 Akşamınız xeyr olsun. Dəyirlik kanalı izləyiciləri 9 IUL 2022-ci il tariqdə asıq söz proqramının canlı bağlantısında hoş gördük sizdəri. Dəyədi izləyicilər, dəb ki, bizim problemlərimiz ölkə olaraq, millet olaraq o qədər dərin problemlərdir ki, bir də həmin problemlərin üstünən, bizə 24 günüç sabaşda görür yaşadan, en zamanda 30 il öncə torpaqlarımızın azad edilməsüsünün sağlamlılarından keçən qazilərimizin, şəhid olanlarımızın ailələrmə qarşı eləmin asibətlərin şəhidə olurur ki, biz başla bir mövzu haqqında danışabilmirik. Və bu mövzu bizim üçün artıq ümumillə bir problemə çevirilir. Mən istəyərdim ki, bu iki vəlişimizi hələ bu məsəli ilə bağlı başlıyaq, çox dəyərdə bir qonamız var. Azarbaycə Milli Demokrat Partiyasının sədri gələndər moqtarda tarixcə halim gələndər moqtarda hazırla bizim ifrimizdədir. Mən gələndər bəyi sağlamdırən, hoş gördük gələndər bəyi. Xoşa-dürifət bəyi, mən də siz adutoriyamızı salam edirəm. Mən millətimizin təbbiqdə Türk İslam dünyasının qurban bayramını təbrik edirəm. Təşəkbirlər, sizin də bayramımızın bayraki olsun, geri gəlmişkən. Hər halda qurban bayramı bizim üçün önəmli bayramlardan biridir. Mən də iznə iclarımızı, millətimizi təbrik edirəm. Və təsvilar olsun ki, bayram günündə biz qurlarımızdan danışabilmirik, bayram günündə yenə də bizi ahadilən problemdər öz ağırşın alan problemlərdən danışılmaq məzburiyyətindir. Gələndər bəyi, son günlər yeri gəlmişkən sizin partiyanın rəhbər simalarından biri, Sədir mabini Şahmur Adbəyq, özlə 5-4 atası vaxtilə sizin partiyanın deməli Sədir mabini olub, əniz zamanda qara bakquazı, palko inik, belə faceli şəkildə həyatını itirdi özlə harada ədalət gözlədiyi bir organda. Bu, bir daha Azərbaycanda qaziləri qarşı olan nasibətin, mən cesarətlə deyərdim ki, başqa bir barizin münəsi oldu. ən buna görə üzündürəm, Şahmur Adbəyət handadan rəhəmət deyirəm, amma bir milliətçük kəsimin qarşısına qoyulan vəzifəm də cəmiyyətdə ədalətin bərfa edilməsidir. Mən belə düşünürəm. Mən istəyərdim ki, bu, faclə bağlı, bu Azərbaycanda bağlı, öncə fikrimizi, sizin fikrimizi eşidək, sonra ölkədə qazi və şahid ailələrinə olan münasibəti deyərləndirək. Vurun qələndər bəyi. Çox sağolun Rüfət bəyi. Əvələmən, Şahmur Adbəyənin dostlarına, aləsinə, əzlərinə də ön hüzünlə başsallığı veriləm. Şahmur Adbəyə, Rusya da hərbi xidmət çəşmiş, hərbi çi idi və akademiyanı bitirmişdi səhət qoşumlar üzülə və Azərbaycanda Azərbaycanda ordusunun yaranışında Azərbaycanda ordusunun qurucu zabətlərinə biri olmuşdu. Naxzıvan, səhət qoşumlarının ilk kamandan olmuşdu. Naxzıvan da Azərbaycanın ərazib törlünün quruunmasında və ə ordunu srallanmasında çox böyük fədaçarlıq və şücaqət gürsərmişdi. O vaxt uzun müddət Naxzıvanında hərbi xidmətdə oldu. Yəni, bunun əsas fəaliyyatı Milazat-ı Hərəcatu dövrünə və Zəbə Haşimət dövründə dövrünə çürür. Ondan sonraki dövrünə də fəaliyyatını davam elətlərdir. Sonra da bunun biliyətçə dəmi idi, biləs, təbiət yetibar elə milli demokratik hərəkçatdan, milli azatı hərəkçatından gələn bir hərbi çiydi. Və bu da ordu da məyən onunla qarşlı durmalara, məyən ona qarşı haxsızlıqlara gətirib çıxarmışdı və onun məzdurət qarşısında qalı bir səbhaq etməsən səvb olmuşdu. Hərbdən aldığı pensiyanla yaşayırdı, 5 evladatası idi. 2011-ci illədə bizim partiya təşratlanmasında çox böyük bir rol aldı və 2011-14-ci illəd dövründə partisərdir. Yəni, mənim təşrat məsəlləri üzrə mabini vəəsəsində oldu. Bütün Resul Qanayonlarında çox ciddi, əlaqələrə malik adam idi, hərbəsi əskərləri hər bir zaman onun, çox böyük sarı ve yitramlının onu qarşılıydılar. Fizoli böyükəsində xüsusi hərbıq, fəyalıq göstərmişdi. Və əzən ona Səddamla qəbidə deyirdilər. Səddam, Palkonikbəq bilə hərbəsi bucur adlanda çağırırdılar. Çünki, mən bilmirəm, o kantret olaraq nələ qəlidə. Yəni, deyirəm, ordu da çox böyük fədaq çarlıq və qəhrəmanıq göstərəm bir yigit hərbəsi zabitimiz idi. Mən onun azıncaqlı vəziyyətindən xəbərdər idi. Təkmən yox, yəni dostlar da. Bizi ilə evagəstini özü biraz soğuklatmışdı. O da səhəti ilə bağlı idi, ən çox. Və dicər bir mühüm amildə onun imkansızlığı ilə bağlı idi. Onu hiçəsən bir ölüşmək istəmirdi. Bir zabit kururna sığışdırmırdı. Və məndə olan məlumata görə o bankda çoxlu kreditlər olub və bundan bağlı olaraq aldığı pensiyar yetmiyib onların ödən işinə bütün mümkün vasitələrinə, paçlarına qədər tutabiliplər tutublar. Onun kartını bloqluyublar və ona tamamini, əli ələsində hər hansı bir azıqən əparmaq qanını ziht aldı. Yəni, bu aparmaq qədər, yəni, tamam məsələlər çəsilib. Və buna ətiraz ilə əlamət olaraq məlçəməyə, əni, o icra şövbəsi, sungayet icra şövbəsi, onu məlçəməyə deyib, məlçəməyə gəlir və orada ətirazını bildirib ki, bu şəkildə de olmur, məhəm pensiyamdan tutulundur. Qalan, yəni, yüz manhaq tutaq ki, mən aləmə qalırsa, ona parmaliyəm, bloqlanması olabilməz. Dolan nəsə, əsəbə halda munasibət bildirdikdikdən sonra ürəyəd ayanıptır. Bəs üçünki, o ürəyəndə çox ciddi problemlər var. İki dəfə artıq o ürəyəmələr çesirmişdir və bundan da bağlı hamını, həmişə xəbət darə eləyətik, mən danışabilmirəm, mən özürsə eləyə bilmirəm. Nəsə, vaxt bilə bir məsələdir, amma burada mənim bir-ki deyəcəyəm ələbə məqanlar var. Birinci, başlar və umumiyyətlə, milləkdə yönəli siyasət çox zalın bir siyasətdir, çox amansız bir siyasətdir və bütün millətimiz əslində bugün dədir. Biz sadece onaraq bucudə tefaradlara o zaman yedir ki, bir hərbişi zabitimiz, amunat bəki kimi bir zabitimiz bu kis münasibətə dözməyə bürəyə partiləndə və yaxud da bir qazimiz özünü yandıranda çox çox görəm boyudur və yaxud da başqa razilərdə. Və yaxud da hərbiçilərinize qarşı ən dəşətli işcəncənin tətbiqini, tərtə hadisələr kimi facə bir hadisələri yaşadanda, biz onda məlumat, yəni bir fərdiləşləndə, yəni bir konkretəşlərində çəhək buna qarşı bucudə üzülümlər elirlər və bunu ancaq düşmən elə bilər. Onda aylırıq və onda bunu