 Mimari fotoğrafçılık özelliğinde konuşmadan önce ben bu noktaya nasıl geldiğimi ya da bu adımları nasıl attığımın ilginizi çekebileceğini düşündüm. Eee yaptığım sunum da biraz onun üzerinden kendi yolculuğun üzerinden oldu. Size biraz sunumla bunları anlatmak istiyorum. Sunumun mimari fotoğrafıta gelen ne kadarki kısmında lütfen yanlış bir sunuma geldiğimi veya başka bir şey anlatacağını düşünmeyin. O noktaya geleceğim. Eee şey çocukluğuma dönerek başlamak istedim. Uzun yıllar fark etmediğim bir şey aslında bu. Neredeyse üniversiteye gelene kadar ben sanatla ilişkili veya estetik kaygısı olan bir ağrı yapısından geldiğimi veya bu dünyanın içinde olduğumu belki çok fazla içinde olduğum için bilmiyordum. Babam bir takı tasarımseydi. Annem hala bu mesleği üreten bir insan ve bir takı dükkanında doğdum büyüdüm. Bu en küçük halim tabii. 82 yılına ait. Eee bu bana her yaşamın her kısmında aslında zaman zaman kendini hatırlattı. Eee dönün noktalarından aslında bu seçki içerisinde bu yola giden ya da mimari fotoğrafçılığına giden yol da hayalat edilecek altını sizmek istediğim noktaları aslında size özetlemek istedim. Bunlardan bir tanesi orta okul yıllarında başıma gelen bir figüranlık hadisesiydi süper baba değilsin o zaman popüler değilsin süper baba da figüran oldum. Şu sağda gördüğümüz işi benim en sağdaki. Sağda mı? Evet evet. Yanan mı? Yok ona sonra Photoshop'la biraz küçüktüm o zaman da vardı. Burada bir önemli katkı var aslında bunun bu liste eklenmesi figüranlık oyunculukla başlamış olman değil. Burada bir tanıştığım kişi orta gördüğünüz kişi Erdoğan Engin. Önemli bir görüntü yönetimini bir çok işte Yılmaz Güney filmlerinden bir çok unutulmaz sinemasında önemli filmlerine kadar görüntü yönetmenliği yapmış bir kişi orta okul yıllarında onunla çocuk kontenjanından karşılaşmış oldum. Figüranlık zamanlarım dışında da onunla zaman geçirmeye biraz kolunun altına almasına çalıştım ve o da seveceğim bir insanı ve bu konuda bana yardımcı oldu. En azından o zaman içinde biraz fazladan zaman geçirdim unutulmaz belki hatırlarsınız süper baba da İstanbul görüntüleri vardı. Onlar da onun çabasının ve gözünün önemli olduğunu düşünüyorum. Babam da eski bir fotoğrafçıydı ama belki de babamdan sonra ilk hocam Erdoğan abi olmuştu diyebilirim. Buraya nasıl geçtim? Lise yılların başladığında aslında bu lise yıllarımın ikansı böyle bir görüntüler üretimle ilgili bir heyecanım olsa da bunu neye yöneldeleceğimi bilmediğim bir süreç. Etiler otelci kruzimin ses sesi gibi bir liseye girdim. Kötü bir okul. Geri ödenip baktığına tek övünebildiğim şey Cemil Mazım'da benden biraz önce bu okuldan mezun olmuş olması. Burada bu okulda okuduğun yıllarda kedi yapımın ilk açıldığı yıllarda orada yönetmen asistanlığına başladım. Bu kısa süredi bir şeyden ama en azından bir iki klipte yönetmen asistanlığı yaptım. Göreceğiniz gibi bu üst ürün sesinin usta isimli partisine yapmıştım. Bu lise yıllarından sonra Kanada'ya göç ettim. Bunun nedeniyle aslında meslek sesine okumuş olmama ve Vancouver Film School isimli okulda okuma arzumun yatıyor olmasıydı. Burada bu da bir diğer altını çizmek istediğim yer çünkü burada da artık fotoğraf makinem oldu. Bu lisede okurken otellerde kazandığım parayla aldığım bir hen dikeme ve bir Pentax Barska bir 35 milimetremle aslında bu yolculuğa başladım. İkinci aslında hayatımın belirlisi olan şeyden biten seyahat ve hala bunun yılda bunu dayım diyebilirim. Burada da 17 yaşımlarken Kanada'da yaptığım bir tren seyahati aslında bana bu özgüveni üren şeylerden bir tense oldu. Bir okyanustan diğer okyanusa kadar o 15 günlük okul tatilinde hazırlığı okuruz ya bir Victoria Üniversitesi'nde bir seyahat gerçekleştirdim. Ve o zaman bu kadar rahat bir dünya yoktu ya cepte yapalım bile olmadığı bir zaman içerisinde bu bana bir özgüven kattı ve hayatımda önlüğü oldu. Öncü belki iç mekan çekimlerinden diyebileceğim bir hatra fotoğrafı aslında bu 3,5 günde ya da 4 günde galiba Kanada'yı baştan başa geçen bir seyahat tren. Sonrasında Eskişehir Anadolu üren sesine döndüm. Turizm Otelcik meslek sesini okuduğum için ona okulumu dondurup döndü gitmiştim Kanada'ya ve o zamanın ekonomik kriziyle birlikte ülkeye dönmem gerekti. Hiç istemedim bir yerde Eskişehir Anadolu üniversitesi bir belki İstanbul smokluğu da vardı bunun istemememde ama olağanüstü bir öğrencik yılları beni beni bekliyordu. Turizm Otelcik'in yanında sinema televizyonda yandal yapma ve burada zaman geçirme fırsatım oldu. Büyükte film festivalleri düzenledik işte bu kısa film festivallerine ulusarası ayağını yapmakta etkin oldum. O dönemde yaptığım seyahatlerden bir tanesi bununla aşilden buldum. O zamandan gitmen seyahatta meraklı bir insanım ve o zaman yaptığım seyahatta bu Atomium Müzesi Expo olan Belçika'daki oradaki belki de ilk mimari fotoğrafını diyebileceğim karayı çekmişim. Bunu takip ben bu kötü bir fotoğrafı denemem ama o zaman üniversiteyi bitirmekle birlikte, bitirmemle birlikte spesifik bir alanda master yapmak istedim. Yüksek lisans yapmak istedim. Bu da okuyomuz aşırı bir ülkede olsun istemiyordum. İtalyaya gittim. Florence'da moda fotoğrafçılığı master yaptım. Baster yaptığım süre içerisinde bu mevzunatöründen mükara ama moda fotoğrafları, bazı alanlarda etkinlik fotoğrafları moda fotoğrafçılığı ödevleri yaptım diyebilirim. Bu eğitim maçısından disiplen olarak da aslında dönem noktası burası yedi. Çünkü asistanlığını yaptığım Roberto Coagli önemli bir, aynı zamanda hocam da orada ve bu kişiyle çok zaman geçirdim. Aynı zamanda asistanlığını yaptığım için de onun tecrübesinden yerlendim. Bir still life fotoğrafçılığı stüdyosuydu. Feregaama Gucci gibi önemli markaların fotoğrafçılığın yapan bir üye ve disiplen olarak askerleme burada yaptım diyebilirim. Aslında sorulara paralel olarak gitmek istediğim için bu fotoğrafları da bazen koydum. O zamanlar bir Nikonum vardı, pek bir de Lensin vardı. Buna biraz sonra geleceğim. İstanbul'a bu stüdyodaki iki senemin sonunda dönmeye karar verdim. Dönmeden önce burada ciddi bir çalışma periyodum oldu, yoğun bir çalışma periyodum oldu. İstanbul bir yas tatili dedi bu arada. Bir arkadaşım bana Tuğcu Özcan, yas tatilinde sen dedi, moda fotoğrafçılığı okuyorsun dedim. Gel bizle çekeyim yap istersen dedi. Meson Franses dergisinden bir çekim teklif etti. Ben de dedim ki, yastık yoğganı ben çekemem anlamam dedim. Ama bilmiyordum ki önümdeki birçok sene aslında yastık yoğgan çekmeye devam edeceğim. O öyle bir kader ağlarına ölmüştü. Böyle bir çekim gerçekleştirdim. Vaktim olsa kedilerde daha sonra döneceğim. İstanbul'a dönüşüm oldu. İstanbul'da ne yapacağımı çok fazla yolumu bilmiyordum. Ama iğen ağlarına moda olmadığını, mekanla ilişkili şeylerin daha çok ilgimi çektiğini. Ve dünyayı dolaşmakla ilgili önüne geçilemez bir arzum olduğunu yaptım. Türkiye'ye dönsem de sadece Türkiye'de kalmayacağımı kalmamayı arzuladım. Burayı sevmediğim için değil, sadece bunun dünya çapını çalışmanın o kadar da bir şey olmadığını hep düşündüm. Bu zamanda da belki geldiğim noktada da bunların hep bu zamanların aslında ekmeğini yiyorum diyebilirim. Bu kararları Markler Mezon derlisinden görüyorsunuz. Bunlar benim çektiğim ev çekimleri, dünyada çektiğim ev çekimleri. Hikayesi aslında şöyle özellikle bunları buraya koydum. İstanbul'a döndükten sonra elimde neredeyse hiçbir şey yoktu. Hiçbir şeyden kastığım bir tane kanalı beşte makina bir tane dik herif. 