 Zesnevelle van Marcellus Emans. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opname zijn vrij van auteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Julie van Walgem. Zesnevelle van Marcellus Emans. Voorreden. Die Engel, die nenen als himmelsvrouwt, die Teufel, die nenen als huilenleid, die mensen, die nenen als liebe. Heinrich Heine als jongeleiden. Voorreden. Het lag geavonkelijk niet in mijn plan een voorreden bij deze novelle te schrijven, welke voor de banier waren bestemd. Reeds was het avontuur voordat hij het schrift afgedrukt toen mijn mederedactoren mij verzochten deze schets terug te nemen. Zij vrezen dat de banier al die abonnees verliezen zou, welke granschikt kunnen worden onder de rubrieken, fatsoenlijke dames, bestuurderen van deftige leesgezelschappen enzovoort. Verschrikte over de mogelijkheid ener tergelijke uitwaking van mijn argeloos neergeschreven verhaal, boog ik ter stond het hoofd voor hun nauwkeurige bekendheid met de smaak van het lezen publiek en dan mijn stuk terug. Het nu te veroordelen tot de prullemant of het vuur was onmogelijk onverschillende redenen, waarvan de voornaamste bij een opvatting van deze novelle als een geheel is, waarin drie ontwikkelingstoestanden van hetzelfde gevoel worden behandeld. Om in de najaar stormen en fanny te kunnen schilderen, door maatschappelijke banden bekneld en onder de invloed van een overwegend verstandsleven, zich in het openbaar voor de schepter van het conventioneel fatsoenbuigt. Om in het geheim zijn doors naar genoten bevredigen en hoe hij al de ziekelijk wordt, verkwijnt of alle waardigheid verliest en zich in het slijk wendelt. Was het nodig in het diegewoordige maatschappij naar een voorbeeld uit te zien van de eenvoudigste toestand van het gevoelsleven, die waren het nog in vrijheid zijn innerlijke drang volgekant, die waarin de liefhebben de vrouw zonder een gebijgedachte aan de prikkel van verboden genot zich geeft alleen omdat zij lief heeft? Op mijn vraag wat in het avonduur erg is zou kunnen opwekken bij de fatsoenlijke dames bestuurderen van deftige leedsgezelschappen en de voort, werd mij geantwoord dat er eenige gemene woorden in voorkomen, een menigte ruwe uitdrukkingen in de mond van een liderlijke kerel en een alternugdere levenswijzijd in een gesprek tussen vier jonge lieden uit de deftige stand. Dit alles maakte bij de afzonderlijke uitgave een inleidend woord noodzakelijk, eensteels om de fatsoenlijke dames bestuurderen van deftige leedsgezelschappen en ze voor het waarschuwen, anderdeels om hen te winnen voor de algemene beginselen die mij bij het neerschrijven deze novellen hebben geleid. Ik weet niet of het laatste mij geluk is al, maar wel het ze in alle gevallen beproeven. Dikwos komt het rustigste baanelkander te begrijpen. Wat op de eerste aanblik afschrikt, wordt later met geheel andere ogen beschouwd wanneer men de bedoeling kent waar aan het zijn ontstaan heeft te tanken. Onder de opmerkingen die mij ter oren kwamen over de drie tel novellen dat ik Mona kobe titelde, bevond zich de volgende. Het mensstom bestaat uit engelen en duivelen. Waarom geeft oudeur ons alleen specimena van de tweede soorten aanschouwen? Ik wil bij deze gelegenheid die vraag beantwoorden. Voraaf merk ik ook dat het mensstom, mijn zinzins, welvare vanuit de engelen en duivelen te zijn samengesteld, uitsluitend uit mensstom bestaat. En dat ik mijn garen een naturalist noem om mijn instemming te kunnen betuigen met de leer die tijnen aan balzac toedicht. Ozie du naturalist, l'homme n'est pas de raison d'indépendant supérieure sain parel mème capable d'atteindre personcelles for le vérité la vertue. Mais une simple force, de maimordric les autres russens van des circonstants sans du cré est sa direction. Om even wel langere uitweidingen te remijden over hetgeen men het recht heeft, engel en duivel, deugd en ondeugd, goed en kwaad te noemen, wil ik voor het ogenblikken in de zin van de gestelde vraag aannemen dat er engelachtige en duivelachtige mensen bestaan en deze kortweg engelen en duivelen heeten. Behalve dat ik dan aan een zwaar en noodzakelijk overwicht van een tuivelachtige in de wereld geloof, wil ik aantonen dat zich het engelachtige in de meeste gevallen aan de warneemingen van de kunstenaar onttrekt of onbruikbaar voor hem is. Voor de schrijver is het veel moeilijker dan voor de schilder om zich van schetsen naar de natuur te voorzien. De voorraadwetenschap waarover hij beschikken moet, alleen om het radarwerk dermaatschappij te kunnen begrijpen, wordt met de dag groter, terwijl het mentom al verder en verder doordringt in de kunst van zijn ware natuur zo diep mogelijk onder een aangenomen uiterlijk te verbergen. Vooral de engelen bereiden hem grote moeilijkheden, terwijl deze in een jeugdge wereld hoofdrollen spelen en de kunstenaar in de gelegenheid stellen hen van alle kanten te beschouwen en levenstrijd te leren kennen en hun karakter te doorgronden, trekken zij zich in een oude wereld uit het openbaar leven terug of zien zij zich genootzaakt, de voordringende duivelen die slim genoeg zijn om de engelen deugde aan te nemen met hun eigen wapenen te bestrijden en dus terwille van het doel een beetje duivelachtig te worden. De duivelen daarin tegen kan ieder die wil in speel- en danshuizen op de openbare straat en in de recht zal een erg harde schade slaan, terwijl overigens hun duivelachtigheid zelf er iets mee brengt dat zij pogingen aanwenden zich bij u in te dringen ten einde van uw deugde voordeel te kunnen trekken. Gesteld, men overwint deze bezwaren, vervolgt de engelen tot in hun afgeliegendse schuilhoeken en slaagt er in hun harde te openen, men bemerkt dan dat er actieve en passieve engelen bestaan. De passieve engelen zijn aller aangenaamste mensen die goed beschouwd, meer aanspaak op algemene verreering hebben dan grote mannen als Voltaire, Napoleon, Franklin en andere voor wie standbeelden worden opgericht of over wie boeken worden geschreven. Wat zij begeren is een maatige voldoening hun erlevens behoefte ten einde zich zo stil mogelijk in de bestaande te kunnen schikken. Niemand geven zij aanstoot en niets verlangen zij te tornen. Toch hebben zij voor de artiest weinig waarde. De kunst, eist handeling, strijd en juist die passieve engelachtige eigenschappen van berusting, bescheidheid, nedrigheid enzovoort, stempele hen misschien in de maatschappij tot steupilaren maar in het kunstwerk brengen zij het hoogste tot kolisse waarop niets rust. Rest is de afdeling daar actieve engelen. Ik merk er iets op dat deze zeldzamer worden naar mate de maatschappij in ouderdom toeneemt. De oorzaken van dit verschijnsel zijn velen. Hun activiteit wil in het bestaande ingrijpen en wel, ze zijn nu eenmaal engelen, met hun goed en schoon doel voor ogen. In het reuzachtig