden niet betaald en de koning bevond zich in de hachelijkste toestand vlaanderen in tegendeel bloeiden door de nijverheid zijn er inwoners al de natiën der bekende wereld aanzagen het als hun tweede vaderland en vormden op onze bodem de algemene stapel hunnergoederen ter bruggen alleen werd meer geld en goed verhandeld dan in ganz Frankrijk en deze stad was waarlijk een goudmijn dit wist Philippe Lebel ook had hij zeer het enige jaren alles in het werk gesteld om het land van vlaanderen onze hermacht te krijgen eerst had hij van de graaf guiden onmogelijke dingen geëist om hem tot ongehoorzaamheid te dwingen dan had hij zijn dochter Philippa in hechtenis genomen en eindelijk het land van vlaanderen door het geweld ter wapenen ingenomen de oude graaf had het alles overwogen en verborgen zich de waarschijnlijke gevolgen zijn een reis niet maar de droevheid die hij over de gevangenis zijn een jongere dochter gevoelde liet hem niet toe dit middel tot haar kon verlossen te verzuimen de vrijgeleide welke hem door Charles de Valois gegeven was mocht hem ook wel enigszins verzekeren hij begaf zich dan op weg met zijn twee zonen Robrecht en Willem en vijftig Flemse Edeliden Charles de Valois met een groot getal Flemse ridders vergezelde hem op de reis de graaf met zijn Edelen te compagnie gekomen zijn werd door toedoen van meneer de Valois in afwachting dat een koninklijk bevel hem ten hoofd zou roepen, heerlijk geherbergd de edelmoedige Fransman deed zoveel bij de koning zijn broedig dat deze tot de genaden overhelden en gwie de alleen ten hoofd ontboot de oude graaf volstredende hoop begaf zich met betrouwen naar het koninklijk paleis hier werd hij in een grote en prachtige zaal geleid in de diepte van dit vertrek stond de koninklijke troon behangst als van lasuur flueel met gulden lelien door vrocht daalden van dezelfde aan beide zijden tot op de grond en het tapijt met goud en zilverdraad doorweven lag voor de trappen van die rijke zetel Philippe de Bell wandelde heen en weer door de zaal met zijn zoon Louis Jutain achter hen vroeg de vreel Fransse heren onder de welke er een was die dik was in de samenspraak als koningsdeelde deze gunstelling was meneer de Nogaré die de pauzebonifaties op bevel van Philippe doorstvangen en mishandelen zodra ik wiede aangekondigd werd weekte konink tot bij de troon maar klom maar niet op zijn zoon Louis bleef aan zijn zijden de andere heren schaarden zich in twee rijen langs de wand dan naderde de oude graaf van Vlaanderen met langzamer tred en boog zijn ene knie voor de koning Vazal sprak deze u betaamt die oodmoedige houding na al het verdriet dat hij ons veroorzaakt hebt ge hebt het dood verdiend en zij het veroordeelt echter beliefde het ons in onze koninklijke genaden u te horen sta op en spreek de oude graaf richten zich op en antwoorden mijn heer en vorst met vertrouwen in uw koninklijke rechtvaardigheid heb ik mij voor de voeten uur majestijd begreven opdat zij met mij na haar welgevallen handelen die onderwerping, herland de koning komt laat ge hebt u met Edward van Engeland mijn vijand tegen mij verbonden ge zet als een ontrauwe vazal tegen uw heer opgestaan en ge zet hoogmoedig genoeg geweest om hem de oorlog te verklaren uw land is om uw ongehoorzaamheid verbeurd oh vorst spakwiede laat mij genaden voor u vinden majestijd bedenken wat pijn en wat leiden een vader gevoeld heeft wanneer mijn hem zijn kind ontrukte heb ik niet met diepe wedem gebeden, heb ik niet gesmeekt om haar weder te krijgen oh koning, indien men uw zoon mijn toekomende heer Louis die nu zo mannelijk aan uw zijde staat indien men deze u ontrukte en in een vreemd land kerkerde zouden smart uw majestijd dat niet tot alles doen overgaan om dit bloed, dat uit u gesprooten is te vreken en te verlossen oh ja, uw vader hard verstaat mij, ik zal genaden voor u moeten vinden Philippe Lebel bezacht zijn zoon met tederheid, op dit ogenblik overwoog hij de rampen