 14e hoofdstuk van deel 1 van kleine Dorrit van Charles Dickens, vertaald door A.G. van Tricht. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Arthur sprong op en kleine Dorrit bleef bij de deur staan. De half-donkere kamer kwam haar zeerruim voor en prachtig gemoebeleerd. Zij had zich Covent Garden altijd voorgesteld als een plaats waar heren in goudgeboord duurde rocken en met degens opzij met alkander twistum en twee gevechten hielden, waar des winters bloemen verkocht werden voor een ginnie per stuk, annenassen voor een ginnie per pont en dobertjes voor een ginnie de kop, waar een reuzachtig theater was, waarin prachtige voorstellingen gegeven werden voor rijk gekleden heren en dames, ver boven het bereik van haar zistig fennie en haar oude oon, waaronder de talloze bogen verwaarloosde kinderen in lompend gehuld. Zij had ze gezien toen zij er zo even langskwam, zich als jonge ratten verscholen, zich voelen met allerlei afval en bij elkaar kroppen, om zich te warmen en weggejaagd werden. Let op die ratten, op de oude en de jonge, jullie barnacles, want zowaar er een God in de hemel is, zij knagen aan onze fundamenten, en zullen onze huizen boven onze hoofden doen ineenstorten, als ene plaats van geheimen uit het verleden en het heden van romantiek, van overvloed, schoonheid en lelijkheid, fraaie tuinen en stinkende straatgoten, alles bond door een, en deze voorstelling deed de kamer nog donkerder schijnen dan zij was, in de oogend van kleine dorret, toen zij bedeest, naar binnenkeek. Daar zat in de stoel, bij de haart, verbaasd haar zo ineens voorzicht te zien, de heer die zij zocht, de donkere deftige heer, die zo vriendelijk kon lachen, zo oprecht en zo kies in al zijn doen, zo ernstig en toch zo anders dan zijn hermoeder, die ook ernstig, maar altijd nors was, hij sloeg haar aandacht te gaden, met die vragende blik, waarvoor kleine dorret, altijd de ogen moest neerslaan en nu ook weer neersloeg. Arme kind, hier te middenacht, ik zij kleine dorret, meneer, om u voor te bereiden. Ik begreep dat u heel verbaasd zoud zijn, bent u alleen? Nee meneer, Maggie is bij mij. Maggie scheen, toen haar naam genoemd werd, haar bezoek voldoende aangekondigd te achten, want zij kwam binnen, met een brede glimlach, om de grote mond. Zij scheen zich echter te bedenken, want opeens begon zij heel ernstig te kijken. En nu is het vuur uit, zij klennen, en u bent, hij wilde zeggen, zo dunt gekleed, maar hij hield die woorden binnen, want hij zou daarmede op haar armoede gezinsbeeld hebben. En het is zo koud, zei hij. Hij plaatste de stoel, waaruit hij was opgestaan, wat dichter bij het vuur, en liet haar daarin plaatsnemen, legde wat hout, en steenkolen op de bijna uitgedoofde sindels, en slaagde erin, er weer flam in te brengen. Uw voeten zijn zo koud als steen mijn kind, terwijl hij geknield, bij het vuur lag, had hij ze even aangeraakt, hout ze wat dichter bij het vuur. Kleine Dorret, bedankte hem, haar voeten werden al heel warm, heel warm. Ach, hij begreep zo goed, dat zij haar dunnen, versleten schoentjes liever niet toonden. Toch schaamde Kleine Dorret zich niet voor haar schoenen, hij kende haar geschiedenis. Dat was het dus niet. Kleine Dorret vreesde dat hij de schuld daarvan op haar vader zou werpen, dat hij zou denken, hoe is het mogelijk dat hij zich zo te goed kan doen? Terwijl zo'n teerschepseltje aan de koude steenen wordt blootgesteld. Zij geloofde niet dat dit verwijt billig zou zijn. Zij wist alleen bij ondervinding dat sommige mensen zich nu en dan zulke verkeerde voorstellingen maakten. Dit behoorde nu eenmaal bij al de ongelukken. Die haar vader hadden getroffen. Voor ik iets anders zeg begon Kleine Dorret, terwijl zij voor het maagavuurtje zat en in het gelaat keek dat met zijn harmonieuze uitdrukking van belangstelling medeleiden en bescherming voor haar nog een onoplosbaar misterie was. Zo hoog boven haar verheven dat zij bijna naar de oplossing niet durfde raden. Mag ik u iets vertellen, meneer? Zeker m'n kind. Er gleed even een schaduw over haar gezichtje als of zij teleurgesteld was dat hij haar telkens kind noemde. Het verraste haar dat hij dit onmiddellijk opmerkte. Het was zo nietigheid. Maar hij zei, ik wilde een vriendelijk woord gebruiken en op het ogenblik viel er mij geen ander in. Zo even hebt u u zelf genoemd, met de naam. Die ze u bij mijn moeder geven. En onder die naam denk ik ook altijd aan u. Mag ik u voortaan kleine Dorrit noemen? Oh, heel graag. Geen naam is mij liever. Kleine Dorrit, klein moedertje, verbeterde Maggie. Dat is hetzelfde Maggie, antwoorden Amy. Precies hetzelfde. Het is precies hetzelfde, moedertje. Ja, niet waar? Maggie lachte en viel onmiddellijk weer in slaap. Waarbij zij luid snorkte. Voor kleine Dorrit's ogen en oren was dit onbehagelijke wezen en dit onbehagelijke geluid het aangenaamste dat zij bedenkt kon. Er lag een trotsen uitdrukking op haar gelaad toen zij naar haar groot kind keek en daarna weder de blik ontmoeten van Klenem. Zij had zijn gedachten, wel eens willen kennen, wanneer hij naar Maggie en haar keek. Wat zou hij, een beste vader zijn, dacht zij. Wat zou zo'n blik van hem zijn de dochter goed doen en aanmoedigen. Wat ik u wilde vertellen, meneer, hernam kleine Dorrit, is dat mijn broer ontslagen is. Arthur was blij het te horen en hoopte dat hij nu zijn best zou doen. En wat ik u verder wilde vertellen, meneer, ging kleine Dorrit voort, terwijl haar kleine gestalten en haar stem beefden, is dat ik niet weten mag door wiens edelmoedigheid hij ontslagen is. Dat ik nooit mag vragen, dat het mij nooit verteld mag worden en ik nooit die edelmoedige man met mijn hele hart mag danken. Hij zal geen dank willen aannemen, antwoorde Klenem. Vermoedelijk zal hij zelf dankbaar zijn en met reden dat hij in staat werd gesteld een kleine dienst te bewijzen aan haar die in veel groteren verdient. En wat ik nog wilde zeggen, meneer, hernam kleine Dorrit, al meer bevende, is dat als ik hem kende en ik mocht, ik hem zou zeggen, dat hij nimmer, nimmer beseffen kan hoe ik zijn goedheid waarder en hoe mijn beste vader die zou waarderen. En wat ik nog zeggen wilde als ik mocht en ik hem kende, maar ik ken hem niet en mag niet, dat weet ik, dat ik mijn hoofd geen avond meer zal neerleggen zonder de hemel gebeden te hebben hem te zegenen en te belonen. En als ik hem kende en ik mocht, zou ik op mijn knieën naar hem toe willen kruipen en zijn hand nemen en kussen en hem vragen die niet weg te trekken, maar mij te laten, oh, voor een ogenblik te laten en met mijn tranen van dankbaarheid te besproeien, het enige dat ik hem gevent kan. Kleine Dorret had zijn hand aan haar lippend gebracht en wilde voor hem knielen, maar hij did dat niet toe en dwong haar vriendelijk weer te gaan zitten. Haar ogen en de klank van haar stem hadden hem veel beter van haar dankbaarheid overtuigd dan zijzelf wist. Hij was niet in staat om even kalm als gewonelijk te zeggen, kom nu kleine Dorret, ga nu weer zitten, ga nu weer zitten. Wij zullen nu maar onderstellen dat u die persoon kent en alles gedaan hebt wat u zou willen doen. En vertel nu eens aan mij, dus aan heel iemand anders, aan mij die niets meer ben, dan een vriend op wie u kunt vertrouwen. Hoe komt het dat u op dit uur nog op straat bent? Armeswak kind, had hij willen zeggen, kleine Dorret. Maggie en ik zijn vanavond naar het theater geweest waar mijn zuster optreed, antwoorden zij, zich bedwingende met al de geestkracht die zij al zo lange tijd aan de dag gelegd had. En oh, het is daar zo mooi als in de hemel, viel Maggie in, die blijkbaar de kunst verstond van in slaap te vallen en wakker te worden. Wanneer zij verkoos, bijna zo goed als in het hospitaal. Alleen zijn daar geen kippetjes. Zij schudden zich eens en viel weer in slaap. Wij gingen erheen, ging kleine Dorret voort, met een blik naar het aan haar zorg toevertrouwde grote kind. Omdat ik, wellens, met mijn eigen ogen, wilde zien of het mijn zuster daar goed gaat, zonder dat zij of