10-17-40 lansım vardı. Bununla yapabileceğim şeyler imkanlıydı ama Markler Mezon derlisinden bir görüşme ayarladım. Onların karşısına geçip ben dünyada evler çeken bir fotoğraf çiyeyim. Bana eğer şans verirseniz size dünyadan evler çekeceğim dedim. Onlar da dediler ki yani nerede çektiğin evler? Ben çekip getireceğim dedim. Ve tamam dediler yani biz bunları görmeden senden satın alamayız. Yani yazılarda yazacağını vadediyorsun ama bunlar en azından bir önüne koymamız lazım dediler. Ben gittim ve bir ay içerisinde hem FAS'da hem İspanya'da evler çektim ve bunlar sayfalarca yayınlandı. Bu beni çok motive etti ve daha sonrasında aynı şekilde Semper Telsbuk'ta Norveç'te, Japonya'da bu tip ev çekimleri yapmaya başladım. Çok nimitli imkanlarla yapılmış ama adımı bir şekilde böyle uzakça oraya fırlada çekim yapan, ev çekimleri özellikle yapan birisi olaktan duyurdu. Belki bazı seyahat münceleri yayınladım bu sırada. 2008 yıldan gelmişti. Burada artık kendi stüdyomu kurmaya karar verdim. Aynı zamanda bu dekorasyon dergilerinden aldığım işlerde bu konuda beni motive etti. O yılda stüdyo Reno'yu kurdum, hala dördücülemerte hizmet veriyor. Burası benim aslında bir şekilde kalem oldu. Şu basit en azından bu çektikli fotoğraf çekimlerimi yapabildiğim, bir yandan da gerçekten bir üst gibi kullanabildiğim, zamanda geliştirebildiğim bir alana dönüştü. Bu dönemde de aslında ev çekimleri yaptım ama fotoğrafta kompozisyonla ilgili burada bir ciddi eğitim aldım. Gördüğünüz bütün çalışmaların hepsi aynı duvarda çekilmiş aslında çalışmalar. Bunları sizde paylaşmamın özellikle nedeni de mimari fotoğrafçılık öncesinde fotoğrafta kompozisyonla ilgili, prop styling ile ilgili, daha stilistle çalışmakla ilgili farklı bir pratim oldu. Çok daha fazla bundan geldim diyebilirim. Çok daha fazla hiç mekanın yapayışının imkanları dairinde ve set kurulumu, prodüksiyon tanımları içerisinde evildim. Bunun yanında bazı markaların reklam çekimleri de tabi ki gerçekler. Sadece dergilerler değil, dekarasyonla ilişkili, mobilya ilişkili firmaların çekimlerini yaptım. Bazı dış çekimlerim işte bu mesela bir person çekimi. Bunun yanında oteller ve aslında mimari fotoğrafçılığında süslü bulduğumuz şeylerin hepsini, her kademesini gerçekleştirdim. Bunu da niçin söylüyorum? Çok ciddi bir ayrım olduğunu düşünüyorum. Bir yandan da kendimi buna şans görüyorum. Çünkü bir mimarın sizden mekanla ilgili istediği veya bir derginin, bir dekarasyon dergisinin sizden istediği veya mekanın sahibinin sizden istediği brifler arasında, disiplen olaraktan farklar var. Burada da aslında az çok her birinden nasiplendim. Bu mimari fotoğrafçılığına gelene kadar. Fatma da burada, Stilist arkadaşım burada. Buradan geçiyorum. Bir de aynı zamanda bu şekilde anılmanın bir artısı daha oldu. Türk Hava Yolları bana bir ilişkili efekti. Bu şekilde yaptığım çalışmaları gördükleri için dünyanın 28 şehrinde bir şehir belgesiyle çalıştım. Burada ikinci kameramak bir fotoğrafçılık yaptım. Burada da aslında aynı konuya gelmek istiyorum. Yani bu da arşiv niteliğinde hem arşiv olarak hem de gerçekten fotoğrafın o zaman ait olmasıyla ilgili çok şey öğrendim. Yani bana mesela bu 2011 yılıydı galiba. Suriye, Boğale gelecek, bir daha da gelip çekemeyecek deselerdi. Orada belki daha uzun zaman geçirdim. Ama oraya çekmiş olmak, bunun arşivinde olmasını da gerçekten tekrar yerine kullanmaz. Bir şey benim için, arşivinde böyle bir şey olmasına mutluyum. Minberler biraz gelmek istiyorum. Onun için separatör olarak bu şeyi seçtim. Belki tanıdığım en tanıştığım daha doğrusu en meşhur kişi Zalit, kartımı da vermiştim. Ama daha sonrasında aramadı. Eparva'ya tabii ki olmaz olur mu? Birinci yılda oldu. Rahmet olsun diyelim. Burada bir parantez açmam lazım. İmari fotoğrafa, geçişimle ilgili. Şimdi bunların hepsi aslında daha önce gördüğünüzü anlatmaya çalıştığım şeylerin aslında hepsinin üzerinde izli var diyebilirim. Nasıl diyeceksiniz? Bu Sipopo, Ekvator Ginesi ülkesinde çekilmiş tabanla olduğunun kongre merkezi. Benim ilk bu ölçekte aldığım iş, bu nasıl başıma geldi derseniz, beni daha önce yaptığım bu çekimleri tabanoğlu biliyordu. Ama o ölçekte bir çekimim yoktu. Ve bununla ilgili de rüştümü ispat edebileceğim bir şeyim. Sadece dünyada çektiğim evler, burada yaptığım çekimler, reklam çekimleriydi. Ama bir gün telefon geldi. Dediler ki Emre senin aşın var mıydı? Yani bu bütün brief bu kadar aslında. Dedim ki ben aşılı bir fotoğrafçıyım. Daha önceki bu Afrika Gidiş Gelişlerim, bu Türk Hava Yolları'nın hikayesinden dolayı, bu menajit senarılma gibi aşılarım olduğu için son dakikada biraz da bu programına dahil oldum. Bu benim en büyük basamaklarımdan biriydi. Çünkü ölçek olarak çok önemli, çok hızlı bir şekilde üretilmesi gerekiyor. Kendi başıma gitmek durumundayım. Ve bu konuda kendim kanıtlayabileceğim. Bu ölçekte bir işim yok. Burak Davandoğlu'na olan brief de, yani brief'e biraz gelmek istiyorum, brief şey ilişkisi. Binalım açılışı yapıldığı söylendi. Açılışıdan kareler gösterdi. Bak ne güzel şeklinde. Senden iki tane ricamız olacaktır dedi. Bir tanesi sadece önünde bayrak direktleri var. O bayrak direktlerini burada var mı bilmiyorum ama. Gidince bayrak direktlerini bayrak çekilmesini sağla. Sen gidene kadar da zaten çimenler yaşarmış olur dedi. Ben de brief'i mi alıp gittiğimizi yapıp da özgüvenle gittim. Oraya gittiğimde bu açılışın tamamen yalandan o günü kurtarmak için yapıldığını, alanın tamamen minislerle çevriyle oldudum. Ve gerçekten size kötü kötü bakan bütün işliği, işatçilerin işini kesemeyeceğinizi gördüm. Ama yani bu inanılmaz şurada gördüğünüz mermer bile çamurdan ibadetti neredeyse. Son günlerde sildenek bu yalana konarak meydana geldi. Bunun hayatımda bu kadar önemli bir yerde. Yani bir başarılı hikayesi benim adım olabileceğini hiç hayal etmedim. Yani daha sonrasında benim için en büyük tezatta, bir arktekçeri kurtağın Almanya'da kafak oluyo olması benim için daha da bir sürpriz. Mesela bu karada gördüğünüz alan benim işte Winstall ulaştığım bir alan ama daha etrafında gerçekten gidebilecek 3 derece açım yok. Yani illa bir şeyler girmiş oluyor. Zemini görmem mükünlüğü aşağıdan şey patlamış yani tur patlamış. Bu gibi bir senaryodan gittim. Onun için de hani brief konusunda biraz gelmek istiyorum. Hani sağa çok başka bir şey. Burada o sağanın şartlarında, aldığımız brief konusunda fotoğraf açısının görevini biraz buradan durumu kurtarmak ve sizden beklenen noktada işi kurtarmak olduğunu düşünüyorum. Çok zamanımız kötü mü? Bitti mi? Tamam o zaman hızlıca. Kedi fotoğraflarını dövenmeyeceğim o zaman. Çoğunlukla bu aşılı olmam dolayısıyla o mutlu Afrika'daki bir işte Venezuela zor o coğraflarla gidip buraya kim gider? O gider bu gittiğiniz zaman boş ver bu çocuğu yollayalım. Bitsin şeklinde şeyi