müştema müzakirək gündəmə çıxadırıq. Amma fərdik hədidə heç bir çəs və yaxud da heç bir vəhçil, bir neçə vəhçillər, bir ləşib və yaxud da yumuşu nasılar, ziyallılar, iş adamları bunlar. Yəni cəmiyyətdə buculini sutlar yoxdur deyə, varəyəsində amma faaliyyətləri yoxdur. Bunlar hamsın darmadağın eləyiblərini, itiralaşdırıplar insan, təşəbbüsü ilə ortaya ərşəcələn hər hansı bir grubun yaratılmasına imkan verilmir deyə, bucul müzakələr getmir. Məsələn, getmir deyilmir ki, Azərbaycanda man sektoru yoxdur. Azərbaycanda lambardan şəhdərinə 10 dəfa ağır və yaxud onlara bərabər şəhdər çərşibəsində faaliyyət göstərən bir qulur soyğunçu sistem var, banki qarət sistemidir bu sistem. Bunların tətbiq etdiyi formatla belə dey, Mongolların istila rejimi zamanı qurulmuş və Qazanxanı məcburuq qarşıda qalıb həyata keçirdi islahatlarına müqaist olunabilir. O zaman da belə deyildi, o zaman şəhdərində də belə deyildi. Qazanxanı kışqırıb bunlara deyildi ki, yırdıqı boyarlar deyək, yaxud da Mongol əyanlarına deyildi ki, siz süfranızın zəngin olmasına maraqlısınız. Amma bu zənginliyi yaratan çətliyə torba verməli sən ki, onu əxşib vəcərim səmə vəirsin. Bir şəraat yaratmalı sən ki, Qazanxanı bunu deyirdi, bürün bizim çətliyəm bunu demiydi. Bu insanlara bir götürdüyü biznes kredidinin şəhdər çələli olmalıdır, ki, bu, bunu qaytarmak imşanda malik olsun və yaxud da bunun əslasında nəyəsə bir şey yaratabilsin. Azərbaycanı banki kredid sistemi ilə qədər bütün beynahıq reylərdə göstərlək ki, bu mümkün olan şəhd deyir. Çin burada krediddə gedir isə yandımaman fəlsəbəsinin şəhdəri ilə gedir. O dür ki, bunlar dəyişməlidir. Burada fərdiləşdirilmiş qaydıda ki, niyə biz qazilərləm bağlı deyirik, və yaxud ölçədaqilində elə düşmən qulbələr var ki, bizim müqəttəs bildiğimiz dəyələrə qazi şəhəd alələrin vasitəsi ilə də millətə də dövlətə də imtihan elirlər. İnsanlarımızı imtihan elirlər, eyrətimizin namusumuzu bu şəkildi imtihan elirlər. Məxh ilham aslanı oğlunu şəhəd aləsinin vasitəsi ilə məhçəmi veriblər. Abid Qafarovu qazilərimizin vasitəsi ilə veriblər. Bu hansı dəyərlərdir, o dəyərlərdir ki, dərtərdəş cəndə verəmdə, əskərimizi Tulkaya və yaxud da Loma nə biləm, nəyə 30 durub darmadağın elirlər, gözünün qabağında atasının, anasının, nə biləm gözü qabağında batsını 17 yaşında batsını zorladıqlar, nə qəriplər? Bunlar hansı dəyərlər. Və yaxud da bayrağın üstündə namusa təzabə-yəzmək kimi ən sarsıdızı hallar, tendensiyalar bu ölkərin işcəncə metoduna çevirilir. Və bunun yaxın olumasında maraqlı olan qüvvələr var. Niyə? Kimi nə imtihan eləyirsiz? Məsələ bundadır. Ona görə də bu şəkildə ki, məsələlər, yəni, bu üçü azın azaxlıba ağır formada bizim qarşımıza sığır, bunlar çox fəlaşətli haldıq. Bunlar cəmiyyətdə qəslən dağıdızı qarşıdurmaya insanları söv qəlliyəm bir attımlardır. Və kimi maraqlıdır? Kimi aətdir bunlar? Kimlər eləyir? Bak, bunlar başqa bir müzahkələrinə mevzusudur. Başqa bir məsələrdin bəhər yenə təkər eləyirəm. Bizim sabahlarım mənim üçün ən azın azaxlı vəziyyət ondadır ki, siyasi partilərin bəhəzələri bir çox az bir simsiyasi partiləri var ki, bunlar bunda bu məsələlərə münasbət bildirir, müzahkələri azərbaycında barmağdan sahiləcək adamlar var ki, bunlar təvək özünü kəh siyali kimi ya da partiləri kimi, və yaxud da bir blogger, gəzətçi kimi, journalist kimi, münasbət bildirir. Amma digər təbəqələrdə biznes adamları, biznes türkədə var da iş adamlarının bir odası var, iş adamları bir dərnəyi var, başkanlığı var. Nə biləm, sanayetçilər odası var, nə biləm, aftama bir sürcülərinə bağlı bir oda var. Sili toplum örgütləri var, təşkilatları var, bunlar münasbət bildirir, ziyallar var, akademiklər var. Məsələn, bir hərçim yaxınlarda, türkədə, yəkin ki, türkə cəmiyyətinin hala qəl adamları eşidib, bir karduroq gürlələn, və bütün hərçimlər davamlı sürətdə durub ətrazları açıqıbları, ətrazlar elirlər ki, olabilməz bu hala olsun. Və bu hərçimlərə ayaqa qaldıran hərçimlərlə bağlı bir dərnəkdir. Dərnək qərar verib və polis hət da göz yaşadısı qaz tətbüq eləyib, zor tətbüq etməsə də qazdan isfad elib, amma ətkilərinən ondan təsirət düşən bir polis zabit olur. Ondan hərçim orda müdaxil eləyib. Cəsənə də qor yəməni. Mən də qormalısın, nizamlı şəkildi, əraportu qoruduruz kimi. Gürlələ bilməsin. Çünki orda əslində bəndə cəmiyyət həyatında türklər çox keşəş bir həssas bir yazı ilə qətmişlər. Mən çox təsirlərinə məu yazdın deyir. Rüquşuna sə yazıbdır üfətbəkdir ki, biz yurt okulunda oxu yərkən deyir, ən ağır təhsil şəhdləri bizdə idi. Biz saat 12-1 ə qədər oxuyorduk, amma saat 4-da qədər qətməyib. Və ən yüksə puan da toplu, və ən yüksək şəhdər şəhsifəsində təhsilini başa vuran hərçimlər idi. Sonra biz ona uzmanlıq deyirdikdə, bu uzmanlıq təhsili almaq üçün də nə qətən əzablar şəhsirdiklər, əzəbdə şəhsirdiklər. Hətta qazanışlarına xaşlamaya vaxtlar olmurdu. Ənə müsləllik də gəlsən hamını dinlə, hamının əzabını şəhdiklər, gürlələmək üçün qal. Ədris-i cəmliyyətin bir təbəqəsinin bir hərçimlərlə bağlı sağlı çeşində duran bir kəsimin mənafəyin o qədər asıq şəkildə dilə gətirilər. O qədər buna dövlət münasibək bildirməyə bilməzdə. Əlbət də ki, adıqfat dövlət tərəfindən də bir münasibət serciləndir. Orta əcəldi və Türksiyyət tərəfi. Artıq bunların təhürkəsiliyə nə bağlı, çox ciddə adlıqlər, Əkdə türkçədə ən az maşallah təbəqət çevirli də. Artıq hərçimlər. Onlardan bağlı adlıqlər atacana sözləkdir və s. Dəmək də edin, bu dökü. Zabidlərlə bağlı Türksiyyə də nazirli kimi bir orqan var. Əllələrlə bağlı bu o şəhçildə, hər bir kəsimin qəbulqları cəvvət tərəfindən ilə oturulaşıb ki, burada o problemləri cəmiyyət hama, milliyyət hama bir tövələtə yaşamı. bir yoxdur və heç bir müləsbət də bildirilmir. Orada çox faceli hadisələr ücə çıxanda biz yanıraq tökülürük və ovrulurq ki, necə oldu? Bu cür palkonləkimizi tirdiyik. Bu cür qeyriyyətli namısı bir hərbəcimizi tirdiyik. Onun