mijn oom het merkten. Het is wel een grote zeldzaamheid als ik zavonds eens uit kan gaan. Want ben ik niet ergens aan het werk, dan ben ik bij mijn vader. En als ik de gehele dag uit ben geweest, heb ik altijd haast om weer bij hem te zijn. Maar vanavond heb ik gezegd dat ik naar een feestje moest. Toen zij deze bekentenis Aarzelen deed, keek zij even naar hem op. En las zo duidelijk op zijn gelaad, wat hij dacht dat zij er een antwoord op gaf. Oh nee natuurlijk, ik ben nog nooit op een feestje geweest. Zij bewaarde enige ogenblikken het stilzwijgen, want hij bleef haar zo aandachtig aankijken, maar eindelijk hernam zij, ik hoop, dat ik er geen kwaad mee gedaan heb. Ik had mij niet nutter kunnen maken als ik niet nu en dan eens een voorwenzeltje gebruikt had. Zij vreeste dat hij haar in zijn ziel laakte, omdat zij zoveel alles voor hen verzond, voor hen dacht en over hen waakte, zonder dat zij het wisten en zonder haar dankbaar te zijn. Soms zelfs ten koste van het verwijt dat zij hen verwaarloosde. In werkelijkheid was zijn ziel vervuld van het zwakke schepseltje met die sterke wil, met die dunne versleten schoentjes, de schamende kleding en het voorwenzel van pret en uitspanning. Hij vroeg haar waar dat onderstelde feestje geweest was. In een huis waar zij werkte, antwoorden zij met een blos. Zij had er maar met een paar woorden met haar vader over gesproken, alleen om hem gerust te stellen. Haar vader had nu wel begrepen dat het geen groot feest was. Zij keek even naar de schaal die zij omhad. Dit is de eerste nacht die ik ooit buitenshuis heb doorgebracht. Ging zij voort. Maar wat lijkt Londons avonds groot en verlaten? In haar ogen was de grote stad onder die donkere hemel angst aan jagend. Zij huiverde toen zij dit zijde. Maar dit is toch niet de reden waarom ik u nog zo laat kom lastig vallen meneer, voegde zij erbij. De voornaamste reden waarom ik vanavond van huis ging, was dat mijn zuster mij vertelde een vriendin te hebben, een dame. En na het geen zij mij van haar verteld heeft, maakte ik mij een beetje ongerust. En toen ik nu hier langskwam en licht bij u zag, niet voor de eerste maal. Nee, niet voor de eerste maal. In kleine dorrets ogen was al meer dan één avond dat fenster een ververwijdelde ster geweest. Zij was, hoe vermoeid en bezorgd ook, van de kortste weg afgeweken, om er naar te kijken, nieuwsgierig naar de donkere gentleman die uit verren landen was gekomen en haar toegesproken had als een vriend en beschermer. Er waren drie dingen die ik u zo graag wilde zeggen als wij alleen waren en ik boven mocht komen. Ten eerste het geen ik getracht heb te zeggen en nimmer zal kunnen, nimmer zal, pst, pst, daarover niet meer. Dat is afgedaan. Wat is het tweede, vroeg Klenem, met zijn glimlach, haar zenwachtigheid op de vlucht jagende, terwijl hij het vuur wat aanwakkerde en wijn, gebak en vruchten voor haar tafel zette. Ik vermoed, hernam Amy, dit is het tweede punt, dat mevrouw Klenem mijn geheim geraden heeft en nu weet waar ik vandaan kom en telkens weer heen ga. Ik bedoel waar ik woon. Waarlijk, riep Klenem, en na enige ogenblikken stelte vroeg hij waarom zij dat vermoeden. Ik geloof dat meneer Flintwinch mij gevolgd is. Ik heb hem tweemaal ontmoet, vlakbij huis, bij de keresavonds. Ik meende aan zijn gezichten zien, maar ik kan mij vergist hebben, dat hij bij de keren keek, als of hij daar niet bij toeval was. Zij hij ook iets? Nee, hij knikte en hield het hoofd op zij. De duivel, halen zijn hoofd, mompelde Klenem, nog steeds in het vuur kijkende. Het is altijd scheef. Hij deed nu zijn best om haar te overtuigen dat zij een glas wijn moest drinken en wat eten. Het was moeilijk, want zij was zo bescheiden en zo bedeest en vroeg in tussen Is mijn moeder dan anders tegen u dan vroeger? Oh nee, volstrek niet. Zij is nog precies dezelfde. Misschien was het beter geweest als ik haar zelf onze geschiedenis maar verteld had. Ik weet niet of u het goed zou vinden als ik alles vertelde. Zou het u mij daarin misschien raad willen geven? Zij keek hem bij deze laatste vraag, smekend aan. Kleine dort, antwoordde Klenem. Doe nog niets. Ik zal eens met mijn oude vriendin effe repraten. Doe nog niets. Behalve een en ander nemen van het geen hier op tafel staat. Ik verzoek het u dringend. Dank u. Ik heb geen honger en hij schoof het glas naar haar toe. Ook geen dorst. Misschien heeft Maggie wel lust in iets. Wij zullen haar zo straks de zakken wel vullen met het geen hier staat, ze Klenem. Maar voorzij wakker wordt, er was nog een derde punt. Ja, zult u niet boos worden, meneer. Dat beloof ik u, onvoorwaardelijk. Het zal u vreemd toeschijnen. Ik weet nauwelijks hoe ik het zeggen zal. Denk toch niet dat ik dwaas of ondankbaar wil zijn, sprak kleine dorrit. Wier zenuwachtigheid, terugkeerde en toenam. Nee nee, ik ben er zeker van dat het niets onnatuurlijks of onrechtmaters zal zijn. Wat het ook zijn mag. Ik zal er zeker geen verkeerde uitlegging aan geven. Goed dan. U komt zeker mijn vader nog wel eens bezoek hem. Ja, u bent zo vriendelijk geweest hem te schrijven dat u morgen zou komen. O, maar dat beduidt niets. Kunt u gissen, vroeg Amy, terwijl zij haar kleine handjes tegen elkaar klemden en hem aankeek met al de ernst die zij in haar ogen kon leggen. Wat ik u vragen wil, het is om iets niet te doen. Ik denk het wel, maar ik kan mij vergissen. Nee, u vergist u niet, zij Amy hoofdschuddend. Als wij het zo heel, heel erg nodig hebben, dat wij er zonder dat niet meer komen kunnen, laat mij het u dan vragen. Goed, heel goed. Moedig hem niet aan. Doe als of u hem niet begrijpt wanneer hij vraagt. Geef hem niets. Bespaar hem dat. Dan zult u ook beter over hem kunnen denken. Klem hem zijden, niet heel duidelijk, bij het zien van de tranen die in haar ogen stonden, dat daar wens hem heilig zou zijn. U kent hem niet, en nam zij. U kent hem niet, zoals hij werkelijk is. Hoe zout u dat ook? U die hem daar zo opeens voor u ziet, terwijl ik hem langzamerhand heb leren kennen. U bent zo goed voor ons geweest, zo kies, en zo heel goed. Ik zou zo graag willen, dat hij in uwe ogen beter was, dan in die van wie ook. Ik kan het niet hebben, reep zij, haar betraand gezichtje met beide handen bedekkende. Ik kan het niet hebben, dat juist u hem zou zien in die enkele ogenblikken van zwakheid. Oog, zij klem hem, wees nu niet zo bedroefd. Oog, kleine Dorrit, wij begrijpen elkaar volkomen. Dank u, meneer, dank u. Ik heb lang gearzeld om het uit te spreken. Dag en nacht erover nagedacht, maar toen ik vernam dat u terug zou komen, heb ik moet gevat. Ik moest er met u over spreken, niet omdat ik mij over hem schaam. Zij droog de haastig haar tranen, maar omdat ik hem beter ken, dan wie ook hem lief heb en trots op hem ben. Nu dit van haar afwas, begon Amy te verlangen, weer heen te gaan. Maggie was nu klaarwakker en keek op een afstand met begierige blikken naar het fruit en het gebak. Bij voorbaat al genietend, zodat klem hem, om haar wat afleiding te geven, een glas wijn voor haar inschonk, dat zij met kleine teugen, als makkend leegdronk, zich telkens, langs de luchtpijp strijkend en enige malen herhalende. O, hoe lekker, net als in het hospitaal. Toen zij, met het glas en haar loftuitingen, klaar was, liet klem hem haar het mandje. Zij had altijd een mand bij zich, vullen met alle eetwaren die op tafel stonden. Zorgende, geen kruimeltje te laten liggen. Maggie's pret, bij die handeling en de pret van haar moedertje over Maggie's vrolijke stemming, gaf naar het gesprek van zo even de beste afleiding, die zij maar hadden kunnen bedenken. Maar, zei klem een plotseling, de poort zal nu al lang dicht zijn. Waar ga je nu heen? Klem een meende het deftige u wil achterwege te kunnen laten. Ik ga naar de woning van Maggie, antwoorden Amy. Daar ben ik veilig en goed bewaard. Dan zal ik je erheen brengen, zei klem. Ik kan je niet alleen laten gaan. Och ja wel toe, laat ons maar alleen gaan. Ik smeek ruw om. Zij verzocht het met zoveel ernst. Dat klem