lichaam van een ouder maatschappij is alles moeilijk aan het bestaandverband te ontdrukken. Of welk gebied de engel ingrijpen wil, overal weet hij dat hem een geduchteweerstand wacht. Met herkuleskrachten arbeidend kan hij zelf de meer doen dan een stoot geven waarvan hij in de regel zelf de gevolg niet aan schouwen zal. Nu is dit voor een waardig engel voldoende maar terwijl de meeste naar een sneller en groter uitkomst treven die zij zich voorstellen met behulp van een beetje duivelachtigheid terwijl van het doel wel te kunnen bereiken, taken zich de beste schouderophalend in het passieve leven terug of naar een zeerklein gebied van werkzaamheid waar zij ongetwijfeld veel schoens kunnen vruchten toch waar de kunstenaar met zijn schetsboek meestal te vergeef zal aankloppen. Terwijl tussen duivelen en het duivelachtig hem bijna altijd tot een model zitten passieve duivelen zijn er natuurlijk niet kan hij van de engelen zelfs slechts een zeerklein getal voorbeelden bestuderen en zijn ook deze nog tickles met duivelachtigheid besmet. Zij daardoor zijn kunstenaar in zijn engelenstudie beperkt tot de ledenzijner familie een paar bijzonder goede vrienden en een of meer vrouwen welke hem haar hart hebben geopend. Waagt hij het echter in zijn geschrift dezen naar waarheid te tekenen dan kan hij bijna zeker zijn van bij alle in ongenade te vallen. De vriend die zijn goedgelijkend oliverfportrait Garnen voor een tentoonstelling afstaat is nooit met de schildering van zijn karakter tevreden en neemt het hoogst kwalijk wanneer hij daar boven zijn omstandigheden herkent. Als Engels schuurt hij de publiciteit. Toch waartoe die schetse waarom dat slaafse volge van de natuur roept hij uit. Moet een kunstenaar dan geen fantasie hebben? Dit is immers realisme, geen kunst maar fotografie. Op dit waazige bruik van het woord fotografie waarmee de onvruchtbare idealistjes zelfs een meester zich als lessen waarmene te kunnen veroordelen stel ik mij voor bij een andere gelegenheid terug te komen. Hier was het mijn doel de vraag uit te lokken naar de werkzaamheiter fantasie. Even onmisbaar als hij voor de kunstenaar is even gevaarlijk is een fantasie voor de kunst en wanneer zij niet behoorlijk in dom gehouden wordt groeit hij uit haar kracht, vermagerd en sterft het eigenlijk aan uitbetting. Een kunstenaar schapt niet, zegt Motta Tulli. Hij rangsgeekt. Wanneer wij dus aan de fantasie het uitvoeren beweend over dat rangsgeken opdragen een harde hulproepen waar het geld te besluiten trekken uit ze kon vaat tot ze kon ne va pa dan zijn daarmee de grenzen van haar gebied getokken en heeft hij geen aanspraak te maken op een brevet dé fancyon. De Nederlandse fantasie is al ver op de leidersweg die naar uitbetting voert gevoorderd. De schepping is geen geprek. Zuidelijke landschappen door hen die nooit het zuiden hebben gezien bossen in de tesselse duinen waarnaar de bewoners van het eiland te vergeef zoeken. Tichterlijke opmerkingen en vissersmanden waaruit geen hun zeer op behoogd wijs kon worden dialecten op boerenlippen waarvan geen streek in ons vaderland het eigendoms recht reclameert werelden van kwaad die alleen dienen om het goede te doen uitkomen en zegenvieren en een heel luilekkerland van geluk tot de beloning die hun misstapjes juist zo weten indrichten dat zij nog gelegenheid hebben zich bij tijd te bekeren en dat zij vooral niet ontvattenlijk worden. Zodra het kunstwerk niet meer steunt op de oorspronkelijke schets naar de natuur en elke bijvoeging of weglading niet uitsluiten ten doel heeft, de indruk die de kunstenaar heeft ontvangen duidelijker weer te geven wordt het een lichaam gelijk waaraan beenderen en spieren ontbreken. Wie meent dat daardoor het ideale, onzichtbare, de geest nog helder er zal uitblinken neem er op het levend model in supervan. Het avontuur steunt op een schets naar de natuur en van het platte en gemeene heb ik slechts zoveel overgehouden als mij onontberelijk scheen voor de karakteristiek van personen en toestanden. Evenwel, waarom deze schets uitgewerkt een dener waargelijk zoveel of zelfs maar iets platts en gemeens in voorkomt is het niet de keuze van zijn stof die de kunstenaar kenmerkt? Garnen beaam ik de laatste vraag maar tekent protest aan tegen de bewering dat daarom het platte en gemeene wederom twee rijkbare woorden buiten zijn gebied zouden vallen. Overal waar hij in een karakteristiek type of in een karakteristieke toestand een kenteken van zijn tijd ontdekt heeft de novelisten terecht toetetasten. De verantwoordelijkheid voor de plattheit of verhevenheid tegen type of toestanden komt misschien op het publiek waarin die tijd scheest belichamt is, niet op hem die het zijn spiegel voorhoudt. Ik wil dat zal het misschien overbodig bewijst rachten te leveren dat het hier een meinstreven aan tans is geweest een karakter weer te geven dat voor onze tijd en vooral voor ons volk van diepe en treurige betekenis is. Mijn kentestelling dat de jeugd haar tijd moet hebben om uit te razen. De sterke hartstof heeft inderdaad aan die ogenblikken van tegeloosheid behoefte om zijn krachten te leren kennen. Toch wat is er tegenwoordig van die krachten en van het razen geworden? Wij zijn cool en redeneren nuchter. Het verstand ziet de gevaren en onnagenaamheden van het uitrazen tijdig genoeg in en poogt aan de passie haar korten alleenheerschapijten ontniemen. Tegelijkertijd, echter, vlijende driften met schone beloften van genot en met de verzekering van gehoorzaam te zullen zijn aan het verstand zodra het noodzakelijk mocht blijken. Zitaar dus de mens op de golden middenweg. Maar de maatschappij heeft er duisterpati's op doen uitkomen, alle met dezelfde wegwijzers voorzien. Naar het verboden genot. Het woord verboden prikkelt sterk en de duister retten schijn. Wat verhindert dus een kleine afwijking van die simpele rechtenweg die gevolgd door een terugkeerd soliditeit, ons levenservaring zonder kleerscheuren verschaffen zal? Een beetje stoutigheid, voorafgaande aan een lange vatsigheid. Wij betalen een kleine entreeprijs. Er zijn donkere laadjes voor alle beursen. Gevoelen dat wij in de modder wandelen en zijn dus dubbel ingenomen met de heersende duisternis. Na verloop van korte tijd komen wij uiterst voldaan weer in het helderdaglicht terug. Niet eenmaal altijd met zichtbaar bespattelaarzen. Deze transacties, met zijn hartstochten, verkleinen en verlagen de mens. Vaak maakt hij dit en andere zelden in zichzelf op. Hij meent integen die al zeer verstandig zijn leven in een goede richting te hebben gestuurd. Waar heeft hij echter te vallig een blik in zijn binnenste dan wordt Geudus woord tot feit. Deem viert de slecht in zijn erhoud, deren zijn een eigen en basischoud. In zulke gevallen is het alleen de steeds klimmelde kleine geesigheid en lafheid die voor