 Je moet voorzichtig zijn om de wens naar meer flexibiliteit van bedrijven nog verder te faciliteren... ...om dat bedrijven zichzelf in de voet gaan schieten. Op een gegeven moment komen ze dan in de verleiding om zo ver te gaan met flexibiliteit... ...dat de voordelen van die flexibiliteit niet meer opwegen tegen de nadelen die die flexibiliteit ook heeft. Ik denk dat je kunt zeggen dat een arbeidsmarkt die flexibel is, dat dat goed is. De vraag is of hij altijd nog flexibeler moet. En als je in het beleidsdebat en het economendebat rond dit thema volgt, dan lijkt het wel als of het altijd nog flexibeler moet. En dat geldt niet alleen in Nederland, ook in landen waar ze echt een aantal maar flexibeler arbeidsmarkt hebben dan in Nederland. Bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk of in Denemarken. Ook daar gaat de discussie verder en moet het nog weer flexibeler. En dat is raar, want flexibilisering lijkt dan geen eindpunt te hebben. Of het 100% flexibel zou moeten zijn. En je kunt gewoon op je vingers naattellen dat dat niet werkt. Stel je voor een bedrijf waar 100 mensen werken, waar je elke dag met die 100 mensen gaat overleggen of ze de volgende dag daar nog werken. Dat is ontzettend flexibel, maar je kunt wel nagaan dat daar in dat bedrijf gebeurt niks. Dus daar produceer je niks, daar heeft de productiviteit tot nul gedaald. Nou, dat is volgens mij niet de bedoeling. Door dat simpele voorbeeld weet je dus dat er een omslagpunt is. Waarbij de voordelen van flexibiliteit, die er zijn, worden tegengegaan door de nadelen van flexibiliteit, die er ook zijn. En ja, je kunt dat de nadelen van flexibiliteit noemen, maar je kunt ook dat dat zijn de voordelen van stabiliteit, de voordelen van continuïtijd. En als je dat dan duidt in termen van vaste banen, flexibeler banen, dan zit de voordelen aan vaste banen. En dat blijkt ook, want in Nederland is 3 kwart van werkt Nederland er heeft nog steeds een vaste banen. En dat is niet zonder reden. Dat is niet omdat de vakbonden zo star zijn of omdat mensen niet flexibel willen zijn. Dat is omdat de vaste banen als institutie aan bedrijven een of andere flexibiliteit biedt. Maar tegelijkertijd ook inkomenszekerheid aan de mensen die banen hebben en die inkomenszekerheid wordt op hoge prijs gesteld. Niet alleen door de mensen zelf, maar bijvoorbeeld ook door banken die je op basis van die inkomenszekerheid hypotheken verstrekken. Die wordt op prijs gesteld door de regering, omdat mensen die zeker zijn over hun inkomen meer consumentenvertrouwen hebben. En dat is dan weer dienstig voor economisch herstel. Dus er zijn een aantal aanwijzbare voordelen van zekerheid, van continuïtijd, van stabiliteit. Waar ook de bedrijven die altijd meer flexibiliteit lijken te willen van profiteren. Je kan dat nog verder als je het strict beperkt tot bedrijven, bedrijven die heel flexibel zijn. Er zijn bedrijven die zeggen, wij hebben een Amerikaans managementboek gelezen en wij moeten flexibel organiseren. Dus we hebben nu een flexibulescheel van 40 procent. Maar als ze daar dan een jaar mee werken, dan denken ze bijna niet, misschien was dat nou wel zo'n goed idee. En moeten we dat nu voor alle functies zo doen. Dus je moet zoeken naar een optimum niveau van flexibiliteit. Het is duidelijk dat maximale flexibiliteit kan niet. Dus maar waar ligt het optimum dan? Nou, dat optimum ligt dus waar je goed kunt reageren op de markt. Waar je niet alleen kunt downsize, waar je niet alleen kunt inkrimpen als de situatie waarom je vraagt, maar ook waar je kunt opschalen. Dus als je die mensen al hebt lopen en je eens een paar uur meer kunt laten werken bijvoorbeeld, dan is dat in de opschaal fase een kostenvoordeel. Nou, dat wordt volgens mij door te weinig bedrijven voldoende onderkend. En dat is jammer, want daar doen bedrijven zichzelf tekort mee. In de kantlijn van dat proces van downsize en opschalen zie je ook dat bedrijven waar veel mensen nieuw zijn, en bedrijven met een grote flexibel schuld hebben altijd meer mensen die nieuw zijn, daar is te weinig ervaring met de bedrijfsprocesen. Dat betekent dat er meer dingen misgaan, dat betekent productiviteitsverlies, dat betekent potentieel meer, zeker in de industriele omgeving, meer ongelukken, meer mensen die gewond raken op het werk. Dat zijn allemaal dingen die uitvoerig ook in de literatuur gedocumenteerd zijn, nadelen die samen hangen met flexibel werk.