onbescheide geweest zou zijn, indien hij nog verder had aangedrongen. Te meer omdat hij wel begreep dat de woning van Maggie wel heel mederig zou zijn. Kom Maggie, zei Amy vrolijk. Wij zullen het best vinden samen. Wij kennen nu de weg, is het niet Maggie? Ja ja, moedertje, wij kennen de weg, zei Maggie hikkerig, lachend. En daar gingen zij. Amy keerde zich aan de deur, nog eens om. En zij, godzegen u, heel zachtjes, maar vermoedelijk zal het daar boven, wel zo goed gehoord zijn geweest, als een koorzang, in de kathedraal. Wie weet? Bartek Lennem liet haar de hoek van de straat omgaan, eer hij haar op een afstand volgden. Niet met het doel, zicht een tweede malen in kleine dorretsgeheimen te dringen, maar om de voldoening te hebben haar in veiligheid te weten, in een buurt waar zij bekend was. Wat zag zij er klein en tenger uit? In geen enkel opzicht bestand, tegen het vochtige weer, zoals zij daarvoor het sloften, in de schaduw van haar beschermeling. Hij had zo'n inner medeleide met haar. En, gewoon als hij was haar te beschouwen als een kind, dat eigenlijk niet in deze ruwe wereld thuis behoorde, zou hij haar zo garene in zijn sterke armen hebben genomen, om haar te dragen naar het einddoel van haar tocht. Na enige tijd kwamen zij in de straat waar de marshalsie gelegen was. En toen zag hij haar de pas vertragen en een zijstraat inslaan. Hij bleef staan, voelende haar nu niet verder te mogen volgen, aankeerde naar zijn woning terug. Hij vermoedde niet dat zij grote kans hadden tot het aanbreken van de morgen zonder dakte zullen blijven. Hij bleef onbekend met de waarheid, nog lange, lange tijd. Nu, zei Amy, toen zij in het donker bij een armoedige woning stonden en geen geluid daar binnen vernamen. Dit lijkt me een goede woning voor je, Maggie, maar wij moeten ze geen reden gegeven om boos op je te worden. Wij zullen dus maar tweemaal kloppen. En niet zo heel hard. Kunnen wij dan niemand wakker maken, dan moeten wij maar buiten blijven tot het dag wordt. Tick, tick. Amy klopte bescheiden en luisterde. Tick, tick. Amy klopte nog eens. Maar alles bleef stil. De deur werd niet geopend. Maggie beste, wij moeten wat geduld hebben en wachten tot het licht wordt. Het was een kille, donkere nacht, en de vochtige wind bliezaar in het gelaat. Toen zij weer in de hoofdstraat kwamen en de klok half twee hoorde slaan. Nog maar vijf en een half uur, zei Amy, dan kunnen wij al in huis komen. Van huis te spreken en erheen te gaan om er naar te kijken, nu het zo dichtbij was, was niet meer dan natuurlijk. Zij gingen naar de gesloten poort en tuurden door de traalis naar het voorplein. Ik hoop maar dat hij lekker slaapt, zei kleine Dorret, met een kus op één der traalis. En mijn lied zal missen. Zij kende die poort zo goed, zij was er zo mee vertrouwd, dat zij Maggie's manje in een hoek zetten, om maar op te gaan zitten. En zo dicht tegen elkaar aan hielden zij het enige tijd uit. Zolang de straat maar still en verlaten was, voelde Amy geen angst. Maar als zij voetstappen, in de verte hoorde, of de schaduw van de mens zag in het licht van de straatlampen, schrikten zij op en fluisterde. Maggie, ik zie wat. Kom, ga mee. En dan stond Maggie min of meer knorrig op en wandelden zij wat rond. Maar Keren als poeder weer naar hetzelfde plekje terug. Zolang en wat de eten was, hield Maggie zich vrij goed. Maar toen alles op was, begon zij de koude meer te voelen en te zanen. Het zal wel gauw over zijn, beste, zei Amy. Dan geduld maar. O, voor jou is het allemaal mooi, antwoorden Maggie. Maar ik ben zo'n arm klein ding van tien jaar. Eindelijk, in het hole van de nacht legde Amy Maggie's hoofd tegen haar boezem en zuster haar in slaap. En zo zat ze bij de poort, als waren zij alleen kijkende naar de sterren en naar de wolken, die in wilde vlucht voorbij dreven, alsof ze dansten op het feestje van kleine dorps. Als het een huis, een feestje geweest was, dacht zij even. Als het eens een feestje geweest was in ons eigen huis. Alles ligt en mooi en warm. En als die beste vader, daar dan heer en meester, was geweest, niet binnen deze muren natuurlijk. En, als meneer Klenem, dan één van de gasten was geweest. En wij gedanst hadden bij prettige muziek vrolijk en opgewekt. He, wat zou? Met zulke vision voor ogen bleef zij dan naar de stern kijken tot Maggie weer wakker werd en begon te zarnaken over opstaan en heen en weer lopen. Drie uur, halve vier, zij waren nu op de London Bridge, hadden de vloed horen opkomen, het bruizen van de golven gehoord. Naar beneden gekeken, op de donkere dampen, die op het water lagen, hadden lichtplekkend gezien op het water, tevoorschijn geroepen door de straatlantaarens, lichtplekkend als ogen van demons, met een ontzettende aantrekkingskracht voor boosheid en ellende. Zij waren teruggedeinst, voor daklozen, heer en daar, in een hoek, ingekropen. Zij waren gevlucht voor dronken kerels. Zij waren geschikt voor kerels, die langs de huizen slopen en elkaar toefloten of tekenschaven of haastig wegliepen. Hoewel zelfige leidster en gids deed kleine Dorrit nu eens blij dat zij er zo jong uitzag, als of zij onder de hoede van Maggie was. Zodat er enige malen uit een troepje nachtelijke straatslijpers, een stem gehoord werd, laat die vrouw met dat kind maar met rust. Zo konden de vrouw met het kind rustig haar weg vervolgen. Het was inmiddels vijf uur geworden. Toen ene vrouw haar achterop kwam. Wat ga je doen met dat kind? Vroeg zij aan Maggie. Zij was jong, veel te jong om op dit uur op straat te zijn. Hemelse goedheid en zacher, nog lelijk, nog slecht uit. Haare stem natuurlijk hees. Er was zelfs iets weluidends in. Wat doe je met jezelf? antwoorde Maggie. Niets beterswetende. Kun je dat niet zien? Beroef ik je dat nog te vertellen. Ik weet niet of ik dat kan, zei Maggie. Ik vermoord me. Zie zo. Nu heb ik je antwoord gegeven. Doe het, mij nu ook. Wat ga je met dit kind doen? Het kind keek niet op en drukte zich vast tegen Maggie aan. Arme schepseltje, zei de vrouw. Heb je geen gevoel meer dat je haar op dit uur meeneemt in de vrede straten? Kun je niet zien hoe teer en fijn zij is? Heb je geen verstand? Je ziet er uit of je niet wil hebt. Dat je niet meer medeleiden hebt met dat bevende koude handje. Zij nam Amy's handje tussen de haren en begon te vrijven. Geef een arm verloren schepsel een kustliefje sprak zij en boog het gelaad naar Amy toe. En vertel mij eens waar zij je naartoe brengt. Amy keek haar aan. Welgoede hemel riep zij achteruit treedende. Je bent een vrouw. Dat doet er niet toe, zei Amy. De handen die haar hadden losgelaten nu in de haren neemende. Ik ben niet bang voor u. Dat zou toch veel beter zijn, sprak de vrouw. Heb je geen moeder? Nee. Geen vader? Ja, een hele beste. Ga dan naar hem en wees maar wel bang voor mij. Laat mij nu gaan. Goedenacht. Ik moet u eerst bedanken. Laat ik met u spreken dat u werkelijk een kind was. Dat kun je niet. Je bent vriendelijk en onschuldig. Maar je kunt mij niet met kinderogen aan zien. Nooit zou ik je aangeraakt hebben als ik niet gemeend had dat je een kind was. Met een aakelige schrillek reed liep zij weg. Weliswaar geen dag. Maar de straten begonnen toch reedslevendiger te worden. Wagens, karren en koetsen begonnen zich te vertonen. Hier en daar zag men werk lieden. Die naar fabriek of werkplaats gingen. Winkels werden geopend. Op de markten verschenen enkele kooplij en aan de waterkant zelfs al druk. De vlammen in de straatlantaarens werden al bleker en bleker. Namen een kleur aan als op geen ander ogenblik van de avond of de nacht. Op de scherpere lucht verkondigde de dageraad. Het spookachtige van de nacht verdween. Zij gingen terug naar de poort met het plan te wachten tot zij geopend zou worden. Maar het weer werd zo roe en koud dat Amy met de slapende marie na zich maar liever in beweging bleef. Langs de kerk gaan de zag zij de deuren open staan en het licht branden. Het geen Amy deed besluiten naar binnen te gaan. Wie is daar? Riep, een zwaar gebouwde oude man die