zelfverdietiging uit de wal ging van zichzelf en van het leven bewaard. De geestdrift die de mensen in de aanvang van z'n loba nog aanspoorden naar een schoon doel de handen uit te strekken, verdwijnt even snel als het schuim op kolzuur houdend water. En het nuchter verstand door geen willskracht gestuund brengt het slecht dat het wijfel die het bestaan van een dode boomant kent, omdat hij de kracht mist dient te vellen en die geloofd dat de boom niet dood is wanneer hij er toevallig het hoofd tegen stoot. In een storm- en drangperiode waar je ging stormen meer en de wilde golven van de drang zijn naar een mrasse gebodem afgeleid. De dolende ridders zijn avonturiertjes geworden en de romandes levens is verlaagd tot een betaald avontuur. Dat ik tegenover de type van een krachteloze, gemakzuchtige, nuchtere tijd een vrouwelijke liefde komplaatsen van zeldzame warmte, voelkomen toewijding en zonder enige berekening scheen mij alleen reeds een voldoende waarborg tegen elke beschuldiging van onzeedelijkheid wezen. Of ik overtuigd heb? Ik weet het niet en ben zelfs zeker van het tegedeel waar het leeders geld ziet die het marktmaal de rezedigheid in de hoofdkneek van een wethouder zoeken. HEN begeer ik echt er niet. Wat overige aangaat hoop ik dat het werk zelf en in alle gevallen de verklaring afdwingen zal. Het werd met een ernstige bedoeling geschreven. Einde van de voorreden Zes novellen van Marcellus Emans Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname zijn vrij van auteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org Opname door Marcel Koenders Zes novellen van Marcellus Emans Opname 1 Een avontuur, deel 1 Toen hij uit zijn slaapkamer in zijn nette salon trot waar de stralen, der septemberzon vrolijk glim en kantliggjes op het porcelijnenonbuitservies toverden viel zijn blik ter stond op een aangekomen brief die naast zijn handelsblad lag. Een brief behoorde niet tot de allerdaagse verschijnselen in zijn leven. Een man van zaken was hij niet en even min als hij ooit iets bijzonders aan bloed verwanten of kennisen te schrijven had kwam het in deze op hem met vragen lastig te vallen of met vertrouwelijke mededelingen te vereren. Men vermoedde vrij algemeen voor zover men zich met hem bezig hield dat hij de leerhuldigde uit het oog uit het hart. En zonder dat dit vermoede tot zekerheid was gereipt beëiverde zich iedereen deze zienswijze wederkerig op hem toepassen. Wie hem kende mocht hem kreiden omdat hij goed hartig was en niemand in de weg stond wie hem niet kende koesterde geen verlangen zijn kennis te maken. In dienstgij het hem gevraagd had zou hij dit alles u zelf bekend hebben. Hij zou u verteld hebben dat er reeds meer dan 14.000 sonnen over zijn hoofd waren heengesneld die hem even weinig gebracht als ontnomen hadden. En dat hij zich tans een juk van enkele hardnekkige gewoonten had gekrompt omdat zijn bestaan nooit door een groot doel beheerst was geworden. Zijn leven was aan een beekje gelijk geweest dat van een kleine heuvel afstroomt. Geen enkele rots ontmoet om tegen op te bruisen en eindelijk in een morass verloopt. Er was een tijd geweest dat hij een ander kleurrijke beeld van zichzelf vormde, maar hij had zich leren kennen en toen was de begoogeling verdwenen. Aan dit ontwaken uit zijn jongelingsdroom knoopte zich de enige belangwekkende herinnering vast die zijn leven rijk was. Hij hield er niet van in herinneringen te leven. Maar het schrift van de brief bracht hem die ene weer met geweld voor ogen. Terwijl zijn blik op dit bekende handschrift rustte zonk hij met het hoofd op de hand geleund in zijn neunstoel neder. De oude beelden rezen uit hun doodslaap op en de herinnering voerden hem 16 jaren terug. 5 minuut daar het kondigde de conducteur aan toen op één der banen die Frankrijk en België verbinden de trein voor een grauw bestoofend perron stil hield waarop een loch een onvriendelijk stationsgebouw tromde. Dat zijn oorspronkelijke kleur reeds lang vergeten had onder de laag ass en roet waarmee de schoonste uitvinding onze eeuw bezig is de gehele wereld te bedekken. De bestoven reizigers haasten zich hun gevangenissen te verlaten en menig één was al de donkere zaal binnengetreden die zich de naam van het aanmatigde. Toen een beamte van den Groederenwagen haastig van portier naar portier liep met luiderstem den eigenaar van den koffer nummer 49 van Mésières roepend. Issy klonk het eindelijk uit de mond van de jong man met donkerblonde knevel die juist gereed stond zijn eerste klasse fumeur te verlaten. Het bleek 49 bij het overpakken de bodem was uitgezakt en de gelukkige eigenaar werd in bedenking gegeven den trein te verlaten zijn koffer te laten oplappen en snags met de volgende express zijn reis te vervolgen. De stationchef verklaarde zich bereikt het biljet voor die trein geldig te maken. Alles behalve gesticht door deze tijding, liet de man zich menig hardwoord ontvallen over de ruwe omhandigheid daar beanten die er een waar genoegen in schenen te vinden de hun toevertrouwde goederen zoveel mogelijk te beschadigen. Dit had echt geen ander gevolg dan de driftige opmerking van de beanten dat men de versleten koffer niet eens als passagiersgoed had moeten aannemen of schoon onze reiziger steekhouden door deze rillenering voelden berustte hij in zijn lot eensdeels omdat hij inzag welke gevaren zijn goed bedreigden wanneer hij op voortzetting van de reis aandrom meer nog om andere redenen die wij aansondselerend kennen. Hij keek nu naar een drager uit die het vrak om hulsel voorzichtig naar een dicht bij gelegen hotel kon brengen. De stationchef was zo vriendelijk ook hierin behulpzaam te wezen en beval het hotel de jedo als het dichtstbij gelegenen aan. De drager schoofde koffer op zijn handwagen en geleide de reiziger naar het hotel. Dat inderdaad geen 5 minuten van het station verwijderd vlak aan de ingang lag der onogelijke stad. Het gehele ongeval scheen dus te zullen neerkomen op een oponthoud van een halve dag want in de nannacht zou wederom een trein in dezelfde richting het plaatje aandoen. Wat konden die weinige uren betekenden voor iemand die op zijn lange reis al zoveel dagen had vermorgenst. Onmiddellijk na zijn promotie had George van Doerhoven voor onbepaalde tijd van zijn moeder afscheid genomen met plan het een en ander van de wereld te gaan zien voordat hij de verkregend kundigheden en het heldere hoofd waarmee de natuur hem bedeeld had in de ene of andere lands betrekking aan de maatschappij dienstbaar maakte. De uitdrukking de wereld zien is voor zeer verschillende opvattingen vatbaar de geschiet voor zich die in het van land naar land trekt om met eigen ogen de terreinen te aanschouwen waar de volkeren hun drama's hebben afgespeeld de kunstenaar die onder een andere hemel van zijn vaderland een dankbaardig