aləsə hansı gün dədir. Bak, bu dür bəsələ. O də üçü biz bizim cəmiyyətimizin siril toplum örgütləri, bizim cəmiyyətimizin dayaqlar olacaq, cəmiyyət ayakta saklayabiləcək, bütün dayaqlar yoxdur. Bir dənə tələbələr nöyqləri ilə mübaqla təhəklət fəalək göstərirəm. O məmin 90-ci illərin tələbələri, yəni həçhətıncələrin sonu 90-ci illəri, həçhət 70-90-ci illərin doxumuşaq. Tələbələr nöyqləri ilə mübaqlı nələri yoxdur. Biz nələri eləmirdik. Büyün bunların heç bir üzdə deyir. Büyün bir dənə tələbiyyət, o vaxtı bir münasbət pis səhb münasbətə görə haxsız münasbətə görə biz üç də və rektoru dəyişmiştik. Büyün nərin rüşvət cınayət yoxasını çevrilə və zəbaycan hər tərəfə. Belə şey olabilməz. Nəli, bu amansız bir münasbətdir və cəmiyyət həyatında çox ciddi dəyişlərə əsas verəcək bir məsələt. Gələndər bə, biz növbəti sualımız elə ümumiyyətlə cəmiyyətin mutalif sifiralarındaki problemin ən bağlıdır. Amma mən bu qazilər məsələsində bir daha qaytmaq istəyirəm. Sizin də partiyada çoxu qazilər var, mən şahidə olmuşam. Nə deməkdir bu? Bir grup qazili, qazilər əmək və halinin sosial müdafəsi nəziliyində öz haqlarını müdafiə edərək rəcət eləyirlər. Onlara cevab verimlər, sonra qaqnın sındırıb çəri girməyəməz bu oğullar. Sonra səhərsü gün əmək və halinin sosial müdafəsi nəziliyi başqa bir grup qaziləri çəkirib, selifiyyət çəkdirib paylaşır ki, qazilər bizimlədir. Bir grup qazilərin bu şəkildə Şahmurad bəkimi məhkəmələrdə çox ciddi haqsızlıqla üzləşirlərində hər haldı biz o prosesin mahiyyətini bilmirik və bizim bugün nuzakiri etdiyimiz mövzu niyə qazilərimiz bu şəkildə qazilərimizlə bu şəkildə davranmalı? Bir boşqa qazi də biz jurnalistli məhkəmiə veririz, sonra biz əslində bu məsələnin mahiyyətini daha yaxşı bilirik. Bak, bu ölkədə qazilərə qarşı, qazilik iniusuduna qarşı, şəhid ailesində qarşı bu münansibət nədən qaynaq alamış? Rüfət Məhdi, mən sizin xatirizə bir məqamısalım. Yadizə varsa 1994-ci latəşləsən, sonraki dövürdən bir nesil sonra eğitimadə sadəhun və digərlərinin başçılıq altında böyük bir hər əkət, qazilərini ətiraz ərəkəti başladı. Və büyünərim, istandığımız çox məşhur qazilərin, bəzləri o dövürdə bu proseslərdə iştirak eləyiddilər. Özlərin doğramaq, açlı aksiyaların keçirməsi və s. hətisələrinə nələ gəlidir. Və o vaxtı əslində dövlət bunları təsdək eləyirdi. Və hakimiyyət dövlət demək hakimiyyət bunları ya yola gələn bir hala çəkdirməyət çalışırdı yada ki, bunların sərisində parçalanma yarataraq mulaim ulanlara serfi çəktirirlər və mulaim ulanların şəhdəri uygun şəhdər çərzəsində gedir. Dövlətin hakimiyyəti siyasiyyətinin təsdəkləyən siyasiyyətinin yeri dən qazilərə biz çifayaq qədər imkanlar yaratacıyıq, şərhəti yaratacıyıq, qazilər cəmiyyətinin onları təmsi olunacaqları və s. və s. kimibətlər verib və onları parçal yaraq, birinci qarabax savaşındaki qazilərini parçal yaraq məyəng isimlərə böldülər onların bir bismi. İntaraqədə cəldələdir, cəhdələdir, digərlər özləmi yandırdılar, öldürdülər bir qismi dünyadan köşdü, barışmayanlar bir qismi də müxtəlif qazi təşkilatlarında birləşib, yəni onlara cəlbolunuk, hanssa işləri cəlbolundular. Məsələn, yadda varsa maşrul xətlərini götürülürmüşlədir məsələ, və s. ki, amirlər bax, bu aldan. Məsələr nə şəra tərətlərci, hanssa qəli üşumət təşkilatı yaratsınlar, bir qurumda filan, orda məyəm malə yardımı ağırmaqla özlərin tərəbini səkib dəvlətin, haşmət dəvlətin demiyyəkinə də haşməti siyasətin həyata çiçirilməsində onlar da bir xətlə, istiqamətdə haşmətin bir vizcini, bir hissəsinə çevrilirlər. Qarabax Savaşında da xeyli qazilər meydana gəlibdir, xeyli 10.000-20.000 arasında yaralı və yaxud da bu və edicər formada qazi olan vətəndaşlarımız var, bunları da, bunlarla dəyala gəli məsələri həll etmək lazımdır. Məsələ bir şey deyəm ki, bu tövləkdə bizdə bax, ikinci qarabax savaşında ki, bu qələbə ruhu, bu ətəm torpaqlarına azad edilməsi sünni nəzərdə tutulanın da çox-çox möhtəşən bax, bu şücayətin çökündə, millətinin sehbisidir, torpaqlarla bağlı olan sehbisidir, analarının o peşi başında, o evlatlarına daimi çaldıqla ilaydı. Məhəni, hesap iləm rəm ki, bu da təhsilimizin o qədəyə rolu var, məyəm təvəlbəlbət dəkir, bir də bunu bizim millətimizin köksündə, öz bağrında bəslədiyi bir ruhuydu, ki, bu əskərlərimizdə vardı və biz qısa bir zaman çəsində, bax, o ruh, böyük bir qələbənin təməl bir insibində çevirildi və əsasına çevirildi. Və bu qələbəni biz çalabildik. Yəni, sabahlarım bax bir ünməslə bir fax deyim, tərtədən bir qazi gəlmişdir və kanal onu çoğunu çəşmişdir, sizin kanal çəşmişdir. Tərtədən o qazini və icrabaçısından üsyan iləm bir qazidir. Yəni, bunlar üçün icrabaçısından ki, Müsləqin Məhmədoğlu üçün onu o sözü demək heç bir təliqə yaratmış. Çünki Müsləqin bununla nəslində sobitəliyir və deyirici, mənim bu şəkədə danışmamın çöksündə dövlət siyasətinin. Haşimiyyətin siyasi kursunun, siyasi nomenklaturanın şəhdəri durur. Bak, kanüktura bu cürdür, mənə bu cürdəyilip deyəm. Mən sana asır şəkildə deyə bilirəm. Bu əslində onun göstərisidir. Ona görə də o qazi gəlir, bu da xışqırır, bağırır, özünü öldürməyəcə edilir. İki hal qalır onun çıxış yolunda. Deyirsən ki, şu an üçün nəsə çox maraqın sual vermişdir ki siz. Yenidən muharba olsa gədəcəksiniz mi? O deyən, əlbət də mən ölməmə üçün xəcələ çəkirə mütlaq edərəm. Mən tək ki, mənə bir də vətəndən bağlı desindir. Yəni, vətənd elə bir bizdə bir prioritetə çevirlibdir. Yə vətənd, mənim üçün ölüm yeridir. Yə mən başqa cürcə şaşı sevmirəm. Bak, bu cür millət əslində doğrudan doğurə bir mödüzədir. Amma bu mödüzəyə nə görün, nəcə qansı, zamansı davranış var? Bak, qazlərimizdən də bu cürdür. Onun cədə ikinci, qərabax savaşından sonra bu qazi kütləsi bu şəkildədir. Mən və bunu, bu dəyəri, bu institutu yavaş yavaş bunlar yavaşlatma istirləri. Bak, bu cür, bu millətin qəlbində bağrında bu cür, möhtəşən bir abidə ucaqmış. Bak, bu qazi qardaşlarımızı belə halas alırlar. Bir de məhkəmələrə şəkcillərdir, icərlərini cizdi şəkildə sağırıb, selfiyyələttirirlər. Müqammət göstərənlərə qarşı amansızdasana davranırlar. 