görevlendiriliyorum. Bu da Dakar'da çektiğim bir diğer proje. Yine tabağın oldu mimarlık. Burada da izninizi bir karantez açacağım. Bu beyazık kütüphanesi son zamanda çok konuşuldu. Benim de sevdiğim işlerimden beri. Aslında burada çok fazla kare yok ama sevdiğim işler kontencine girdi. Daha önceki disiplinel aldığım diğer prodüksiyonla değişkilendirilebilecek. İletişiminle iletişkilendirebilecek. Tejür web'in aslında bu kare bir yansıması oldu. Bu oldukça doğru yapılmış bir iş ama devlet kontrolünde şu anda. Gittiğimde bulduğum tablo bundan inanmam çok farklıydı. Yani neden bir depo gibi kullanılmış bir alan. Işıklarının hiçbirisi yanmıyor. Bu aslında prodüksiyon beceresiyle bu hale dönüştü. Buradan tek bir kare çıkacağını ömgörmekle alakalıydı. Lütfen kendini övündüğümü düşünmeyin. Sadece bunda galiba prodüksiyon tecrübüme ve daha önce başıma gelenlere yürüyorum. Ne yazık ki. Yani tam olarak böyle değil ama hani şeyde İmare olarak bir sorun olmasa da yok olur mu? Aslanlı'dan da iklim şartlarla ilgili anlatacaklar. Bunlar farklı coğraflarından çektiğim kareler. Aslanlı Media Center. Bu Venezuela'daki vargas toplu konutu inşaatı. Gösterebilir mi bilmiyorum. Burada bir parantez. Bu da ayrıca bir parantez. Yıllarca bu işte mimari fotoğrafta bu tip winçler kullandım. Ulaşamadığım noktalar için. Bu günlerde bu zamanda dron çekimlerinin çok ciddi bir yol ayrım olduğunu düşünüyorum. Çok ciddi bir kolaylık veya olmayacak açıların artık hepsini mümkün kıldığını düşünüyorum. Dış mekanın için. Onun için son zamanlardaki işte çalışmalarımda mümkünse bir dron ekibiyle seyahat ediyorum. Burası avcı mimarlığın Congo Brezeville'de yaptığı Congo ve otel kompleksi. Bitirmek üzereyim. Bu da bir dron örneği olarak aslında proje ciddi dosyamda yer aldı. Aynı kompleksin. Daha önce in için sadece uçaktan veya normal helikopterle yapılması belki mümkün olan. Fakat mimetrik olarak üzerinde hareket edilmesi mümkün olmayan bir plan kalesi. Vaziyet minit kalesi. Bunlar hep dron örneği olarak koymak istediğim bir şeyler. Bu da yine imkan saçı bir edebileceğim. Brief'in haricinde binayla, yapıyla zaman geçirmenin önemli çok inanıyorum. Çok fazla ne kadar brief harasını sıkın, ne kadar render açıları görürseniz görün. Her projenin kendi gerçekliği oluyor. Burada da gerçekten eforumu çok eforu sarf ediyorum diyebilirim. Yapıları fotoğraflarken. Bitmemiş bir projeydi. Bu Ankara Inject Love projesi. Bunda özellikle proje dosyaya koydum. Çünkü çok limitli olarak çekilebilecek şey var. Gerçekten tostoprak içerisinde ve bu bile fotoşoplanmış bir kare. Fakat bunun için de bulunun limitleri dahilinde normal brief'lenemeyecek bazı şeyler var. Bu kare çok kullanıldı. Normal brief ulaşılabilecek değil zamanla ışıklar gerçekten zaman harcaya, çabarcayarak çekilmiş bir kareydi. Burası sahibinden.com. Büyük projelerin mimarlar haricinde yapı firmalarından ve reklam ajanslarından iş alıyorum. Zorlu holding için çektiğim işlerden. Ve yine drone örnek olarak gösterebileceğim. Zorlu. Son olarak size bu geçen sene Belçika Antwerp'de Port City Talk's isimli benimle iyi bildiği ortak çalışmanın sergisinden almış planer sections isimli çalışmanın kareleri. Arşiv reyiliğinden bahsediyoruz yine tekrar. Bunların bu kadar hızlı yiyeceğine çekerken bile bunların zamanın bir anda bunu başka bir şey dönüştebileceğine bir arşiv niteli olduğunu hiçbir zaman düşünemiyorum. Ne zamanki gerçekten çok az bir süre bile geçmişte onunla yüzleştiğimde bunu bir arşiv olduğunu anlıyorum. Çok kısa bir şeyle de ona da bitireyim. Çok teşekkür ederim hepinizi. Öncelikle beni davet ettikleri için çok teşekkürler. Yani böyle bir kalabalığın dışında olmak, böyle değerli insanların arasında belki başka birisinin hakkında yemiş olarak bulunmak. Yani böyle bir şey yaptıysam. İngilizce'nin burada olmayanları falan. Benimkisi biraz hasına emrenin anlattığı gibi başlayacak. Yani kendi yolculuğum şeklinde başlayacak. Ve bu noktaya nasıl geldin? Hangi noktaya olduğunu birazdan göreceksiniz. Biraz heyecanlıyım. Kusura bakmayın. Çünkü ilk defasında bu fikirlerimi ve çalışmalarımı direkt birebir insanlarla paylaşma ve geri bildirme alma şansı belki olacak. O yüzden lütfen şimdiden özellikle ustalarımızdan sürçülisan edersen affola. Şimdi buradaki az önce konuşan pek çok kişi için mimari fotoğraf belki hayatların bir arasında rastladıkları bir şey. Belki tutkuları olan bir alanı meslek haline getirme şeklinde geçiyor. Bunların bir bölümü mimarlık eğitimi almış, bir bölümü fotoğraf eğitimi almış. Belki bazıları da hiç ne mimarlık ne fotoğraf eğitimi almadan tamamen tutkuyla yola çıkmış insanlar. Ben mimarlık eğitimi aldım. Mimarlık eğitimi almış olmanın bir avantaj mı dezavantaj mı olduğu konusunu sonraki tartışma bölümünde açıkçası ortaya atmak isterim. Çünkü genel kanasında mimarlık okumanın mimar fotoğraf çekmekte bir avantaj olduğu yönündedir. Ben buna kısman katılmakla birlikte aksi şekilde düşüncelerim de var. Bunları da paylaşmak istiyorum daha sonra. Şimdi bu bize gönderilen akış üzerinden aslında ben biraz da sunumun içine bunu yedirerek aslında çoğu soruya cevap vermiş olacağım. Direkt o akış üzerinden gitmesem de. Yukarıda gördüğünüz benim arçılı lifeografi diye, arçılı lifeografi demek daha kolay geliyor aslında ama. Oluşturmaya çalıştım. Yani kendi bakış açımı anlatmaya çalıştığım bir konseptim var. Bu da aslında kelimenin içerisinden anlaşılacağı üzere. Mimarlık, architektür, life, yaşam ve fotoğrafı bir araya getiren yani bunların üçünün bir arada bir sinerci yarattığı bir yaklaşım kulu. Şimdi ben yine hem de gibi çocukluğundan başlayacağım. Aslında 7-8 yaşlarından beri elimde hep kamera vardı. Ama ilk defa gerçek anlamda bir fotoğraf üretme ve bunu birilerinin beynisine sunma işi. Ortalıklı yıllarında bir fotoğraf yarışması. Yani Türkiye Çekun'un fotoğraf yarışması. Çirkin Mimar'dan örnekler konunu bir fotoğraf yarışmasına. Bir arkadaşımla beraber işte şu anda aslında bunun 200 sene önceki halini görüyorsunuz. Aynı bina hala duruyor. Yanında yaklaşık 7-8 katlı iki tane bina olan ama onların arasına sıkışmış. Şu anda da yarısı aslında çökmüş ve yok olmuş. Bir geneksel ve eskişehir bir odun pazarında. Bunun aşağıdan bir açıdan, yerden bir açıdan iki binayı da görebildiğimiz ve bu ezilmişlik hissinin aslında çok baskın olduğu bir fotoğraf çekmiş ve göndermiştik. Ve o fotoğraf sergilemeye seçilmiştir o zaman. Mimar fotoğrafla ilk belki de ilişkin bu. Sonrasında fotoğrafı zaten çok meraklı olduğum için bir şekilde hep yanımda küçük otomatik makineler bulunuyor. Ve zaman içinde şunu fark ettim. Çektiğim fotoğraflara baktığım zaman oldukça fazla bina çektiğimi gördüm. İşte kentsel mekanlar, binalar çektiğimi gördüm. Mimarlık okumaya zaten bir hevesim vardı. Çocukluktan beri maket yapıyordum. Burada bugün benim bir çocukluk arkadaşımın da bulunuyor. Onun aslında aynı panelde de konuşmuş olmak yurkan. Benim için büyük keyif yıllar sonra tekrar böyle bir şey olması. Sonrasında mimarlık okumaya başladım. Tabii ki bir mimarın aslında fotoğraf makinesi bir bakıma zaman içinde uzu haline geliyor. Ben