juist een slaapmits opzette. Als of hij van plan was in een van de grafkelders te gaan slapen. Niemand bijzonders antwoorde Amy. Wacht eens. Laat mij je eens aan kijken. Zij was alweer op weg naar de deur. Maar keerde nu ter rug zichzelf en haar beschermeling voor te stellen. Dat dacht ik al, zei de man. Ik ken u. Wij hebben elkaar vaak genoeg gezien, zij kleine dorpt. Die nu de koster of de pedel of de stafdrager of hoe zo iemand heten mag herkenden. Ik ben dikwijls in deze kerk geweest. Meer dan dat. Wij hebben uw naam in het geboorderen gister. U bent één van onze curiositeiten. Zo waarlijk. Zeker. Als het kind vandde. Maar apropos, hoe bent u zo vroeg op de been? Wij waren gister een avond buitengesloten en wachten nu tot de poort geopend wordt. Het is toch niet waar. U moet dus nog een uur wachten. Kom in de kerkenkamer, daar is vuur aan. Want ik wacht de schilders. Anders zou ik hier zo vroeg niet zijn. Dat kan ik u verzekeren. Eén van onze curiositeiten mag het niet koud hebben. Als wij het in onze macht hebben haar een warm plekje aan te bieden. Ga maar mee. Die Koster was in zijn eenvoud een beste hartelijke kerel. Na het vuur in de kerkenkamer nog wat opgestookt te hebben, haalde hij van de plank waarop de registres tonden een deel tevoorschijn dat er anders uitzag dan alle anderen. Kijk, maar hier staat u, zei hij, de bladenomkerende. Amy, dochter van William en Fanny Dorrit, geboren in de Marshallsee gevangenis. Sint George Paroggi. En wij vertellen aan de bezoekers dat u daar altijd gewoond hebt. Zonder ooit een dag of een nacht bezig te zijn. Is het niet waar? Zeker tot gisterenavond. Hemel, terwijl hij haar met een bewonderende blik gade sloeg, viel hem iets anders in. Het spijt mee, zeiden hij, dat u er zo moe een afgemat uitziet. Wacht, een ogenblik. Ik zal een paar kussens uit de kerk halen. Dan kunt u met uw vriendin voor het vuur gaan liggen. Wees maar niet bang. Ik zal u wel roepen als de poort losgaat. Hij kwam spoedig met de kussens terug en sprijd ze op de vloer uit. Zie zo, ga daar nu maar liggen. Zolang u bent. Oh nee, geen dank. Ik heb zelf dochters. En al zijn ze niet in de Margelsie geboren. Ze hadden het toch kunnen zijn als ik net een man als uw vader geweest was. Wachtens, u ligt zo niet gemakkelijk. Hier is een overleidensregister. Ik zal dat onder uw hoofdkussen leggen. Prachtig. In dit boek staat je vrouw Bengham ingeschreven. Maar, wat deze boeken merkwaardig maakt voor de mensen, dat is niet wie erin staan, maar wie erin zullen komen. En wanneer? Dat is de vraag. Hij keek en liet haar toen alleen. Maggie lag reeds te snorken en Amy was ook spoedig vast in slaap met haar hoofdje op dat verzeegel de boek van het noodlot zonder door de nog onbeschreven bladen voor ontrust te worden. Dit was Amy's feestje. De schande, de verlatenheid, de wereldstad, de vocht, de koude, de langzaam voortkruipende uren en de sneldrijvende wolken van deze afschuwelijke nacht. Dit was het feestje waarvan kleine Dorrit in de prijzen mist van de regenachtige morgen afgemat thuis kwam. Einde van hoofdstuk 14. 15. De hoofdstuk van deel 1 van het kleine Dorrit van Charles Dickens vertaald door AG van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marc-Zalcunders. Het bouwvallige oudehuis in de stad gehuld in een mantel van roet en zwaarleunende op zijn krukken de trouwe deelgenoten in zijn verval kende wat er ook gebeuren mocht geen tijden van gezondheid en vrolijkheid. Als het zich al eens verbeelde de zon te zien was het slechts een enkel straaltje en dan niet langer dan een half uur als de maan het eens een enkele keer beschin wie opzij hier en daar een witte plek op zijn zwart omhulsel en verhoog de slechts het spookachtig aanzien van het geheel was de hemel helder en alle rook en damp opgetrokken dan verspreide de stern haar koude glans over het geen eenmaal een dak had geheten maar het slechtste weer bleef het trouwst gehecht aan deze woning en haar onmiddelijke omgeving. Regen, hagel vorst en dooi hersten daar veel langer dan overal elders en de sneeuw lag er wekenlang totdat hij van wit, gil en eindelijk zwart was geworden en schrijend over zijn bezoedeld leven de dood inging andere trouwen aanhangers had deze aakelige plek niet. Het gerucht van de straat het geratel van wielen drong uit de steeg in het voorbij gaan even door de grote poort om er zo spoedig mogelijk weer door te verdwijnen en alleen om de altijd luisterende afrie te stijven in de mening dat zij doof was en nu en dan maar eens even het gehoor terugkreeg en zo was het ook met fluiten zingen praten lachen en andere prettige menselijke geluiden als prongen ze over een kloof ononmiddelijk hun weg voor te zetten het haart vuur en de kaars van mevrouw Kleinem brachten de grootste afwisseling in de doodse eentonigheid door haar twee smallen vensters zag men de gehele dag en de ganze nacht somberoogloed van het vuur nu en dan vlamde het driftig op even als zij zelfen maar meestal was het somber en deuf en ondermijnde het zichzelf wel langzaam maar zeker even als zij in de korte winterdagen wanneer het daar vroeg in de naamiddag reeds donker was kon men de zonderlinkste afbeeldingen van haarzelf in de rolstoel van meneer Flintwinch met de scheevendeck en van de heen en weer lopende jevrouw Evry op de tegenoverstaande blinde muur waarnemen als of zij er door een grote toverlandtaren opgeworpen werden wanneer de door haar kamer rijdende zieken zich te rusten begaf verdwenen deze schaduwbeelden één voor één die van Evry reuzachtig groot bleef het laatste heen en weer vliegen tot ook zij eindelijk in de lucht verdween als of zij haar heksentocht aanwing daarna brandde het eenzame licht ongestoord voort totdat het verbleekte voor het spaarzame daglicht en eindelijk steef onder de adentocht van de teruggekeerde Evry vreemde gedachte als dat kleine lichtje een zwerkelijk een vuurbaak was die iemand en dan nog wel de meest onwaarschijnlijke iemand in de wereld na deze plekriep waarheen hij komen moet vreemde gedachten als dat kleine lichtje in die ziekenkamer eens werkelijk daar branden tot er enige beurtendis plaatsvindt waarop gewacht wordt welke grote menigte reizigers onder de zon en de stem die zanderige heuvels beklimmen en over eenzame vlakte dwalen ter land en ter zeereizen kris en krass heen en weer trekkende om alkander te ontmoeten op elkaar invloed te oefenen en alkander tegen te werken wie van dat legen van reizigers zou zonder hetzelfde vermoeden onroepelijk hierheen op weg zijn de tijd zal het ons leren naar ereposten en naar schantpalen naar de generaalsepallet en naar de trommelstokken naar een pers standbeeld in Westminster Abbey en naar een matrozenhangmat in volle zee naar een bischopsmijter en naar het werkhuis naar de zetel van de loortkancelier in het hogerhuis en naar de galg naar de trom en naar de guillotine na die alle zijn reizigers op weg maar de weg is vol zonderlingen en onverwachte bochten en alleen de tijd kan ons leren welke bestemming elke reiziger heeft op zekere winteravond in de schemering had je fra flintwinsch die de gehele dag wat gedrukt was geweest de volgende droom zij droomde dat zij in de keuken bezig was water te koken voor de thee en met de voeten op de haartrand en de schort over het hoofd midden voor het vuur zat en dat er aan weerzijden van het vuur een diep zwart gat was terwijl zij daar zo zat de pijn zijn over de vraag of het leven voor sommige mensen niet een dwaze uitvinding is schrikten zij op van een geluid achter haar zo'nzelfde geluid had haar de vorige week ook al aan het schrikken gebracht omdat het zo'n geheimzinnig geluid was eigenlijk een geritzel en dan 3 of 4 maal het geluid van een vlugge voetstap terwijl zij het gevoel kreeg als of haar hart want zij hoorde duidelijk het dreunen van de voetstap en meende zelfs een hand op haar schouder te voelen zij meende dat het weer die oude vrees verspoken was en dat zij de keukentrap opvloog zonder te weten hoe zij was opgestaan om toch maar dichter