35 nəfər qazi intihara cədə edir. Bizim Şahmurat məhmətli 35-ci bu şəkildə intihar qasəli yandırma, asma, özünü öldürmə, binadan atma və ürəfartama. Bu tipli, dəhək ki, ön halı ilə 35 qazimiz itirmiş. Onun 34-du, mən bildiğim qədər bir Şahmurat bəyi ikinci birinci qarabaq savaşının qazisidir. Qalan hamsı birinci qarabaq savaşının qazi olanlar. Və bu gözdən salınmaya doğru meyillənir. Amma bax məhərək ki, biz doğrudan doğrudan üzbə, üzüklü, düşmənlə dişdişə yatırıq, millət olaraq. Və bu düşmən həm canıbunda, həm şımalında daha az çıq, daha aydın azabacağına təhik etməyə başlayıdır. Və ilə həstas dönəmdə qazi ilə bu şakil də davranış, mən qəti şakil də, bəb bunu bilməni ala şakil də deyirəm ki, dövlət siyasətini həyata keçirən. Siyasi hakimətin içindəki tam mənada olan düşmənlərin işidir. Onların məkirli siyasətinin işidir. Bu dür düşmənlər elməni ordusunda da var. Elməni dövlətinin tərkibində da var, siyasətinin yurdənlərin içində de var. Onlar da bəzən paşinəl höşimətini bu bəridicər formada rüsyanən bağlı məsələlərdə sınaqa çəkirlər, qəsdən ritorika yaradılar. Xatırlısısa, birinci qarbaq savaşının başlanma eləfəsində. Yəni, 2020-ci üün aylar eləfəsində ki, o müharibə ritorikası bax buna söhkənmişdir. Bax bu dür o xəyənətcər Rusa bağlı, generalitetin və hərbi siyasi qüvələrin metodikası idi. Paşinəl gələn də, xatırlısısa, müharibəsiz sürh müqaviləsinin bağlımağı hazır olacağını və yaxud da bunu bu tür siyasə taparacağını belə neylə nədən bil. Bax bu danışıq ritorikasını, siyasək palinin kasını qətirdilər ən qatı, dəyətki bir müstəbiya, azabacana qarşı, qıcıq yaradan və əsil, dəyətki müharibə ov qatı yaradan bir farmata saldırlar. Və yaxud yallı qəti nəbələm orda ağlına gələn geciz, bəyanatlar verir və nəhcədə göz qabağında oldu Ermenistan üçün. Şimdi də bu oritorika var. Məcburuq qarşısında paşınana dədizirirlər. Bax, buyur. Azarbaycan yeni müharibə hazırlaşır falan deşmişə və paşınanın dilini ölkərin, bizi şəxsını dilindən bu şəkçir difadələr səsləməyə gedir. Azarbaycanada belə qüvvələr var, azarbaycanada da, bələ qüvvədəyəndə paşınanda belə başka xalisiyalı qüvvədə, arasında qüvvələr isə tamam fərqlidir. Onlar qazinin dəyərin aşağı salmaqla, vətənsün ölməyin, şəhid deyin, dəyərinin muayyətini aşağı salmaqla, həmən düşmən dəyərimanına su tökür bir mərkəzində darə olunan, bax bu cür siyasət var, bax bu cür yön var. Ölçənin birinci şəxsi, həmmızın şahidi olduğumuz fadələrdir, Qazi qarabağ muharibəsinin vətranı mənim ən hürmət və izlət məhəbət bəslədiyim vətəndaşımızdır, ən aili vətəndaşımızdır filandır. Bu olabilməz ki, bu siyasətin dicər qoğlunu həyatə keçirən, o təyən iktiyi nazir bu şəkildə və ək ki, sahib babaya bu falək göstəsin. Yəbuz, bu da açıq bir içi bir sual çıxırda, yəbbuna nəzarət imkanı məh tuttu, və yaxud da adam eləcək ki, sanki bu adım bir şəxsi tənilən bir, bu olabilməz ki, bu şəkildə davam etsin bu məsələləri. Olabilməz ki, hüquq muhafizə sistemləri, və yaxud da məhçəmə hüquq şurası, ədalət muhafisməsini və yaxud prasiyon qaydaları həyatə keçirən organlar, bu dür ədaləsiz məhçəmə keçirsinlər və bunu Azərbaycanın numarşiləttirsindir. Yəndi, mən abid şərifə olunan bağlı məhçəm prosesini izləyirdim. Orada, tam onun həbs olunması vəzibacın cəmiyyətində, hüqusuzluğun ək ki, svarışlı hökumləri nə qədə qüvvət olduğunun bariz bir nümnəs ortaya çıxacəydi və bu numarşiləttiriləcidir. Hansı el, hansı qol, bunu bilmən uzakdır. Və təhvək ki, bu da müxtələ və amirlər oradadır. Qalqınura toplanışı da orada mühim idi. Abid Qafarovun şəxsiyyətdir və çıxışları orada sərcilədiyi baxış və o principal müəvqədi ortadaydı, cəmiyyətində təpkisi ortadaydı. Hər bir şey bu, onlar şəhdərdir. Amma bu tövbüklikdə bir siyasi iradə də gəldir. Özün bir öz düzərmdə də rəhmətliyi mərhəmiz cəndər Həmidovun düzərmdə həyatı keçirləm, məhşima proseslər, özümlədən digərlərin. Mən bunların dəfələrini şahidə olmuşam ki, biz azabdıq isəsiyyəndə biz, dəhk ki, militəri çəkçəsi nazibin həb, hafizhanasında niye qanunsuz çilsaqlanır adam, hansı ki, 90 aydan artısaqlanabilməz o götməlidir. Onda 90 sahilə İslamə Kalorunəsində göndərməyə vəzindəcə cəndər Həmidovun qobısına göndərir. Yəni, millətin istəyinin ziddini olaraq daha ağır cəzar verirdilər, daha ağır şəndirilər verirdilər ki, bax biz beləydirik, bax biz bu yox, bu falanı. Yəni, bu cürhallarla, 30 illik tariq əslində bizə, bu cürhallarla xarakteyiz olan tariq olduğundan yana bizi təcrükləndirmir. Yəni, məsələn, Abid yəni, Buraxmaq nəni, Abid əxtində Buraxmaq yox, yəni, uzatmaqla vaxtın nəni, oncudə təhəni unuttur, saat 14.30-a. Və mən yenə də ilə Azabacan bütün fedakər insanlarına, jurnalistlərə bir daha səslənirəm ki, biz onu doğrudan doğru təqqoy mümalik və ondan bir şey olacaqsa, ona tətbiq ediləcək, hər hansı bir sanksiya, hər birimiz üçün daha asand bir formatı keçicik. Ona da biz etirazı bir sərklə bir münasibət bildirmək də bəcəramalı iqdilə gətirmələk, fikirimizi fadələmələk, qorməmələk, çək kiməmələk? Biz bundan en çox Azabacan dövlətən hava-cəvəni millətnə xidmət etmiş olacaq. Bak, məsələlər budur. Yəni, mənim fikirimi şəkkürələrdən etmələm ki, qazilərin aşarlanması, düşmən dərimanına su tökmək xidməridən siyasətin nəticəsidir. Şəhid aləsinin gözüdan salınması bu nöxteyin əzərdəndir. Bak, mən yenə təkərəlirəm. İslələn adamı ilham aslanıoğlunu tutmaq üçün çox ciddi argümitlər qoymaq o hücumət üçün. Nə bir ölçətin şeydir? Nə dəsən eləyə bilərlər? Qəhamunu tutanda bundan isfadələmisiz. Niyə ilhamı tutanda sən şəhid aləsindən isfadələməlsən? Niyə abit qafarovu tut da tənə tut? Yəni, amma bu adlardan isfadə etmə, bu dəyərlərə dəymə, Təşəkürlər gələndər bəyq. Bu, çox ağırlı yerimizdir. Mən o görə, beləkimizin