van de kwieten en gevoelde hij innig medeleide voor de ongelukkige graaf sire, riep Louis met ontwoering oh wees hem genaden om mij nend willen heb toch deernis met hem en zijn kind ik smeek u de koning herstelde zich en haar nam een strenge uitdrukking laat u door de woorden eens ongehoorzame vazals, zo ligt niet verleiden mijn zoon, sprak hij ik wil echt wel niet onverbindelijk zijn indien men mij bewijzen kan dat hij slechts door vader liefde en niet door trotsheid gedreven werd heer, hernam kwieten het is uw majestijd bekend dat ik, om mijn kind weder te krijgen alles wat mogelijk was in het werk gesteld heb mijn smeken, mijn bidden werd verworpen en alles ook de tussenkomst van de pauze was vruchteloos wat kon ik dan doen ik heb mij met de hoop gestreeld dat de wapenen de verlossing mij naar dochter mochten bewerken, maar het lot was mij niet gunstig, uw majestijd behaalde de zegen maar, viel de koning in, wat kunnen wij voor u, ge hebt een verdervelijk voorbeeld aan onze vazallen gegeven in die wij u genadig zijn aan ons opstaan, en ge zult u misschien opnieuw met onze vijanden verenigen o, mijn vorst, antwoorde kwieten het believen uw majestijd de ongelukkige Philippe aan haar vader weder te geven en ik sfeer u, bij de Eermijns huises dat een onverbreekelijke trouw mij aan uw kroon hechten zal en zal vlaanderen de geijste sommen oprengen, en zult jij ons het nodige geld bezorgen om de kosten die uw ongehoorzaamheid ons veroorzaakt en vergoeden de genade die uw majestijd mij kan bewijzen zal mij nooit te duur staan uw bevelen zal ik eerbiediglijk vol brengen maar mijn kind, o koning mijn kind uw kind herhaalde Philippe Lebel tuivelachtig nu dacht hij aan Johanna van de Vara die de dochterers Graas van Vlaanderen niet gewillig zal loslaten hij dors de goede ingeving zijn scharten en vreesde de toorn der trotse koningin Johanna te zeer willen het derhalve aan gaande deze zaak aan kwie je er niets stelligsbeloven sprak hij? wel nu, de goede woorden van onze beminde broedig hebben veel voor u gedaan heb goede hoop, want uw lot treft mij ga je waartsvuldig, maar uw straf is bitter, ik zal dezelfde tachten te verzoeten nochtans beliefst het ons heden niet uw ingenade te ontvangen verdere naavorsing moet deze gewicht een zaak voorgaan wij begieren ook dat hij in tegenwoordigheid van al de heren onze vasallen uw onderwerping doet opdat zij aan u een voorbeeld nemen zouden ga en verlaten ons nu, dat wij overwegen mogen wat wij voor een ontrouwe leen heer doen kunnen op dit bevel ging de Graaf van Vlaanderen uit de zaal hij had het paleis nog niet verlaten of het gerucht liep reeds onder al de franse heren dat de koning hem zijn land en zijn dochter zou weden geven een hartelijk geluk, anderen die op de inneming van Vlaanderen hun vooruitzichten van eerzucht gebouwd hadden, gevoelden hierover een innige spijt echter, metzij tegen de wildes konings niet opkonden, lieten zij niets daarvan blijken pleidschap en vertrouwen kwam onder de Vlaamse heren, ze strilten zich met een zoete hoop en verheugden zich op voorhand in de verlossing des vaderlands het schen hun dat niets de goede uitval hun haar poging kon verhinderen met de koning, boven de goede verhaling die jij de graaf gedaan had aan meneer de valois de verzekering had gegeven dat hij guiden met groot moedigheid wilde behandelen gij die tegen het lot geworstelt en bij die strijd geleden en geweend heb, hoe gemakkelijk komt de vreugde in uw lang peneepenhard hoe licht vergeet gij uw pijnen om een onzeker geluk te omhelzen alsof de kelder rampspoeds voor u geledigd waren, terwijl het bitterste de grond u overblijft gij vindt een glimlach op alle wezens en drukt de hand van allen die zich in uw voorspoed schijnen te verblijden maar betrouw u niet op het wentelrat der bedriegelijke lukvrouw nog op de uitdrukking der genen die in het ongeluk uw wijn onder waren want de neid en het verraad schuilen onder die dubbele