stof voor penseel of penhoop te vinden de leeghoftige die zijn verveling denkt te verdrijven door een panorama van nieuwe beelden snel aan zijn blikken te laten voortgelijden al een duiden hunnen uit eenlopende doeleinden aan met hetzelfde de wereld zien George Doel was het zeer begrijpelijke van een jong gezond en vermorend man hij zocht avontuur waarin dit moest bestaan hij zich slechts in zoveren bewust als het woord avontuur hem tamelijk sindsledig toescheen wanneer er geen vrouw in betrokken was met de hedendaagse manier van reizen beginnen echter de avonturen hoe langer hoe zeldzamer te worden dit ondervond onze reiziger Weldra tot zijn grote teleurstelling en toen hij een vijftal weken doeloos van stad naar stad gezworven had zonder iets anders te ontmoeten dan een vluchtige vriendschap van hoogstens een paar dagen of een betaalde liefde van enkele uren begon het reizen hem tegen te staan het was op de terugreis dat zijn koffer voor de eerste maal aan het onverwachten een plaatje gaf in zijn uur voor uur ja soms minuut voor minuut afgebakend reisplan was dus zijn eerste gevoel voor ontwaardiging tegen een directie geweest die hem dwingend durfde ter wille van een gebroken koffer in een onaanzienlijk oor te overnachten waarvan hij de naam niet eens kende de bijna uitgedoofde hoop op avontuur die aanstond weer opflikkerde deed hem in het geval berusten en er zelfs een zeker genoegen in scheppen dit laatste is geen echter van zeer korte duur te zullen zijn het uiterlijk van legitel een naam die het hotel waarschijnlijk aan het volslagen gebrek aan water in de nabijheid der stad ontleende was niet geschikt om een jeugdige fantasie belust te maken op de avonturen die haar binnen zulke muren konden wachten het was een laag witgepleisterd gebouwtje op een bruin aangestreken redeshousé rustend die met houtwerkbekleed moest schijnen maar op teveel plaatsen zijn ver verloren had om in dit opzicht nog enige illusie over te laten boven de dubbele deur die wijd open stond prijkte het woord café met gele letters en voor de ramen trachten een paar verfeloze ijzere tafels en houten stoelen het bewijst te leveren dat het lokaal inderdaad nog als koffiehuis dienst deed voor het overige was het vijf fans terughuis tussen de twee dakraampjes en het genoemd café slechts een enkele verdieping rijk waar zich het acht alkamers bevond die de naam van hotel Dujedot moest een rechtvaardigen met grote eertijd zwarte, nu gouden letters prijkte deze naam boven de bruine, bovenlijst van de koffiezaal toen George met zijn geleideren binnen trat was er geen enkele bezoeker aanwezig ook de plaats achter het bufet was ledig inderdaad merkte hij nog op dat een kleine glazen deur met een gordijntje bedekt het opschriftroeg restaurant toen een andere glazen deur naast de bufet open ging en een oudervrouw voor de dag kwam die op tamelijk onvriendelijke toon vroeg wat de heren verlangden daar gerekende het zich tot plicht, madame met het ongeval van George bekend te maken en het gerimpeld gelaad van de lelijke oude trachten zich tot een glimlach te vertrekken welke haar schoonheid niet verhoogde met haar levendige, grouwe ogen die in de diepe schaduwen van een paar borsteligen grijze wenkbrouwen verscholen waren monstelde zijden vreemdeling van het hoofd terwijl zij zich met een menigte woorden bereid verklaarde hem de mooiste kamer van haar hotel af te staan die eigenlijk al door een ander besteld was zij zou bovendien ter stond iemand uitsturen om de smid te halen die de zwakke koffer met een paar stevige ijzere banden moest voorzien van een donkerbord waarop de nummers ter kamers nauwelijks mee leesbaar waren de reep zei toen eenderen minst veroest de sleutels die op nummer 5 hing en nodigde George uit haar te volgen de trap was stijl en stoffig de drager had moeite zijn koffer naar boven te vringen zodra George het vertrekje was binnengetreden duwde hij de beide vensters en de gesloten zonneblinden open want de lucht was deuf van onbewoontheid de drager nam met een goede vooi in de hand buigend afscheid en de grijnsende oude vroeg of meneer nog iets te bevelen had le serruirier aussi vit que possible voilà tout ce que je désiré mon cher sera servi en cas que mon cher aura est besoin de quelke chosee il n'aura casoné tené com sa de bruine maagere vingers trokken daarop aan een bruinkoord dat naast de deuring en een flau geklingel bewees dat de verbinding met de schel nog in orde was George antwoorde merci en de oude ging heen na al de droombeelden die onze reiziger bij het inpakken van zijn rampzaligend koffer hadden het voorgezweef was er iets belachelijks in het eerste en zeker laatste avontuur waar mede de reizheim afschipte misschien zou hij er inderdaad om gelachen hebben als de omgeving iets opwekkender waren geweest maar de kale witte muren van het vertrekje door het smallen bed met de rood en wit gestreepde gordijntjes in de ene hoek door een rood bruin geverfde laatafel in de anderen en door twee mattenstoelen met een wachelende wasstafel daar tussen gestoffeerd de open haart waarin een verroeste tang op een hulpapieren verbroken flesjes en sigaretteeentjes rusten de gebartste spiegel die voor drie vierden van zijn oppervlakte nauwelijks enige sporen van foulizel meer vertoonden dat alles maakte een indruk van armoede ouderdom en verlatenheid die dan blij moedigste zou hebben neergedrukt en toen George het hoofd naar buiten stak was het alsof ook het landschap diezelfde armoede ouderdom en diezelfde verlatenheid ademde in de ronde, niets dan grauwen bevallige huisjes waarvoor kippen en varkens in mest en slijk dartelden vozenknot wilgen langs uitgedroogde slootjes en een lange laan die rechts met maag repopulieren links met kleine linden beplant op het gouden stationsgebouw-aarpliep op dit ogenblik was daar behalve de terugkerende kruier met zijn piepende wagen slechts een tweetal havenloze kinderen te zien die zich vermaakten met het loskrabben van het dunne gras aan de slootkant juist reezer een vrolijke witte wolk boven het station omhoog een schelle fluit trilde uitdagend door de lucht de trein was vertrokken de koffer moest uitgepakt worden dat was duidelijk indien het ding nog niet was vastgewoest zou hij zijn goed zo lang in de laadtafel bergen het ding bleek nog niet vastgewoest te zijn de sleutel draaide om en na een ruk rechts en een ruk links schoot de eerste laden vooruit George knielde na zijn koffer neder en begon de zorgvuldig ingepakte kledingstukken op het handelsblad over te brengen dat hij in het stoffige meubel had uitgevouwen een paar minuten hiermee bezig meende hij een zacht kloppen op de deur te horen hij luisterde even en het kloppen werd iets harder herhaald Antré de mening dat het de oude was die binnenkwam deed hem zonder opkijken met uitpakend voortgaan