mij andere mensen te zijn toen Evry in het voorhuis kwam meenden zij de deur van haar leenheerskantoor open en de kamer ledig te zien zij droomde dat zij naar het kijkraampje bij de voordeur snelde ten einde haar heenverkloppend hart door het glas heen met levende wezens spookhuis in verbinding te brengen dat zij toen op de blinden muur tegenover de poort de schaduwen van de twee gladden met elkaar in gesprek zag dat zij toen naar boven ging met de schoenen in de hand zowel om wat dichter bij de gladden te zijn die niet bang waren verspoken om luisterving te spelen ik heb niets met je curen te maken hoorde zij flintwinch zeggen ik verdraag ze niet van je je vrouw flintwinch droomde dat zij achter de deur stond die op een keer was en dat zij haar man die vermeterde woorden duidelijk hoorde zeggen flintwinch antwoordde me vrouw klennem met haar gewone zware stem de duivel van de toren heeft je in zijn macht pas op al waren het er eendo zijn zij flintwinch op een toon die deed vermoeden dat hij na aan dat aantal toe was al waren er vijftig dan zouden ze alle zeggen ik heb niets met je curen te maken ik verdraag ze niet van je ik zou ze dat laten zeggen of ze er lust in hadden of niet wat heb ik dan gedaan kwaad aardige man gedaan mij op de kop gezeten bedoel je daarmee dat ik mij tegen je verzet heb leg mij geen woorden in de mond die ik niet bedoel riep Jeremias halstarig vasthoudende aan zijn zinnbeeldige uitdrukking ik bedoel op de kop gezeten ik heb mij tegen je verzet begon zij weer omdat nee nee jij op de kop goed dan ik zat je op de kop slechte man Jeremias grinnigte nu hij haar genoodzaakt had zijn uitdrukking te gebruiken waarom heb je die morgen dan ook zo gewichtig gedaan tegen Arthur ik heb het recht mij erover te beklagen want het is bijna trouwbruk je meende het toch niet nee nee ik heb het wel degelijk gemeend riep de recalcitranten Jeremias het zal het best zijn dat ik maar heen ga dan kun je een alleen spraak houden hen nam zij na enige ogenblikken wat baat het mij het woord te richten tot een onbezonde koppige oude man die toch van plan is niet naar mij te luisteren dat ben ik niet van plan ik heb u gezegd dat ik het wel meende wil je weten waarom onbezonde koppige oude vrouw nu herhaal je mijn eigen woorden antwoorden zij diep voor ontwaardigd ja wel nu dan omdat je zijn vader niet van alle blaan hebt gezuiverd toen je ervoorende gelegenheid waard dat had je moeten doen omdat je voor je kwaderluim tot uitbarsting kwam houd op flint winch riep zij met een geheel andere stem je moest dus een woord te veel zeggen de oude man scheen dit ook te denken want na ene andere plaats in het vertrek opgezocht te hebben her nam hij op minder kwaad aardige toon ik wil je alleen vertellen waar het op staat voor je over jezelf begon te spreken had je de partij van Arthurs vader moeten opnemen Arthurs vader ik hield niet bijzonder veel van hem ik was in ditzelfde huis in dienst bij de oom van Arthurs vader toen Arthurs vader evenarm was als ik en toen zijn oom even goed erf genaam had kunnen maken als hem hij leed honger in de voorkamer en ik in de keuken dat was het voornaamste verschil tussen ons er was niet veel meer tussen ons dan een paar halsbrekende trappen ik geloof niet dat ik toen veel met hem hij was een flauwe besluitenloos jongen en later toen hij jou hier bracht de vrouw die zijn oom voor hem had uitgezocht behoefde ik je maar aan te zien je zag er goed uit in die tijd om te weten wie de baas zou zijn je had altijd eigen kracht gesteund doe dat nu ook en zoek geen hulp bij de doden ik zoek geen hulp bij de doden maar je waard dat toch van plan als ik het maar had toegelaten het zal je wel verbazen dat ik zo opkom voor de rechten van Arthurs vader niet antwoord mij maar niet ik weet toch wel dat het zo is en je weet dat zelf ook wel maar ik zal die vertellen waarom ik dat doe ik mag een zonderling humeur hebben maar ik ben nu eenmaal zo dat ik iemand niet geheel en al zijn eigen zin kan laten doen jij bent een vast beraden een verstandige vrouw en wanneer je op een doel afgaat kan niets je terughouden wie weet dat beter dan ik nee flintwinsch niets kan mij terughouden wanneer het doel dat ik beoog rechtvaardig is vergeet niet dat erbij te voegen ja rechtvaardig in je eigen ogen ik zei dat je een vast beraden vrouw bent en als jij de rechtvaardigheid van je doel wilt inzien dan doe je dat natuurlijk ook man ik toets de rechtvaardigheid aan dit boek riep zij met de grootste ernst en liet daarbij haar arm met de volle zwaarten op de tafel vallen laat dat rusten antwoorden jeremias kalm wij zullen tans geen antwoord zoeken op die vraag hoe het zij je gaat recht op je doel af en daarvoor je kan je dus buigen maar ik buig er niet voor ik ben je altijd trouw geweest heb je veel diensten bewezen en ben aan je gehecht maar ik kan er niet in berusten wil er niet in berusten heb er nooit in berust en zal er nooit in berusten door jouw levend verslondend te worden verslind wie je wilt maar mij niet het ligt nu eenmaal in mijn aard mevrouw dat ik niet levend verslonden wil worden misschien was deze eigenaardigheid wel de hoofdaanleiding tot hun bondgenoodschap geweest had mevrouw Klenem die karaktertrek van haar ondergeschikte hem daartoe waarde gekeurd nu sprak zij knorrig genoeg al meer dan genoeg over dit onderwerp tenzij je weer probeert mij op de kop te zitten antwoorden de volhardende flintwinsch jevrouw effrie droomde dat haar herenmeester de kamer op herneer ging wandelen om zijn drift wat af te koelen en dat zij zelf verweggeliep maar toen hij niet voor de dag kwam nadat zij een poos in het donkere voorhuis had staan luisteren weer naar bovend ging altijd door geesten en nieuwsgierigheid gedreven en nogmaals bij de deur neerwerkte wees zo goed de kaars aan te steken flintwinsch zij mevrouw Kleinem blijkbaar verlangend hem weer in zijn humeur te brengen het wordt tijd voor de thee kleine dorret komt en zou mij in donker vinden flintwinsch stak vlucht de kaars aan en terwijl hij de kandelaar op tafel zetten vroeg hij wat zijn je plannen met kleine dorret zal zij voorgoed hier komen naaien voorgoed hier komen thee drinken hier maar uit en in mogen gaan hoe kun je van voorgoed spreken tegen zo'n gebrekkige vrouw als ik worden wij niet allen weggemaaid gelijk het gras en heeft de zijs mij al niet jaren geleden aangeraakt lig ik hier sinds die tijd niet te wachten om verzameld te worden in de schuren ja ja maar sinds die hier ligt volstrekt niet bijna dood zijn er tal van kinderen en jonge mensen sterk mannen en wie niet al weggemaaid en begraven en jij ligt hier nog maar altijd en bent niets veranderd jij en ik hebben misschien nog lange tijd voor ons als ik zeg voorgoed dan bedoel ik zolang wij leven Flintwinch gaf deze uitlegging van zijn woorden met de grootste kalmte en wachten nu even kalm het antwoord af zolang kleine door het stil en vleitig is en het weinige dat ik haar kan laten verdienen nodig heeft en verdient geholpen te worden zolang zal zij al zij wil en ik in leven blijf hier komen niets meer dan dit vroeg Flintwinch met de hand langs mond en kindstrijkende wat zou er meer wezen wat kan er meer wezen reep zij uit op een toon van de grootste verbazing je vrouw Flintwinch droomde dat zij elkaar enige ogenblikken onderzoekend aankeken met de kaars tussen zich in weet u misschien ook mevrouw Klenem vroeg Evries leenheer met meer gedempte stem toch met een ernst die niet geevenredigd scheen aan zijn invoudige vraag waar zij woont nee wil je dat weten zou je het graag weten vroeg hij en je vrouw Evrie de vraag op haar toespon als ik dat had willen weten wist ik het al lang ik kon het haar immers elke dag gevraagd hebben dus het kan je niet schelen nee Flintwinch loosde een lange veel betekenende ademtocht en zij met dezelfde nadruk van zo even ik ben er bij toeval onthoud dat bij toeval achter gekomen waar zij mogen wonen zij heeft er een geheim van gemaakt en zal dat voor mij geheim blijven houden antwoorden