aanzichten gelijk de addig onder de bloemen en de schorpioen onder de gulden ananas zich verbergen te vergeefs zoekt men het spoorder slang op het veld mijn gevoeld haar gift gebeet langs waar zij tot ons gekomen is zo ook werken afgunstige en neidige mensen in het duister want zij kennen hun eigen boosheid en schamen zich over hun daden hun schichten raken ons in het hart en wij geloven hen onze vrienden omdat wij hun zwarte zielen op hun streelend gelaat niet zien kunnen het geheim en de dubbelzinnigheid is hun een ondordringbare mantel ja, het vernijnig ongedierte wandelt wel eens onder de straal maar zon, maar zij nooit de Graaf Guiden maakt de reeds de nodige schikkingen om bij zijn terugkomst in Vlaanderen de bevelen in de skonings uit te voeren en zijn onderdanen door een lange vrede de oorlog te doen vergeten Robrecht van Petunen zelf tuivelde geen zins aan de beloofde genaden want ze dat zijn vader aan het hof geweest was waren al de Franse heren ten uiterste minzaam en eerbiedig met de Vlamingen dit was, als zij geloofden een bewijs van de skoningsgoedwilligheid ze wisten dat de inzichten en gedachten der Forsten altijd op het ongestaden gelaten der hovelingen te vinden zijn de Chateaune had de Graaf ook menigmaal bezocht en met gelukwensingen goed maar er schuilde een duifels geheim in zijn hart en hij grim lachte om het te verbergen Johanna van Navarre, zijn nicht had hem het land van Vlaanderen te leen beloofd al zijn eerzuchtig ontwerpen had aan het verkrijgen van dit rijke Graafschap voordoel gehad en ging dit vooruitzicht als een droom er is geen drift die de mens meer tot boosheid be qua maakt dan de staatszucht zij verplet onbarm hartiglijk al wat haar loopbaan belemmerd en ziet niet om naar de reedsbegane gruwels want haar ogen blijven steeds met hartnekkigheid op het nagejaag de doel gevestigd de Chateaune van die drift bezeten zijn besloot een verradelijke daad door eigen belang hem ingegeven en verbloemde dezelfde met de naam van plicht dezelfde dag dat hij uit Vlaanderen met de andere heren bij het Hof aankwam riep hij een zijn haar trouwste dinaren gaf hem zijn beste paard en zond hem in allerhaast naar Parijs een brief die hij deze bodem mede gaf moest de koning in en Engarene Marigny van alles berichten en hen naar Compiègne roepen hij gelukte ten vollen in zijn verradelijk inzicht Johanna van Navarre ontstak de grieven gewoeden bij het lezen desbriefs de Vlamingen in genade ontvangen zij die hun een eeuwen gehaald toegezoeren zou haar prooi dus laten ontsnappen en Engarene Marigny die het geld dat men uit Vlaanderen met geweld lichtend moest reeds op voorhand verspeeld of besteed had deze twee personen hadden al te groot belang in het verder van Vlaanderen om de zelfsverlossing te gedogen zodra zij de tijding ontvangen hadden vertrokken zij met snelle vaart naar Compiègne en vielen als de bliksem in de Kamer des Konings Sire grib Johanna ben ik u dan niets meer dat jij mijn vijanden dus in genade zonder mijn oorlof ontvangt of heeft het verstand u begeven dat jij deze Vlaamse slangen tijd uw verderen wilt koesteren mevrouw antwoorde Philippe Lebel met bedaardheid het zou u betamen uw gemaal en koning wat meer te eerbiedigen in die het mij beliefd een genade te verlenen zal mijn wil geschieden nee, riep Johanna, rood van toren dit zal niet geschieden ik wil het niet, hoort Sire ik wil het niet wat, zullen die muitenlingen welke mijn ooms onthalst hebben, ongestraft blijven zullen zij zich beroemen ongestraft de koningin van Navara in haar bloed gehoon te hebben de gramschap vervoert u mevrouw antwoorde de koning bedenkt met bedaardheid en zeg mij, is het niet billijk dat Philippe aan haar vader wedergegeven worden nu werd de woede van Johanna nog hevigig Philippe wedergeven viel zij uit maar Sire, gedenk daar niet aan dan trouwt ze Edward van Engels zoon dan is uw eigen kind van die hoofd verstoken nee, nee, het zal nooit geschieden