 Hoofstuk 11 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van oorteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voorgelezen door Karola Janssen, Eline Veren van Louis Coupéres, Hoofstuk 11. 1. Na vieren waren de verstraatens meestal thuis. En het was nu een dag waarop het omstreekstad uur storm liep van visite scheeelden al bij toevall. Betsy en Eline waren even aangewipt en hadden er de Eekhofs en de Heidrechten, Emilia de Wouden en Frederik ontmoet. Later was mevrouw van der Stoor met katootje gekomen. Eline, met haar hand op de schouder van kato, boog zich over de fotografie die deze bezocht. Zij was bewust een indruk op katoog gemaakt te hebben door haar elegans en haar vriendelijkheid. En daar zij uit een behoefte aan genegenheid gaar en sympathief verwekte, kwekte zij katoos liefde aan als een dierbare plant. Maar ermengden zich in die behoefte tevens een zweem van zegenvierende trots tegenover Frederik, in wie zij na de Sint-Nikolaas-avond, waarom wist ze niet, een geheimen afkeer jeegens haar Eline vermoeden. Terwijl kato haar toesprak met haar innemend stemmetje, zag Eline even naar Frederik op om te zien of deze wel de bewonderende sympathie van die kleine bespeurde. Maar Frederik schertste met de Eekhoffjes. U zinkt veel met meneer Van Raad. Heeft die een mooie stem, vroeg kato. Een beetje zwak, maar heel lief. Hé, ik zou u zo garen eens bijden willen horen. Nu, dat kan wel gebeuren bij gelegenheid. U heeft zo'n prachtige stem. Oh, ik vind het zo'n genot als u zinkt. Ik vind het iets goddelijks. Eline lacht de zachtjes, gestreeld op katoos op rechte extase. Heuswaar? Maar toetoos, noem het toch niet altijd zo deftig juffrouveren. Zeg maar Eline voortaan, wil je? Kato bloosde van genoegen en streelde het bond van Eline's mofje glad. Ze liet zich geheel en al inpalmer door die melodieuze stem, die zachte, kwijnende gazelleblik. Meer dan gewonelijk gevoelde Eline een behoefte aan liefde, veel liefde om zich heen. In het geheimste haresiel was haar bewondering voor vaporis ontvlamd in een hartstocht, die haar gehele gedachten vulde en waar aan zijn lucht moest geven zonder zich te verraden. De rijkdom van liefde die zij in zich waanden en die zijn niet vermochten openbare, scheen zij te willen verdelen onder wie het waard waren, als een kostbaar boekket, waarvan zij ieder een bloem toeweerp. Zij overstraalde die verkorenen met de glans van haar glimlach en genoot wanneer zij bespeurd had het men haar liefd vond, in een welbehagen van koesterende warmte. Maar ook leed zij bijna wanneer zij in iemand enige kulte te haar waar het ontdekt had. Zo deed haar de onverklaarbare stugheid van Frederik pijn, en hoewel zij die eerst uit zekere trots niet had willen opmerken, had zij tansmoeite gedaan Frederik voor zich te winnen en deze toegesproken met al de bekoring haar haar lievelijkheid. Maar Frederik antwoorde steeds kort weg, op een luchtige nonchalante toon, terwijl zij een andere kant opkeek. Zij vermoedde wel dat Eline die koelheid opmerkte, maar zij kon haar gevoelens nooit verbergen, oprecht als zij was, zonder enige tact voor diplomatieke feinserij. Het gesprek liep over portretten en mevrouw Verstraat de passeerde even Eline en Kato om een album van een tafeltje te nemen die zij aan mevrouw Van der Stoor en mevrouw Eco wilde tonen. Mijmerend en half luisterend naar Toos dacht Eline aan Fabrice, en zij zag de album in de handen van mevrouw Verstraat. En er schoot eensklapps een gedachte in haar op als een onbesnoeide rang van haar levendig fantasie die over haar hartstocht bloeide. Zij zou zich een album aanschaffen voor verschillende portretten van hem, Fabrice. Het zou een klein heiligdom haar hartliefde zijn, waarin zij over de beeltenis van haar afgot zou kunnen dwepen en waarvan niemand had bestaan zou gissen. Een heimelijk genoegen over glansdagen laat bij het voornemen en bij de gedachte dat zij zoveel te verbergen had voor het oog van anderen. Zij kreeg iets zeer belangwekkens voor zichzelf en zij gevoelden een leegte in haar ziel zich al meer en meer vullen met de schatten van haar passie. Zij was gelukkig en haar geluk was gemengd met een ondeugende schalke dachtelheid die zij iets verheelde wat haar omgeving natuurlijk zeer dwaas en zeer brismelijk zou gevonden hebben, hadden die er van geweten. Een jong meisje als zij, verliefd op een acteur. Wat zouden mevrouw Verstraat en Betsy en Emilie en Catoe Frédéric wat Henk en Paul en Vincent wel hebben gedacht en gezegd zo zij hadden kunnen vermoeden? En zij zag bijna spottend rond op haar familie, op haar kennissen, waar zij zich bewogen door de salon. Zij vond zich moedigd dat zij hun conventioneel fatsoen in zichzelf tarten, dat zij gechameerd durfde zijn op fafibries. Zij lachten bij een grappige uitdrukking van Emilie meer dan nodig was. Zij lachten tegelijkertijd hen alle uit die daar waren, overmoedig trots op haar verborgen en verboden hartstocht. En meneer van Raad, meneer Paul bedoel ik, wordt nu zeker laten advocaat vroeg Catoe. Wat had dat kind het vandaag toch telkens over Paul, dacht Eline. Er kwam geen einde aan Paul, Pauls lieve stem en Paul advocaat. Ik geloof dat je Paul nog al aardig vindt niet, vroeg Eline. Oh ja, ik mag hem heel graag naar zij de Catoe zonder blikken of blozen. Maar alleen, soms kan hij zo boos zijn vind ik, verbeeldje, verbeeldje, verleden bij de tabloos. En Eline moest het verhaal aanhoren van Pauls woede, verleden bij de tabloos en ook van Pauls kunstvaardigheid in het draperen. Die wint er geen doekjes omdacht, Eline. Maar ach, ze behoeft toch niet dadelijk gechameerd te zijn, als spreekt ze wat veel voor hem. Denkelijk zou zij dan doen zoals ik, en zwijgen. Het liep naar half zes toe, maar nam afscheid. Dus ik zal u samen eens horen, dronk het toe aan. Kom maar eens op een donderdagmiddag, dan zingen wij geregeld. Ach, dan ben ik op school. Nu, dan eens op een avond. Nu waarom? Oh, heel graag, Eline. Zij sprak de naam voor het eerst zei dat Eline's verzoek uit en liet dientans van haar lippen vallen in een glimlach, gestreeld door die gemeenszaamheid. Daarop nam zij afscheid, aangespoord door haar moeder. Eline bleef een ogenblik alleen staan, bij toeval naast Frederique. Zij had er iets afscheid genomen en wachtte op Betsy die nog daar loopt met de heer verstraatensprak, en zij was op het punt iets tot Freddy te zeggen. Maar zij toevoerde, tot deze waar licht beginnen zou, en zij zwegen beide. Het doodje vertelde op straat, in extase allerlei liefst aan mevrouw van der Stoor over Eline en Paul. Twee. Nieuwe jaar was gekomen met harde vorst. Betsy had op oudejaarsavond de verstraatens en erle voorten, ook mevrouw van Raad en Paul, geïnviteerd op Oesters, en het was zeer vrolijk geweest in de warme luxe van haar salons. Nu volgden de winterdagen Elkanderen eenzelfde intonigheid op, terwijl de avonden voor Betsy en Eline als een onafgebroken reeks van Dines en Suarez voortgeleden. De Van Raad zagen veel mensen, en vooral was Betsy als het ware beroemd om haar keurige dineetjes, nooit van meer dan tien hoogste stwaalf personen, en steeds aangeboden met de meest onbekrompen en gedistengeerde wilde. Zij leefden in een korterie, wie je verschillende leed elkaar vaker met gemeensamheid zagen, en ze waren zeer tevreden over haar kring van kennisen. Eline intussen, in de lichte roes van wereldzijd, voedde de vlam haar er geheim liefde in een stil geluk aan, en ze vond er zich zeer romantisch om. Op een morgen, dat ze commissies had gedaan en langs de prinsesse kracht terugkeerde, zag ze Fabrice, die langzaam uit het bos kwam bij de brug. Zij voelde haar hartklop en durfde nauwelijks opzien. Toch had zij ten laatste met een schijnbare onverschilligheid haar ogen even op hem wagen te richten. Hij was gekleed in een korte duffel, een wolle boefant was achterloos om zijn hals geslagen en hij liep de handen in de zakken met een iets wat norsche uitdrukking op zijn donker gelaat, beschaduwd door de brede rand van zijn flambar. Hij maakte op haar een indruk van trotser ongenakbaarheid en zij idealiseerde op die indruk voort. Belicht was hij van goede familie, want zij vond dat hij iets zeer gedistingeerd had in zijn krachtvolle gestalte. Zijn ouders waren er tegen geweest dat hij zich wijde zou aan de kunst, maar hij had een roeping in zijn gevoeld, die niet te weerstaan was. Hij had zijn muzikale opleiding ontvangen aan een conservatoire en hij had gedeputeerd en nu gevoelde hij een bitter melancholie in zijn ziel. Hij bespeurde dat de omgeving van acteurs waarin hij moest leven hem teru en te onbeschaafd was. Hij gevoelde zich vreemd van hen en trok zich terug in zijn vieren in zelfigheid en hij dacht aan zijn jeugd, aan zijn kinderjaren, en zag zijn moeder weder voor zich, hem met gevouwe handen, smekend zijn voornemen voor wel te zeggen en niet meer aan het toeneel te denken. Zij dat dien dag kreeg Eline de Caprice, zoals Betsy het noemde, om desmorgers grote wandelingen te doen. Zij vond het bos Svinter zo prachtig, zeiden zij, ze dweepte met die hoge rechten stammen aan marmeren zuilig gelijk, als het gesneeuwd had. Het was als een kathedraal. Henk vergezelde haar een paar malen met Leo en Faus, de twee Ulmar-doggen, maar hij betreurde zijn gewonelijke ritpaart en ze ging nu alleen, nadat zij in de stal bij Dirk de twee honden had afgehaald, die met hun grote poten blijde tegen haar opsprongen en haar als twee ruwe paasjes beschermend omstuwde met hun dartel geren. Het was goed voor haar gezondheid, beweerden zij, zo men haar verwondigd naar die wandelingen vroeg. Zij liep veel te weinig, afrezen zo dik te zullen worden als Betsy werd, wanneer zij altijd maar reed. Dokter Rije vond haar dagelijkse ochtend wandelingen uitstekend. In het bos ontmoeten zij steeds enkele wandelaars, meestal de zelden, iedere dag een oude grijze heer in een pelsgehuld en die steeds keuchten met de hand uit zijn mond. Fabriezechter ontmoeten zij slechts zelden. Het was zeker op de repetitie menen zij wanneer zij de bariton niet gezien had, en in een teleurstelling die haar vermoeid maakte naar huis ging, smachten naar haar broedwaar, haar warme kachel, haar piano. Maar toch zetten zij hun wandelingen door, en zij merkte nu op dat Fabrieze geregeldes vrijdagdesigne deed. Op andere dagen kon zij geen staat maken. Soms zag zij