əbbəlində bu məsələni sizdən soruşma, özüma borç bildim. Məsələn, Jamal Abbasov deyir ki, hakimiyyət sanki qazilərdən intikam alır. Başqa bir izləcimiz də yazır ki, Ramam bəyq. Çox maraqlıdır. Qazilər özünü öldürməyə onun problemlərini həll etməyən birinə çırtma vurmaqdan üçün tutdur. Mən düşünürəm ki, bizim bu millətin xarəktirik tuziyyətlərinə biri deyil. Çalışınlar ki, bir səvrinə agressif yanaşmaqı sevmirlər. O cümlədən, savaşın ağırlarından, acılarından çıxan qazilərimizdir, o cümlədən. Amma bir məsələ var, bu haqsızlıqlar, bu zulümlər dəkci qazilərə et deyil ki, məhkəmələrdə ədaləssizlik baş alıb gedir. Özəlliklə, son üllərdə, mən bu məsələdən bağlı dəfələ də bilişlərimizə danışmışlar. Əgər ölkənin baş icra edici organları, həkim təyinə edəcək isə, sonuz bu olacaq. Yəni, icra edici strukturlara, məhkəmə tərəfindən özəlliklə hüquqi şəxslər aqdında, izibat organlar aqdanda negativ qərar çıxarım olmaz. Əgər tərəflərdən biri, təbii ki, dövlət organdırsın. Bu xalqı qarşımı nansibətdir. Amma qazilərin və şəhid ailərin məgamı o qədər ucadır ki, biz bunu müzakirəyə çıxarmışlar. Bak, izləyicilər də yasınlar. Mən istərim, ölkədəki durumu sizinlər müzakirəyəyi, başqa bir izləyicimizə var. Burada, əflatun Muradovda yazıq, şirifət və şirilən kanı gördüs, o gündən bullar suunda var, yaxanlaşımlar. Belə bir fikirdə var. Biz zaman 2011-ci ildə bir ələb baharı var idi. O zaman, Azərbaycanda onun təhsirlərini ahçıraşqəl görmüştik. Gür şəhidən hakimiyyət, bu rıyallıqları, bu ahçıraşqəl xalqı çölə deyim, tanrı çəkimət edin siyasını, özü görmülmük ki, sonucda insanların sibil mübarizə yollarından uzaqlaşmasına səyhəb olabilər. Sizin bu məsələlərinə bağlı fikirinize işitmək maraq olur. Rüfət bəy, mən əvvələ bu şirilən kəninə bağlı bir məsələn deyim, orada da stasiya təqribən 27-35-lik bir içəvi, yəni iki kardeşində etə, əma oğlu kardeşin və yaxudə bilər. Mən bildim qədər onlar bu şəkildə biri başına hazırdı, biri də bir kardeşdə yəsən prezidentdir. Bunlarda da separatizm vardı, bunlarda da... Bələlərdə və ona yaxın ailə özübləri prezident başnazir nazirlər, onlar təmsin olurlar hakimiyyətə, ona yaxın ailərin özübləri yəni. Və orada alıqlıq pələkləri deyilən bir müxalif qurup da vardı və onları ölkənin şimal isyasına nəzara təyətə çetirirdiklər və Şirlanka ordusu nəhayət ki, onlara qalip kəldi 2010-cu illərdə, mən qatılırım və bundan sonra bildiğimiz qədər bunlar da, bax, eyni ilə özlərin geri məhdut hakimə sahibləri içimi xarakterizə etdilər və siz deyəngə də quhum əqrəba yaxın ətraf, bütün biznes strukturları və dövlət və s. hamsı bir alələrin də cəmləşdir. Və Şirlanka xalqı da nəhayət baxb elə bir sərh münasibə sərciliyib hər hakimətə elə götürdü və bunlara bir mənalı şəçildə onu göstərdik ki, siz qalip deyilsiniz bu hadisələrdə qalip olan Şirlanka xalqı və ordusudur. Yəni, oradaki proseslərin də bizim Azabacan'da cərəyan eləyən hadisələrin dən çox oxşar məqamları var və ibərək götürməsi üçün haminin nərsə çıxarması üçün lazım olan çox ciddi bir nümünə oxşarlıq bir əsqamət var. Və Azarbaycandakı vəziyyət mən istədiyim ki, orda çimdən çox-çox ağırdır. Azarbaycanda dolanışı imkanları həddən artıq məhduddur və mən size bir məqamı demək istərim. Bəzən biz, yəni bu adamlar təyən olunanda biz doğru dürüst o siyasətin muayyətin boşatışa bilmirik. Baxı size bir nümünə deyəcəm, vaxtilə, mükaldi Cəborov təhsil naziri gələndə Misir Məddanova'nın dövründə 250 mnə qədər məllin var. 300 mn xıtsara düştü təqribən. Yaşa tətbiq orundu saxta diplomun məllim adaltında xeylisi 10 mn mən insanlara uzaklaşdırıldı, ilə şətlər yaradıldı ki, məllimlərin əksəriyyəti bu sahədən aralanıq çıxıb qəttilər, başa xötürük kaşqlılar qəttilər və s. Yüz elli mnli bir məllim ordusu var. Və bunlara qarşıda yenidən bir artistasyanın keşirilməsi nəzəzə tutulur. Və bu artistasyada təqribən 50 mnə qədər məllimin gədəcəyə gözlənilir, azaldılır. 50 mn dişsiz buradan artıcaq. Çünki 50 mn alə bu da 300-300 mnlik bir kəsin ilidir. Yəni, buranda bunlara alə başlarını və s. alə üzülərin təkribini. Mən nə qədər məllim? Yəni, məllim olmağızlar, təhəndər bəyi. Yaşa bunlara sara saldılar. Məllim gedirdən ilə məşru olacaq? Buna alternatif göstərmirlər, bunlara onu maraqlandırmır. Buna maraqlandıran bilirsiniz mənədir? Bax Sahil Babaya bir təhəndirlədirlər. Micsal Cəboru başa düştük. Sahil Babaya və cəldi. Sahil Micsal Cəboru çox yoxşun ümumilə göstərdi bu da. Belə dəkdə bu təhəsi sistemində müstasına bir iş yürdü. Bu hakimətin özü üçün, haxal üçün, mülətçün mənəzəzə tutulur. Bu müstasına iş oydur ki, bu qədər bütçədən əlavə, yəni bütçə yüklənmiş şəsinlər bütçədən çənərlaşdırıldı və o işlər remont adaltında, təhəmir adaltında muxtəviz sahilərə ayrıldı. Nəbələ, nə oldu, nə oldu, nə oldu və getdi. Bunlar uşaşıldı. Bütçə həmən bütçədi, amma millətə verilmə doktorun. Və elətə də cəldi Sahil Babaya və əhalin bu pensiyanların əla qəli kəhsimə üzərində qatırlısı 260.000 insanın əmək pensiyasını, nəvələm əllilliyini yapılanın və s. Ənləvlə. Cüzəşləri, likotları falanlar. Və oraya gəlib, o qərarı qəbul edərkə, hakimətli demətlər ki, sən bu millətə niyə bu sistemə verirsən, sən elədin, doğru elədin, sən onu bazardın deyə onu təqidir ettilər. Və onun üçün gəlmişdir. Bizdə insan, nazir təyənatı ona istiqamətləm miyipci, oraya gəlib millətə yaxşı xidmət göstərəcək nominələr versin. Bunu millətimiz dərkələmərdir, bilmələ. Ələndol be, üzrüsirəm. Təqidir ettilər, nazirin üstündə bir prezident var. Yəni, belə təsqır ki, bu məsələlərin başında bilə vasıda prezidentin iradəsi dayanır ki, git məldimləri xıksara sal, git büccəya prafisiyat qazan. Yəni, məntiq bunu göstərir. Məsələdir, məsələni, biraz da aydınlaşdırar. Əə, onun alternativı var da hakimətin bir adamı çıxsın, bizim xısaççılar var, partilərlər məsələ, bir-bir dəfə dialoga çıxsın, desin cələ deyil bu cürdür. Biz bunun üçün eləmişik. 