çok yetenekli bir servis ile çok yetenekli olan bir insan değildimdir. Hiçbir zaman olmadım. O yüzden fotoğraf makinesi benim için bir bakıma kaydetme, belgeleme, analiz etme. Ve görmenin bir aracı haline dolayısıyla uzum haline gelmeye başladı. Ve bir kendini ifade aracı haline almaya başladı. Mimarlık okurken tabi ki hepimizin burada çünkü mimar kökenli fotoğrafçılar da var. Az önce Gürkan da bahsetti. Mimarlık okurken aslında biz mimarlık tarihini tamamen neredeyse imgeler üzerinden öğreniyoruz. Özellikle Uluslararası mimarlık tarihini. İstanbul'da mimarlık okumak gibi bir şansım oldu tabi. Yani bazı eserleri direkt birebir gidip görme, deneyimleme şansı oldu. Ama dünyadaki özellikle modern mimarıyla ilgili eserleri daha ziyade biz fotoğraflardan öğreniyoruz. Halen de aslında çoğunlukla öyle. Zaman için de 2000 mimarlıkla ilgili bir takım işler yaptıktan sonra 2005-2006 yıllarında Yapay'ın üst ün merkezi bünyesinde, yapı komutelleri ekibinde editörlük ve muhabirlik yapmaya başladı. Bunda tabi fotoğrafı olan ilgim biraz daha genişletme ve başka alanlara da kaydamak şansım oldu. Ama mimarlık medyesinin bir parçası olma şansım oldu. Hemen tabi böyle bir fırsat bulunca bu ilgimi bir dosya ya bir yazı dizisine dönüştürebilir miyim diye düşündüm. O günlerde işte mimar fotoğraf sanatçıları adı altında bir dosya hazırladım. Online olarak hala bazı başlıkları şurada gördüğünüz gibi erişilebiliyor. O zaman konuştuğum isimler isminin arasında Murat German vardı. İşte Sıtkı Köseman gibi aslında mimari fotoğraftan ziyade sanatsal üretimler yapan mimar kökenli kişiler vardı. Gabriyle Basiliko o sene san ediyorum İstanbul Biyanarı için buradaydı. İstanbul'u çekmişti ve burada İtalya kültürde bir konferans varmıştı. Onun görüşlerini derleme, çevirme ve bu dosya koyma şansım oldu. Böylelikle biraz daha işli dışlı olmaya başladım. Mimarlık ve fotoğraf ilişkisi üzerine düşünmeye başladım. Yani kendi ilk üretimlerimi o zamanlar 2004 yılında bir gidirme cephe firmasıyla çalışırken benim fotoğraf çektiğimi biliyorlardı ve kendi uygulamalarını çekmemi istediler. Bu değil tabii. Öyle başladım ve hani keyif aldığımı da gördüm. Sonrasında ise yine 2004-2005'li yıllarda İstanbul Fotoğraf Merkezi ile tanışma şansım oldu. Şu anda ne yazık ki mevcut değil. Mehmet Kısmet Hoca çok değerli bir hocamızdır. Ondan siyah beyaz atörgeleri alma ve siyah beyaz fotoğrafı üretme yani tamamen kendi çabamla üretme noktasına getirmeye başladım. Karamikolada uzun saatler harcadım. Bazen günde 12 saat harcadığım zamanlar oldu. Bu işte yemde çalıştığım dönemlerde. Dolayısıyla fotoğraf aşkı bir şekilde düşmüştü içimi. Ve 2005'ten itibaren de ben spor yapıları üzerine çalışıyorum. Çok uzun zamanlar yani mimarlık okumaya başladığım günlerden itibaren spor yapıları üzerine ilgim vardı. Bir şekilde sonra Teknik Üniversite'de doktora yapmaya başladım. Ve alanımda aslında stadyumlar spor yapılarının sosyal özellikler üzerine diye özetleyebilirim. Bu çerçevede işte öncelikle İngiltere'den başlayarak bazı spor tesislerine ziyaret etme şansım oldu. Sonra Ulusalası Mimarlar Birliği'nin spor yapıları çalışma grubunda Türkiye'yi temsil etmeye başladım. 2005 yılından beri de hala bu temsiliyetim sürüyor. Bu tamamen spor yapıları üzerine çalışan mimarlar ve tasarımcılarıdan oluşmuş bir çalışma grubu. Ve özellikle olimpiyat vesaire senelerinde olimpiyatların yapıldığı tesisleri gezme, işte bu tesisleri görme, bunlarla ilgili bir konferans yapma gibi deneyimlerimiz oluyor. Bu fotoğrafta onlardan birinde pekindeki olimpiyatlardan üç ay sonrasında. Artık tesislerin halka tamamen açıldığı ziyaret için özellikle. Yani pekindeki olimpiyat stavcımı ve votürkü aynen bir kabe gibiydi Çinliler için. Çünkü Çinli'nin her yerinden insanlar gelip buraya resmen bir kabe gibi ziyaret ediyorlardı. Çünkü onlar için inanılmaz bir gurur tablosuydu. Bu böyle yapılar üretmiş olmak. Bence mimarık fotoğrafla biraz daha, daha doğrusu mimarık fotoğrafıyla biraz daha işin içine girmeye başladıkça farklı bir açıdan bakmanın bana daha yakın geldiğini hissetmeye başladım. Bunu birazdan özetle anlatmaya çalışacağım. Az önce söylediğim gibi, modern mimarı diye özellikle fotoğraflardan öğrendiğimizi, özellikle mimarlar olarak fotoğraflardan öğrendiğimizi ve çoğu mimarında aslında gittiği zaman onlara gördüğü gezdiği zaman aşağı yukarı aynı açılardan fotoğraflarını çektiklerine. Eminim ki mimar olmasanız bile bu üç fotoğrafı mutlaka hayatınızın bir döneminde rastlamış olabilirsiniz ve çoğu zamanda aynı açılardan rastlamış olabilirsiniz. Az önce aslında değerli hocalarım da anlattılar mimari fotoğrafın çok belirli bir takım kuralları zaman içinde oluştu. Özellikle modern mimariyle paralel olmak üzere. Hatta modern mimari dünyada yayan şeyin fotoğrafın gelişmesiyle modern mimarının gelişmesinin çok birbirine poşet olduğunu ve modernizmin dünyada özellikle bu internasyon style dediğimiz ulusal stilin yayılmasının fotoğrafın çok büyük rolü olduğu üzerine yorumlar çok uzun zamandır var. Ben de bunda hem fikirim açıkçası. Burada gördüğünüz bir aslında şampiyası olan, architektörü bir fotoğrafı, digital wade'i bende de olan bir kitap. İşte ilk mimari fotoğrafına merak sardığımız zamanlarda aldığım ve hani bu iş nasıl yapılıyor diye incelediğim kitaplardan birinin bir sayfasında aynen şunlar yazıyordu ki bu az önce aslında biraz bahsettiğimiz kurallar. Bunu çok fazla uzatmak istemiyorum ama zaman zaman mimari fotoğrafların, binaların fotoğrafların binaların yerine geçtiğini ve çoğu hatta mimarlık eleştirmeninin bile bir mekanı görmeden, deneyimlemeden sadece fotoğraflar üzerinden onun üzerine yazı yazdığını ya da yorumlamada bulunduğunu. Çok mimarık öğrencisinin aslında en sevdiğiniz binalar hangisi deseniz çoğu zaman aslında görmedikleri, deneyimlemedikleri ama fotoğraflarını beğendikleri ya da bir şekilde projesini beğendikleri binalar olduğunu biliyoruz. Hani bir mimar olarak ben de bunu söyleyebilirim. Ama aslında modernizmimin başka bakış açıları da olabilir. Bu arada bu ikinci fotoğraf aşağıdaki fotoğraf, fotoşopta üretilmiş fotoğraf. Villa Savo'a hiçbir zaman bu kadar vandalizma uğramış grafitilerle, kaplı vesaire olmadı. Hala tertemiz bildiğim kadarıyla. Cemal Emre'den burada olsaydı fotoğraflarında da gördük mutlaka. Ama bu aslında bir eleştiri. Yani modernizmimin ne kadar püriten, dokunulmaktan, uzak ve bu estetik hazı aslında ön plana çıkarmaya dönük bir dönem olduğunu, postmodernistlerin de zaten ortaya çıkışı mesela, bu uzun hikaye. Ama modernizmimin başka açılardan da yaklaşan insanlar olduğunu fark etmeye başladım. Az önce söylediğim gibi bu John Sarkowski, New York MoMA'nın fotoğraf küretörü. Uzunca bir zaman fotoğraf küretörünün yapmış. Onun bu konuyla ilgili bir takım makaliler var ve ondaki laf şuydu. İşte bir fotoğrafın kendisi, bir fotoğraf asla bir binanın kendisi olamaz. Ancak onun bir temsili olabilir. Yani bir fotoğraf eşit değildir mimarlık ya da bina diye bir yorumu var. Sonra işte Le Corbusier'in pek çok eserini aslında onun peşinden giderek fotoğraflayan, aynı zamanda bir magnum fotoğrafçısı