hem dan, soms zag zij hem niet. En zij hadden er voorover vroeg op te staan, soms nog uitgeput door een zwaree die tot drie uur geduurd had, of afgedanst, half gebroken en niet uitgerust, met blauwe kringen onder haar vermoeide ogen. Het is waar, zij zag Fabrieze nu zeer dik was in de opera, vanuit hun loge of de stallis. Zij ging nu met de verstraatens dan met Emilie de Woude en Georges, eenzat zij de verre lijns geïnviteerd. Maar toch, nu zag zij hem anders, niet van haar gescheiden door het voetlicht en de ideale toestand waarin hij al zingend verkeerde, nu zag zij hem voor zich op drie passen van haar af, als een gewoon mens. Op die dagen dat zij Fabrieze ontmoeten, scheen het weide gewelfder besneeuwde takken als tenou om haar geluk te bevatten. Zij zag hem naderkomen met zijn flinke veerkrachtige pas, de flambaren weinig schuin, de boefanten met de franje afvladderende van zijn schouder, en hij ging haar voorbij, terwijl haar, of de honden, die hem snuffelend naderde, even aanzacht met een blik zonder gedachte. Wanneer zij daarna omkeerde, langs de Malibaan zich naar huis begaf, was zij overvol van een blijdschap die haar een kleur op haar koele wangen joeg en haar niet de minste afmatting deed gevoelen. En, thuisgekomen, zong zij die wilde uit met een jubelende kracht, klaterend in helderheid van klank. De gehele dag bleef zij vrolijk en opgeruimd, en levendigig bevalligheid verving haar lome elegance. Haar ogen tintelde, zij scherchse, voordurend, werd geergen door hengsluien, goedigheid en benssoezige zoetheid en plaagde vader en zoon, terwijl de vestibulegalmde van haar schitterende lach en de trappen kraakte wanneer zij die bijna afsprong. Ema, dat zij fabriezen op een vrijdagartig moed zag komen, nam zij een besluit. Zij vond het kinderachtig in zich dat zij hem nooit goed durfde aanzien. Hij was toch een acteur en zou weleens meer door dames die hem op straat herkenden worden opgenomen. Hij kwam nader en met iets brutaal hoogmoedig zijn bijna uit tartens, bierp zij haar hoofdje in de nek en zag hem vlak in de ogen. Hij beantwoorde die blik met de zijne als gewonelijk zonde gedachte en ging verder. Toen, in een overmaat vermoed, zag zij om. Zou hij ook? Nee, hij liep door met de handen in de zakken en zij zag alleen zijn brede rug die zich verwijderde. Die morgen haaste zij zich naar huis en zeneuren dit tussen haar gesloten lippen waarom een trek van schalke onducht speelde. Zij dacht aan niets dan een hem, fabriek, en ze belde op het nasoplein aan. Greten deed open, Leo een faust rende naar binnen. Daar schaterde ze het uit, ze had vergeten de dochter naar de stal terug te brengen. Luid davelde het geblavde ronde door de vestibule als een duo van bassen. Betsy kwam uit de eetkamer brisend van woede. Mijn god, Eline, ben je dol die lame honden hier te brengen. Je weet dat ik ze niet zien wil. Ik begrijp niet hoe het je in je hersens komt als ik het toch niet hebben wil. Je zou op het laatst geen meester meer zijn in je eigen huis. Breng ze alsjeblieft weg en dadelijk. Haar stem klonk hart en ruw als een bevel tegen een mindere. Zij hebben dorscht en ik wil ze laten drinken, zei de Eline kalm, hoogmoedig, om haar vergeetachtigheid te bedekken door Betsys blik. En ik wil niet dat ze hier komen drinken, zeg ik je, kijk die gang, kijk die lopen, overal vuile poten. Dat kan gereden in een minuut weer schoonmaken. Daar weet jij niets van. Jij leeft hier als een prinses die niets doet dan wat mij onaangenaam is. Ik zeg je, breng die smerige beesten weg. Ze moeten eerst drinken. Mijn god, ik wil niet dat ze hier drinken. Ribetsy buiten zichzelf van neidigheid. Ze zullen drinken in de tuin, antwoorden Eline rustig. Dat wil ik wel eens zien, scheoduizuster, als ik toch. Leo, foust, rib Eline, steeds met een aanhitzende kalmte, en lokte de honden tot zicht terwijl zij op haar kniek klopte. Betsy kookte van woede, haar lippen sidderde, haar handen trilde, haar adem schokte in de keel. Zij kon niets meer zeggen, zat Eline wel kunnen slaan, maar deze ging langzaam met de opspringerde honden door het gangetje naar de tuin en vulde zelf een emmer met water aan de kraan. Zij vond er een verfijn genot in, Betsy vandaag woedend te maken. De honden dronken en zij bracht ze terug in de vestibule. Betsy stond daar nog steeds en haar neidig ogen vlamde van gramschap over haar machteloosheid. Zij had Eline willen nalopen, haar de emmer uit haar handen willen rukken, maar zij vermocht het niet van zenuwachtigheid. Ik verzeker je Eline, bij alles wat heilig is, dat ik heng, begon zij met een bevende stem en een kleur als vuur. Ach, vlieg op, rib Eline, in een plotseling stijgende drift. En zij ging met de honden het huis uit terwijl ze de voordeur dicht vloeg. Na een kwartier kwam zij terug, zingende en nog vol blijdschap over ontmoeting met fabrieze. Zij ging de trap op terwijl zij een lange triller deed parelen als om Betsy die bijna wenend in de eetkamer zat te plagen. Toen Henk bij twaalf het thuis kwam, deed Betsy haar beklag over Elines brutaliteit in hun huis, maar Henk werd ongeduldig, wilde niets beslissen en zij schold haar man uit op zijn flauwheid in een hevige scène. Een week lang spraken de zusters bijna geen woord met elkaar. Tot wanhoop van Henk wien deze boerderie al zijn huiselijke gezelligheid vergalde, vooral aan tafel, waar zij snel aten, hoewel Eline voortdurend kakelde tegen hem en ben. Einde van hoofdstuk 11, opgenomen door Karola Jansen op 20 februari 2008 te Rotterdam. www.karolajansen.nl Hoogstuk 12 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van auteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Vorige lees door Karola Jansen, Eline Veren van Louis Coperas. Hoogstuk 12, 1. Het had Frederik getroffen hoe Otto op oudejaarsavond bij de Van Raats zeer veel met Eline had gesproken en geschertst, wel niet in het ooglopend, maar toch meer dan zijn gewoonten was met jonge meisjes in het algemeen. Er waren een paar dagen voorbij gegaan en ze had steeds een vraag aan haar broer op de lippen, zonder dat er zich een gelegenheid voor deed om die te uiten. Ze was soms brusk tegen Etienne als deze met haar scherzen wilde en ze had iets van haar goed humeur verloren, meende Lilie, Marie en Paul. Ze speelde ook weinig met de kinderen. Het was een avond dat zij thuis bleef, alleen Etienne was met enige jongen Luy die hem waren komen halen uit gegaan. De kinderen waren in bed en mevrouw van Eerlevoort zat met Mathilde in de kleine salon bij T-blad, mevrouw met een boek Mathilde met een handwerk. Frederik kwam binnen en ze knikte haar moeder glimlachend tegen en streelde liefkoosend het grijze haar op hun slaapglat. Freddy, wil je even Willen bellen, vroeg Mathilde, Otto wou een kop thee op zijn kamer hebben, hij zit te werken en zal pas later beneden komen. Oh schrik maar in, ik zal het wel even brengen, antwoorden zij. Mathilde schonk en Frederik ging met het kopje naar boven. Op de trappen bedacht zij zich of ze zou durven. Misschien dat Otto zelf een woord zou zeggen, maar anders wilden ze toch wagen. Zij trat Otto's kamer binnen. Hij liep rond als in een vage dromerij het hoofd gebogen, de handen op de rug, geheel en al tegen zijn arbeidszame gewoonte in. Zo, dat vind ik pas een liefse zusje, zeiden hij scherzend, en nam haar het kopje uit de hand. Dat zal tiemal zo lekker smaken als anders uit zulke lieve vingertjes. Maar Otto, riep Frederik, hoe kan je zo schrikbaar en banaal zijn? Ik had tenminste een frisser complimentje verwacht, niet zoiets gewoons. Ze bleven me glumlachend aanzien, maar hoorde niet wat haar antwoorden, daar zei bij zichzelf overwoog hoe haar vraag in te kleden. We licht zou hij het kwaarlijk nemen. Toch wilden zij, en zij bedachten in leiding, een voorwenzel om tot haar doel te geraken, maar haar natuurlijke oprechtheid deed haar niets vinden, en zij begon met eenvoudig te zeggen, Otto, ik heb je iets te vertellen, ik heb iets bij je te biechten. Een zonde? Een zonde, nee, dat geloof ik niet. Een indiscreetie die ik onwillens jeegens je begaan heb, maar vooraf moet je me pardoneren. Zo maar, opgoed vertrouwen? Ik zeg je, de indiscreetie was onwillekeurig, en ik ben niet eens zo indiscreet geweest als ik had willen zijn. Ik heb dus zelfs recht op een kleine beloning, maar ik vraag alleen maar of ik vooraf op je pardon kan rekenen. Nu, ik zal bramhachtig zijn, maar vertel dan, zal je heus niet boos worden? Heus niet, wat is er? Ik weet bij toeval, zie je, ik weet wie op Sint Nicolaas, hij verbleekte een weinig, terwijl haar vol verwachting aanstaarde. Het ontging haar niet dat hij gespannen luisterde. Aan Elina, die een waaie heeft gegeven, die een waaie van Boeki. Zij bleef voor hem staan met iets als van een stout kind, zeer verlegen onder haar bekentenis. Hij blikte haar steeds toe, een weinig verschikt en met grote ogen. Weet je, begon hij stamelend. Zij knikte van ja. Toe, wees niet boos vervolgde zij. Ik kon het heus niet helpen, ik kwam smorgens even op je kamer, ik wilde een lak van je schrijftafel halen en je hebt het toch nooit verboden op je kamer te komen, niet waar? Ik klopt, maar je was al uit en toen ik naar het lak zocht, zag ik in dat loketje de I2 staan die ik de avonds dadelijk herkende. Ik dacht een ogenblik dat het iets voor mij zou zijn en wou het open maken. Je weet hoe nieuwsgierig ik ben, maar ik heb het niet gedaan omdat ik al spijt genoeg had dat ik je cadeau had ontdekt. Zeg, ben je nu boos? Ik kon het heus niet helpen wel. Maar lieve meid, is dat nu iets om boos te zijn? Antwoordde hij met een gedwongen luchtigheid. Een surprise kan geen eeuwigheid duren en daarbij, je hebt het toch zeker niet aan Eline verteld. Oh nee, natuurlijk niet. Nu, wat is het dan? Dan is er immers niets, sprak hij achterloos. Of ben je bedroefd dat de waaier niet voor jou bestemd was. Ze haalde minnachtend de schouders op. Ik wist niet dat je me voor zo kinderachtig hield, alleen... nu, wat? Ze zag hem onderzoekend aan met haar helderen oprechte ogen en hij gevoelde zich een weinig verleeg onder die uitvoorsende blik. Alleen, een jong mens geeft toch niet zulke cadeaus aan een jong meisje als hij niet heel veel van haar houdt? Oh, ik mag Eline heel graag, maar waarom zou ik haar niet op Sint Nicolaas iets geven? Nee, Otto, je bent niet oprecht, sprak zij ongeduldig en trok haar