toen een zwart vrouwenkleedje langs hem heenenschoof en hij zich herinnerde hij richtte zich half overeind en zijn blik viel op een slangmiddel en een blankhalsje waar we op een zware donkerbruine vlecht rusten dus was er dan toch iets jongs in huis terwijl het meisje een caraf water en een glas op de wastafel neerzetten sprong hij op bonjour petit reeds trekte hij de hand naar haar middel uit toen zij het hoofd omwende en hem aanzag de opgeheven arm zonk weer omlaag zwijgend staarde hij haar een paar seconden aan werktuigelijk fluisterden zijn dippen god welke ogen en toen was zij verdwenen maar dat was immers belachelijk hij die gewoon was met alle aardige kamerkatjes uit de hotels op zulke vertrouwenlijke voet om te gaan dat de tederste verhouding tot de schonen van die maatschappelijke kasten hem niet eens meer de naam van avontuurwaardig scheen zou zich door de ogen van een kind uit een smerige herberg van een vergeten provincie statje dusdanig uit het veld laten slaan dat hij haar niet eens om het middel durf te vatten hij zou aarzelen voor tijdverdrijven zich eenmaal dat genen te veroorloven wat zich elke dag misschien het hele garnizoen niet ontzegde schaamjeshors gescheld zoals de oude het heeft voorgedaan het een of andere liqueurtje besteld met het plichtig voornemen geen droppel van het vergift te proeven en dan aanstond die dwaarsheid hersteld hij schelde en het meisje kwam terug maar bleef aan de deur staan hij beschouwde haar met aandacht zij was lang en slang van gestalten maar te hoekig te ermoedig van lijnen het gelaat met de bleke lippen droeg eveneens te duidelijke sporen van ontbeering en vermoeienis dat het zich de weelde van mooi te zijn had kunnen veroorloven de ogen alleen de donkerbruine gazelle ogen onder de zwarte wimpers die in hun blauwachtige wit als zwarte diamanten glansden in bleke opalen gevat oefenden een zonderlijke werking op George uit haar zeldzame schoonheid trok hem aan door het schuurwantrouwen van haar blik stoot de hem tegelijkertijd af als een scherp wapen dat tegen zijn borst werd gericht het arme kind gebruikte onbewust dat wapen waarmee de natuur het voor de leven strijd had toegeroest maar de gedachte dat hij immers maar een derum uit een herberg tegenover zich had moest het in George ogen uitdraa zijn kracht ontnemen Antredonk, moen dan van indien meneer Hollander is wij zijn allen uit Maastricht de uitroep van George was haar dus niet ontgaan een landgenote deste beter, maar komt toch binnen het dochter onverdragerlijk met deze woorden vatten hij haar bij de hand, trok haar zacht naar binnen en liet de deur achter haar toevallen weerstand bood zij niet maar het ovale kopje weet tussen de schouders terug de donkere wenkbrouwen trokken boven het fijne neusje samen en strak bleef haar blik op hem rusten wat verlangt u? ik verlang niks, ik smeek alleen zij trachten haar hand terug te trekken maar George hield ze vast nu, wat wilt u? een kus met een rug was hij los en twee stappen achteruit gesprongen George dacht aan die schichtige huisdieren welke iedereen lief heeft en iedereen zacht wees niet kinderachtig, ik doe je immers geen kwaad ach, laat mij er was zo iets dringends in dit laat mij dat George het onmogelijk vervaren kon met de schijnbare tegenstribbelingen waaraan hij bij dergelijke ondernemingen was gewend ook keek hij haar weer een ogenblik besluitenloos aan voordat hij zijn aanval dors'd haar vatten maar het was immers maar een kind uit een herberg kom, wees nu niet mal antje truitje of hoe heet je, Hannah? nu, Hannah dan willen wij vrede sluiten weerst trekte hij de arm uit en einde haar om met middel te vatten en haar blik zou hem niet meer weer houden hebben toen de grimmige bijna hijse toon van haar stem door zijn oren sneed als het geblaas van een kat laat mij, hij schrok terug en Hannah was verdwenen er zijn mensen die elke weerstand prikkelt, anderen leggend spoedig het hoofd in de schoot of schoon niet van moed onblood behoorde George eer tot de laatste want tot de eerste soort bovendien was er iets pijnlijks in de uiterroep van het meisje geweest dat een gevoel van medeleiden in hem had opgewekt hij begon eraan te twijfelen of het garnizoen wel zo gelukkig was als hij aanvangelijk had gemeend het hindelde hem wel enigszins dat zij niets van hem wilde weten maar waarom zou hij zich meer moeite voor dit schuwe kind geven wat ging zij hem ten slotte aan eventueel hij verkoos voor zijn geld bediend te worden hij had niets besteld en schelde dus nogmaals niemand verschijn, wederom hij aan het kort, het bleef stil in de gang, nu begon hij herhaalderlijk te luiden zulke slechte bediening had hij nog nooit ondervonden eindelijk werd er geklopt en verschemde oude zelfen ik moet meneer om verschoning vragen dat wij hem zo lang lieten wachten maar met dat jongen goed is het moeilijk huishouden ik kan niet alles zelf doen Hannah moet de kamers bedienen wanneer ik in het buffet ben dat Nest heeft het opeens in het hoofd gekregen dat zij niet gaan wil meneer moet maar niet op die kuren letten straks zal, het is goed geef mij een glas van een of andere bitter, het doet er niet toe welk is vermoed naar meneer smaak de onze kan ik u bijzonder het is mij alles hetzelfde meneer zal aanstond bediend worden Hannah had het dus inderdaad kwalijk genomen dat hij gepoogd had maar een kust te geven bespotterlijke aanstellerij zou zij zich misschien op prijs willen houden in dienst trick zou zij hem althans, niet vangen hij wilde niet eens in den jet do eten zodra zijn koffer was uitgepak zou hij naar een betere restaurant gaan zoeken waar hij zijn maag voor enige uren tevreden kon stellen hij klede zich aan en ging uit in de gang hoopte hij Hannah in het voorbij gaan en hij vond er echter een draagelijk middagmaal en daarna in een net koffiehuis een goede masagran tot laat in de avond hield hij zich bezig met courante lezen en toekijken naar het billiard spel toen keerde hij naar le jet do terug een paar gasten waren in het café aanwezig en de aandacht en de aandacht waren in het café aanwezig en de oude troonde achter het buffet tot haar niet geringen spijt moest ze hem een slechte tijding brengen wat zij gevreest had, was gebeurd de smid had geweigerd te komen omdat het een heilige dag was meneer zou wel weten dat men van de Franse werklieden op zulke dagen niets gedaan kan krijgen zij had geen middel onbeproefd gelaten om de man te bewegen voor haar in de uitzondering te maken maar alles was vergeefs geweest morgen vroeg zou hij bepaald komen het was zeker veronderlijk dat George geen arg waan koesterde omtrend de waarheid van deze bewering dit kwam er er niet in hem op wel verzond hij allerlei middelen om ondanks alle stationschefs en smeden toch die nachten vertrekken toch een wel begrepen eigen belang deed hem inzien