260.000 insanınız əlinən, sən təqəlifəyə sən almaqla, nəyən al ormaq istəyəm, sən. Mən bu cürün, bax, bir anlıq sizə bir şey deyimdə, əhaliyyə müraca təliyət ki, evində şiqəstir, ayaq usta dura bilmir, yeriye bilmir, hez kəsiz işləmir, nə qədər belə hali var? 2000 nərinən insanı çıxacaq üçün küsüya. İnsan deyəcətçi bir mənəm, günü qəyabiləliyin, dərtə görün, nə qədər adam əlildir, nə qədər adam şiqəstir, xəsdədir, işləmək qabiləti, yoxdur və Allahın əmidənə yaşır bu insanlar. Biz sadəcə olaraq, o bölüşməyə bacağın milləti, bir soq söyleyəmiziz bələ yar böyük baparı, bunları saklamışlar, illər boyu. Mənim ətrafımda bu cür hadisələr çox zəryan eləyir. Görüləm, olur tələbələrin atası şəkər xəstəsi deyək, əqi şəhsilib, amma pensiyal mürbüyünə qədər. Müraca tələyəndə amcaxma amca uzatmağım varətlər aqdında düşünürlər. Bütçədən onlara pul verməmək üçün bütün hayasız varətlər əlatındır. Bütün alçak varətlər əlatındır. Təkcə bunlara pul satmasın, bu millətə pul verilməsin, insanlara çox haqqın alabilməsin. Demələk, bax elemental müminə deyirəm sizə. Adam aləsindən boşanıqdır, alimiyyət verir. 18 yaşı çatıktır, şuanı tələbədir. Şuanım var, verən dövrədir. Ona dəstəyə olmaq lazımdır. Biz de onunlar beliblər ki, atası 18 yaşından sonra, şuanı tələbədir. Ha, bunun ari gəlir yeri yoxdur. Göt dövlət o qıdır sosyal qayıq göstərir ki buna. O valdeynin önuna olan hüququna dəyi çeytəş yoxdur. Büyünə sonra sən vermir bilərsən. Şuan atasına qayıqının nətcəsi kimi qərar qəbriləmdir. Əslində problemi dərinləşdirmək üçün, alə institut daha da darmadağın itmək üçün, onların birləşmək imkanları gəlir ki, uşaq zəkələdə artıq dünyanı dərçələyir, nə ziddət zamanda olsa onları aradan qaldırmaq, amma yox, onları onları dərinləşdirmək. Orada birləştirici məqamlar var, qanüsü mərkəməs onları verir. Dünyanın harasında bu qayıda var. 23 yaşda qədər ona dəsləyə olmalıydı. Bu məsələ adətdən gələn məsələdə, hələşi başqa tərəqləri qoğuran bir yəni. Beləcə də digərləri. Bu nöqdə nəzərdən bax deyirəm, bu 260.000 insanın küzəkçilərinin ləqvələdi, bu sahil babayı, mübarizə parır. Nəkçə mil nəfəəri büyünlərim, sürünə sürünə küsələrdə də əsərtələyəmdən, ölüb Şahmurat, Mənmətli kimi ürəyə partlayıb da, hansı hallardan keçib, və beləliklə, əslində, siyasi hakimətin bir növəqu fəaliyyəti nəçəsində bunlar dünyasında. Yüz mil nələri insanlarımız var bizim. Onun arxasında nəşəskəsə bilməz. Deyirlər ki, təzə bir qəbul mərkəzi yaradılacaktı. Orada, objektiv, ədalətli bir qəbul mərkəzi yaradın. Bu millətin vəziyyətini görün. Bu millətin necə rəzil günləri saldı, qızı görün. Mən dəqiq bilirəm. Bak, bu gün, mən o hələni istəndən adamı təqdim edilə bilərəm. Ana, qresoddan, əyaqsa durmaq şansına malik deyil, dura bilmir. On yettə yaşında qız, Şahmurat bir də içindən də başqa evladında atasə ölübdür. Alədə, her şəsi yoxdur. Bunları dəstək verir, bir kimsə yoxdur. Alədə, təqayt dağılmır, sosial, muabinət dağılmır. Ana şiqəstir. Ona təhələrinə muracə titmələrə baxmayaraq muracətli də qəbul olumur. Yalandan qeyriməyən bir sözlər deyilir. Qeyriməyən hit filmi danışılır. O uşaq da tədrisdən yayınlıbdır. Uşaqlar, zabraq dolurlar. Onun bunun etdiyi kömək və qayrının əsnasını da zabraq non-səhərisində gündədir. Çi sadınə köməliyə, bir insan ki və sənəsi köməliyə. Yenə də bunların ümidini, bunların üçün altına, yəni, altında qalın. Bir mərkən zəradın, görün bu milləti necə şişəsələmisiz, necə zəlil iləmisiz, necə rəzə günlərə qoymuşuz. Və ancaq-ancaq milləti təhrikəliyirsiz ki, bu millət çox ciddi bir partlayışa gelsin, çox ciddi bir partlayışa gelsin. Biz istəməmişim o partlayışı. Biz ölkənimizin sivil, normal, dünə dövlətlərinin yetdiyi yolunla yetmərinin tərəfdər olmuşuz. Səşkiyinə formalaşan bir hakimətin qurulmasına maraqlı olmuşuz. Hər şeyi dəğğıtımsız, bütün şanslarımız elimizdən alımsız, millətin nə, yaxınlıq etmək üçün, millətin yanında durmaq üçün bütün mümkünəsəsləri məhvələmsız, dəğğıtımsız, arinə istəyişsiz. Kötü olmasa şəsələdiyiz, məhvələdiyiz, zilün, zillətin üçün də bıraqdırız millətə sahib durun. Kötü olmasa bu dövlətin bu, bu oda sərbətkin talihsiz, vurnuzun iki deşiyinə gelsin. Bunlara da bir şey verin, o sərbəğənə çobası ümitləm baxabilisində. Olmaz bu şəkildə, davranışın aqrı hara gedir, hamini qızıqlandırmaqda məhvələtin, məhvələtin niyətiniz. Ötə, əmsi o deyilə, rüfət bəyi, əmsi odu ki, dünyanın hansı dövründə, ətrafımızda hansı proseslərin cəryan etdiyi bir dövürdə. Hər tərəbdən üstünümüzə dişlərin qızıdığı bir dövürdə, Azərbaycan dövlətli ortadan qaldırmaq üçün mübarizə farlan bir dövürdə. Rusya kimi açıq düşmənin bir kilometrili sərhətlimizdə baza çıki dövürdə. Hər tərin aqrı rayonunda ə, əriməni, rüzqoşunu, fəaliyyət göstərirsə, bu bilisiz nə demək, azərbaycan üçün? O, sərhətdəki tikilən, bazı ilə bağlı da, mən istəyərim, sövbətimizi sonunda sizə sualım olacaq, uşırlan qada baş verənlərin pes pektiniyəcə görürsünüz. Hər əldə, bizim Azərbaycan xalqı billərdir, dəşiliyə təşnədir, dəşiliyə istəklidir. Amma təvbək ki, dəşiliyi üçün sizə dədir. Bizim xalqın bir də istəyibədur ki, səvili onların olsun, çırlan qa modəli olmasın, əvə ortasiyadakı dəşiliyiklər kimi olmasın. Şırlan qada projəslər hara doğru gedə bilər, qısa olara fikirinizi deyərdir. Mən de olan məlumata görə, mudafə nazirliyi açıqlama yayıptı orda. Orda xalqın gisməl hürmət elədiyi kəsi mudafə nazirliyininin bağlıdır. Onlar məlumata yayıptı ki, ölkənin baş nazirli və prezident, əsas dövləkinin iki adamı, o üçüq artışlar ölkədən çıxıptır, çənnəl təhlükəsiz bir yerə yaparlıdır. Üşübəsiz ki, Şırlan qada orda davamlı olara qeytirazların baş verdiyi yedir. Orda düzdür, orda silahlı müqammətəşdə düşüncələm fəalək göstərir. Təqribən, bətandaş maribəsində bənzəl bir hadisə, o da o tamil azaltıq tənəkləri, tezur durublarının nəzəriyyətində olan mənələzlər zətlər vardır. Amma buna baxma