mede naar de kanapé. Kom, ga hun zitten en horen ze even wat ik je te vertellen heb. Een degelijke verstandige, zuinige jongen zoals jij geeft geen waaier van ik weet niet hoeveel aan een jong meisje als hij niet verliefd op haar is. Dat zul je mij niet wijsmaken. Je hebt Eline vroeger nooit iets gegeven en je hebt deze keer aan Lily en Marie ook niets gegeven. Je ziet dus, ik doorzien wel dat er meer achter schuilt. Ging zij voort en legde hem haar handen op de schouders. Maar eens klaps hield zij op. Oh, je vindt me misschien... je wil misschien niet dat ik haar met je overspreek, staan al de zij bijna verschrikt. Freddy in het tegendeel sprak hij zacht en trok haar tot zich op de bank. Ik wil heel graag naar met je spreken over Eline. Waarom zou ik niet? Maar stel nu eens dat ik misschien heel veel van Eline hield. Vind je dan nog zo onverstandig en ondeegelijk in me? Het is zwaarlijk. Je houdt? Je houdt van Eline? Vind je dat dan zo erg onbegrijpelijk? Vroeg hij glimlachend? Oh, Eline is niet iemand voor je. Barsten zij. Eens klaps hard stochtelklos. Nee, Otto, nee. Eline kan je nooit waard zijn. Ik weet het, ze is mooi. En ze heeft iets wat aantrekt. Maar ze is mij... ze is mijn antipathiek. Ik verzeker je, geloof mij. Je moet niet meer aan haar denken. Je zou nooit gelukkig met haar kunnen zijn. Je bent zo lief en goed. Als je heus heel veel van haar ging houden, zou je misschien heel en al in haar wille opgaan. Geheel en al voor haar wille leven. En ze zou je nooit een tiende, nooit zoveel kunnen teruggeven van wat jij haar gaf. Ze heeft geen hart, ze is een koude steen vol egoisme. Alles is egoisme in haar. Maar Freddy, Freddy, veel jaar in de reden, lieve mij, wat rol je door? Hoe zou jij aan zoveel mensenkennis komen om precies te weten wat Eline is? Het ergde haar. Hoe zag hij haar naam uitspraak als een liefkozing die op zijn lippen verwelde? Mensenkennis? Ik weet van geen mensenkennis. Ik weet alleen wat ik voel. En ik voel dat Eline geheel en al voor zichzelf bestaat. Niet de minste opovering voor een ander zou kunnen doen. Ik voel, nee, ik verklaar je. Ik ben er overtuigd van dat als je met Eline trouwde, je nooit, nooit, nooit gelukkig zou zijn. Ze zou een tijd van je kunnen houden, maar haar liefde zou egoisme zijn, zoals alles in haar egoisme is. Freddy, je bent hart. Sprak hij zacht en verwijtend. Ik vind het lief van je dat je zo voor me voelt, maar je bent hart. Heel hart voor Eline. Ik geloof niet dat je haar kent, en ik geloof integendeel dat ze voor iemand van wie zij hield, zich heel en al zou kunnen opofferen. Je zegt dat ik haar niet ken. Hoe ken jij haar dan? Wanneer zie je haar anders dan als ze 1,5 glimlachje en lieverheid is? Vind je het een fout in haar, dat zij liever innemend is dan stug? Freddy, ik zuchte. Ach, otto, ik... Ik weet niet wat ik vind. Ik voel het alleen. Je kan niet gelukkig met haar zijn. Ik vind dat hij met een onvrikbare overtuiging. Hij valt haar glimlachend bij de hand. Je spreekt werkelijk of we morgen gingen trouwen. Otto, zeg me, vindt me niet nieuwsgierig. Je hebt haar toch niet gevraagd? Hij zag haar aan steeds glimlachend en schudde langzaam van neen. Ik denk dan goed erover na. Zal je? Laat je niet ineens meeslepen. Ze vleiden zich liefkoosing tegen hem aan, en haar ogen stonden vol traanen. Je bent een lieve meisver Freddy, maar heus. Je vindt me misschien ridicule dat ik je zo een raad durfgeven. Volstrekt niet. Ik ben je erin tegendeel inig, inig dankbaar voor, maar toch. Je moet je niet zo door een gevoel, laat me zeggen, door een antipatie die niet eens enige aanleiding heeft laten meeslepen om zo hard te oordelen over een ander. Neem die een raad aan, dan zal ik je niet ridicule vinden, maar wel een lieve kleinsusje. Hij kust haar herraaldelijk op het voorhoofd en zij verscholst zich een weinig verlegen tegen zijn schouder. Toe, neem je niet kwaarlijk. Ik ben misschien onhandig geweest, ik had niet zo moeten spreken. Je bent me het liefst, wanneer je precies uitspreekt wat je op het hart hebt en ik reken er ook op dat je dat voorten altijd zal doen. Dan word ik misschien stug en niet denemend, antwoorden zij met bedoeling. En nu ben je een beetje hatelijk. Ben je dan jaloers van Eline? Ja, antwoorden zij kort. Om de waaier zeker, schertstij. Oh, je plaagt me, steunde zij boerderend. Niet om de waaier, ik heb er wel tien, maar wel om... Omdat jij van haar houdt. Laten we dan eens een verdrag maken. Jij zoekt voor me een meisje dat je lief vindt en geschikt om mij een gumma linen te worden en waarvan je niet jaloers bent. Heb je haar dan gevonden en bewalt ze mij ook, dan denk ik nooit meer aan Eline. Vind je dat goed? Zij antwoorden niet en stond op, terwijl zij haar tranen afwisten. Zijn scherts mis haar daar en deed haar vrezen dat hij haar dwaas had gevonden. Zij naderde de tafel, wees hem even op het kopité en zijde. Je thee wordt koud Otto, ik zou ze uitdrinken. Voordat hij had kunnen antwoorden, was zij weggewipt, vol tegenstrijdige gevoelens, verheugd dat zij zich geuid had, dat zij nu Otto's vertrouwen had en toch in onzekerheid of zij niet liever had moeten zwijgen. Twee. Zij dat vijf dagen had Eline op haar ochtendwandelingen fabriek niet ontmoet en die teleurstellingen van de morgen verbitterde haar gehele dag. Eerst was zij stil, somber, kribbe geworden, welderaar werd zij zeer melancholiek. Zij zong niet meer en had op een morgen Robert, haar muziekmeester, op een donderdagmiddag pal van Raad afgeschreven. Op een morgen, na haar wandeling, om streeks half elf, kwam zij thuis en weer op zich pijnsend neer op haar divant, terwijl zij, liggende, met dwalen aan de vingeren, haar manteltje loshaakte. Zij dulde Ben niet bij zich en zond hem naar de kindermeid. En vermoeid met haar grote, lichtbruine ogen, vochtig en glansend van hun onvoldaan verlangen, tuurde zij haar kamer rond en liet zij haar blik dwalen over de platen, de palmen, de groep van Kanova. Een droefgeestige zware moedigheid omving haar als met een nevel en zij vroeg zichzelf af waarom zij leefde, zodat zij toch niet gelukkig kon wezen. Om haar onbestemde smart een bepaalde vorm te geven, zocht zij naar grieven en stapelde ze op een. Zij had behoefte aan liefde en er was niemand die haar beminde. Met Betsy kon zij niet meer overweg, naar het scheen. Herhaalelijk had zij twist met haar zuster en de schuld lag toch niet altijd bij haar. Frederik was in het ooglopend koel tegen haar, waarom kon ze ook maar in de wegste verte niet vermoeden. Alleen de oude mevrouw van Raad bleef haar steeds genegen, maar zij vergevoelde zich tegenwoordig in geen humeur voor die bemiddelijke vrijmoedigheid, getemperd door een geur van eerbied die haar het harte oude vrouw had gewonnen. Haar leven was een nutteloos bestaan. Zij slingende zonder doel van de ene dag op de andere en zij verlangde naar iets als een vage droombeeld, zonder bepaalde omtrek dat oprees in een sfeer van liefde, soms zeer ideaal als een idillen, soms ook zeer invoudig met een waas van huiselijkheid en stilgeluk. Zij zuchte, terwijl zij haar hand ophief, naar de Aralia en het blad bijna verkeukelde in haar zenuwachtige vingeren en ze dwing zich haar mijmering een gestalte te geven in beeld te brengen. En zij zag eensklaps door een grillige wikslag haar fantasie met fabriek samen beide geangageerd in een grote stad aan het toneel. Ze hadden elkaar lief en zij waren beroemd. Men overladen hen met kranzen, met boekketten. En duidelijk voor haar geest reest het gehele vision op zoals het opgerezen was terwijl zij eens gezongen had met pal. Maar haar fantasie door geen nieuwe indrukken gevoed daar zij fabriek in zolang niet gezien had kwijnde. Het vision verkleurde en het liet haar alleen in een grijze sombere stemming die de afspiegelingsscheen van de hemel de buiten, zwaar van donkere regenwolken. Ze voelde de tranen als warme druppels van haar wimpers schrippen. Ze voelde een dringend verlanger naar Henk wien zij haar verdriet wilde klagen. Hij ook had haar zo lief en kon haar zo vriendelijk in zijn onhandigheid troosten. Zijn stem alleen reed, zo gevoelig en zwaar, was als een balsum. En zij snikten langzaam voor te bedacht hoe onaangenaam toch die boderie met Betsy was. Morgen was zij Eline jarig. Zou Betsy dan de eerste stap doen ter verzoening of lag eigenlijk de oorzaak van het twist bij haarzelf? Zo zij geweten had hoe zij ontvangen waren geworden door haar zuster had zij garen en toenaderink gewaagd dus noodsexcus gemaakt, maar nu vreesde zij Betsy's coolheid. Zij zou dus wachten, wachten. De middag ging langzaam voorbij. De uren sleepte zich voort als moeder onder de last haar melancholie. Toen kleedden zij zich voor een diner bij de heidrechten zonder de minste illusie te maken dat zij zich amuseren zou. Garen had zij Betsy willen verzoeken te zeggen dat zij ziek was en thuisbleef, maar het ging niet. Wat zij verleden zich bij de verstraatens had veroorloofd konden de heidrechten kwalijk nemen en daarbij zou Betsy haar verzoek misschien ronduit weigeren. Ze ging dus en schroefde zich op tot een coquette verrolijkheid die men niet doorzacht daar zij veel takt had haar gevoelens te verbergen. Drie. De volgende dag was het de twintigste januari, heel verjaardag. Ze bleef lang te bet om vangen door de warmte der dekes in de zachtrode schemering der gordijnen zonder enige lust tot opstaan zonder enig verlangen naar haar wandeling. Ze zou hem toch niet zien, al ging ze, toch daar in een voorgevoel. Bij het loven gedenkbeelden maakte zich van haar meester. Zij meende, het was nu bij negenen, als Mina nog voor negenen kwam om haar wasstafel te oordenen zou zij morgen fabriezen in het bos ontmoeten. Maar Mina kwam na negenen en toen de meid alles gereed gezet had en vertrokken was, verzond zij iets nieuws. Zij zou hem toch nog ontmoeten wanneer zij haar brazelette gisteravond in de grote koep had gelecht niet, zo zarin één der kleine lagen en zij richtte zich op, sloeg het rode Damas de Bedrodein te zijden en zij zacht naar her toilet uit. Daar lagen de armbanden op de grote vaas. Met een glimlach zonk zij weer terug in de kusses. Zij street met zichzelf om op te staan, maar waarom niet te blijven liggen in de laute der wol waar zij in mat van treurigheid was? Waarom een nieuwe dag te beginnen? Straks zouden haar kennen ze komen