dat een dergelijke zegenpraal hem alleen last en schade zou kunnen veroorzaken hij schikte zich dus niet zonder vrevel in zijn lot en gaf last zijn bed voor de nacht in gereedheid te brengen terwijl men hiermee bezig was bleef hij beneden wachten door de gasten begluurt weer fluisterende toon hem geen twijfel liet aan gaande het onderwerp van hun gesprek daarna volgde hij de oude naar boven en weerp als een laatste uiting zijn er machteloze verbolgenheid de deur met kracht achter zich toe hanna niet weder gezien te hebben hij verwisselde nu zijn schoenen voor een paar pantoffels en hing zijn jas aan de spijker in de deur terwijl hij naar een bergplaats of kapstok voor zijn overige klederen omsag viel het hem in het oog dat de kravwater en het glas weder verdwenen waren zijn eerste gedachte was daar stond te schellen maar de oude was zo langzaam en wanneer het water denge hele nacht op een slaapkamer had gestaan zou het morgen toch niet fris meer zijn beter was het eerst de volgende ochtend te schellen hij ging dus voor zijn toeverijs voor de nacht te maken en wond zijn horlogie op toen hij enige druis op de gang vandaan onwillekeurig lette hij op men liep heen en weer en praat te snel toch met ingehouden stem verstaan kon hij niets maar de geluiden die hij hoorde waren zo zonderling dat hij des niet te min luisteren bleef was het als of men met het een of ander groeiden dan weer meende hij snikken te onderscheiden eindelijk kwam er een ogenblik van stilte daarna een korte heftige gal gevolgd door een duidelijk neen was dat Hannah stem niet snel rukte hij de deur open het licht zijn erkaars verdoefde door den plotselingen tocht maar hij zag toch dat rechts en links een donkere gedaante in de duisternis van de slecht verlichte gang verdween en dat voor hem stond Hannah, wat gebeurt hier? niets, niets, ik heb vergeten u een carafe water te brengen, zie hier met deze woorden rijkte zij hem een blad toe waarop de carafe en het glas stonden maar George nam het niet aan in tussen was de kaarsvlan tot rust gekeerd en viel het volle schijnsel op Hannah's gestalte met één oogopslag begreep George dat iemand haar geweld had willen aandoen haar kleding was in wanoorden de vlecht hing bijna los op haar schouder neer haar oog stond zo verbijsterd zo wild haar dippen waren zo krampachtig op alkanden gedrukt haar handen die het blad vasthielden beefden als of zij de koorts had zij had weerstand geboden dat was duidelijk met de razernijder onmacht in het hart had zij aan het geterg de lamp gelijk zich koppig verzet de scheldwoorden niet geteld de slagend verdragen haar woorden verkropt met verstompende hartnekkigheid George vatte niet recht wat er voor gevallen was maar Hannah's laat mij klonk hem nog in de oren en hij gevoelde zich medeplichtig aan een dwingelandij waarvan hij het doel niet begreep vertel mij toch wat er gebeurt is niets wees zo goed dit aan te nemen het behoort in uw kamer weder voldeed George niet aan dit verzoek het is mijn schuld dat men je hart gevallen is men heeft je willen dwingen mij te bedienen niet waaran haar zij antwoorden niet schenkt mijn vergiffenis zij bleef zwijgen de blikstrak op het blad gevestigd dat George uitgestrekt hield wees niet onbarmachtig zeg dat je mij vergeeft is het zo Hannah, vergeef je mij tans, sloeg zij de zwarte wimpers omhoog verbaasd staarden zij hem een ogenblik aan en George verbeelde zich dat er minder wantrouwen in die blik lag toen antwoorden zij nou hoorbaar ja nog een paar seconden bleef haar donker oog op hem rusten haar lippen bewogen zich toen rijkte zij hem het blad over vluisterde goedenacht en ging indien hem een spook verschenen waren had George niet strakker op de deur kunnen staren waardoor Hannah verdwenen was hij was zich nauwelijks bewust dat zij er niet meer stond zijn oog zag haar nog voor zich hij droomde wakend en in die droom veranderde Hannah's gestalte in een beeld eenmaal een diepe indruk op zijn gemoet had gemaakt of schoon hij het slechts door een goede kopie kende voor Ravenels heilige Sicilia had hij zich in een ogenblik van extase afgevraagd of het nog mogelijk is aan gewone liefde aan een zaligheid van bezitten te denken wanneer men door de hemelsen blik uit zulke ogen wordt getroffen, een licht maar duidelijk teken op de deur stoorde zijn visioen hij was overtuigd dat het Hannah wezen zou haastig trad zij binnen sloot de deur achter zich toe en kwam recht op hem aan toen zij sprak klonk haar stem gejaagd en even hees als morgens hoor het is beter dat u alles weet zij heeft het plan beraamd toen zij naar de dood van moeder in huis is gekomen met vader doet zij wat haar goed dunt omdat hij altijd dronken is hij liet de zaak voorlopen en heeft toch geld nodig om te kunnen drinken ik heb gezegd dat ik het nooit doen zou nooit, toen hebben ze mij geslagen gestomd en bij de haren getrokken ik wil niet, god weet het dat ik niet wil, maar ik ben bang voor haar en vader is zo sterk Schors begreep de zin niet recht van die zenuwachtig uitgestoten worden maar wat willen zij dan to Hannah spreek bedaard was geen kwa doem juist, u is goed, daarom wil ik het u zeggen ik ben bedaard, hoor maar het kan mij ook niet schelen of zij weten, dat ik u alles vertel zij willen, dat ik bij u binnen zal gaan en aardig tegen u zijn nu, en dan en dan, dan zal vader binnenkomen en zeggen, dat u zijn kind verleid heeft dat u mij trouwen moet of, dat hij u voor het gerecht zal brengen dan, te zegt, dat u vader vergoedings al aanbieden en dat vader het dubbele voordelen moet Schors stond als door de bliksem getroffen zijn eerste gevaarwoording was slechts een van schrik hij keek om zich heen als zocht hij een verborgen sluipmoordenaar in welk huis had zijn kwaad gestermte hem dan toch gevoerd het bewust zijn echter van nog niets gevaarlijks verricht te hebben en de zekerheid van het gevaar te kunnen trotseren deden dat eerste gevoel weldra in hevige verontwaardiging overgaan hij kreeg behoefte zichzelf een genoeg doening te verschaffen maar zijn verontwaardiging strekte zich ook tot Hannah uit hij had diep medeleiden met dit arme slachtoffer van gemeene Dwingelandij en aan dit medeleiden paarden zich de dankbaarheid dat zij hem voor het gevaar had gewaarschuwd hij zag haar aan en zijn eigen grieven raakte op de achtergrond haar zaak wegde zijn zijn verontwaardiging klom tot toren zijn toren tot strijdlust het werd hem eens klapsduidelijk dat het zijn plicht was als kampioen op te treden voor dit verdrukte kind daarom riep hij uit arm kind van mij zal je niets tevrezen hebben in tegendeel al niemand je geweld aandoen ga gerust hierin en uit we hem die het zal wagen je te verdenken er is nog gerechtigheid te krijgen en er zijn nog wel middelen te vinden om zul lendig opzet onschadelijk te maken die uitwerking, haar erwoorden