olan René Bourin'in fotoğraflarına keşfettim. Aşağıdakiler Marsi'yle bloklarının terası ve o mekanın nasıl kullanıldığı üzerine bir fotoğraflama yapmış. Le Corbusier'de Ron Shamp şapilinin açılış ve sonrasındaki işte ilk vaaz vesaire verildiği zamandaki aslında mekanın nasıl kullanıldığı üzerine ve mimarlık fotoğrafında aslında çok zaman gözar dedilen insan faktörünün anlatıldığı fotoğraflar. Bu yaklaşım bana daha sıcak geldiğini, daha sevme geldiğini ve kendimi buna daha yakın olduğunu hissetmeye başlamış zaman içinde. John Donat'ın bu fotoğrafı çok meşhur. Boots genel müdürlük binasının dışında işte yağmurlu bir havada çekilmiş bir fotoğraf. Bu mimarlık tarihinin öğrenilir fotoğraflarından biri çünkü bunun üzerine yazılan bir yazı var. Neden architecture review'de asla yağmurlu, hava gözükmez gibi bir makale var. Ve aslında architecture review 1940'lardan itibaren bu hakim mimarlık fotoğraf anlayışını biraz savaş sonrasının getirdiği dönemin etkisiyle de yorumlamaya çalışan ve aslında eleştirmeye çalışan bir çalışma yürütüyor. İşte bunun birkaç örneğini birazdan göstereceğim. Belgesel ve Kolin'den bu architecture review'un getirdiği çağdaş derken kendi çağı açısından çağdaşı kastediyorum. Belgesel fotoğrafçıların mimarlık fotoğrafına girmesiyle aslında savaş sonrasındaki kensal çevrelerin bir bakıma izlenmesi araştırılması kapsamında olan biteni yansıtıldı. Özellikle men plan serisi var. 1969'dan başlayan yaklaşık sekiz sayı kadar sürüyor. İşte bunlardan frustration hayal kırıklı isimli sayının kapağını görüyorsunuz. Bunun içinde yaralan baya yoğun bir kent eleştirisi ve işte belgesel fotoğrafın çok ağır bir şekilde kullanıldığı sayıları görüyorsunuz. Ama bunlar çok fazla uzun sürmemiş. Şöyle bir rivayet vardı. Bunun aslında gerçeği yansıtmadığını çok yeni öğrendim. Architecture review abonelerine çoğunun bu fotoğrafları çok içkar artıcı bulduklarına ve bu yüzden aboneliklerine artır ettikleri yönünde bir rivayet vardı. Ama bunun gerçek olmadığını başka bir yazıdan çok yeni okudum. Aslında editorlerin ve mimarların bundan çok memnun olmadı. Bu yüzden architecture review ve çok baskı yaptıkları bu konuda. Yolunda bir şey okudum yakında. Dolayısıyla aslında bu tür yaklaşımlar hep ola gelmiş. Bunu ben keşfetmedim. Olan bir şey sadece fark ettim. Ve beni etkileyen, kise olarak etkileyen bazı fotoğraflar oldu. Bu 1903'te çekilmiş. Vaktim zaman her zaman beni çok etkileyen bir fotoğraf. Merdvenlerdeki aşınmıştık hissi. Yani mimarının aslında ilk gün açıldığı zaman ya da ilk kulunduğu zamanlarda henüz kimse girmemişken kimse kullanmamışken, tertemizken olan mekan değil de mimarının aslında zaman içinde yaş aldıkça, kullanıldıkça, sahiplinildikçe bir şey haline, mekan haline geldiğini bana hatırlatan örneklerden biri. Bir ikincisi, yıllar önce bir fotoğraf dergisinde Murat Gelmen'in benzer fotoğrafını görmüştüm. Onu hatırladım bugün. Kendi bir odasında bir zaman katmanlarının üst üste koyduğu bir fotoğraf vardı. Süreci hatırlamıyorum ama uzun bir süreci aslında tek fotoğrafta görebildiğiniz bir fotoğrafta. Bunun bir benzeri yine Michael Vesem'in böyle çalışmaları çok fazla var. Mamanın yanlış hatırlamıyorsam ek binasının yapılışını, bu yaklaşık 2 senelik bir süreci aslında tek karede gördüğünüz bir fotoğraf. Buna benzer çalışmaları var. Ali Tatlık ne yazık ki bugün burada değil. Ama Ali'yi keşfedince de aslında parı, isim yanlış olduk kusura bakmayın. Gecenin üçünü de bitireceğiz. Ali Tatlık'a ait fotoğraflar bunlar. Kendisi kenti, kentteki dönüşümü çok iyi fotoğraflayanlardan biri benim neslimden. İvan Ban'ın ismi az önce Murat Bey de bahsetmişti. İvan Ban'ı ben çok sonra keşfettim aslında bu kendi yaklaşımı kendimdeki hissettiğim şeyleri fark ettikten sonra araştırırken İvan Ban'ın da bu adam da böyle şeyler çekiyor falan diye fark ettiğin birisi oldu. Ama İvan Ban şu anda neredeyse yıldız mimarlar var ya yıldız mimar fotoğrafçısı kabirinde birisi harina geldi birden. Ve belgesel çalışmaları yapanlar var bu alanlarda. Mesela İlla Bekav ve Luiz Lemoni. Özellikle modern mimarın geç modern diyelim. Geç modern mimarının nasıl kullanıldığı ve insanların bunlarla nasıl yaşadığı üzerine çok güzel belgeseller çekiyorlar. Bunlardan bir tane Schoolhouse, House Life gördüğünüz gibi. Yani internet tane ulaşabiliyorsunuz ve Living Architecture adında bir kitapları var. Orada 4 tane belgeseli ve işte röportajları vesaire bir ara topladıkları saltada var bir kitaplar. Filmlerde var, filmlerde izleyebiliyorsunuz. Çok keyifliydi. Bu özellikle bir, bordada bir Ram Kulağız'ın tasarladığı bir ev. O evi temizleyen kadının, modernizmin cilvelerine nasıl başa çıktığını anlatan bir hikayeydi. Benim çok beğendim bir kitap. Mimar kalanında üretim yapan, sanasa alanda üretim yapan kişiler ring'e aldı. Biraz size gitmem gerekiyor. 5 dakika kafanıza alabilir miyim? Tamam, şu anda başlıyor. Bitti mi? Tamam o zaman. Çok hızlı gidiyorum. 2012 yılında ben bir manifesto yazarak aslında işe başladım. Manifesto'nda özetle, az önce size özetle bahsettiğim şeyler. Mimarenin yaşanılırken belgelenmesinin daha gerçekçi ve daha doğru olacağı yönde. Yapıların ideal ışık şartları vesaire de çekilmesinin o gerçeklikle olan bağlantıyı koparacağı yönde. Çünkü az önceki fotoğrafta gösterdiğim gibi yağmurlu bir havada da bir binanın nasıl davrandığını ya da nasıl göründüğünü. Bence bir mimarın, hani ben mimar olarak bunu söyleyebilirim. Eğer bir mimar bir yapısına 30-40 seneliğine, 50 seneliğine inşa ediyor, tasarlıyor ve buna kefil oluyorsa dolayısıyla o tasarımı ortaya çıkararak üreterek. Bence mimarın binanın yaşam ömrü boyunca nasıl davrandığını, nasıl makyajının nasıl aktarını da görmediği isteyeceğini düşünüyorum. Ben şahsen isterdim. Bir iki tane uygulanmış binamız var, onları da zaman zaman ziyaret ediyorum. Buradan artık kendi fotoğraflarını anlatmaya başlayalım. Çok hızlı geçeceğim bunları. Birkaç tane konsept çerçevesinin aslında o az önceki üç madde. Yaşayan mekan, mekanın nasıl sahiplinildiği. Bu bir stadyum, Allianz Arena'nın koridorları. Bu cephenin ardındaki hayat. İskoçya'daki parlamento binasının arkada kalmış görünmeyen bir köşesi. Bu işte Berlin'deki Mesut Kule'nin dibindeki oldukça bürtarist bir bina ama onun etrafındaki, şu zıkkiler çekelere ne der? Trambolin alanları vardı ve gece çocuklar orayı kullanıyordu. Ben oradan geçerken onları gözlemledim. Aslında ben mimarlık fotoğrafı çekerken tamamen mekansal deneyimi aktarmaya çalışıyorum. Az önce Murat Bey de söyledi aslında. Bunlar tamamen özel yaklaşımlar. Yani her fotoğrafçı fotoğraf çekerken aslında kendi özel görüşünü anlatır. Bence bunun nesnirlik olarak kabul edilmesi yanlış bir yaklaşım. Ben de o trambolinleri denemek istedim. Denerken acaba bu binaları nasıl görüyorum diye fotoğrafladım. Bunlar da tramboluna zıplarken ki fotoğraflar. Sonrasında mesela Paris de Arch de Trump hepimizin bildiği genelde bir iki açıdan çekilir. Ben planda baktığınız zaman aslında 12 tane köşe olduğunu ve 12 köşeden nasıl göründüğünü merak ettim. Ya da işte hepimizin bildiği bazı binalar bazen çok esnek