om haar te feliciteren. Zij zou lief moeten zijn, hun cadeaus in ecstase moeten aannemen en zij was in een weinig vriendelijk humeur. Zat geen lust iemand te ontvangen. Het sloeg reeds half elf en zij dacht of Betsy misschien niet wel era boven zou komen om met een paar vriendelijke woorden de bouderie bij te leggen. Zij luisterde of zij de tred haar en zust het niet op de trap vernam. Maar een verwachting bleek eidel en de laatste, ons zee doet door haar loomheid, stond zij op en kleden zich traag aan. De spiegel weerkaatste haar beeld met iets droevigs in de oog en iets bitters om de mond, en zij vond zich bijna leelig zo. Maar wat deerde het? Voor wie mooi te zijn, voor wie? Daar niemand haar lief had met zulke inigheid als zij Meenel het heurhardt bevatten kon. Ze was nu gereden op eenmaal overviel haar een huivering. Ze kon zich niet naar beneden begeven. Hoe zou zij Betsy moeten naderen? Zou zij geheel en al een afwachtende houding aannemen? Waarom kan Betsy haar dan toch ook niet tegemoet? Zij was toch eigenlijk zeer kwalijk nemen zo lang boos te blijven om een kleinigheid? Eline voelde bijna hun vrees Betsy in de eetkamer te zullen zien en ze begaf zich naar herboedwaar waar de kachelreeds vlamden en weer op zich op haar divan, diep ongelukkig in een smart vol wanhoop en verlatenheid. Waarom, waarom leefde zij? Zo wecht het haar als een redding uit een afgrond van doefgeestigheid waarin zij al dieper en dieper wegsonk toen zij Henk en Ben beide de traphoorden opkomen. Zij naderden, zij vernam hun stemmen, er werd luidruchtig gebeukt op haar bed. Waar ben je meisje, nog in bed, riep Henk? Zien ik ben hier, in mijn boudwaar riep zij terug met lichte verheffing van stem. De deur werd opengedraaid en Henk verscheen in de partiëren z'n hoofd schuddend terwijl Ben tussen zijn vaders hoog rijlaar ze doorslipte een boeket in de vuistjes. Tante, wel gefeliciteerd met uw verjaardag en dit is van Ben, zei dit kind, als van een vanbuiten geleerd lesje terwijl het te ruiker in haar schoot legde. Maar meisje is dat lang boven blijven, anders ben je op dit uur al van je wandeling terug, riep Henk. Zij antwoorden niet, maar omheel ze de kleine jongen terwijl haar ogen bijna vochtig werden. Zet, zet hem in water, Ben, zal je in wat lauw water. Dank je, dank je wel, lieve vent. Daar, in die vaas, voorzichtig. Ben, steeds gehoorzaam en gewillig, ging aanstond weg met de vaas tussen de benen van Henk door. Eline viel weer in de kussens neer en zag haar zwager aan met een flauw lachje. Ik voel me aaklig vandaag. Niets wel, sprak zij kwijnend. Henk kwam naden met de handen op de rug. En dat op je verjaardag, vroeg hij opwekkend, kom, ik zou maar beneden komen, luie meid, laat mij je eerst flink zoenen, van harte hoor. En hij drukte zijn lippen op haar beide wangen, terwijl zij glimlachend liggebleef. En hier is een kleinigheid voor je, Ellie. Ik hoop dat het je bevallen zal vervolgen tijd, terwijl hij haar een etui overhandigde. Zij lacht even. Hoe grappig dat je mijn cadeau hier boven komt brengen. Dank je, Henk, dank je. Zij opende de etui en zag haar speelt in de vorm van een diamantenspin. Maar Henk, riep zij uit, wat bederf je me toch? Ik herinner me verleden, zag ik dat bij Van Kempe, en ik zei dat ik het zo aardig vond. Ik ga heus beter op mijn woorden pas in het vervolg, durf niets meer te zeggen, sprak zij bijna verlegen, en zij dacht aan haar waaien van Boeki. Betsy had het in haar oren geknoopt, antwoordde hij. Begeven je garne iets wat je verlangt. Nu was zij bijna geerget over hun cadeau, maar ze sloeg haar armen om zijn hals en kusten hem. Heus, heus, je bederft me, staamelde zij. Kom, larif lang hoor, riep hij uit. Maar nu ga ik nog een beetje rijden. Kom nu ook beneden, meisje, anders draag ik je de trappen af. Nee maar, dat zal je laten. Goed, maar dan ook als de... Ja, ja, dadelijk. Maar Henk hoor, geen gekheid riep zij, verschrikt een ernstig gebied in daar zij een plaatkerij voor zag, en in geen stemming was die te dulde. Hij stelde haar gerust, terwijl hij het op de lippen had haar te vermanen tot de verzoening met zijn vrouw. Maar hij vreesde dat hij haar niet voorzichtig genoeg zijn verlangen zou kunnen meedelen. Hij vreesde dat zij driftig zou worden. En daarbij, alles zou zich wel spoedig schrikken, dacht hij. En ging weg. Zij stond op en vermoedde al draal aan de Hubertzie zeker een Henk gezegd had haar het cadeau boven te brengen om het niet zelf te moeten overhandigen. Zij voelde zich verlegen met haar houding. Zij was nu wel genootzaakt de eerste stap ter verzoening te doen en dit krenkt haar vierheid. Het zou wezen als waren zij zo opgetogen over een cadeau dat alle vroegere onnagenaamheid nu was goed gemaakt. Het was vervelend, maar toch, zij kon nu niet beneden komen en naar een korte koele groet ontbijten zonder iets te zeggen. Het speed haar zeer dat zij haar ingeving van de vorige dag niet gevolgd had en reeds een toenadering had gepoogd. Eigenlijk was het toch te dwaas dat gekibbel alleen om die honden. En zij hield zich behaagd zich de diamantenspind tegen haar, tegen haar hals aan. Vier. Voordat zij beneden kwam, opende Eline een loket van het schrijftafeltje. Heimelijk glimlachend haalde zij haar een album uit, een cadeau aan zichzelf en ontsloot het. Het bevatte enkele portretten van fabrieze in verschillende kostuums en die zij er iets enige tijd met veel takt, maar steeds met een kloppend hart gekocht had. Nu eens in deze, dan eens in geen winkel, nooit ervoor terugkomen in dezelfde, steeds bevreesd dat de winkel hier iets van haar gedachte raden zou. Eénmaal was zij voor een dag naar Amsterdam geweest om kennis op te zoeken. Er was zij insgoed brutaal geweest en had in een boekwinkel en met hun front Dérin zeventig gelijk gekocht. Men wist toch niet wie zij was en ze beloofden zich voortaan in geheel haar leven geen voet meer over de drempel van dat magazijn te zetten. Met een oogvool dartelen onder, bezacht zij nu haar collectie en welk plaats zij ook omsloeg, steeds blikte ze in donker gelaat met de zwarte baard haar toe. Een enkele keer zelfs, zoals zij hem tegen kwam in het bos met zijn flambaren en zijn boefant. O, zij gevoelde het nu, zij zag haar gevoel dan bewondering, dat haar doortrilde bij die beschouwing, dat haar in een jong, vrouwelijke zedigheid en schaamte voor zichzelf, huiverdeed even haar lip te druk op die geliefde beeldenis. Zij gevoelde het nu, het was een hartstocht die haar gedachte vervulde als met een schat van zaligheid, een liefde waarvoor zij alles zou kunnen opofferen wat hij zou kunnen vragen. En romantische voorstellingen verhitte haar hersenen die de last der melancholie en weinig hadden afgeschut naar hengs op beurrende woorden, en zij somwijl als de echo van een vervloge wens hoorde. Vluchtende met fabriek zag zij zich aan een station, wachtende op de trein en vreesende, dat men hen achtervolge zou. Tante, tante, maak open, riep Ben aan de deur. Zij sloot de album weg en opende de deur. Ben kwam binnen voorzichtig met beide handjes de vaas ontknerend vol met water. Netjes hoor, kleine baas, zei de Eline, en niet gemorst op de trap. Hij schudde van neen, verheugde over zijn handigheid, Mina had hem geholpen, terwijl hij de bouquet in de vaas zette, bedacht Eline, hoe dit cadeau van de kleine jongen ook een attentie van Betsy was. Het was eigenlijk maar lastig. Zij trok nu echter de stoute schoenen aan en ging met Ben naar beneden. Betsy zat in de eetkamer en beraadslagde met geten. Dag Betsy, zei Eline. Dag Eline, wel gefeliciteerd, antwoorde Betsy, zonder uitdrukking. Eline wilde niets meer zeggen, de meid moest eerst weg zijn. Ze zou ook niet ontbijten, zat geen honger. Geeten je kan wegnemen, ik zal niet eten, sprak zij, en schert ze om zich een houding te geven met Ben. Betsy bleef verdiept voor haar schrijftafel in rekeningen en boekjes als een naastige manageren met de rug naar haar toe. Na een pijnlijke stilte van enige seconde, toen Betsy vreeverlijk Ben verboden had te hangen en hem naar de kindermijd gestuurd had, stond Eline op. Zij naderde haar zuster en legde hun handen op dier schouders. Betsy begon zij. Maar zij vermocht nog niets te zeggen over het cadeau, de diamantenspin. Betsy, toe zou het niet beter zijn als je weet niet hoe het me spijt dat we zo toe wees nu niet boos op me. Ik heb ongelijk gehad. Wel Eline, het doet me het plezier dat je dat erkent. Boos ben ik niet. Is dan alles vergeten? Oh, wel zeker. Je weet, ik vind niets vervelender dan ik, ik hou veel van de vrede. Laat we er dus niet meer over spreken. Haar koele toon als Eline als ijs. Toch boog deze zich en gaf Betsy een zoen. Nee, waarlijk, het spijt me. Ik heb natuurlijk geen rechtje in je eigen huis. Ik heb er vreselijk verdriet van. Ze had nog iets willen zeggen, maar kon haar woorden niet vinden en nogmaals zocht haar lippen Betsys voorhoofd toen deze zacht haar afweerde. Nu goed, laat we er dan niet meer over spreken. Ik ben niet meer boos, maar niet zo veel zoenen. Dat houd ik niet van. 5. Die verjaardag ging Eline somber voorbij. De verzoening met Betsy had op haar niet de gewenste indruk gemaakt. Ze had zich iets hartelijkere voorgesteld. Een zusterlijke omhelzing, een vermenging van tranen waarnaar zij lange tijd vriendelijk en minst aan met elkaar zouden zijn omgegaan. De werkelijkheid echter was een van Betsys kant ijskouden nierbuigendheid geweest, waaronder zich Eline nu haar houding enigszins als een dwaasfiguur voorstelde. Zij zich zwakker dan haar zuster en toch wilde zij zich tegen die overheersing verzetten. Maar bij iedere opstand en nog meer, zoals nu geweest was na een tijdelijke overwinning, gevoelde zij zich krachtelozer en krachtelozer om dienst treid met zo ongelijke morele wapenen voor te zetten. Haar vierheid was haar tans als een zwakkeriet gebleken. Dat knakte bij iedere vlaag en haar mistroostigheid bleef daarom een donkerwaas als een rouwvloers over haar gedachten verspreiden. Toch wat zij schijnbaar die middag te midden van de vrolijkheid haar erkennissen die haar kwamen geluk wensen. Maar mevrouw van Raad uit wie haar pijnzende, lichtblauwe ogen zij garen en straal van sympathie had opgevangen, was ongesteld en liet zich op pauw veronschuldigen. Deze teleurstelling woog haar zwaar op het hart. Mevrouw van Eerlevoord en Mathilde voegde