yaraq, orda bax bu indiki mevcud olan hakimiyyə, xalqada qarşı çox zürün bir idi və hər hansı bir islağıt falan həyata keçirmədi və çox azanzaxlı bir sutasiya yarattı. Mən əminəm ki, burada artıq narmal, milli ya da ələklə bir dövlətdə kesidin əsasları qoyulacaq. Bu bölgələr dünya üçün əssas bölgədi. Dünya üçün əssas bölgədi və mən elə gəlir ki, orda ki, qarşıqlının əsasında da başqa bir amillərin duracağı daha ciddi, güya siyasi bir prosesiyon olacaqı da də qəttən çənlara qaşılmalıdır. Amma ən əssas məsələ nədə, ən əssas məsələ odur ki, xaq zillətin içində idi, hakimiyyədik, şəfin içində idi, bu zillət o şəf səkənlərin ahırına çıxdı və normal demokratik əssasları sökənəm milli bir hakimiyyət qoyub özgüzərərinə düzələcək. Bundan sonra orda başqa bir hadisənin baş qəriməsi təzdən nəyənsə qaikmaz ki, amillər olabilməsi. Qalqan əhalilə sayın milyondur. Bu milyon ulan yerdə, millət ulan yerdə bu cür hadisələrin baş verilməslə mümkün deyil. Bəb hər şey tarimar olacaq. Nələr var? Bu hansı tarimar orda gədəcik. Bak, bu xaq bunu əllələr. Nəzər alsak ki, əhalisində görə bu deyəgə ən böyük ölkəsi Hindistanlıda, Hindistan çüni keşdi. Və Şirlanka Hindistan'a təhsil imkanları da var. Nə anlamda? İçədlər, uzun idlərələ o çeylon adaları Hindistan tərşimdə doğmuş. Yəni, demək istəyərəm, qonşu ölkələrə sirama imkanı var. Hindistanə siriyərsə bu canıb şərqı Asiyada da geniş rəbaş tapabilən bir prosesör çevirlə bilər. Nəzər orda bir şey deyəm size. Dürməli, bizim Azabacan tarixində qara qoyunlar dövləti, Qorasan ətrafında olan hissiə, Cahan Şahın bir batsı vardı. Batsın əri rəhmədi, əhmət bəyi rəhməti, rəhbəri yeliydi. O vaxta onlar oradan baş götürürük gəttilər. Məqlub oldular qoyunları və baş götürürük, yüzü Paçistan, Hindistan və Şirlanka istiqamətində yerəştilər. Və orda Qutu Şahlıq dövləti yaratdılar. Şirlanka da uzun müddət həmən Qutu Şahlıq dövlətin tərçibində idi. Və dəşət dərizə çox alıb artdılar. Yəni, orda hər dən rəskələrəm, bəzən prezidentin adı Qotabaydir. Nə biləm, nə bil. Bunlar, yəni, o zamanlardan gidib məssunlaşmış orda kifayət qədər müsauman tuşlar var. Onu məlumat üçün deyin biləsiniz. Bu bir tərəfi. İkincisi, yəni, bizim düz də iləqələrimizi tibindir. Bir normal milli dövlətin, inşallah bir milli hakimət olan da bir gəlib. O məsələlər də bir əlaşdıracaq orda kifayət müsauman kəsim var, türk kəsim var. Azabacının 70 qohumə qərabalarımız var. Belə də, kökə itibarilə bu gədən baharlılar, qaraqoyunlar var. Dövləti də grub min seksiyali dördüncü ilə qədər yaşadan onlar idi. Hindistan qalığına qədər. İngiltərin Oztin də şiçətin gərşi və ondan sonra üçün də bürə qədər. Eyni hadisə, biz bu hadisələr, heç vaxt belə kontekstə münasbət bildirmir, bir dəndə deyəcəm. Bizim bu Özməkistan'da baş verən hadisələrdə qaraqalpaqlar, məsələləzə, qaraqalpaqsdan. Bunları biz, millət olaraq çox ciddi şəkildə həsas məsələ kim yanaşmalıyım? Onlar qaraqalpaqlardır. Qalpaq sözü başa qoylanmayan asındadır. Rusya də də tərcumədə bu şəkildə gedir. Qaraqalpaqlar, Azərbaycan arasında, bizim qazakh rayonu, tovuz rayonu, gürsüslən azərbaycanları, baş keçid, onların hamsı qaraqalpaq tuşlarıdır. Və onlardan qalmadır. Bunlar bizim vətandaşlarımızdır. Hərdən danışanda, onlar məsələn Ruslar 1828-ci düşmənsəl səhzı kim yana zundur. İki bin alə təhşi qərb azərbaycanından qaraqalpaqlar, köçelərlər, qaraqalpaqlar da yəni həm qaraqalpaqlar. Çəri, təbriz və Türkiyə nərasında məsə sünnaşdılar. Türkiyə də bax quzələmqan məmmətli cil, çərəm məmmətli cil. Bunlar hamsı həmə qaraqalpaq, qaraqalpaq boyunlandılar. Əslində o türklərdir. Və bizdən tarixi taləyini... Bu urma ətrafında, suluzda əkşeriyyə qaraqalpaqlar da, urma ətrafında. Onlar 2000-də köçelərdələrdir. Çək ki, köçelərdilər öz də onların çox qəribə bir qusiyyəti var. Dək ki, işxalı tabi olma yanda yurtdan baş götürük edərlər, amma azaktıqlarını qoryallar. Həmən qaraqalpaqlardır. Ona görə də Qazaxstanın, Özbəkstanın, Qibənin və digərləri ərasında kampak yaşamalarının köşünde bax bu amillər durur. Amma Azərbaycan, yenə deyirəm, bu cür məsələrə düzdür. Hər şey biz nəzərə almalıyı qəlbət, dolda federalizmi Rus, təhlükəsində Rusun maraqlarına xidmət eləməsi amillər kimi amilləri də. Amma millətə sahib çıxmaq kimi bir tendensiyan dördə qoymalıq biz. Onlar Qazax dillər qurupuna da, yəni qıbcaq o qola daha yaxın olmağına, noga ednə bilimlər qoluna yaxın olmağlarına yanaşıq tam bizimdir. Bizim kimi danışırlar, bizim kimi düşünülər və bizdən yarattıqları edəbiyyət. Bak, qaqın, yarattıqları əfsânələr. Həmz Azərbaycanla Azərbaycan türklərinə midir. Yəni, bizim etnogenizimizin bir boyudur. Biz buna bu şəkid yanaşın mələyik. Qazaxsanda bir tayfa deyil onlar. Mənimdir, özümüz üçüdür. Oğuz Azərbaycan türklərinin bir qolu kimi yanaşın mələdi. Onlarım ən çox vaxt ne cək ki, o zamanlar gəlim, bəndi tarixin o hissəsinin ardısıldığını demək istəmirəm bu. Amma araca bir mevzolar, səlbət də bunu müzakiləliyə bilərik. Yəni, bunu çox dərin də müzakiləliyə bilərik, başqa vaxtı. Nə görəm ən deyirəm? Qara qalpaq vilayətində baş verənlər, müxtariyyətində baş verənlərin, arxasında Rusya vaxtlarının olması idəyəsi vardı. Hər halda, bir tərəftə özbəydisə o da bizdəndi. Bir tərəftə qara qalpaq isə o da bizdəndi. Mən də bilirəm o. Bu qara qalpaqlarla bağlı, uzun edilər. Mənim də nizdiyələr, münasibətlərim olub müxtarif konferanslarda olmuşam. Haklısız, qara qalpaqlar da ilə qara qalpaqlarlandılar. Mən istəyərdim belə işimizi sonda yaxanlaşırıq. Sərədimizdə Rusya nə, susunlət tovuzda, bağız atikməsi, nə bağızasıdır, nə də nibarətdir izləcidərimizə vaxtda də məlumat verə bilir. Demələ, bu tovuzun əlibəli kəndiyi hündür bir təpəlikdir. Yəni, o ərazlara belə dolanlar bilir. Bizim o vaxtda orada Emraslanov ətivar bəyi vardı, Bozgurt. Bak, onların o vaxt böyük fədaçarlıq hesabına aldıqları cənnibəli pos su deyilən pos və əlibəli