dit zwerig u en wat meer is, Philippe is mijn gevangenen het zal u aan macht ontbreken om ze uit mijn handen te krijgen maar mevrouw, riep Philippe jij gaat u te buiten denk dat die hoogmoedige taal mij zeer mishaagt en dat het mij vrijstaat uw blijkend mijn haar gramschap te geven mijn wil is de wil van uw vorst en jij wilt Vlaanderen aan de trotsen guiden wedergeven jij wilt hem eens staatstellen om u nogmaals de oorlog aan te doen deze onbezonde daad zal u een doevig nabera overwekken ik verzeker het u sire dat u mij zo klein acht dat een zaak die mij zo zeer belangt zonder mijn toedoen is besloten zal ik mij in mijn koninkrijk van navara vertrekken en Philippe zal mij volgen dit laatste gezichten werkte kracht dadelijk op het gemoed des konings navara was het beste deel van Frankrijk en Philippe Bell zouden zich niet gare van beroefd gezien hebben daar Johanna hem meer malen met dit vertrek bedreigd had vreeste hij dat ze het wel eens mocht uitvoeren na enig beden sprak hij gij bellt u zonder reden vrouw wie zegt u dat ik vlaanderen wil wedergeven ik heb nog niet aangaan de deze zaak besloten uw woorden geven u inzicht genoeg te kennen antwoorden Johanna maar het zij zo het wil ik zeg u dat in die gaan mij genoeg miskent om mijn raad te verwerpen ik u verlaten zal want ik wil aan de gevolgen uur onvoorzichtigheid niet blootgesteld zijn de oorlog tegen vlaanderen heeft rij schattig is uitgeput en nu gij het middel hebt het niet meer te voorzien nu wil gij die muiterlingen in i genade ontvangen nooit zijn onze geldmiddelen in een slechtere staat geweest meneer de marie kan u dit bewijzen en garende marie kwam op deze woorden voor de koning sire het is mij onmogelijk sprak hij de soldiniers langer te betalen het volk wil de lasten niet meer oprijden de provoost der kooplieder van parijs heeft de toelagen gewijgerd de konings niet meer kunnen voorzien de verandering der munten mag ook niet meer geschieden vlaanderen alleen kan ons behulpzaam zijn de tolheren die ik derwaarts gezonden heb zijn bezig met het heffen der gelden die ons uit die toestand redden zullen overweeg toch o sire dat het verlater van dit land u aan grote onheilend bloot stelt is al het geld dat men op de derde staat gelegd heeft reeds verdwenen voeg filip mistroostiglijk antwoorde enker al ik heb aan etienne barbet de gelden die de toelpachters van parijs uur maaïs uitgeleend hadden wedergegeven er blijft niets of zeer weinig in schrijke schat de koningin johanna zag mij beleidschap dat deze tijding de konings sire bedoefde nu dacht zij dat het vondens van quiide niet moeilijk zou te verkrijgen zijn zij naden de haar gemaal met listigheid en sprak hij ziet wel sire dat mijn raad belangrijk voor u is hoe kunt hij het toch om opstandelingen te begunstigen het heil van Frankrijk uit het oog verliezen zij hebben u en mij gehoond onze vijanden geholpen onze bevenen durven misachten het geld dat ze bezitten maakt hen trots en opgeblazen niets is gemakkelijker dan er dit overtollig geld uit te lichten zij mogen uw koninklijke handen dan nog kussen dat hij hun het leven laat want zij zijn allen de doodschuldig maar meneer de marigny weet jij geen middel om nog enige tijd in de uitgaven des rijkste voorzien want ik denk niet dat de gelden uit Vlaanderen zo haast komen zullen die toestand baard mij de grootste wanhoop ik weet geen middel sire we hebben er iets zoveel gebruikt luister viel Johanna in indie jij mijn raad wilt volgen en met quiide naar mijn begeerte wilt handelen zal ik een buitengewonen lening op mijn koninkrijk van Navara heffen zullen wij voorlang aan die lastige zaken niet te denken hebben het zij dat zwakheid van gemoet of lust tot geld de koning aandreef hij wiligde in de begeerte van Johanna en de oude quiide werd haar overgeleverd de verradelijke vrouw besloot de graaf van Vlaanderen de voetval te laten doen en hem niet naar zijn vaderland te laten wedekeren einde van hoofdstuk 4