me vrouw Klenem met dezelfde harde stem en de nadruk leggend op elke woord als of zij ze aflas van stukjes metaal die zij één voor één opnam oh ja je wilt het liever niet weten het kan je niet schelen zij Jeremias Flintwinch riep de meester is en compagnon zo boos dat Evrie bijna verstijfde van schrik waarom plaag je mij zo kijk deze kamerens rond indien het mij enige vergoeding kan schenken voor de langdurige gevangen schap binnen deze wanden niet dat ik mij beklaag over de bezoeking die over mij is gekomen zo als je wel weet klaag ik nooit indien het mij enige vergoeding kan schenken voor de langdurige gevangen schap binnen deze wanden dat ik van alle genoegens afstand gedaan heb ook afstand wil doen van de kennismaking met sommige dingen die ik liever niet weet waarom moet jij juist jij mij die verlichting van mijn lot dan misgunnen ik misgun je die niet spreek er dan niet meer over zwijger van laat kleine dorret haar geheim voor mij bewaren en bewaar jij het ook laat haar komen en gaan zonder haar uit te horen of na te lopen laat mij leiden en gun mij de verlichting die in mijn omstandigheden mogelijk is waarom mij altijd te pijnigen als een boze geest ik vroeg u alleen maar wat anders niets wel nu je hebt mijn antwoord een zaak nu verder rusten Evry hoorde de rolstoel met een ruk verschuiven en tegelijkertijd ging de schel over die haar bij haar een meesteressen riep meer bevreesd voor haar man op dit ogenblik dan voor de geheimzinnige geluiden sloop Evry zo stil mogelijk uit haar schelhoek naar de keuken en ging weer met haar schort over het hoofd voor het vuurzitten nogmaals ging de schel over en nog eens bleef doorluiden maar Evry kwam niet onder haar schort uit zij moest eerst weer op adem komen eindelijk eindelijk al doorroepende Evry, vrouw, waar zit je met een kaars in de hand kwam hij de keuken in trok haar de schort van het hoofd en maakte haar wakker hemel Jeremias, riep Evry wat laat je mij daar schrikken wat voel je toch uit er is al wel 50 mal om je gescheld oh Jeremias ik heb een droom gehad gedachtig aan het ging vroeger was voorgevallen Hilt Flintwinch de kaars bij haar hoofd als of hij van plan was haar kapsel in brand te steken weet je niet dat de tijd is om teet te drinken vroeg hij met een lelijke grijns en gaf de gelijkere tijd een schop tegen Evry stoel Jeremias, teetijd ik weet niet wat er met mij gebeurd is ik had het zo te zenuwen Jeremias, voor ik begon te dromen wat zou het toch zijn brr, slaapkop wat raaskal je toch zo'n vreemd geluid Jeremias zo'n gek gedoe hier in de keuken Jeremias hield de kaars in de hoogte en keek naar de zwart beroakte zoldering daarna naar de vochtige stenen vloer draaide met het licht in het rond en bekeek de bevelde en bevlek de muren ratten katten water, riolen, zij hij je vrouw Evry ontkende alles door met het hoofd te schudden nee Jeremias ik heb het voelen aankomen ik heb het op de trap gevoeld en eens op het portaal toen ik van haar kamer naar de onze ging een geritsel en iets dat mij van achteren aanraakte Evry, vrouw zij flintwinch terwijl hij met zijn neus bij haar mond kwam als of hij vermoedde dat zij sterke drank gebruikt had als je niet gauw je zorgt oudje dan zul je een geritsel en iets achter je aanvoelen dat je naar het andere einde van de keuken vliegt deze bedreiging bracht beweging in je vrouw Evry en deed haar snel de trap opstuiven naar mevrouw kleinems kamer hoe het zij overtuiging was nu bij haar gevestigd dat er iets niet in orde was in het aakelige huis na zons ondergang was zij voortaan niet meer gerust en zij ging nooit in donker naar beneden zonder de schort over het hoofd te doen uit vrees van iets te zien door deze angst voorspoken en haar merkwaardige dromen geraakte je vrouw flintwinsch in een zeer gejaagde stemming en het zal lang duren eer in dit verhaal vermeld wordt dat daarin enige beter schapte bespeuren was de vaagheid en onduidelijkheid van alles wat zij onderwont en opmerkte de geheimzinnigheid waarin alles om haar heen was gehuld waar een oorzaak dat zij zelf geheimzinnig werd voor anderen zij was even moeilijk te begrijpen als zij het moeilijk vond zichzelf een verklaring te geven van het huis en van het ging erin omging nauwelijks was zij gereed met het thee voor mevrouw Klenem toen het gewone zachte tikje op de deur de komst van kleine dorret aankondigde Evry stond toe te kijken terwijl kleine dorret haar eenvoudige hoedje in het voorhuis afzetten en haar man zijn kaken vreef als of zij verwachten dat er een wonder zou gebeuren en zij alle drie in de lucht zouden vliegen na de thee werd er nog eens geklopt nu door Arthur Evry ging naar beneden om hem open te doen en toen hij binnen was zeiden hij ik ben blij Evry dat jij open doet want ik moet je wat vragen in Zhemels naam meneer Arthur vraag mij niets ik heb de schrik nog onder de leden en ben half krankzinnig van het dromen vraag mij niets ik weet niet meer wat wit en wat zwart is antwoorden Evry gejaagd en liet hem alleen in de gang staan aangezien Evry geen smaak in lezen had en bij het onvoldoende licht in de keuken onmogelijk enig naaiwerk kon doen gesteld al dat zij een lust in gehad zou hebben zat zij elke avond in het halfduister waaruit zij op de avond van Arthur's terugkomst opgesprongen was bezig gehouden door de zonderlinkste gedachten en vermoedens ten aanzien van haar meesteres en haar man telkens opschrikkende van een geluid of een geritzel in huis onder het dagelijks voorlezen uit de Bijbel was haar blik voortdurend op de deur gericht als vreesde zij andere donkere gedaamte zou binnenkomen om het toch reed zo geheimzinnige gezelschap te vergroten overigens deed Evry niets om de aandacht te trekken van de twee geladen behalve nu en dan tegen bedtijd wanneer zij eens klaps uit één of andere donkere hoek de voorschijn kwam en Jeremias terwijl hij de courant zat te lezen op mevrouw Klenems kamer met een angster ontsteld geluid invluisterde luister nu eens Jeremias wat is dat voor geluid en dan hield het geluid onmiddellijk op als het er was en stoof Jeremias op zo boos als of zij hem tegen zijn wil had afgesneden en bent haar toe Evry, vrouw je zult weer een dosis hebben oh, zo'n dosis je hebt weer gedroomd einde van hoofdstuk 15 van deel 1 16. de hoofdstuk van deel 1 van kleine dorrit van Charles Dickens vertaald door AG van Tricht deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Konders toen de tijd gekomen was voor het vernieuwen van de kennismaking met de familie Miegels begaf Arthur Klenhem zich volgens afspraak verloedend hardhof gemaakt op zekere zaterdag naar Twickenhem waar meneer Miegels een buitentje had het was mooi droog weer en aangezien elke weg in het vaderland hem die zo lang buitenslands geweest was belanginboezemde zond hij zijn valies met de postkoets en nam de benen onder de arm een wandeling was op zichzelf al een genot voor hem waarvan hij buitenslands maar zelf de genoten had hij nam de weg over Fulham en Putney ten einde van de heid te kunnen genieten het was er helder en zonnig maar hoe heerlijk hij het buiten ook vond het is niet gemakkelijk zo alleen op de heid te wandelen zonder over iets te pijnzen en Arthur had zoveel om over te pijnzen dat hij wel tot het einde van de wereld had kunnen doorwandelen al er eerst was daar de vraag die hem geen ogenblik uit de gedachten was hoe hij voortaan zijn leven zou indrichten aan welke bezigheid hij zich zou wijden en in welke richting hij het best zou zoeken hij was volstrekt niet rijk en elke dag van onzekerheid en niets doen baarde hem grote zorg ten aanzien van zijn vaderlijk erfdeel zo dikwijls hij er over dacht hoe dit erfdeel te vergroten of te beleggen kwam telkens de aargwaan in hem op dat er iemand was die aanspraken kon doen gelden op zijn rechtvaardigheid alleen reeds dit ene punt gaf hem voldoende pijnzend stof voor een lange wandeling dan de verhouding tot zijn moeder met wie hij nu op een kalme vreedzame maar nog niet op een vertrouwelijke voet stond en die hij een paar