daar freddische excuses aan toe die verkouden was en liever thuis had willen blijven. En Eline overdacht weer met verwondering waarom Friedrich haar toch een kwatharts geen toe te dragen. Jean Verenlijn overstelde haar met tal van huiselijke klachten en zij had al haar wel leventijd en enementijd nodig om die niet al te blijkbaar ongeduldig aan te horen. Katoetje van der Stoor die zij evenals mevrouw van Raad garen had gezien is geen afjaardig vergeten te hebben zij kwam niet en liet ook niets van zich horen. Maar Emily de Woude bracht haar eigenaardige bruyante vrolijkheid mede die haar tot schater in stoel opwond. De tintel in de koud verlichte haar in weinig de doffe atmosfeer der Salons waar het gas nog niet was opgestoken maar langs de laageploeide meubelgordijnen een schemerende somberheid binnenzonk die de vrolijkheid van het verguldzal van het Havannasatijn van het fjajor der draperie en meubels in trurrige schadeurs geen uit te wissen. Emily wilde Elines cadeaus zien zeerlijke kleinigheden enkele boeketten op een tafel geschikt om een grote mand vol bloemen en vruchten. Wat een heerlijke corbeien riep Emily persicke druiven rozen prachtig van wie, Ellie? Van Vincent, charmant vind je niet? Ik wou dat ik ook zulke galante neven had. Pst, stil, fluisterde Eline. Vincent was juist binnengekomen terwijl hij naar de gastvrouw zoekende zijn ogen een weinig toekneep. Betsy ontving hem als altijd met een zekere warmte en voorkomendheid in een voortdurende vagevrees voor die neef. Eline bedankte hem, zijn beide handen in de haren drukkend. Vincent verontschuldigde zich dat hij zo laat kwam. Het was kwartier over vijven in de toenemende schemering, waarna Gerard binnenkwam om het gas op te steken, de blinden te sluiten, door gordijnen dicht te plooien. Vincent, blijf eten vanmiddag, wil je? Vroeg Betsy. Betsy vrees er namelijk voor een vervelende avond. Ze waren nergens geïnviteerd en daarbij had zij gemeent op de verjaardag haar en zust er geen plannen te moeten maken om uit te gaan. Had dit ook niet kunnen doen, daarzij tijdens de boderie die morgen pas bijgelegd haar nauwelijks een woord had die neven miljard gevraagd worden. Vincent had conversatie als hij in een goede luim was en bracht er minstens een andere zicht mee aan tafel. Vincent nam met een onverschillig o, heel graag, de uitnodiging aan. Intussen beweerde Henk behoefte te hebben om even hun loopje te maken en wipte de deur uit, alleen zijn hoed neemend en zijn kraag opzettend met de handen in de zakken. Anna, de kindermijd kwam Ben halen om hem wat op te knappen, naar zijn mond volgeleid en Rome die verdween even naar boven en Eline en Vincent bleef alleen in de grote salons nu hel van gasgroed. Kom, laten wij in het boedwaar gaan zitten, zei Eline. En Vincent volgde haar in het kleine vertrekje. De zacht, heldere gloed van het cristallekroontje over de zilveren weerschein van het violette peluche gaf er iets geheimzinnig vertrouwelijks aan iets als om uit te locken tot intieme mededelingen. Vincent scheen echt geen andere indruk te krijgen dan die van een rustig geluid. Hij liet zich met een zucht op de sofa neerzijgen in zijn gewone matheid en deed Eline enige onverschillige vragen over de kennis die hij zo even had afscheid zien nemen. Terwijl ze hem antwoorden, gevoelden ze een grote sympathie voor haar neef in zich opwellen. Het was weer die behoefte welke haar hartstocht van fabriek verwekt had. Veel liefde om zich heen te voelen, te schatten, haar haar liefde te verspreiden. En even als het pal getroffen had onder de vader schijnen in de petroleumlamp, trof het haar nu onder het pendeloks tintelende gaslicht, Vincent geleek haar overleden deerbare vader, zo treffend dat zij zich bij zijn aanblik als in haar jeugd kon terugdenken. Zo, met die smartlijke trekomde mond, met die ogen vol weemoed, lag haar vader neer, wanneer hij uitgeput was van artistieke visionen, te ver af om in zijn onmacht te grijpen. Zo hing zijn hand over de leuning van zijn stoel wanneer het penseel haar ontgleden was. En Eline voelde haar sympathie voor Vincent door trillen met medelijden en poetische weemoed, terwijl ze luisterde naar zijn vermoeid murmelende stem die haar over smeernaar sprak. Hij scheen haar belangwekkende toe dan de meeste jongen lieden bij hun coterie. Hij werd haar martelaar in de kleinheid ter wereld, terwijl hij haar klaar dat hij haar kleinsteeds en vervelend vond en haar veel ruimte verlangde. Zij ook, zij wilde. Maar ik verveel je met m'n klachten. Parlon Otruchoos viel hij zichzelf met veranderde stem in de reede. Ik ben niet beleefd zoveel over mijzelf. Hoeveel strik niet je verveelt me in het geheel niet antwoorden zij wat haastig en weinig verdrietig dat hij de draad haar een fantasie eens klaps afsneet. Denk je dat ik mij niet geheel in je gedachte verplaatsen kan dat ik niet begrijp hoe je anders wilt dan de alle dagse sleur waarin wij willen zijn weten ze rondraaien. Ik zou zelfs soms tijds wel eens uit willen riep zij met een beweging haar armen Ik voel mij soms zeer geneigd een vreselijk dolle strik te doen en zij glimlacht de schalks en dacht aan fabriek. Hij schudde glimlachend ook zijn hoofd en tikte haar even op hun omhoog geheven hand die bevallig neerviel. Waarom zou je nu dwazeden willen? Vroeg hij. Je vervalt in een uiterste. Onafhankelijk te leven van iedereen je niet stooren aan de praatjes van een coterie maar je wil te volgen zolang die verstandig is zo dik was van omgeving te veranderen dat is mijn ideaal niets dat zo jong doet blijven als afwisseling Maar om onafhankelijk te zijn om zich aan niets te stooren moet men meer morele kracht bezitten dan wij gewoonlijk in onze overbeschaafdheid durven hebben, antwoorden zij zich van mij in de epicuristisch filosofische tint die een gesprek een weinig kleurde. Morele kracht? Ach nee, je moet er eenvoudig geld voor hebben hernam hij kortweg en praktisch Als ik rijk ben en vormen heb al voor de wereld ben ik voorkomen in staat mijn ideaal verwezenlijk te zien zonder dat mij mij iets anders zal in lasten leggen dan misschien een beetje eccentriciteit Zij vond tezins wijzen tunnig tot tubenaal en drong hem de haren op die haar meer romantisch geen Nou goed, geld, natuurlijk hernam ze, met vrouwelijke gemakkelijkheid zijn stelling afwerend maar zonder genoeg kracht om zijn eigen wil door te treven wordt men toch dadelijk meegesleurd door alle oude gewoonte zie je en daarom hij lacht op haar alle beminnelijkste logica daarom zou ik zo gaan en ze iets dwaas doen, iets vreselijk dwaas ik gevoel me sterk om een eigen gang te gaan en mij te verzetten tegen de wereld ik voel soms zeer veel pravoeren in mij hij had schrik in de dartelheid die uit haar glanzende ogen straalde en haar geheelig elegante figuurtje scheen hem terwijl ze al dus kokuteerde met haar loszinnigheid een kapeel toe op het punt weg te vladderen maar Eline, riep-ie lachende wat voor dingen haal je je toch in je hoofd? wat zou je dan wensen? wat voor dwaasheden zou je dan eigenlijk willen doen? toe, bicht is op, ondeugd ze lacht ermee o, minstens me laten schaken door mij? waarom niet? maar ik geloof je zal me gauw met lot overlaat ik zou een te duur luxe artikel zijn en ik zou met hangende pootjes terugkeren merci dus, als je vragen invitatie insloot ik wacht liever op mijn rijke maloord geen hutje dus met manen schijn? oh, Vincent, hoe afgezaagd jamme, ik besteer het van verveling dan nog liever actrice en weglopen met een acteur en zij schitterde van schalkzijd en overmoed, zij genoot met geheimen vreugde in haar gedachte aan een fabriek en zag Vincent drist in de ogen hij kon toch die gedachten niet raden hij schaterde het uit de levende gedartalheid die haar loome elegans gedurene gesprek vervangen had de gloed in haar amandelvormige ogen haar magsieke tikken haar kleine hand op haar knie vermaakte hem nog meer dan haar woorden en toch deze waren hem ook sympathiek en verschoel zich een verlangende afwisseling onder die gelijk was aan het zijnen ze zag alkander daarna een weile glimlachend aan en Eline gevoelde in de zachtheid van zijn flatse blik die langzaam omstrikkende bekoring als van het stare enige slang hoe frappant lijkt hij op mijn lieve papa hoe frappant, dacht zij honderd over de sympathie die zij van Vincent gevoelde terwijl ze opstonden nu de bel hen naar de heetkamer riep einde van hoofdstuk 12 opgenomen door Karole Jansen op 20 februari 2008 te Rotterdam www.carolejansen.nl hoofdstuk 13 van Eline Veren dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van noteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Karole Jansen Eline Veren van Louis Coupérez hoofdstuk 13 1 mevrouw Verstraat was bij Lili die zwaar koude had gevat thuis gebleven terwijl Marie en Frederique met Paul en Etienne de schaatsen over de schouder naar de ijsklub aan de laatst van meer de voortware getogen de oude heer zat te lezen in de warme seren tussen het glansige groen de Aralias en de Palmen Lili was uit haar humeur ze antwoordde haar moeder die nu en dan zei ze niet anders dan met kwijnende monosilaben terwijl zij tot stickend stoel een kuch zocht in te houden want ze had verklaard dat zij beter was en niet meer hoesten dat dit langer thuis blijven haar toch niet goed zou doen en haar zou verwennen en dat zij over een paar dagen uit wilde en toch niet tegenstaande dit voornemen scheen het haar buiten Siberie zoals zij in de tuin de bevroren sneeuw hard en blankzacht liggen op de dorre takken ter bomen en op de onbezoedelde en lang niet betreden paden die marmer gelaken mevrouw haakte ijvrig door en de vluggenbewegingen de haakpen die de wolre draa tot de mollig weefsel verstrengelde hindered Lili evenals het regelmatig omgeslagen blad van haar vaders boek daar kind haar hindered zij zelf verdeed niet en hun handen lagen mat in de schoot maar genoot zij anders van zulke doodse vaniënten nu verveelde zij zich zonder toch tot enige bezigheid aandrang te gevoelen heimelijk gevoelde zij zich ijversuchtig op Freddy en Marie die gezond en vrolijk waren terwijl zij zwak was en zich voor ieder tochtje in acht moest nemen maar zij had haar zuster toen deze aarzelde met Freddy en Etienne mede te gaan zelf aangespoord haar schaats te gaan halen Marie kon toch niet altijd bij haar Lili thuis zitten als ze zo dwaas was ziek te worden en