pasiyalar. Bak, onlardan 100-500 sigamətdə, yəni tam əksiz sigamətində çox daha hava məsafət çox yaxındır. Belə bir iki kilometrəli bir məsafədə Rusya nə, hər bu vaxtdasının çilisi başlayıq. Bu, Azərbaycanı nə xidmət edilməsə aşa şəkildə deyim. Bu, təqribən ona xidmət edilir ki, 2020-ci ilin ün hadisələrində Rusya nın nəzərdə tutduqu, qarşısına məqsət qoyduqu, niyyətləri həyatə keçirmək üçün, indi özü bir başarı, hər mənisə arasından fəaliyyət üçün, əsasla yəradır, baza qurur. Və sabaqların bu ərazlərin təhlücəsizəyi üçün, əni, təhlücəsizə üçün ən böyük təhdid binasını qurur, ən böyük təhdid bazasını qurur. Bunu bu bazanın burada qurulmasına, mən açıq şəkirdə deyirəm, əh, demələyə, enerji, kommunikasiq hətlərinin, enerji, internet və kommunikasiq hətlərinin keçdiyi, cənzə kalidoruna nəzarətə yata keçirmək üçün və oranı daim təhdid altında saklamak üçün, Rusya bu bazan orada qurur. Və buna ətiraz eylən dövlətlər İngiltər olacaq, Avropa Birliya olacaq, Amerika Birləşmiştətlər olacaq, Türkiyə bir mənalı şəkirdə, bir mənalı şəkədə daş açmaq deməkdir. Azərbaycanın blakadasını, Azərbaycanın, dək ki, bu strateji, kommunikasiq hətlərinin nəzarətində pay almaq üçün, ortaya bir aqda, bu niyətlər də qurulan bir bazadır və çox təhdid bazasıdır. Tovh saçlarında biz bilirsiniz, Kolat Haşimovcimi bir savaş generalımızı tirmüşücük, və digər hərbislərin və həmin hadisələrdə ki, Rusiyanın niyyətinin təzahürüdür, növbəti bir etapıdır. Ona görə də biz, zamanında bu hadisə çox ciddi şəkçildə rəxsə vermeliyik, bax, indi və bəzən dələ bir fikir deyildi ki, Azərbaycan görən Rusiyanımı tələbinən össər quru səhrətlərinin bağlıdır, bu milləq qoğulur filan eləyir. Də bir həqiqət da vardır, hər bir şüphənin müəyyən əsasları var. Amma bir həqiqət da vardır ki, Kürsistanla sərhət bağlıdır, Irmənsistanla bağlıdır, Rusya və İranla bağlıdırsa, Türkçəyə nə quru sərhətlərinin açıq qalması, hamıda dicə qövlətlərdə bir ufaqlara, bu əsaslara, Azərbaycanın irəni sürdü, bir əsaslara bir şüphək əsası yaratıdır. Dolunca məcbər qarşıda qalab, bunu da həti keçmə. Azərbaycanın çox böyük bir nərasılıq içindədir. İstersək Şımal, istersək Canuq, həni Tehran və Masqva, Ankara və Bahçinin, bir mənəli şəkildə, bu böyükdə, böyük qlabal, qamilikasiya, nəzarətləri, bunların ikisini nəzarətlərinin, yəni Bahçinin, Ankara nəzarətləri keşməsin də maraqlı deyirlər, onunca da İran tərəfindən. Irmənsistanın müdafiə olunması, Irmənsistanın müdafiə olunması, həni bu qafqazda balansın dəyiş və yəcəyək haqqında. İran, səhək ki, siyasiq liderlərinin, siyasiq hadimlərinin bəyanat vermələri sıradan hadisələr deyil. Bu Rüsyanın, İranın bu bölgədə, həni bu qafqazda başqa dövlətlərə qarşı və Azərbaycana qarşı İran sürmək istədiyi və buradan pay almaq istədikləri və burada bizim maraqlarımız daxilində deyib, onların buradan dışarılamak və burada təhdit yəradım Avropanın enerji təhdiqəsiliyində burada da maniçili törətmək konteksində növbət atılan bir attımdır və bu növbət nəzərdən də bazı antikintisi artıq real işə çeşmədir. Ona görə də, bu Azərbaycana təhcə qarşı səhətinin əsas məxtsətində çevrilməm əməlində ki, Azərbaycana təhcə mübarizə par. Azərbaycana həm də təhşil eləməlidir ki, Avropa Birliya, Amerika və bütün o qabal gücdə, bu o cürədən Çin, buna qarşı ciddi bir mövqə qoysun, ciddi şəkildə bu bölcənin, bu cür strateji kommunikaçsaların keşdiyi bölcənin hərbisizləşdirilməsi üçün çaba göstərsin və təhlükəsi şəkildə bu məsələlərin yetişinə imkan yarasın. Niyə Rusya bunu eləyirq? Bəsələn, Qazaksana Rusya yarasında bilirsiniz ki, çox ciddi şəkildə qarşı durma yaranıktır. Qazaksana prezidentası şəkildə Ukrainianın araslanmış ərazlərində yaradılan qondarma dövlətlərlə elə qəli, açıq münasibəti Rusya da çox ciddi qıcıq yarattı, və Rusya ortada dillənməməyə nə baxməyərə, artıq nabrasiz qətti ilə kesən Qazakh neftinin dayandırılma sakın da qərar qəbul eləyib 30 gün artıq bu milyonlarla vəsaət demək ki, Qazaksana üçün və Qazaksana söxtürülməsinə yönlələn bir attımdır. Ona cəddi Qazaksana alternativ lahiyyət, tankerlər vasitəsindən, qəzərdənizindən baxçı Ceyhan'a vurulmaq yoluyla bu enerji resulatın taşıma qələdirib. Bunu nəzarətə, bu təhlükəni nəzarətə götürmək üçün, rüsyan üçün təhlükə çevirilmiş. Baxçı Ceyhan'ı nəzarətə götürmək üçün attılan bir attımdır. Azərbaycanı gələcəyəni ıslıqamətləmi çox ciddi bir təhlükədir və Azərbaycan xarici səhsət fəaliyyətdir. Daha da ciddi ləşdirməldi və attılan bu xarici səhsət sayasində ki, bax bu dür xarici dövlətlərin, böyük güclərin, rüsyanın burada çəhərbüq vasitasının qurulmasına qarşı təşkil olunması, Azərbaycanın həm də müstəqi siyasət yürüdərək, rejyonda güzə çevrilməsinin bir əsasıdır, bir beynəxaq, qılabal əsası verir bu Azərbaycanı. Azərbaycan bundan çox ciddi şəkirdə yararlanabilər əslində məsələ budur, bizim cün, bizim gələcəyimiz cün. Azərbaycan dövlətlərin və millətinin gələcə maraqları cün, ən ciddi bir təhdid əsasları, təhdid əsası. Yaranı və Azərbaycan dövlətlərin millətin bu məsələdə həssas olmalıdır və qətisə ciddi rüsyan, rüsyan, ərimənsal arasında bu cür bir bazanın yeri də çiçirməsini qarşıda almalıdır. Dərəndər bəyi çox təşəkür edirəm dəslər olsun ki, zamanımız sona çaktı çox önəmli məsələrə şarətdir. Özəliklə qazlərimizin məsələsindən bağlım biz zaman-zaman həyazan təbliğ çalmışıq çox təhəsib edirəm. Çox üzülürəm ki, əlaqıdər oradanlar məsəliyə adəqvat cevabı ermürlər. En zamanda digər məsələr də bugün bizim cün çox önəmdir. Sizə təşəkür edirəm təxminən bir sağda yaxın də bərabər oldu. Ziləyicilərmüzə təşəkür edirəm hamsına, bizi bəyənən dəstək verən və ilişimizin daha da rəngil olmasına, daha da rəngə rəngi olmasına çalışan ziləyicilərmüzə bir daha təşəkür edirəm, bu üçüncüz anlı yayımı sona çaktırıram. Sağ olun, sağ olun, qalın. Tanrı vətələmizi qorusun, Tanrı, milletimizi qorusun. Sağ olun, təşəkür edirəm. Sağ olun, sağ olun.