malendsweeks bezocht kleine door het vooral hield hem bezig want de omstandigheden van zijn eigen deven gepaard aan de geschiedenis van het haren maakte dat hij behoefte gevoelde om zowel vertrouwelijk met haar om te gaan als haar te beschermen dat hij zich aan haar verbonden voelde door banden van medelijden achting onbaatzuchtige belangstelling en dankbaarheid als hij aan haar dacht en aan de mogelijkheid dat de verlossende hand des doods haar vaders gevangenis zou ontsluiten de enige mogelijkheid die hij zich kon voorstellen waardoor hij in staat gesteld kon worden zult een vriend voor haar te zijn als hij verlangde te zijn haar levenswijze geheel en al te wijzigen haar pad te effenen en haar om te huis te verschaffen dan zag hij haar in zijn verbeelding reeds bij zich als een aangenomen dochter als het armen tot rust gekomen kind van de marshalsie indien er nog een onderwerp was om over te peinzen en indien zijn gedachten dan voor uitsnelden na twicken hem dan was het toch zo weinig omlengd dat het zich geheel in de andere oplosten toen hij de heide was overgestoken haalde hij iemand in die al enige tijd voor hem uitgelopen had en die hij na de bijkomende meende te kennen hij leidde dit af uitzekere beweging met het hoofd en uit de manier een zo'n rondkeek terwijl hij toch flink aanstapte en toen de man zijn hoed achter op het hoofd zetten ten einde iets dat zijn aandacht trok meer van daarbij te beschouwen wist hij zeker dat hij daniaal dois voor zich had hoe vaart u meneer dois voortlen hem toen hij hem ingehaald had ik ben blij uwerens te zien en dat op een zoveel gezonder plekje dan het circumlocutie kantoor ha de vriend van meneer migels riep die publieke misdadiger een berekening waarin hij verdiept was afbrekende en klennen mijn handgevende het verheugd mij ook u weer te zien maar ik ben uw naam vergeten nee mij dat niet kwalijk volstrek niet het is geen beroemde naam niet barnacle nee nee zij dois lachend en nu weet ik hem alweer klen hem hoe gaat het u meneer klen hem ik hoop dat wij met het stelf de doel op werk zijn meneer dois gaat hij ook naar twicken hem dat vind ik prachtig zij waren al spoelig druk in gesprek over allerhanden onderwerpen dois was een bescheiden man met een goed gezond verstand zo gewend zijn stoutste en meest oorspronkelijke vindingen met geduld en nauwkeurigheid ten uitvoer te brengen dat hij geen gewoonman mocht heeten het was in het eerst niet gemakkelijk hem aan het spreken te krijgen over zichzelf hij gaf enigszins ontwijkende antwoorden toen Arthur hem daartoe wilde brengen oh ja hij had dit gedaan en dat gedaan en die dingen had hij uitgevonden en andere ontdekt maar dat was nu eenmaal zijn vak anders niets maar toen hij langzame hand tot de overtuiging kwam dat zijn tochtgenoot werkelijk belangstelde in het geen hij vertelde werd hij wat mededeelsamer het bleek toen dat hij de zoon was van een smid en afkomstig uit het noorden van Engeland zijn moeder vroeg weduwe had hem bij een sleutemaker in de leer gedaan en daar had hij een paar dingen verzonnen waarvan het gevolg geweest was dat hij een cadeau had gekregen waardoor hij in staat was gesteld aan zijn vuren gewens gevolg te geven en bij een werkdagkundige te gaan werken bij wie hij veel geleerd hard gewerkt en een moeilijk leven gehad had 7 jaren lang toen zijn contract afgelopen was had hij nog 7 of 8 jaar tegen een weekloon in een fabriek gewerkt en was toen naar de overs van de kleid gegaan waar hij gestudeerd gehamerd en geveld en zijn theoretische en praktische kennis nog een durede een jaar of 6, 7 vermeer dat had hij kreeg toen een aanbod om naar Dion te gaan dat hij had aangenomen vandaar was hij naar Duitsland en eindelijk naar Petersburgen Tokken zijn bijzonder goed was gegaan eindelijk had zijn vaderland hem weer teruggezien hij had een zaak opgericht allerlei uitvindingen gedaan en maar gewerkt gewerkt tot hij was ingeschreven op de rol van het grote Britse legeoen van eer het legeoen de genen die door het circumlocutiekantoor worden afgescheept en op sleep toe gehouden en was hij versierd met de grote oorden van verdiensten ook wel genaamd de oorden van de wanoorden gesticht door de barnacles en de stillstalkings het is wel jammer dat u ooit die weg bent uit gegaan meneer Doys dat is waar maar tot op zekere hoogte maar wat moet men doen als men het ongeluk heeft iets te verzinnen tot hel van de nazi dan moet men toch de aangewezen weg volgen had u niet beter gedaan maar niets uit te vinden dat is onmogelijk zo iets wordt iemand niet in het hoofd gebracht om het te begraven maar om een nut van te doen trekken je wijt er je leven aan en strijt ervoor tot je laatste snik dat doet iedereen die iets uit vindt of ontdekt u wilt dus zeggen antwoorden Arthur wiens bewondering voortdurend steeg dat u zelfs nu nog de moed niet hebt laten zakken daar heb ik het recht niet toe al wilde ik ook de zaak blijft evenwaar als zij altijd geweest is na een eind zwijgend voortgewandel te hebben vroeg Arthur of meneer Doys ook een compagnon in zijn zaak had ten einde hem zijn taak wat te verlichten nee op het ogenblik niet wel toen ik de zaak begon een brave kerel die enige jaren geleden helaas gestorven is eek ondertoen niet zo gemakkelijk te komen een ander te zoeken en heb daarom zijn aandeel overgenomen en verder alleen gewerkt en nu is er nog iets voegde hij erbij terwijl hij bleef staan met zijn gewone opgeruimde lach op zijn groeide gezicht en zijn gesloten rechterhand met de eigenaardig lenige duim op kleinems arm geen uitvinder is tevens een man van zaken moet u weten niet zo zeggen de echte zaken mensen tenminste maar ik begrijp niet waarom men meent dat wij ongelukkige uitfinders geen gezond verstand hebben in het algemeen houdt men dit echter voor zeker zelfs de beste vriend die ik op de wereld heb onze uitstekende vriend daginder hij wees in de richting van Twickenham oefend een soort beschermheerschap over mij uit als of ik iemand ben die niet in staat is voor zichzelf te zorgen Arthur kon niet nalaten te delen in de hartelijke lach waarmee de deze woorden vergezeld gingen want hij moest in zichzelf erkennen dat dois waarheid sprak ik moest een compagnon hebben die volstrekt niets uitvindt een zakenman en nam hij terwijl hij zijn houdt afnam en met de hand ik al was het alleen maar om de mensen tevreden te stellen en de goede naam de fabriek op te houden ik vermoed dat die compagnon niet tot de conclusie zal komen dat ik mijn zaak slordig of onordelijk beheerd heb maar dat moet hij zeggen als ik er ooit ik niet u hebt er dus nog geen nee meneer nee ik ben nog maar alleen tot het besluit gekomen er één te zoeken er is tegenwoordig veel meer werk dan vroeger en dan heb ik aan het fabriekswerk genoeg nu ik langzaam begant wat ouder wordt voor het aanhouden van de boeken de correspondentie en het reizen heb ik iemand nodig die zelf belang bij de zaak heeft ik kan dat niet alles zelf meer doen ik ben juist op weg om die kwestie te bespreken met mijn beschermheer als ik hem een half uurtje alleen kan krijgen hij is een man met zeer veel verstand van zaken en heeft een deugdelijke leerschool doorlopen het verdere gedeelte van de weg werd afgelegd onder aangename koud over allerlei andere onderwerpen waarbij daniel dois zich deed kennen als een bedaard bescheiden zelf met men die tijd alles was in weerwill van alle barnacles te samen aangezien hij de weg goed kende bracht hij aartuur langs een pad van waar men het huis kon zien liggen het was een bekoorlijk plekje vooral niet minder omdat het een weinig excentriek was aan de weg bij een rivier juist geschikt voor de familie meekels het was omringd door een tuin zo mooi en fris als de maand mij en als pet die juist in de mijmaand van haar leven was en het was door hoge bomen en sparen beschermd tegen de zon als pet door meneer en mevrouw mijgels tegen de wereld het bestond uit een oudstenenhuis waarvan een gedeelte afgebroken en een ander gedeelte verbouwd was tot het tegenwoordige