daarbij mama bleef haar gezelschap houden een zucht ontglipte haar lippen terwijl zij uit de bonbonniere een kaflozen schnam en mevrouw zag haar even ter sluiks aan daar zij wist hoe het openbaren haar onmoedelijke bezorgdheid Lili in deze prikkelbare stemming meer ergere kon dan de grootste onverschilligheid gedaan zou hebben zo dreef de middag langzaam voorbij onder Lili stille Bauderie en geen visites kwamen die doffer rust verstoren toen hij overvierig gebeld werd en Dien George de Woude bin liet Lili was geergend Dien had hem best eerst kunnen aandienen en hem niet dadelijk in de salonda te menen zei zo intiem kom hij toch niet bij hen aan huis en zei goed terwijl mevrouw verstraat hem de handrijkte enig sinds koel draalend haar witte vingertjes rijkende, draalend ook volgende toen mevrouw hem naar de seren leiden naar de oude heer haar ouders zaten reeds met hem ternedig toen zij langzaam een rottingstoel wat aanschoof en zich langzaam erin neer liet zeggen als wil ze hem goed toen merken dat zijn bezoek haar stoorde en dat zij zich bij hen voegde alleen omdat de beleefdheid dit eiste zij zag bij de eerste fraze die hij met haar ouders wisselde een weinig gemaakt verstrooid in de tuin als stelde zij geen belang in hun gesprek mevrouw was begonnen met een vraag over berlijn waar hij 3 manigen detescheerd was geweest maar hij aandwoorde enig sinds haastig zich half tot Lili wendend en hij volg beurtlinks mevrouw en haar aanziende naar haar gezondheid was zij waardelijk zwaar ziek geweest Lili murmelde iets terwijl haar mama eigenlijk aandwoorde wat hij gedaan werd met zeker angst zonder banaliteit alsof hij inderdaad in haar welvaren belang stelde wat kon het hem schelen of zij ziek was of niet maar hij scheen haar coolheid niet op te merken nu hij daar de vraag haar onbehaagelijk scheen met zijn levendige gemakkelijkheid doorpraten en op berlijn terugkwam en op zijn aangename wijze de vragen van meneer en mevrouw beantwoorden telkens zag hij haar aan als om haar in het gesprek te voeren en uit beleefdheid glimlachten zij dan een enkele maal vroeg zij iets zonder al te veel belangstelling wat ratelde hij toch altijd dacht zij zoals hij vroeger dacht wanneer hij poseerde als nu maar toch het was of die gedachte gedwongen bij haar oprezen niet geheel en al gemeend was hij ratelde, het was waar maar er was iets gezellig zijn aangenaamse in zijn geratel iets dat haar al wilde zij het niet bekennen onderheelt na de eenzame achtermiddag die zij zich vervelend had doorgebracht aan de zijde hurrige hakende moeder hij sprak niet kwaad met beetje druk maar vervelend was hij niet en het was of zij het nu voor het eerst zag zo vreselijk geaffecteerd was hij toch ook niet hij had een wat altenaukeurige en daarom gekunstelde uitspraak maar dat was alles zijn gebaren waren invoudig en door zijn lichtige maniertheid plonk iets hartelijks door zo vaak hij zich tot haar wende en zijn kleding, ze was precies precies, nee maar zie je zo precies toch niet poenig moesten erkennen netjes, al te netjes misschien maar eenvoudig hij praatte door nu de heer verstraat hem over zijn betrekkingsprak terwijl zij hem al dus opnam en onwillekeurig zonder het te bespeuren hartelijker glimlachten en vriendelijker vroeg maar hij, hij bespeurde het en hij waarde het nog eens te vragen gevoelde zij zich nu beter ging zij nog niet uit wat kon het in toch schelen dacht zij weer bijna kribber een keer uit beleefdheid gevraagd was meer dan genoeg ze antwoorden nu zelf en zeiden dat zij niet meer hoesten een kug logistrafte haar aanstond ze en dat zij zich voelde bijkomen onder de goede zorgen van mama en marie hij was er dankbaar voor die woorden maar hij had de kug horen krijzen in haar keel en hij had het op de lippen haar aan te raden zich nog in achten nemen, het dweer was zo bar toch deed hij het niet ze mochten eens menen dat het zijn zaken niet waren en hij vroeg of marie het goed maakte oh ja antwoordde lily ze is gaan schaatsen rijden het is met jen van erlevoort en met paal beklagt u me niet dat ik weer alleen thuis moet blijven als het zieke kindje is het u zo een groot verriet niet te hebben kunnen meegaan houdt u van rijden ja dat is te zeggen ik hou er wel van, maar eerlijk gezegd ik kan het niet goed marie en freddy rijden veel beter die zwieren daar rond wel ik krabbel ik ben te bang weet u en maar helpen paal of weet jen nu dan niet dat is zo die of het zich wel eens een 5 minuten op maar lily sprak me vrouw als je het niet kan is het er ook wel vervelend voor hen ik was toch garlander in mijn tijd, zeiden de oude heer oh ik maak u nog geen verwijt van zeiden lily ik constateer alleen een feit en ze kuchten maar als u nu beter is als u nu weer uit gaat hij wist wel dat hij zich wagen op dun ijs mag ik me dan eens een enkele keer als u cavalier of freren ik ben wel meestal op mijn bureau maar toch rijt lily ze had het nooit van hem gedacht ik ben er dol op het tuigdij neemt u aan? ze heb bloosde bijna en de antwoorden glimlachend meneer geslagen wimpers oh dan heel graag met heel veel plezier maar u zal zo'n last van me hebben ik ben zo bang ik hoor het ijs altijd kraken weet u u vermoed niet wat u me eigenlijk wel aanbied toch wel antwoorden hij ik geloof niet dat het me ooit berouwen zal u dit gevraagd te hebben hoe was het toch dat hij in frazen zeggen kon met zoiets gemeens iets hartelijks dacht lily en ze vond niets om hem te antwoorden en lachte alleen en weinig er ontstond een kleine pauze in het gesprek en eer tijd zou zorgs zeker zijn hoed gegrepen afscheid genoben hebben maar nu, hij bleef hij verleven dichter de conversatie opnieuw als had hij nog geen plan om in het eerst uur op te stappen toen dat Jan broer met zijn boeken onder de arm thuis kwam bleef George met gemakkelijk gekeuvel zijn visie te rekken toen werd het donker en ze veronschuldigend over zijn lang bezoek reed zij ten laatste op oh volstrek niet, in tegendeel zijde de heer verstraatten het doet me plezier je weer eens gezien te hebben goede oude heer en je vrolijke zus van me Emily bewaerde dat ze het niet zonder je kon stellen vroegde mevrouw erbij ze zal zeker wel blij zijn lily begreep nu enigszins hij was gemist kon hebben en ze bot hem gul haar hand en bedankt hem nogmaals voor zijn aanbod en goede jongen die de wouden sprak de heer verstraatten toen hij weg was en lily ging naar de kleine salon terug terwijl zij haar mama ook iets gunstigst over George hoorde zeggen ingenomen als hij was door George beleefde voorkomentijd hij komt altijd geregeld eens aan natuurlijk hij zou het niet doen als er geen jongen meisjes in huis waren als we geen mensen zagen, maar toch ze glimlachten haar fantasiet toe die zich haar voorstelde met George glijden er over het ijs de handen gekruisd over elkaar 2 Marie kwam thuis gebracht door Freddy, Paul en Etienne die aan de deur afscheid namen zoals doodmoe, koud en roozig van wangen met schitterende ogen, het was heerlijk geweest veel mensen op het ijs, de eekhofjes Eline met Henk de wouden heeft hier een visite gemaakt zijde mevrouw hij was zeer drie dagen terug Marie onverschillig en begon naar Mandeltje los te knopen en heeft me gevraagd met hem te gaan schaatsen rijden als ik beter was zijde Lili, bijna verlegen en kuchend Marie hield inskaps op de mantel uit te trekken en zagen zuster verbaasd aan de wouden, met jou en wat heb je gezegd? natuurlijk dat ik het heel vriendelijk vond wat zou ik anders gezegd hebben? Marie proest het uit jij rijde met de wouden met dat pudonte eitere geaffecteerde vat maar Lili, dat zal nooit gaan je wordt hem altijd zo onuitstaanbaar Keske Zaffet hij is te mis te gelandt en als hij me helpen wil Marie lacht er steeds hij kan immers niet rijden, riep zijn middachtend uit hij zegt dat hij je doel van houdt ach, geloof het toch niet praatjes Lili haalde ook geduldig haar schouders op hij zal er toch niet om jokken moon jeu wat ben je neens om hem te verdedigen, vroeger was er geen haar goed aan ik heb hem altijd heel vriendelijk gevonden, heel beleefd Lili, hoe kan je zo schanderlijk jokken je vond hem onvertragerlijk maar Marie, dan mag ik toch nog wat eens met hem gaan schaatsen rijden riep Lili bijna smekend die dans toch ook niet altijd met charmes vallen ik weet toch niet wat ik ervan denken moet, hield me rieplagend vol zomaar ineens samen op het ijs mama, vindt u het wel goed Lili wende zich af met een voorname minachting kind was alles wat zij neerzien op haar zusterzijde en ze was vrijvelig op zichzelf dat zij weer een kleur had gekregen voor niets immers drie papa slaapt, vroeg George terwijl hij Emilie zit kamer binnen trat deze avonds na het diner Emilie schrikte een weinig zij was enigszins onder de indruk in een kopieuze maaltijd haar stoel was zo gemakkelijk en de ogen knipende George lachte en Emilie heeft hij ook geslapen, vroeg hij luimer Emilie stemde mee in zwene vrolijkheid nee, ze had niet geslapen ze had alleen maar wat zitten soezen heeft George thuis deden drinken dat was gezellig en zij zag hem met haar hartelijke ogen volvriendelijkheid aan ze gevoelde een moederlijke geneerheid voor die veel jongere broeder die ze van kind af aan had opgevoed en bedoord ben vertoeteld die nu weer terug was na twee maanden in de buitenland geweest te zijn gelukkig, hij zag hem goed uit hij was zelfs dikker geworden en zij merkte met trots op dat er iets mannelijks lag over zijn fijne trekken of was het omdat haar blik hem in weilen ontwent was George zette zich bij haar neer sprak over dit en vroeg naar dat ze kende hem goed menen zij en aanstond, begreep ze dat hij haar iets te verzoeken had zij was inwendig verheugd dat hij haar nodig had maar toch ondeugend genoeg te laten komen zonder zijn woorden uit te lokken hij draalde zeer lang en toen hij uit haar ogen voor gewende achterloosheid meende dat het ogenblik van vertrouwelijkheid niet goed gekozen was scheen hij eensklapsbeslist zijn mededeling uit te stellen en sprak op vastere toon over iets overschilligs nu gevoelden zij beraal en antwoorden weinig terwijl zijn middel zocht om hem tot zijn eerste voornemer terug te brengen maar zij vond er geen aanleiding toe en eensklaps hakte zij de knoop door met bonderweg te vragen George, wat is er? wat heb je met te vertellen? het was nu zijn buurt te fijn ze en verwonderd antwoord