kullanımlar gösteriliyorlar. Bu kanyondaki bir tango milyongası o ortak alanın kullanımında. Ya da işte Saklanmaç oynayan çocuklar bir caminin bahçesinde. Burası hızlı geçmek zorundayım. Bu Zahadet'in meşhur Londra Olimpiyatları için tasarladığı yüzüne o uzun. İnsanlar çok meraklılar dışarıdan da. Ama içeride de bir hayat devam ediyor. Yani burası 24 saat demeyim ama haftanın her günü kullanılan bir mekan haline gelmiş durumda. Ya da işte Londra Olimpiyat stadenin etrafı aynı şekilde. Ben genellikle kendi kullandığım mekanlardan başladığım işi. Çünkü dediğim gibi mekansal deneyimi önem veriyorum. Mesela salt benim çoğunlukla gidip çalıştığım mekanlardan birisidir. Orayı yaklaşık 200 sene kadar bir gözlemleme şansım oldu. Onlardan birkaç örnek. Sonra şöyle şeyler yapıyorum. Mesela o gün bir gün boyunca ben çalışıyorum. Orada sabahtan akşama kadar bir günlük rutini izliyorum. Bu da yine Zahadet'in Adam Glasgow'daki müzesi. Hızlıca geçiyorum. Dolayısıyla aslında mekanın nasıl yaşadığı üzerine. İşte çocukların mesela orayı bir oyun alanı olarak kullanması. Ya da binaların nasıl yaşlanmak demeyeyim yaş aldığını. Az önceki merdiven örneği gibi bazı duvarlarının aşındığını. Benim sembol fotoğraf olarak çektiğimde aslında akan, aşınan bir sıval boya. Ya da bir takım izleri, izlerin ardından gidiyorum şehirdeki veya binalardaki. Odağın dışında kalmış bir takım. Mesela bu Olimpia stadenin aslında kimsenin görmediği bir noktası. Yukarıdan aşağıya avlaya baktığınızda böyle bir manzara görebiliyorsunuz. Bunu çoğunlukla bir mimar fotoğrafında göremezsiniz herhalde. Bu gibi ya da çok absürt bir görüntüyüydü. Londra'daki veledron, olimpiyat veledronu. Ve gerçekten böyle bir manzara vardır. Gözüme inanamadım. Yani çok ilginçti. Fotoşop gibidir. Ya da binaların bağlamından koparılmaması gerektiğini. Yani özellikle kensermekamda dış çekim yapıyorsanız binaların etrafındaki hayatla fotoğraflanmasının doğru olduğunu düşünüyorum. Ve benim ikinci az önce de bir örneğini Salt'ta gösterdiğim süreç süreci yansıtan fotoğraflar. Yani bunlar aslında Gülkan'ın da kendi sunumunda da gösterdiği. Bir yere biz belli bir zaman sonra gitmek de olabilir. Ve ikisini üstüse koymak, karşılaştırmak da olabilir. Ya da mevsimsel döngü, zaman sal döngü, vesaire gibi. Ya da bir mekanın farklı kullanım. Burada gördüğünüz taş kışlının bir mezuniyet gününde. Mezuniyet sırasındaki ve sonrasında sandalyalar toplandıktan, olay bittikten sonraki halini görüyorsunuz. Ya da bir... Bir stadyumda gündüz ve gece halini. Bu bir konser öncesi, sırası, arası ve sonrasında tep telefonuna çekilmiş fotoğraflardan oluşan bir şey. Katvanları zaman zaman eski ve yeniyi ben de üstüse koyarak gösteriyorum. Bu Arslan Ali'nin eski stadyu ve yerine yapılan yeni konut bile olun. İçine gösteriyorum. Ya da bazı mekanlarının farklı kullanımları. Dolayısıyla ben aslında belki sadece bir bakışla fotoğraflamaya çalışıyorum mekanları. Bu benim yaptığım çalışmalardan biriydi. Türkiye'deki amatör futbol sağları ile dünyanın çok popüler bir takım spor mekanlarını karşılaştıran bir projeydi. 68'e 105 bir futbol sağsının ölçülerdir. Bu bir dijital medyada yayınlanmıştı. Hızlıca geçiyorum. Ve son olarak sadece bir dakika yıkılmasızdırmaya çalışacağım. Ben de çoğunlukla işlerime şöyle yapıyorum. Bazı memel firmalarıyla ya da malzeme firmalarıyla çalışıyorum. Onların genellikle uygulamalarını çekiyorum. Ama bazen de kendime dert edindiğim bazı şeyler. Az önceki izlediğim şeyler gibi. Fotoğraflamaya çalışıyorum. Bunlardan biri ben kendimde bir beşkaç taraftar olduğum için duygusal da bir bağım olan. İşte yine stadyumunun yıkılma hikayesi başladı zaman. Bunu belgelemi çok istemiştim en başından beri. Ve taş kışlarında çok yoğur zaman geçiriyor olmanın avantajıyla başladım. Dışarıdan bergelemeye başladım. Öncesinde ben yeniden üstladığım zaten bir kullanistiydim. Kullanist olarak zaten gördüğünüz gibi fotoğraflıyordum. Sonra dışarıdan tabii uzunca bir süre gözlemleme şansımız oldu. İki sene kadar bütün inşaatı şurada gördüğünüz... Yani burada yaklaşık 6 aylık bir süreci bir arada görüyorsunuz. Ya da sonrasında işte eski stadyum yeni stadyum karşılaştırması yapmaya başladım. Burada az önceki gibi o momadaki gibi yine 6 aylık bir süreçteki katmanları üst üste görüyorsunuz. Nasıl bir dönüşün geçirdiğini. İşte bazı ilk anlar son bir senesinde kulüptenizin olarak şantiyenin içerisinde de çekim yapma. Ve çok yoğun bir şekilde işte haftada 3 gün 5-6 saatime orada harcayarak. Böyle yaklaşık 10 bin fotoğraflık falan bir harça oluşturma şansım oldu. Bunlar şu an değerlenme aşamasında yani bir formatı getirinme aşamasında. Ve bunda da işte mesela bir sağının yapılışını ve yukarıda da bitmiş halini görüyorsunuz. Veya bir türbünün işte kar altında, inşa halindeki haliydi bitmiş halini görüyorsunuz. Özet de şunu söyleyebilirim çok kısa bir film. Bu arada ben bununla ilgili bir time lapse'e çektim. Şunu eklemem lazım. Yapmasam eksik olacak. Fotoğrafın bazen kendi başına yetmediğini düşünüyorum. Bir mekan deneyimini aktarmakta. Bunun için ben uzun zamandır ses kaydı yapan birisi şu anda da yapıyorum hatta. Yani mekanların nasıl duyulduğunu, akustik üzerine çalışmaları mı oldu geçmişte? Hep merak etmişimdir. 1-8 ay kadar Hürmetistan'da Burçak'a almıştım. Orada mesela kilisedere gidip konser ya da ayinlere dinleyip onların kayıtlarını yapıyordum. Ve dolayısıyla mekanın nasıl göründüğü kadar nasıl duyulduğu tabi fotoğrafla dokunma hissini verme şansınız yok ama video belki bu anlamda bir yardımcı oluyor. Ya da time lapse gibi teknikler yani zaman atlatma teklikleri aslında işimize örüyor. Şurada gördüğünüz 3,5 seneye 15 saniyede gösteren. Bu fotoğrafların hepsi aynı noktadan sabit kamera ile çekilmiş bir time lapse değildir. Aşağı yukarı 2-3 günde bir sürekli aynı noktaya giderek panoramik 4 fotoğraftan oluşan panoramalar oluşturup onları bir fotoğrafa getirip sonra üst üste eşleyip falan böyle inanılmaz bir emeği olan ama 3,5 seneye de böyle 10 saniyede gerekirse görebileceğiniz bir emek. Sonrasında da ben az önce savunduğum şeyi devam ettirerek aslında binalar yapıldığı ve açıldığında bitmiyorlar ve kullanılmaya devam ediyorlar ve asıl kullanılırken sahipleniyorlar. ve stadyomların böyle bir şansı var çünkü çok duygusal bakurdan binalar. Ve sonrasında da ben son bir senedir de Vodafone Arena'yı kullanılırken fotoğraflıyorum. Şu fotoğrafı özellikle koydum. Kullanılırken fotoğraflamamış şöyle bir potansiyeli var. Mesela burada gördüğümüz rampa engelli rampası daha önce yoktu. Yani bu stat inşa edildiği zaman bu rampa yoktu. Sandalyeler hemen en üstteki koltukların bir üst sırasında bulunuyordu. Ama hani spor mimarisi üzerine çalışan insanlar bunu bilir. Önündeki kişiler ayağa kalktığı zaman arkadaki engelliğin tekerci sandalye oturan birisini önündekinin üstünden görmesin mümkün değildir. Dolayısıyla biraz yükseltinmesi mutlaka gerekir. Mesela binayı ilk açıldığı zaman bu platform yoktu. Ama zaman içindeki bu deneyim de bu platform eklenmişti. Ve benim bu ikisini karşılaştırma şansım ve mimariye ilişkin bir bilgi üretme şansım