vielaartje zodat er een gezond oud gedeelte was dat meneer en mevrouw mijgels vertegenwoordigde en een jong schilder en alvastig heel aardig gedeelte als sinebeeld van pet er was later een serre bij gebouwd die, met de onzekere kleuren van haar geschilderde ruiten waarin de zon speelde nu eens de gedachte aan vuur dan weder aan onschuldige waterdroppelen opriep vermoederlijk gebouwd voor Tatikoram Dezame rivier, met het overzet schuitje, was in de onmiddelijke nabijheid en scheende bewoners voordurend voort te houden, jong of oud, hartstochtelijk of bedaard, tevreden of onvergenoegd, wat jij ook zijn mocht, de tijd spoed voort, evenals ik. In welke twee strijd er in uw hart mogen zijn, het kabelende water speelt altijd zelf de melodie tegen de boeg van het schuitje, jaar in, jaar uit, hetzelfde veergeld, hetzelfde aantal meilen in het uur, door het stroomende water, hier biezen, ginsledien, niets onzekers of onrustigst, niets wat de geregelde loop verstoort, terwijl jij, u zo menigmaal, soms enkel uit een grill laat afbrengen van de weg, die de tijd u aanwijst, de schel was nog niet koud, toen meneer Miegels al buiten kwam om hen te ontvangen, en nauwelijks was meneer Miegels aan het handen drukken of mevrouw Miegels kwam buiten, en nauwelijks was mevrouw Miegels buiten of pet kwam de tuin in en taad die koram volgde pet op de voet, nooit werden bezoekers gastvriër ontvangen. Daar zijn wij allemaal, zoals je ziet, zij meneer Miegels, opgesloten als in een kooi binnen de muren van ons huis, als of wij niet voornemens waren onszelf ooit weer eens wat meer ruimte te verschaffen. Dat wil zeggen op reis te gaan. Het lijkt hier niet op Marseille, vind je wel? Het is hier geen anon-emulsion. Het is hier ook mooi, maar op een andere manier, zij klen hem rondkijkende. Maar, lieve hemel, rie meneer Miegels, zich genoegelijk de handen vrijvende. Het was aller prettigst. Daar, Anca-Rantaine, was het niet? Oh, wat heb ik al dikwels verlangt, dat nog eens over te doen. Wat een gezellig clubje hadden we. Zo was meneer Miegels nu altijd. Op reis mopperen en thuis verlangen om maar weer op reis te zijn. Als het zomer was, ging hij voort en ik zou terwille van u wensen dat het zomer was. Want dan is het hier veel mooier, dan zouden wij elkaar hier niet kunnen verstaan van wegen de vogels. Practische lui, als wij zijn, staan wij nooit iemand toe de vogels schrik aan te jagen en de vogels, die ook praktisch zijn, komen in myriaden naar ons toe. Het verheurt ons zeer u te zien, meneer Klenhem. Wij zullen dat meneer er maar van aflaten, als u het goed vindt. Ik verzeker u dat wij heel blij zijn, u bij ons te zien. Zo'n aangename begroeting heb ik na de middellandse zee slechts eenmaal, hij herinnerde zich het bezoek van het kleine Dorret op zijn kamer en voegde dit eenmaal erbij om haar niet ontrout te zijn. Gehad, zei Klenhem. Wat was het daar prachtig he, zei meneer Miegelz. Ik houd niet van een militaire bestuur, maar ik zou niet tegen zo'n beetje allon-emartion zijn in deze buurt. Het is hier duivel stil. Na deze loftspraak op de stilte van zijn landelijk verblijf ging meneer Miegelz hoofdschuddend zijn woning binnen ten einde zijn gasten de weg te wijzen. Ze was net groot genoeg, meer niet, van binnen evenaardig als van buiten en allergezelligst gemöbeld. Uit de overdekte meubelen en schilderijen bleek wel dat de familie nog al eens zwervende was, maar ook dat het een eigenaardigheid van meneer Miegelz moest zijn het huis altijd zo achter te laten dat zij elke dag konden thuis komen. Er was zo'n verzameling voorwerpen van de verschillende reizen dat de woning veel had van het verblijf van een kunstliefende zeerover. Er waren antiquiteiten uit midden Italië, vervaardigd in de beste moderne inrichtingen van die industrie. Stukjes mummie uit Egypte, misschien uit Burmingham. Modellen van Venetiaanse gondels van Zwitserse huisjes, stukken van Mosaikvloeren uit Herkulanum en Pompeii. Veelgelijkend opversteend, fijn gehakt vlees. Portjes met as uitgraven. Lava uit de Versuvius. Spaanse wajers, strohoeden van Specia. Oosterse meldjes. Toscaanse haarnaalden. Kararisch beeldhouwwerk. Genuwees flueel. En philo grijn. Napolitanse koralen. Romeinse kamees. Genuweese juwelen. Chinese lampions. Roze krantzen. Door de pauspersoonlijk gezegend. En een massa prullen. Meer. Te veel om op te noemen. Voorts fotografieën. Mooie en lelijke. Van allerlei plaatsen. Zelfs een schilderijentkamertje. Met afbeeldingen van enige echte klevre geheiligen. Met spieren als sweepkorden. Haar als dat van Neptunus. Rimpels als getatuweerde wilden. En met zoveel verniss besmeerd dat elke vlieg dier opging zitten, er op vast kleefde. Meneer Meegels sprak over deze kunstvoorbrengselen op zijn gewone manier. Hij was geen kenner, vertelde hij, maar had zijn eigen smaak. Alles was schandenkoop, door hem gekocht. En al veel bezoekers hadden er de lof van verkondigd. Iemand die in elk geval wel thuis behoordet te zijn op dat gebied, had verklaard dat de lezende wijsgeer, een bijzonder vettige oude heer met een deken om de schouders, een kraag van zwanendons en een spinneweb van basjes over het gehele doek, een zeer mooie kversino was. Wat die Sebastian del Pombo betreft, die mocht u zelf beoordelen. En die titsiaan mocht echt of niet echt zijn. Misschien had hij er alleen maar de laatste hand aan gelegd. Dat was hetzelfde. Daniel Dois bewaerde dat hij er misschien niet de laatste hand aan gelegd had, maar van deze opmerking nam Meneer Miegels niet de minste notitie. Toen hij zijn gehele buit had laten bewonderen, bracht Meneer Miegels hen naar zijn eigen gezellige kamer die op het Grasberg uitzag. En half als kleedkamer, half als kantoor, was gemöbeld. Op een soort toonbank stond een weegeschaaltje om goud te wegen en hun schopje om geld te verschuiven. Hier zijn ze, zie je wel, zijn Miegels. Achter deze beide dingen heb ik 35 jaren staan. Even mindenkenden aan uitgaan als nu aan thuis blijven. Toen ik de bank voor goedvaar welzij vroeg ik er om en daar staan ze nu. Ik vertel, had je maar direct, want anders zou je misschien denken dat ik, zo als petbeweerd, altijd maar geld zitten tellen op mijn kantoor. Evenals de koning met de 24 merels. Klenems aandacht was intussen getrokken door een portret van twee jonge meisjes met de armen om Ulkander. Ja, Klenem, zij meneer Miegels, op wat zachte toon. Dat zijn ze met haar beiden. 17 jaar geleden is het geschilderd. Ze waren toen nog bebies. En hoe heten ze? Ja, dat is waar. U hebt nooit een andere naam gehoord dan Pet. Pet heet eigenlijk Minzie. Haar zusje heette Lily. Kunt u u voorstellen, meneer Klenem, dat één van die twee mij moet verbeelden, voor Pet, die juist binnenkwam. Ik dacht een ogenblik dat u het allebei waard, want beide lijkend sprekend op u. Ik zou onmogelijk kunnen zeggen wie u bent en wie niet. Hoor je dat, moeder, riep meneer Miegels, zijn een vrouw toe? Die zijn de dochter gevolgd was. Zo gaat het altijd, Klenem. Niemand kan het verschil zien. Het kind aan je linkerhand is Pet. Terwijl Arthur de portretten bekeek, zag hij in een spiegel, die erbij hing, tat die koram bij de deur staan duisteren, naar het gener besproken werd. En met een toornige, minachtende uitdrukking die haar anders, mooi gezichtje, heel delig maakte, heen gaan. Hallo, zijn meneer Miegels. Je hebt een lange wandeling achter de rug en zult wel graag van schoenen verwisselen. Daniel zal zijn laarzen niet uittrekken, tenzij ik hem een laarze trekker geef. Dat weet ik. Waarom niet, vroeg Daniel, met een veel betekenende glimlach, naar Klenem. Oh, jij hebt aan zoveel dingen te denken, antwoorden Miegels. Terwijl hij hem een klap op de schouder gaf, als of hij hem eens wakker wilde schudden. Cijfers, raderen, tanden, hefbomen, schroeven, cilinders en zo al meer. In ons vak is het, wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd, antwoorden dooslachend. Maar kom, ik zal alles doen wat je goed vindt. Einde van het eerste deel van hoofdstuk 16.