hij u, iets vertellen? hoe meen je dat? ach, ik weet niet ik dacht, ik meene zoiets in de krol van je knevel te zien scherpt ze zij is er waarlijk niets? geldzaken? ze hebben iets wat beter het waren geen geldzaken het waren nooit geldzaken want hij was daarin zo van hopig akkuraat dat zij, die haar oude vader niet meer een aanmerking of een vermaning behoefde te getroosten hij schudde dan ook ontkennend zijn hoofd maar toch, hij zag haar slechts glimlachend aan hij kwam niet verder zijn vraag scheen dan wel moeilijk in woorden te brengen voor iemand die zo raadelijk kon ach nee, antwoorden hij alles is gezegd in een paar woorden maar er zijn soms ogenblikken niet waar dat woorden goud schijnen te kosten ik bit je George, niet van die ambages heb je me iets zeggen of te vragen zeg het ronduit, flink weg zonder je woorden te wikken en te wegen dat is tegenover mij volstrekt niet nodig hernam zij bijna verwijtend maar met zo aangemoedigde innigheid had hij haar groot blanke handgreep en ze met een speelsche glanterie aan de lippen bracht en nu gomme Arlon biert op, dronge Emilia met een geliefkoze hand hem een tik onder de kin gevent hij moest zo, er was geen terugwijken meer mogelijk en hij verzamelde zijn moed hij begon te spreken, langzaam met afgebroken zinnen, maar het eigenlijk was er genoeg zijn positie zou zij het echt waas van hem vinden zo hij aan trouwendacht in zijn woorden trilde een heimelijke vreemd alsof zij geluk aan haar antwoord zou hangen het was zo zijn woorden verraste haar, zij beschouwde hem niet tegenstaande zijn 24e jaar nog zo een beetje als haar jongen als haar toetelkind en hij dacht aan trouwen maar tevens kende zij hem niet tegenstaande het op een vlakke vrenis zijn aan lichte affectatie hij zou haar zo iets niet vragen wanneer hij niet nagedacht had en ze mocht hem niet krenken met een woord van scherts in een wellicht allerenigst gevoel scherpte midden die hij gedachte gevoelde ze echt er een vrees hem al dus vroeg verlaten moeten verliezen trouwen schors, paarlijk, denk je aan en glim lachte heimelijk als gestreeuwd door een liefelijk vision waarom niet vlaasde hij bijna ben je dan zo verliefd vroeg zij zacht is het en de naam welde haar op de lippen zonder door te klinken hij knik daar lachend toe al wist hij dat zij het geraden had ze plaagde hem reeds enige tijd voor zijn vertrek naar Belijn met Lili voor straten waar hij het steeds zo druk over had maar dat hij het toestemde stelde haar teleur wist hij dan dat Lili van hem zou kunnen houden bouwde hij niet de toverpleis zijn of verwachtingen opstand ze wilde hem geen illusie omnemen hij scheen zo gelukkig in zijn stille hoop als het je ernst is, niet waar ebien resonon haar nam zij en schoof haar voor tuin dichter naar zijn stoel veronderstel dat alles eerst roze geuren manen schijn is dat je haar vraagt dat zij je accepteert hoe lang zal je dan niet moeten wachten eeren tot een nieuwe komt waarom? maar schors, hoe heb ik het nu van leerlingconzul 1200 gulden niet waar het is waar, je kan natuurlijk je aandeel krijgen van wat mama heeft nagelaten maar het is een bagatell ik vraag je dus hoe, wat je kunt ook niet rekenen dat de verstraatens je veel zullen meegeven ze leven goed, maar eenvoudig bepaald voor tuin hebben ze niet beste emili, als je rekenen wilt reken dan juist het is waar, op ondersteuning van hoeders, zo zei het ooit woorden reken ik niet het zou me zelfs niet eens aangenaam zijn afslaan zo z'n duid in het zakje leggen zou je toch niet geloof ik ik weet niet, dit is een factor die ik buiten rekening laat waar ik ook waarlijk nog niet aan gedacht heb maar je was zo even aan het opdellen en je stelde wat sloordig op stelde ik dit jaar mijn examen is ons aandeel niet elke 1500 gulden zo ongeveer nu 1200 plus 1500 1200 gulden maakt 2700 gulden wil je daarvan leven met een vrouw maar waarom niet emili ze sloeg de handen van wanhoop te zamen maar George, je bent pardon name walle mo, je bent niet wijs wees toch geen kind dan schep je geen illusies uit de onmogelijkheden heb je soms bij toeval dat boekje in handen gekregen hoe heet het ook weer, de kunst om 1500 gulden wat zoelijk en getrouwd nee ik ken het niet maar 1500 is geen 2700 gulden en ik maak me sterk jij maakt je sterk, ja jij zal wat, ben jij iemand om met een paar elennige duizend gulden met een vrouw een geheel jaar van januari tot december te moeten doortoppen, ja jij zal wat vervolgden zij opgewond en mij naar boos toen hij er in de reden wilde vallen en zijn reeds driftig van haar voertuil op ik zie je al op een klein bovenhuis met zeker eens in de week een biefstuk nu jammer, dat leven je te beschrijven kan ik niet, ik heb geen idee van wil ik wel bekennen goed gewend, lily ook, hoe willen jullie samen? ach kom, het is kinderpraat het is onzin, wees toch verstandig ik ken je te goed het schijnt toch niet geheel en al kon hij eindelijk in het midden brengen met zijn zachte stem die zo kalm afstak bij de klank haar levende verontwaardiging tenminste, ik meen wel mijn behoefte te kunnen inrichten naar mijn middelen jij misschien, swa, maar je vrouw dan wil je een jong meisje een zekere essence groot gebracht forceren ook haar behoefte in te richten naar jouw middelen geloof mij, jorges lief, de tijden zijn voorbij dat je alleen leeft van de wind en ze hebben nooit bestaan, men ik laat me uitspreken jongenlij, zoals jij, zoals lily hebben behoefte, willen luxe, willen uitgaan o, uitgaan dat eeuwige uitgaan ik ben als jong mens uitgegaan een mens behoeft toch niet eeuwig en altijd uit te gaan ego wist omdat jij dus als jong mens bent uitgegaan wil je getrouwd zijn uit economie thuisblijven overhuis bij je wekelijkse biefstuk zit te koeken loeren prettig perspectief voor haar maar emily, in ernst waarom op de voorgrond te stellen dat men iedere avond zogenaam moet uitgaan ik zie daar geen reden toe, ik stel mijn geluk en iets anders tot op dit ogenblik heb je toch met genoot gefladerd op bals, op zwarees ben je, an eu mo, uitgegaan je bent nu verliefd je hebt nu zo wat poëzie misschien in je idee's maar geloof maar dat slijt en als je enige tijd getrouwd bent dan moet je een kring van kennis te hebben toegegeven wat een kring van kennis betreft maar dien af te danken zou ook niet in mijn plan liggen en ze te blijven zien kost zoveel geld niet kost wel veel geld, George, geloof me drong emily beslist aan je wordt geïnviteerd, je wilt niet achterblijven je moet eens, hoe eenvoudig, ook een dinetje geven dat herhaalt zich en dat moet gebeuren van je 2700 gulden niet waar? ik zie je al vooral zie ik je vrouw die het huishouden moet doen of liever van wat je haar ervoor afstaat nu, ik kom niet bij je logeren hoor hij lachte om haar komische woede maar hij gaf haar niet toe ja, zusje, je mag nu praten wat je wilt ik blijf bij mijn opinie dat men van weinig geld, met veel verstand ook een heel eind komt en ook gelukkig kan zijn oh ja, natuurlijk, dat weet ik je mag praten als brugband meneer George hoort je alle liefst aan en maakt alle liefst zijn aanmerkingen maar kopper, stok stijf bij wat hij denkt ze kon niet uit haar woorden komen ze was zeer boos Emily, bent je nu niet op voor niets zijde hij bedarend tot nog toe hangt alles in de lucht niet waar ik heb nog geen stap gedaan ik weet niet eens of ik ja, George, dat begrijp ik antwoorden Emily enigszins gestil door de kalm te zijn nog fijne stem maar toch, financiële overwegingen zijn niet iets van laterzorg dat zal je me toestemmen natuurlijk, maar je zou alleen mijn budget hoger stellen apropos, wees eens lief, viel hij zichzelf in de reden met een enemende glimlach van een budget gesproken help mij er eens een te maken totaal 2700 gulden onmogelijk, George, dat kan ik niet wanneer je als jong mens op kamers woonde zou je meer nodig hebben hij zuchte we kunnen daarover dus niet eens worden, vroeg hij ze haal haar schouders op je bent een kind dat je nog blijft bij die dwaze idee's, je kent het leven niet ze was verstoord dat hij zo eigenzinnig was niet naar goede raad te luisteren, maar hij, of schoon hij er niet voor zou hebben willen uitkomen hij gevoelde zich een weinig wankelen in de onveriekbaarheid zijn er toch zo lang duurig over pijnse de meningen hij gevoelde een moedeloosheid drukend op zijn vertrouwen zinken de grond zijn er verwachting voor zijn de voeten wegdijn ze langzaam streek hij de hand over het voorhoofd beter zo hij wachten het is misschien beter als ik wacht, fluisterde hij zijn gedachten uitende en er klonk zo trurrige verslagenheid uit die berusting dat zij, Emilie, trots haar verlopige overwinning smarten ze ging achter hem ze vatten zijn hoofd in beide haar handen en ze keek hem lang in de weemoedig lachende ogen die hij op de haren richtte dromerde je bent sprak zij voldmoedelijke inigheid voor zijn verdriet wie weet niet waar je bent zo jong en misschien wie weet misschien misschien heb jij wel gelijk en redeneer ik als een kip zonder kop riep ze uit haar overwinning verwerpen bij het leed dat deze haar verwende jongen toe bracht alleen ik betje overleg weesverstandig en zij drukte twee lange kussen op zijn oogleden die zich sloten en waaronder zij iets vochtig schriet einde van hoofdstuk 13 opgenomen door Karola Jansen op 21 februari 2008 te Rotterdam www.carolajansen.nl hoofdstuk 14 van Eline Veren dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van auteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Karola Jansen Eline Veren van de Wico Peres hoofdstuk 14 1 adio Betsy dag Henk ik ga slap ik ben moe zijde Eline in één adem kom u nog niet wat eten vroeg Betsy merci wel verplicht zij ging naar boven terwijl Betsy haar schouders ophaalde Betsy hoorde in de korte besliste klank van Eline's woorden dat zij in die nerveuse prikkelbaarheid was waarin zij kon laten wie haar af wilde brengen van haar voornemens wat heeft Eline vroeg Henk in de eetkamer ongerust over de dreigende wolk ah weet ik het rie Betsy uit het is begonnen op het concert het is niet zoals je hebt kunnen merken ik doe of ik het niet zie maar ik vind Eline onuitstaanbaar met die kippenkuren Eline ging statig als een beledigde voorstin in het zwane donzijn pluis haar sortie de trap op haar zitkamer binnen Mina had de oplettendheid gehad het gas aan te steken zelfs brand er nog een blok hout in de haart ze zag even