had Hannah in het geheel niet voorzien haar doel was geweest George de Redden voor haarzelf nam zij de mogelijkheid van een bevrijding niet aan vreesende dat hij haar verkeerd begrepen had antwoorden zij nee, ga van hier zo spoedig u kan dat is wat ik zeggen wilde voor mij kan niemand iets doen George bedaarde echter zo spoedig niet denk je dat ik zulk een schandelijk misbruik van vaderlijke macht kalm zal kunnen aanzien nee Hannah, je hebt die tirané lang genoeg gedeeld ik ben het lot dat mij herwaarts gevoerd heeft dankbaar reken op mij de redwoorden al moest ik daarvoor ook nog zo lang hier blijven morgen zullen wij overwegen wat er gedaan moet worden reken op mij, die worden troffen Hannah maar ze begrepen ze niet zij was er te zeer aan gewend iedereen te wand trouwen in elk woord een valstreek te zien daarom zweeg zij eerst verwonderd zijde toen zo koel mogelijk ik dank u en rijkte hem niet eens de hand en ging heen met een goede nacht dat nog zachter klonk dan voorheen in zenuwachtig opwinding bleef George achter Hannah's koelheid was hem niet eenmaal opgevallen een menig te plannen kwamen hem in het hoofd nu eens wilde hij de politie ter stond in kennestellen van het geen hij had gezien en gehoord dan weer scheen het hem beter toe de oude dronkaart met Hannah's bijstand in de een of andere val te lokken voor beide gevallen schetste hij zich een loop van zaken en elkte fril waarin hij dan held zou spelen aan win Hannah haar bevrijding te danken had werkte hij uitvoerig en met sterke kleuren uit laat legte hij zich te bed en kon eerst niet slapen de heldenrol die hij zich had toegedacht speelde hij voor tot diep in de nacht toen eindelijk de afgematte zenuwen de kracht misten aan de waarheid haar eigen beelden te twijfelen ging de voorstelling in het droom gezicht over en maakte een onrustige vermoeiende slaap zich van een meester de morgenstond heeft selden geestrift in de mond toen George de volgende ochtend ontwaakte kwam hem geen enkel plan van den vorige avond meer doeltreffend voor de vader kende hij in het geheel nog niet en van de huiselijke omstandigheden wist hij bitter weinig liep hij dus niet groot gevaar zijn handen te branden wanneer hij zich bemoeiend ging met zaken die hem eigenlijk niet raakten was hij niet op het punt iemand te veroordelen zonder hem gehoord te hebben en een meisje te compromiteren door haar te verdedigen nochtans wilde hij de zaak niet opgeven, er bleef immers een verstandige middenweg over die de omstandigheden afwacht omdat hij de kracht mis ze tegemoet te gaan in de een en oude strijd tussen verstand en gevoel blijft de zegenpraal smorgens immer aan het eerst wanneer het met frisse krachten een aanval waagt het gevoel heeft als een bloem den middag genoet nodig om s'avonds dien rijkdom van geuren uit te straalen waardoor het de koele redenering bedwelmt en overwind het gevolg van George overdenkingen was een zekere mate van terughouding tegen over Hannah welke zij tot zijn bevreemding een lijke munt scheen te betalen de oorzaakje van bevroede hij niet hij was niet genoeg mensenkenner om in te zien dat er in Hannah iets omging het welk zij zelf te vergeefstrachten te begrijpen, terwijl in andere vrouwen van haar leeftijd al lang die duizenden lij gevoelend zijn ontwaakt welke als voorbodender liefde zulke duidelijk beeld geven van de machtige godheid weer in routen zij zijn dat het menselijk hart niet twijfelend kan welke gast het herbergt wanneer zij er eens klaps haar zegenvierende in toch doet was haar gemoet door de verstompende invloed van ellende en slechte behandeling nooit verder gekomen dan het kinderlijk standpunt waarop het bij een doodharemoeder had gestaan na genoeg bezinningsloos had zij de volgende jaren doordeefd slechts het wantrouwen en het weerstandsvermogen hadden zich ontwikkeld maar welke schat zij op deze wijze trachten te redden was haar zo goed als onbekend geen omgang met anderen had het haar geleerd het vrouwerlijk instinct verzette zich en de onbegrepen lessen die haar moeder in het aanvangelijk zo weken gemoet had gepremd vormden de leus waaronder de strijd werd gevoerd zo bracht dus de morgen een gedwongenheid tussen hen aan maar van de vorige avond het tegendeel had doen vermoeden beide vermeden elkander en beide verlangden naar elkanders tegenwoordigheid den gehelen dag dwaalde George door het huis den gang in den gang uit van de straat naar zijn kamer en van zijn kamer naar de straat kwam haar hand na toevallig tegen dan was het al veel wanneer hij niet zwijgend voorbij ging en daar zijn opmerking over het weer ten beste gaf of een overbodige vraag deed zonder zich om het antwoord te bekomen lang voor het etensuur deelde hij, haar, zijn voornemen mede het middagmaal in de restaurant te nemen de toon waarop hij sprak had meer van een onderdanig verzoek dan van een bevel zij antwoorden alleen dat het goed was tegen zes uren begon zij één der kleine tafels te dekken dat erbij en wende geen ogen van haar af elke haren bewegingen boezende hem belang in onder andere bemerkte hij iets sierlijks in haar gang dat hem gisteren niet was opgevallen ook zag hij dat zij kleine nette voeten had en goed gevormde handen die echte door uw werk waren bedorven stil en rustig ging zij haar gang maar keerde haar blik geen enkele maal naar hem heen dit verdroot hem min of meer eindelijk kwam zij hem vragen of hij wilde aanzitten bij die vraag keek zij hem in de ogen garnen had hij iets aarders geantwoord maar er viel hem niets in zij bedien dezelfde voor het dessert spraken zij weinig toen vroeg hij er is in was niets meer gebeurd na gisteravond, hanna, niets roep mij ter stond te hulp wanneer iemand je qua doet dan bijstaan, maar ik zal ook kunnen getuigen wat ik gezien heb het zou niet kwaad zijn als die oude toverkool eens een lesje kreeg dat haar bleef heugen hanna's antwoord volgde niet onmiddellijk het was als of zij zich een zinsnede te binnen moest brengen waarover zij lang had nagedacht ik verzuimde gisteren avond u dank te zeggen voor uw welwillendheid maar ik heb bedacht voor u is hier te blijven vader is soms zo driftig u zou licht onaangenaamheden met hem kunnen krijgen en hij is heel sterk bovendien zodra u weg was geen zorgen voor de tijd hanna laat dit eens aan mij over het zou toch wel erg zijn indien er geen middel bestond je tegen de gevolgen valt een zulk een ongehoorde tyrannie te beschermen, hanna richten nu haar grote ogen weer recht op de zijnen en hij was overtuigd dat zijn verbeelding geen schuld had aan het vertrouwen dat hij erin las wanneer het voor elke vrouw zulk een rijkdom is een beschermer te vinden aan wie eens borst zij zich veilig voelt dat zij zich vaak denk beeldige gevaar aan schept om dat genot te kunnen smaken of verhogen mishandelde kind bezweek voor het eerste woord