 De wereld was een gegeven van de aanslagen in Parijs. Welke ongemakkelijke vragen moeten hoog op de agenda komen? Academic Forum organiseerde een spoedbat met vragen als... Is er een grens aan de vrijheid van beningsuiting? Dat is heel invoudig. In het westen is die grens al bijna niet. Dat is een juridische grens. Maar het punt is dat wij geleerd hebben, en dat heeft een hele lange geschiedenis, dat wij geleerd hebben dat grote meningsverschillen zijn, zeker ook met mensen die macht hebben, en dat wij ons geoefend hebben, geleerd hebben, geincarceerd hebben om vrij met die kritiek om te gaan. En zo is het in de moderne wereld. En dat moet vooral zo blijven. De volgende vraag is, moet je dan ook inderdaad die vrijheid van meningsuiting te alle tijden uitdrukken en gebruik van maken? En dat is natuurlijk een interessante vraag. En dat is de ongemakkelijke vraag volgens mij. Namelijk, soms zul je moeten zeggen ja, en soms zul je moeten zeggen, Nou, misschien zijn er andere manieren om datgene wat we aan de kak willen stellen, willen bekritizeren, aan de kak te stellen en te bekritizeren. Stel je nou voor dat de redactie van Charlie Hebdo alles afweegt en zegt, Ja, wij willen deze cartoons publiceren. Om wat voor reden dan ook? Dan zeggen wij, dat mag, want wij hebben een heel bazaal vrijheid van meningsuiting, we hebben, omdat we de mogelijkheid willen hebben om de macht te bevragen. Dus wij zeggen, als je die cartoons wilt publiceren, dan mag het, wij gaan ze niet verbieden. Wij, de overheden in Westerland, wij gaan ze niet verbieden. Nou, dan komt, denk ik, de echte prekerenvraag naar boven. Namelijk, oké, wij zeggen dat je dat mag. Misschien dat andere mensen er anders over denken, wanneer ze zich afvragen, moet het ook. Maar de prekerenvraag wordt dan, wat hebben wij als democratische samenleving ervoor over, om de redactie van Charlie Hebdo in dit geval te beschermen, fatsoenlijk, fysiek te beschermen. Want als wij de vrijheid van meningsuiting in ons hart meedragen, dan zullen we dus op de een of andere manier ook de consequenties moeten dragen, namelijk dat als er mensen zijn in onze samenleving die die vrijheid van meningsuiting willen uitdragen en willen gebruiken om bijvoorbeeld spotcranter te publiceren, dan moeten wij ze wel beschermen. Dus dat is volgens mij een van de meest prekerenvraag. Hoe verre zijn wij bereid om bijvoorbeeld zo'n redactie van Charlie Hebdo daadwerkelijk fysiek te beschermen? Hoeveel hebben we daarvoor over? Dat lijkt mij een belangrijke vraag om daar zo over na te denken. Ik ben vroeger ook radicaal geweest. In de jaren 70 was ik heel radicaal, links in dat geval. Ik was maar exist. En daar ben ik nu niet meer. En ik heb mij wel eens afgevraagd waarom was ik toen radicaal en wat betekende dat eigenlijk? En dan ik het begrijpen dat mensen radicaal worden. En dat geloofde dat ik er wel iets van begrijp. En de vraag is dan ook, wat zijn dan de overeenkomsten en de verschillen tussen hoe wij toen radicaal werden en mensen die nu van het moslem achtergrond nu radicaal worden. En daar zijn er zowel overeenkomsten als gelijknissen. Een overeenkomst om wat te noemen, het gaat altijd over opgevonden jonge mannen die zich een rol in de wereld willen toeeigen en daar een ideaal voor gebruiken. Er zijn natuurlijk ook verschillen. Het is niet onbelangrijk in dit geval. Het leven beschouwelijke achtergrond. Ik werk marxist. Ik heb een communicatief manifestatief aan heel andere dingen dan in de Koran. Dat zou een rol kunnen spelen. Maar de internationale situatie is ook heel verschillend. Dus ik wou hier zeggen over die vraag. En ik doe dat omdat ik ervoor wil oppassen dat we in het Westen of in de moderne samenleving altijd gemakkelijk doen alsof wij van alle blaamtezijveren zijn. Zij zijn radicaal, zij zijn de schulden of zij zich maar willen verantwoorden. We moeten het vooral doen. Maar het is natuurlijk niet zo dat er misschien radicalisme niet voorkomt. Dat kwam voor. En je kunt alleen een zuiver discussie voeren en een zuiver gesprek voeren als je ook bereid bent om zelf kritisch naar jezelf te kijken. Ik vind dat wij dat moeten doen. Maar ik vind ook dat de moslims dat moeten doen. Een van de eerste vragen die beantwoorden moeten worden wat mij betreft is ook van zijn het eigenlijk wel moslims die dit gedaan hebben en mijn antwoord is gewoon ja, dit zijn moslims die dat gedaan hebben gedaan uit naam van de islamen. Dat ontkennen, zoals president Hollande deed in zijn speech, is misschien politiek begrijpelijk maar maatschappelijk niet slim. Want de meeste mensen zullen toch denken dit zijn moslims, dat is islam. Vanuit dat perspectief klopte dat in een democratische samenleving natuurlijk helemaal niet de bedoeling is dat de een verantwoordelijk is voor de daden van de ander. Maar als er zo de nadruk wordt gelegd op dat de daden zeggen van islamen gedaan, dan kan het zeker geen kwaad als andere moslims, vredeliefend als ze zijn aangeven in het openbare debat waar de islam wat hen betreft dan wel voor staat. Dus ik zou dat in een soort meer politiek-pragmatische overweging vinden van belang dan dat je daar een hele principe discussie over voert. En ik ben blij dat mensen zoals de burgemeester van Rotterdam en veel andere dat inmiddels gedaan hebben daar over hebben van voor hun staat islam voor vrede, voor elkaar vinden voor een barme hartigheid. En het is natuurlijk ook eigenlijk een reflectie van de realiteit. Elke religie heeft hele nare kanten en elke religie heeft hele mooie kanten en daarvan zien we eigenlijk het bewijzen in de aanval in Parijs en de vaak hard verwarmende reacties van moslims er op. Ik hoop natuurlijk dat de debat zich positief zal blijven ontwikkelen maar de tijd zal leren of dat het geval is.