oluyor böylelikle. Ve böyle bir bina nasıl duyuluyor? Bu son 12 yakosun maçında 3. gol. Gerçi duyulmadı ama öndekiler şunu söylüyordu. Atak gelişirken gol geliyor, gol geliyor, gol geliyor şeklinde. Ondan sonra da gerçekten gol geldi. Ve bununla ilgili bazı yazılar da yazıyorum. İşte internetten alışabilirsiniz. Mimarık fotoğrafının alternatifini yaklaşan bir yazı 21'in web sayfasında var. Çok teşekkürler. Merhaba. Teşekkürler davetliğiniz için. Hem de böyle isimler bir arada olmak çok güzel. Gerçekten çok heyecan verici herkese çalışması. Benim için genelde karanlık olduğu için çok sıkmamak için sizleri çok iş getirmedim. Daha çok karikatür ve birkaç farklı görsel var. Onları göstereceğim. Onlarca şey istemiyorum. Bu 77'i de yollanan Voyager uydusunda dünya medeniyetine ait bir sürü ses ve görüntünün olduğu bir uydu. Dünyanın özeti gibi uzay fırakılmış. Bugün aynı şeyi mimari fotoğrafları sadece kullanarak yapsak bir düşündüm. Nasıl bir algı çıkardı? Oldukça sessiz sakin. Bu gezegenin tamamen insansız olduğunu düşündüm. Ses kanalında mimari fotoğrafları bakarsak. Bir de yatırımcıların var ettiği dünyaya görmüş olacaklar. Çünkü maalesef tasarımcılar ve mimarlar daha çok yatırımcılar için tasarruldular. Orada yaşayacak olan kişi için değil de orayı pazarlayacak. İşte oradan kâr etme düşüncesi üzerine olan insanlar için tasarım yapıyorlar. Bir de kendimi içimde içine taktığı için rahat söyleyebilirim. Biz de mimari fotoğrafçılar, yatırımcıların yapılarını fotoğraflıyoruz. Şimdi hal böyleyken bir yandan yıkamasına şikayet edip bir yandan onlara çalışıyor olmadıkla bence yüzleşmemiz gerekiyor diye düşünüyorum. Bu noktada belki biraz kendimden bahsederim. İç mimarlık, biraz mimarlık, iç mimarlık ve görsel yetişim tasarımı okudum. Şimdi de yarı zamanlığı, meksimlik işçi diyebiliriz. Yarı zamanlı olarak ders veriyorum. Bir özel bir devlet üniversitesinde İzmir'de. 42 yaşındayım ve biraz böyle olan biteden anlamaya çalışıyorum. Çünkü çok nereden çok kendinden emin bir grup görsem orada kendi yabancı hissediyorum. Belki açığı ilişkileri çok açığı çıkarmadıkları için. Okulda bence bunu denildim için değil yer. Çünkü bu ikim sonucunda iki büyük soru var. Hem kendime hem arkadaşlar ve çocuklar da bir kafana mı yaklaşık? Yeteri kadar bağırdığımı düşünüyorum ama sordu. Bir tanesi sanat ve tasarım okuyan bireler olarak, kendimle aynı omuzdan birisine yan yana geldiğinde doğan gel günlük. İşte mimari fotoğraf çeken birisi başka bir mimari fotoğrafçıcıyla ya da iki mimarı karşılaştığında birbirlerini nasıl hissediyorlar? Çünkü bugün etkileyicilik ve uyarmak üzerine gittiğinden dolayı tasarım ve görsel kültür ne kadar etkileyici ve ne kadar uyarıcı üretirlerse, daha doğrusu bir içi üretirlerse orada başarılı olduklarmışlar. Herkes kendi tekil kariyeri üzerine çalışıyor. Ama yine kendi tekil kariyeri üzerine benzer konuyu çalışan birisine yan yana geldiğinde ne doğuyor? Dolayısıyla bugün bir öğrenciyle konuştuğumuzda samimiyetle kendine sorması gerektiğini düşünüyorum. Yani bir mimarlık öğrencisinin yine bir mimarlık öğrenciden sinirlen sana bahşedilen birini düşündüğün yetenek ve bir yandan da programlarına kadar iyi kullandığını kendilerine ekonulandırıyoruz. Bence ikimizin biraz sorması gereken soru olduğunu düşünüyorum. Burada belki bizim kuşamızdan daha fazla medya ile iççi olduklarından kaynaklanan bir anaftik düşünce problemi var. Yani çok fazla içeriye maruz kazıkları için mesela işte 10 yaşında bizim 10 yaşımıza biz kaç tane inge maruz kalıyoruz kalıyorduk. Bugün 10 yaşında bir gün de bir çocuk kaç tane inge görüyor. Öyle bir durum var. Diğeri de bu sergilediğimiz bir yere gelmem için yani dışarıda var olan gerçekliği konu edinen bir mecra ile görüntü ya da video olsun tuttuğumuz bir mekanda insanların vaktini alıp dışarıdakinden ayrıca onların mekanda şartları göstermemizdeki dinamik nedir. Yani şu kapıyı kapıyı açtığımızda dışarı çıktığımızdaki yıkımın üzerine bir proje yaptım. Oraya bakma lütfen tam karşılaki sergi mekanda gel benimle. İçerideki o yıkımı değil de yıkımın görselleri üzerinden bunu bak demek nasıl bir dinamik. Bir süredir klasik anlamdaki sergileri neden kısaca gezip çıkıyoruz. Dışarıda neden daha rahat konuşuyoruz. Sergi mekanlığı değil. Düşündüğümde bunu açmaya çalışan mekanlar olduğunu gördüm. Bunu da bana bir katkısı varsa kişilerden çok kurumlar olduğunu düşünüyorum. Onlardan bir tanesi burası tekrar tekrar çok teşekkür ediyorum. Stüdya X, Salt, Anadolu kültür gibi kurumlarımın farkının şu olduğunu düşünüyorum. Bir içerik oluşturma durumunda bu konunun uzmanının bir üretiminde bulunduğu daha sonra çeşitli insanlara ona gelip yorum yaptığı ya da konuşmalar ürettiği bir klatorlar değiller sadece açık çağrıyı üretim ediyorlar. Yani işte ünlü bir mimar, ünlü bir fotoğrafçı da, ünlü bir tasarımcının sergisi yapıyorlar. Birebir o kendi yaşayanları izleyiciler konulandırmıyorlar, içerik üreticisi olarak görüyorlar. Bu da daha sergi yaşamasını yani sergi sonrasında değil de içerik oluşturulurken işte aile albümden birisine fotoğrafı çağırılıyor, bir tarihçi de çağırılıyor, bir reklam setinde çalışmış ışıkçı da çağırılabiliyor. Her türlü paylaş çağırılabiliyor daha o içerik oluşturulurken. Bunun da o sanat mekanı ya da tasarımla ilgili mekanı kenti mi uzakçısı olduğunu sağladığını düşünmek istiyorum. Öbür türlü içerikte derhal gibi katkısı olmayan insanın sergi mekanına girdiğindeki yabancılaşma şuradan belli içeride müthiş bir gerginlik ve sessizlik oluyor. İnsanlar birbirine ben ondan ne anlamadığım diye soruyorlar. Harikli tasarım nesnistin kulunu ben de bundan ne anlamadığım diye telefon ya da bir sınavya gittiğinde yanına da ben şimdiden ne anlamadığım diye sormuyor da sergi çağırdığınızda böyle bir yabancılaşma oluyor. Ben sence bu nedir, ne anlatılıyor ne demeyeceğin gibi bir yabancılaşma oluyor. O da onun paylaşı olmadığından kaynaklandığını düşünüyorum çok hızlı konuşuyorum galiba. Tekrar buraya dönersek bu İran devrimi öncesinden bir görsel bizim bence fotoğraflarıyla işte görsel medya ile ilgili olan ilişkimizi dijital medyaya kadar olan kısmını benceyi tarif ediyorum. Çünkü sonsuz birluk ve konunun yani bir uzmanlık alanı gerektirdiği düşüncesi hakimdi. Fakat daha sorun oldu bu timeline'ı ben hazırlamadım. Çok da gözükmüyor ama sosyal medya timeline'ı neyse Türkçe düzelteyim. Bu sosyal medya web sitelerinin nereden nereye evlendiğimi ve hangilerinin kimleri aldığını yazıyor ama burada belki de önemli olan bütün bu uzmanlık gerektiren görsel ve kültürel çalışmaların kişinin iktidarından kurtulması yani artık çok iyi bir makina kullanmak gerek yok, çok fazla yatırım yapmayı gerek yok. Herkes içerik üreticisi ve herkes bu mecranın üreticisi dolayısıyla o web sitesinde sadece köşe yazardır yazmıyor. Kendisi bir fil deneyin yerine insanları bu içeri üretiyorlar. Yakın zamanda örneklerini görüyoruz birçok gazete aslında büyük fotoğraflarda çalışmaya bıraktılar muhabirlerle de bu ne demek aslında olan yerinde zaten fotoğraf çekildiğinden başka birisi var ve ben ondan aslında bu içeriği alamıyorum. Tabi