van vriendschap en medelijden zodra zij tot het besef kwam van een enkele verdediger te bezitten die moedig voor haar in de bres sprong onder al de vijanden welke haar omringden voor George aan de andere kant was er niets meer nodig dan die straal van vertrouwen en dankbaarheid om weer geheel onder den invloed van hanna sprekende ogen te komen en met nieuwe opgewondenheid zijn heldenrol op te vatten die hij smorgen zo koel ter zijde had gelegd zo ging hij dus voort indien ik je helpen zal moet ik alles van de omstandigheden weten verswijg mij dus niets gisteravond sprak je van je moeder is die al lang dood het wordt weldra zeven jaar hield je veel van haar heel veel maar niet genoeg ik dacht toen dat alle mensen zo goed en zo lief waren als zij maar nadat ze gestorven is heeft niemand meer van mij gehouden zij heeft mij alles geleerd altijd waren wij samen vader was ook goed voor mij zolang zij leefde of schoon hij mij dik wat sloeg maar hij dronk toen nog niet ik geloof niet dat hij zoveel als ik van moeder heeft gehouden vroegte zij er bij in zijn tussen op zekere dag zondag zat zij aan de tafel te schrijven toen ik haar op een mal het hoofd voor overbuigen zag alsof zij in slaap viel ik schrok want moeder sleep nooit in onder haar werk en zij was ook akelig bleek geworden ik schreeuwde niet maar liep naar vader die mij ter stond naar de dokter stuurde toen ik terugkwam mocht ik haar niet meer zien vader zei dat ze dood was bij de aanvang van dit haar verhaal was Hannah werktuigelijk op de stoel gaan zitten die in chores onder de tafel had uitgeschoven terwijl zij de laatste woorden sprak had zij de hand die op de tafel steunde voor het gelaad gedrukt zij zag het verleden weer geen traan ontrolde haar oog geen zucht ontsnapt haar lepen wie niet wist welk een schat van geluk en welk een berg van leed sommige stille noordse nature in zich bevatten kunnen zonder dat haar uiterlijk enige aandoening verraapt zou haar licht en onverdiend van gevoelloosheid hebben beschuldigd chores voelde dat zij leed daarom drukte hij zacht haar vrije hand die zij echter aanstond terugtrok na een ogenblik zwijgens trachtte hij het gesprek op een ander onderwerp te brengen het diner was afgelopen hij vroeg om koffie door die vraag sprong zij op om aan zijn verzoek te voldoen bij haar terugkeer begon zij aanstond de boorden en glazen weg te nemen zonder meer een woord tot chores te richten eerst toen hij haar bepaald ondervroeg vernam hij dat haar vader naar de dood zijn afrouw allengs aan het drinken was geraakt eerst had zij getracht de zaak die goed bekend stond in gang te houden op zeker een dag was haar tante aangekomen en had de ellende een aanvang genomen tante die alleen uit berekening zich over haar broeder had ontvermd vond geen reden om de goede naam van hotel op te houden en verbod haar zelfs de meest noksakelijke maatregelen voor in een uitwendige zuiverheid te nemen het huis moest vervallen en de zaak voorlopen toen nu eerst weinige dagen geleden werd bemerkt dat zijn inkomsten tot ongeveer niets waren ingekrompen was hij wel genoodzaakt geweest zijn hotel voor een kleinigheid aan zijn zuster over te doen die beloofde hem en zijn dochter te zullen onderhouden de koffie was het beste dat chores nog in legit doel genoten had Hannah had ze bij het open venster klaargezet waar hij nu met volle teugen de frisse avond lucht in ademde terwijl hij met verrukking de slanker gestalte gade sloeg die rustig in het vertrek op herneer ging en hem nu en dan met een blik uit haar prachtige ogen het hart dubbel snel kloppendeed hij genoot de dankbaarheid waarop hij aanspraak meende te hebben op eens bleef zij vlak voor hem staan en volg heeft u nog een moeder? waarom is die niet bij u? wij reizen niet altijd samen reist u voor zaken? nee voor genoegen 10 jaar heb ik 6 weken met mijn moeder gereist dat moet heerlijk wezen om zo te kunnen reizen moet men veel geld hebben chores wist niet wat te antwoorden toen zij vervolgde heeft u ook geld genoeg om na de hand uw vrouw mede te kunnen nemen bij ons is het de gewone altijd een huwelijksreisje te doen antwoorden chores die weer met de vraag verlegen was oh dat moet een genot zijn wanneer u veel van er houdt maar u eindigde die fraze niet zij stond nu dicht bij hem en de ondergaande zon legde op haar iets wat bleke trekken een tint van gezondheid die haar dubbele bekoorlijkheid schon haar donker oog was taar in de vecht te gericht maar haar blik wende zich naar binnen waar de heerlijke beelden de fantasie ontwakten die al te lang hadden gesluimerd zij begreep het gevoel nog niet dat haar door gloeide het harte machtig was daarom voldoonde zij voor zichzelf alleen het beeld dat zij aan schouden en even als de dichter in een heerlijk tafereel van liefde zijn dierbaarste gevoelenslicht zonder zichzelf tot een held ervan te maken maalde zij zich haar ideaal zonder te denken dat het ooit voor haar tot werkelijkheid worden kon het was chores onverklaarbaar dat hij niet den eerste dag de kalme schoonheid van het landschap had gewaardeerd dat een tans door de laatste zonnestralend getint tot achtergrond diende voor Hannah's gestalte met inigwel behagen volgde zijn blik de lijnen van het fijne kopje dat pijnzend voor hem stond zijn lippen kusten in gedachten die donkere ogen toe en noden weerheelt hij zich haar slaap neerhangende hand te grijpen en aan zijn mond te drukken ook hem zweeft een heerlijke tafrele voor ogen nog hij was er immer zelf de hoofdpersoon van en het verstand dat zichs morgen zo sterk had doen gelden zweegstil als waren het bedwelmd door de sterke bloemend geur die het geopend venster binnen dron nee, dat heerlijk wezen mocht hij niet langer aan mishandeling prijsgeven zou ook de gehele wereld hem de rug toekeren hij voelde zich sterk en alles te trotseren hij takte de toren zijn haar moeder hij takte de verachting zijn haar vrienden hij takte de macht de justitie en het beeld van de man die in de liefde zijn enige beloning vindt stond hem met wegslepende verfend pracht voor ogen zo zwegen zij lang stil verzonken in de wilde van een kandersbijzijn als muziek trelde de aandoening door ieders borst terwijl elk den weldust van zijn eigen visionen ondervond deelde hij met magnetische kracht ook in het leven van de ander waar hij den weerklank van zijn eigen lied genoot eindelijk verloor George alle zelfbeheersing geen laverrenneringen meer weg met alle aarzelingen hier is het geluk George grijpt toe en hij greep Hannah's hand drukte ze vast aan zijn lippen en merkte haar ruwheid niet toen was de betovering verbroken met een blik waarin eens klaps al de oude schuwenheid was teruggekeerd sprong Hannah achteruit van trouwend als naar vorige middag week zij langzaam naar de deur terug uit de geen woord meer en verdween einde van opname 1