 Nederland gaat de werkloosheid langzaam aan het toenemen. Dus de idee van dat andere landen in Nederland moeten kijken als voorbeeld land dat is een beetje aan het verdwijnen. Het is nu Duitsland, Oostenrijk. Dat zijn dan de landen die als voorbeeld worden genomen om te zien hoe je de werkloosheid heel laag kunt houden. Wat je ziet is dat verschillende landen die verschillende combinaties en arbeidsmarktinstituties. Sommige landen hebben een corduurende werkloosheid, andere duuren iets langer. Sommigen hebben een ontslagbescherming die vrij stedig is of die hebben een duale arbeidsmarkt waar sommige mensen en heel sterk worden beschermd tegen ons lag en andere vrijwel rechteloos zijn. En het blijkt dat je heel moeilijk een optimale combinatie van al dat soort arbeidsmarktinstituties kunt vinden. En dus de enige, als je ook terugkijkt in de tijd in de jaren tachtig denk ik dat de Sveetsse model erg populair was met een stevig actief arbeidsmarktbeleid. Na het begin van de jaren 90, toen ging het heel slecht in Zweden. En op een gegeven moment kwam Nederland als de rolmodel. Dat blijkt dat wij een sterke ruwe van de werkelijen hadden, wel dat een ander landen veel minder sterk ging. Daarna kwam het Deentse model, dat cypel nog steeds wel een beetje door, flex security en flexibel ontslagrecht. Maar toch een hoge uitkeringensniveau. En nu gaat het richting Duitsland en Oostenrijk. Oostenrijk heeft de laatste werkloosheid van Europa. Maar wat dat nou precies is, waarom het in die dat soort landen zo goed gaat, dat is heel moeilijk te zeggen. En het is ook nooit één ding wat anders is, zoals een combinatie van materegelen. Kijk, beleid maken is altijd een moeilijke kwestie. Maar je kunt wel dingen leren van andere landen, omdat vervolgens voor elkaar te krijgen is ook wat ingevoerd, dat is heel moeilijk. Bestaat de perfecte arbeidsmarkt wel? Nee, de perfecte arbeidsmarkt die bestaat niet. En daarom hebben Tito Boeier en ik daarover zitten naast het te denken, van moeten we, als je de arbeidsmarkt gaat analyseren, moet je er niet veel meer uit gaan van het principe dat een arbeidsmarkt niet perfect is. En binnen die imperfecties kijken, hoe de inligging van je arbeidsmarkt leidt op bepaalde uitkomsten. Dus wij analyseren arbeidsmarktinstituties, dat zijn maar wetten, regelgeving, gewoonten. En dat behoort andere andere ontslagbescherming, minimum loon, werkloze uitkeringen, actief arbeidsmarktbeleid en dat soort snaken. Dat hoort daar allemaal bij. Op de huidige arbeidsmarkt is het een idee om leeftijd te gebruiken, dat je met name jongeren aan een baan helpt en de ouderen van de arbeidsmarkt probeert af te halen. Is het in wisselbaarheid, heeft dat zin? Nee, dat is een oud idee en elke keer komt het weer omhoog. Als de werkloze iets oploopt, dan blijkt dat de werkloze het onder jongeren altijd veel sterker oploopt. De jongeren hebben nog een zwakke arbeidsmarkt positie, komen het arbeidsmarkt en worden in eerste instantie werkloos. In de recessie neemt die werkloze het onder jongeren veel sneller toe. Maar als het dan weer iets beter gaat op de arbeidsmarkt, dan daalt die werkloze het onder jongen ook veel sterker. En elke keer als de jeugdwerkloze het zo hoog oploopt, dan komt er in de discussie, moeten de ouderen niet iets eerder laten gaan. Nou, we hebben dat gekeken, we hebben landen met elkaar vergelijken, en dat blijkt eigenlijk dat in die landen waarbij veel ouderen uit het werk zijn, ook de jeugdwerkloze het erg laag is. En het ene heeft niet zo zeer direct te maken met het andere, maar het heeft meer te maken met hoe goed functioneert je arbeidsmarkt. In een goed functioneerende arbeidsmarkt, dan is er zowel een hoge werk gelegenheid onder ouderen. Als een lager werkloze het onder jongeren, maar het ene heeft niet direct rechtstreeks te maken met het andere, die gedachte dat je door ouderen eerder met pensioen te laten gaan, meer banen creëert voor jongeren, dat is gebaseerd op de misvatting dat er een vast aantal arbeidsplaatsen is.