ki bunun emek karşılığı da var gerçekten orada iyi bir şey yapıyorlar mı bilmiyorum ama içerik hem yazılı hem görsel içeriğin artık herkes tarafından üretilebiliyor olması da bence başka bir dinamik doğurdu çünkü bakabileceğinizden çok daha fazla görüntü üretiliyor şu anda ve o görüntün temsili de bizim deneyinlerimiz bastırmış durumda işte bu karikatürde bir kitabı okumakla o kitabı okuduğuna dair bir görsel üretilir yani temsil ve deneyin arasındaki geridim bence iyi anlatılmıştı. Kürt mantolum adonlayı okumak kürt mantolum adonlayı üzerine temsil paylaşmaktan daha zor bir daha çok basit bir üretilir daha doğrusu. Dolayısıyla insanlar aslında temsil ürettikleri sürece yaşanmış hissediyorlar kendine. İşte bir evde içtiğiniz kahve, yasakta içtiğiniz kahve arasına sadece mekan deneyin farkı yok Instagram dolu paylaşmak farkı da yok. Dolayısıyla temsil edemediğiniz bir şey aslında yaşıyor muyuz? Belki de yaşamıyoruz. gibi bir gerilim var yine. Bu da yemek üzerine işte her şey o kemiği, yanlış bir şey yok iyi misiniz? İşte yemeğinizin fotoğrafı mıydınız? Bunları tabii niye topluyor? sadece fotoğraflar üzerinden öğrencilere fotoğrafı anlatmak fotoğraf falan hiç kimse anlatmak yetmiyor. Bu New York'ların işte kapaklarımdan bir tanesi artık yine dışarıda çıkıp oynamak üzerine onun temsili üzerinden sanal gerçeklik daha duygusal yolunluk yaşıyor olmak normal aslında burada söylediğim şeydir zaten hepimiz kendi diğer puşaklar değişiyoruz kliş eksen bir yandan da doğruluk gayi var. Kamusal olan toplu olarak bir aktivitede herkesin sadece kendi çocuğunu fotoğraflıyor olması. Bu bir yandan hani üzerine bir şey konuşmadıkça aslında bir şey aydınlanma sağlamayacaktı bir şey. Hani bundan daha normal ne olabilir diyebilir herkes ama yine konuşmanın başında söylediğim aslında herkes tasarım okuyan ya da sanat çalışmalarını bulundan herkesin çalıştığı alanı sadece kendine ait olduğun yalnızlaması ve diğer paydaşlar bunun şimdi zamanı konuşmaması o konunun kendine mal etmesi işte kendisi her dönüşünü çalışıyorum kimseye çalışıyorum ama bu konuda çalışan başka bir şey konuşmak istemiyorum çünkü bu benim güzel katlım gibi bir tavarı var yine bu haftalık yayınlar karakatürler yaşadığımız hali bence çok iyi anlatıyorlar. yine fotoğrafla anlayamayacağımız bir şekilde anlatmaya başardıklarını düşünüyorum. işte Suat ile Lidl-Tepe'nin farkı nedir birinin çok köklü olması birinin de çok yeni ortama henüz düşmüş olması ve kişisinin birbirini anlayamıyor olması tam bu yıkılan yapıcı çevreği birilerinin aslında yaşaması için yani olumu karşılarken diğerinin değişikliği düşme hali kimse haklı ya da haksız diyemeyiz bence sadece tarlabaşı tabi ki burada çok gündeme gelen bir konu işte buradaki teglerden bir tanesi neydi safarı İstanbul tarlabaşı sokakları objektifimden hayat akarken İstanbul'da, İstanbul'da, İstanbul'da bir hashtagler var. görüyorsunuz tarlabaşı yıkılırken da safarı düzenliyorlardı orada yaşayanın deneyimi ve orayı fotoğraflarını deneyimleyip çok başka şeyler. ve o konunun üzerine çalışan orada halkın çok tanesi acı ağız çok seveklendirilmişti yine halkın onun nasıl bir teki yani çekin yapan insan orada yaşayan insanın nasıl bir diyaloglu olduğunu yine fotoğraf üzerinden anlamak mümkün bir de çok fazla görüntü üretiliyor bir önceki arkadaşlar çok doğru şeyler şeyler arşiv yok ama bir yandan da görüntüleme teknikleri sayesinde yani zorunluk olarak birileri bizi kaybetiyor zaten bu kuları bunlardan bir tanesi de geçmişe dönmek yani Türkiye'de çok eski değil ama böyle altı yediği yok bazen on yıl öncesinde dönmek mümkün Türkiye'de bu Ankara'da Hadiman'ın çıkışında böyle yeni geçmişten günümüze kadar olan hadii bu uçaktan çekilmiş paranın hadii gördüğümüz gibi sol doku tamamen aynı boyda işte çok uzun süreçte belki var olmuşken diğer büyük müdahaleler çok yakın zamanda, çok kısa zamanda ve kısıtlı sayıda kişilerin kişiler kararlarıyla yatırımcılarında kar amaçlı ya da kimlik inşası dertleri de bir anda yapılmış müdahaleler tabii ki bunun getireceği yabancılaşmayı bence ileri de çok yaşayacağız şu anda yaşamıyoruz haklı bu yoldan geçerken çekilmiş bu tarafı şu anda bitti yani bu halde değil çevre düzenlemişi bitmiş durumda ve her blok bir renkte aydınlatılmakta yani burada bir grup insan bir bloktakiler kırmızı ışıkta yaşıyorlar akşam diğer bloktakiler yeşil, diğer bloktakiler yani tam bir deney gibi bilmiyorum ileri de onun nasıl sonuçları olacak bilmiyorum bu son koyduğum görsel benim çalışmaların bağlandığı nokta Arktek dergisi 1938 yılından Sedat Hakkı'nın büyük adada yaptığı bir köşk Fethi Okyay köşkü burada işte proje tanıtım ama işte fotoğrafları var aslında proje bitmiş belki şuradan söyleyebilirim burada Metin'e benim için yazılmış gibi duran bir şey var en sık rastlanan ismi muhtemelen Mimarimü Elif tarafından sipariş edilmiş fotografik üretimler olsa gerek bu durumda yapı özgün projede tasavvur edilenle farklı ekler almadan değişimler geçirmeden yani yaşamdan ziyade Mimar'ı görüşün yanından kareler elde etme niyeti belirliycidir yani burada bizim anladığımız aslında yapının özgün hali Mimar'ın kafasındaki Mimar o yapıyı yaşamak için tasarlamamış, fotoğrafı çeksin diye tasarlamış dolayısıyla biz onun içinde yaşayarak bozuyoruz gibi bir durum mu var ya da Mimar onun değişimler geçireceğini çok inanmak istemiyor mu ön görmüyor muydu değil miydi? yalanımı geçtik gibi burada alt üst fotoğraftan farklı olarak oradaki fotoğrafta sağdaki kitaplıkta kitaplar var ve bir yandan da dış hava şartları içeride yani orayı bir su girmiş, su basmış bir iç dış ilişkisi sekteye uğramış, Mimar'ın ön gördüğü şekilde burası içerisi diğerisi dışarısı gibi bir durum yok bu benim böyle inanılmaz heyecanlandıran bir durum belki de o yüzden bir Mimar'la çalışmadım yani yapının yaşanmaya başladıktan sonraki durumu o esnada ki müdahaleler yani kişisel haller de beni heyecanlandıran bunu şeyle özetleyebiliriz Freud'ün daha çok gündeme getirdi 1910'larda tekinsizlik kahramı ile bize tamamen yabancı bir durum değil de an homli ya da ankeni dediğimiz şey zaten bize tanıdık olan halin başkalaşmış durumum dolayısıyla aslında bizim hep bastırdığımız olumlu yönde bastırdığımız sevinlik, güzellik, güvenlik gibi kendimizi sürekli avıttığımız durumların bastıramadığımız dışarı çıkmış taşmaları diyebiliriz onun da ben aslında büyük potansiyeller taşı adına inanmak istiyorum çünkü şöyle bitirebilirim belki Mimar ya da şey inşa edilmiş ya da tasarlanmış bir yapı ya da nesne diğerini aslında düşününmemiş köyüne ya da eski gösterdiği bir hali var yani bu ülkemizde belki de en sık yaşadığımız bu durum işte karşısı bittiği zaman burası insanların gözüne tırnak içerisine estetik gözükmeyecek çünkü artık estediği orası tanımlıyor bu da böyle sonsuz ve birbirini yeme süreci ve en son güncel olarak en doğru olduğu düşünülen tasarımdan önce olan her şeyi geçersiz kılan değerlisiz kılan ve yaşanmaya anlamı olmayan yıkılmaya daha uygun olan bir dar çerçeve yaratıyor ki bizim de sürüklendiğimiz durum sanki biraz o gibi geliyor çok teşekkürler çok teşekkürler tamam peki tamam peki