rond rukte zich de witte kant van hun haren en het witte manteltje van haar schouders en het hoofd gebogen op de borst met starende ogen zag ze bijna wezenloos voor zich uit als verpletterd onder het gewicht een er ontzettende teleurstelling in het fenitiaanse spiereltje door de rode koorden zieerlijk opgebeurd boven de blanke groep van Amor en Psyche wie de bevallige idillen in haatelijke spotsie-contrast was met de satire haren gedachte zag ze zichzelf weer kaatst schitterend in haar roze rips het hoog opgekamde haar gekapt met een roze ergret hetzelfde toilet waarin ze drie maanden geleden voor het eerst de fabrieze had gezien en nu ze lachte bijna luid ze vond zich bespotelijk, ze wagde van zichzelf als had zij zich bezoedeld het was diligencia-concert geweest in het gebouw voor kunst en wetenschappen en Henk en Betsy waren en met haar op haar aandringen heen gegaan fabrieze zou er zingen de populaire baritonne der franse opera was uitgenodigd geworden zich ook in de concerten van het gebouw lauren te plukken en de rust voor zij zeker was te gaan ze had eerst de verstraatens gevraagd mevrouw had geen lust, Lili was nog ziek ze had toen Emily aangespoord Emily had een invutatie eindelijk Henk en Betsy die of schoon zij geen van beide film het concerten dweepte hadden toegegeven en Lili had zich veel voorgesteld fabrieze op een nieuw terrein in de nieuwe gedaante die van concertzanger te zien optreden gelukkig hadden zij hun plaats op het balcon vlakbij het toneel hij, oh hij had haar zeker in de opera opgemerkt, hij zou haar nu een teken geven hij had haar liefde waar je van boekie en Eline had zich illusies geschapen zonder eind haar hartstocht vulde haar ziel meer en meer met een tweede denkbeeldig fantastisch bestaan waarin fabrieze en zij held en heldin waren een roman van onwaarschijnlijkheid en zich steeds al meer en meer opschroevende romantiek hij vond haar schoon hij anpat haar zij zou de vlucht zingen op een toneel armoede leiden tot roem en wilde geraken een koorts van geluksaligheid nu zij hem weer zien zou had de geamberde bleekheid haar wanger getint met een lichte bloz als van een donzige persik haar oog hadden gevonkelt in de schemerende gloed haar er kwijnende blikken en zij waren gegaan zij had zich neergezet, schitterende van een schoonheid die binokkelen bij binokkelen op haar adoen richten die heng, Betsy zelfs weder was opgevallen en de eerste symfonie was een ruisende himne geweest die haar juigde van liefde en geluk toen, toen was hij opgetreden ontvangen door een kletterend hand geklappen terwijl Eline nu steeds wezenloos in de spiegel blikte zag zij hem in haar verbeelding zo optreden een tweede maal onhandig, als een dikke timmerman in een rok die hem toen nou scheen zijn korte kruisharen vet van kosmitiek, geplakt lang zijn wangen zijn gelaat zeer rood boven het spiegelwitte plastron van zijn overhemd geleek hij burgerlijk aan plomp met een onbehaaglijk norse uitdrukking om zijn behaarde mond in zijn toegeknepen ogen overhangerd door zware wenkbrauwen en het was Eline geweest of ze hem voor het eerst zag al de bekoring waarmee hij door zijn levendige talentvolle actie in schitterende kostuums lukken zijn gestalt op het voordeligste de uitkomen, haar onbewust omstrikt had, verbrak haar toverkoorden als door een enkele ruk en al klonk in zijn prachtige stem hetzelfde krachtvolle koper dat er in de opera met zaligheid door trillde nu hoorde zij tenouw een noot dat hij zong ontzet als zij was over haar ruusachtige vergissing had zij dan nooit ogen gehad die burgerlijke timmerman het ideaal haar een fantastische herzen schimmen in snikken had ze kunnen uitbarsten want hoopig van ontsteltenis maar geen trek verroerde zich op haar gelaten zij bleef er recht bijna stijf zitten slechts met een lichte huivering de witte peluche sortie zich om de schouder strikkend zolang hij zong blikten ze hem toe bezag hem van top tot teen als wilde zij zich nu ook niet sparen en de adem onttrillde bijna heigend haar lippen nu zij zich al zo dompelde in haar verdriet zonder er lucht aan te kunnen geven had zij hem dan nooit zo gezien wanneer zij hem in het bos ontmoeten in zijn duffel met zijn boefant en zijn flambaag die hem iets romantiek zas van een Italiaanse rover gaf had zij zich zo vergeten zij blikte even met een rillende angstezaal rond niemand sloeg op haar acht niemand vermoedde de storm van teleurstelling in haar hart men was ene al oor voor fabriez gelukkig men wist niet men zou nooit weten maar de gedachte dat zij gered bleef voor het oog de wereld schonk haar geen troost voor haar inscherven lag het luchtige glazenpalijs haar tédere visionen en hersenschimmen dat zij zel voor zel broos en luchtig had opgezet schitterend en hoger, steeds hoger in fantastische cristallenpracht hoger, steeds hoger tot het als met een apotheose aan de wolken rijkte en nu, alles was verbrijzeld halve visionen en hersenschimmen vervlogen weggevaagd als door een enkele windstoot en zelfs geen chaos bleef over slechts een ontzettende leegte slechts die man daar met zijn roodkruiden niers gezichten zijn wit hem en zijn nauwe rocken zijn geplakte haren zij herinnerde zich niet ooit zo geleden te hebben als dienavond drie maanden lang had die roman van liefde haar hart doen kloppen iedere keer dat men achterloos zijn naam voor haar uitspraak iedere keer dat zij zijn naam op een aanplap Billiard vermeld zag en nu een enkele blik op dien vind zijn zwoorden ruiste haar als een echel van spot in het oor dikke, lelijke baas scheurde haar die roman uit de ziel en alles was weg weg zij sprak bijna niet en toen Betsy later in de foyer een masker haar trekker overtoog met een valenbleekheid opviel en zij haar zuster vroeg of ze ziek was stemde Eline cool toe ja, ze voelden zich wat flauw men ontmoette er de oude dijks in de Van Larens men lachte en scherste men noemde Fabrice's naam maar Eline bleef als een gewonde duif op een bank neer liggen en hoorde bijna zwijmand van smart niets begrijpend en bed glimlachend naar een verhaal van de jonge heiderrecht in de tweede gedeelte van het concert Tratt Fabrice ook een ten tweede malen op nogmaals met jubelende toejuiging ontvangen en het werd Eline of ze duizelden of het publiek doel van bewonderingen in de satanische ronde dan zou rondvliegen om de bariton altijd even hun nors zijn rood en plomp het zweet parelde haar op het voorhoofd hun handen waren ijzig en kwam in het strakke schoesel om podeswerden en haar boezem heigde boven een lange benauwde aan hem tocht gelukkig, het concert was uit twee nu was ze alleen ze kon zich vrij door die storm van smart laten meesleren ze behoefde niet al haar geestkracht bijeen te samen om zich glimlachend en vriendelijk te houden tegenover de wereld en ze viel ook met een snik van wanhop op haar knieën neer voor de persische soven en begoef haar kloppend hoofdje in het goudpordursel der wekenkussens hun handen verstikten het hikkend geluid dat haar tenga lichaam schokte terwijl hun haar in de val los raakte en langzaam zich ontwindend haar omgolfde met hun glans in de kronkels na de eerste smart en teleurstelling had haar een bitter gevoel omvangen alsof zij zich, waar het ook slechts in haar eigen ogen aan een onuitwisbare bespotelijkheid had overgegeven aan iets onwaardigs en belachelijks dat voor altijd met een smet haar gemoet bezoedeld had dat haar voor altijd met een spotten de herinnering zou achtervolgen als een komisch spooksel zeer lang bleef zij al dus gedompeld in haar verdriet en in haar kussens zij hoorde eerst Henk en Betsy zich naar hun kamers begeven toen Gerard, de knecht, de huisdorp het nachtsvols sluiten en de bout verheffen hoorbaar klinkend in de stilte die het gehele huis door zuisde toen bewoog zich niets meer en Elinig voelde zich zeer eenzaam als verdronk in een oceaan van leed eens klaps schikte een gedachte haar op snel hief zij zich omhoog terwijl het bruide haar zich warrelde om haar schouders en een uitdrukting van gekrenkte trotsschemerde over haar met tranen besproeid gelaat als een glans beslist trad zij op haar schrijftafel toe schijnbaar zelfs kalm en zij opende met trillende sleutel het één zo dierbare loket zij nammerde album uit het rode flueel scheen haar als vuur de vingeren te schroeien zij schoof een stoel bij haar waar het houtblok nog gloeide in de as zij ontsloot het boek dat was dan het heiligdom haar uitliefde de tempel van passie waarin zij gedweept had over de beeldenis van de afgot en terwijl ze de bladen omsloeg ging de processie die portrette haar blik voorbij bencaid hemlut tel luna nilusco alfons de nevers het was voor het laatst ruw terwijl de vergulde al de bladen scheurde schoof zij de fotografies eruit één voor één en zonder enige aangeling scheurde zij ze door midden daarna invieren één voor één het harde bordpapier de portrette kreukende in de vraag zuchtige greep haar een fijne vingeren de stukken weerp zij in de hart één voor één en terwijl de vlamse omkrulde volgde zij haar werk van vernietiging en weerp haar steeds meer, steeds meer in het vuur met de pok erin woelende tot alles verbranden dat was voorbij de schande was gelouterd toen dreef zij op, enig sinds verlicht maar de gescheurde almum dient zij nog in de vingershield schoeien haar nog steeds de huid en het fluele boek eensklapp zo ruw aangrijpend dat haar nagaal scheurde slingende zij het met een onderdrukte kreeg van afgrijzen verre van zich tegen de piano aan waarvan de gewekte snaren een doffe zucht slaakte toen raapten zij haar sortie haar witte kant op streek de verkreukelde zijde van haar toiletglad en begaf zich naar haar slaapkamer waar een kleine melkwitte nachtlamp een zachte weermoedige glans verspreide en het was haar of zij opnieuw diep, diep neerzonk in die een oceaan van leed die een afgrond van teleurstellingen waaruit slechts de zwarte schim haren melancholie verreest terwijl haar eensklapp zijn twist met Betsy heugde ze had namelijk een paar dagen geleden beweerd dat Roberts, haar muziekmeester oud werd en niet meer deugde dat zij van een artiest wilde les nemen van fabrieze bijvoorbeeld en Betsy had er afgevraagd of ze dol was geworden en beweerd dat dit gedesideerd nooit gebeuren zou zolang Eline bij hen in huis woonde het hoefde nu ook niet te gebeuren einde van hoofdstuk 14 opgenomen door Karola Jansen