 Net sparen heeft samen met Centralplan een beelde onderzoek gedaan naar de meerwaarde van het passionstelstelstelstel, van ons collectieve passionstelstelstel. We hebben met name gekeken naar de risico deling tussen generaties. Vaart gedenk dat daar de grote meerwaarde van ons stelstel in zit. We hebben dat onderzocht en ook geïkwantificeerd en dat blijkt toch wel een stuk kleiner te zijn dan in het verleden was en ook kleiner dan veel mensen denken. Het huidige collectieve systeema heeft vele belangrijke voordelen. In de eerste plaats hebben we allemaal verplicht meedoen. Nederland kent een hele brede deelname aan ons pensionsstelsel, meer dan andere landen. We bouwen goede passioenen op, we hebben goede kapitaaldekking van onze passioenen. En de uitvoering is in Nederland ook naar internationale maatstaven redelijk efficiënt. Er zijn ook wel aandachtspunten, daarom is in Nederland nu ook een brede passioendioloog gestart door deze regering. En de aandachtspunten zitten met name rond de keuzevrijheid. Er is toch behoefte aan meer keuzevrijheid van mensen. Die zitten ook rond risicodeling. Is het stelsel wel zo efficiënt als we hebben gedacht? En er zit een aandachtspunt, omdat er wel herverdeling in ons stelsel zit, die we niet altijd willen. Je zegt dat Netspar en samenwekencentralpam behoor men het onderzocht. Hoeveel minder is het dan dan gedacht? In theoretisch, als het in termen van procentenwelvaart uitdrukt in de literatuur, worden wel getallen van 12% welvaartswinst genoemd. We hebben het in het verleden ook wel bezijferd. En dan kom je in praktijk een stuk langer uit omdat je de theoretische winst er niet haalt. Als het nu bezijfere, dan komen op een half procent welvaartsstijging door die risicodeling tussen generaties. Waarom is dat zoveel kleiner? Omdat er minder jongeren zijn waarmee we risico's kunnen delen. En ook hebben we besloten in Nederland dat premies gestabiliseerd worden. En daarmee kan je toch veel minder risico's doorschuiven naar de jongeren. Dus de facto wordt er niet zoveel risico gedeeld. En dan kom je voor de vraag te staan, ja, wil je nog die risicodeling binnen het collectieve systeem hanteren? Of zijn er alternatieve denkbaar binnen meer individuele systemen, wel met verplichte deelname natuurlijk, waarin je misschien die risicodeling ook kunt organiseren? Welke meer waarde hebben die andere systemen dan? Meer individuele systemen hebben in het algemene sterkere band tussen wat mensen inleggen en wat mensen eruit krijgen. Dus het is wat zichtbaarder wat je zelf betaalt en wat je eruit krijgt. Daardoor is er ook wat meer ruimte voor keuzevrijheid. Dus de keuzes die mensen maken, die doe je uit je eigen potje, zeg maar, en niet ten lasten van anderen. En er is wat meer helderheid in het systeem, want je ziet welk deel van het passion van jou is. Dan moet er ook nadelen zijn als zo iedereen het systeem van helzen. Ja, er zitten risico's aan en daar zie je ook in het buitenland. Dat is een goede en slechte ervaringen mee. Slechte ervaringen is als je mensen te veel keuzevrijheid geeft en mensen het borst instuurt van kiest u maar, dan kiezen mensen toch vaak te lage passionbesparingen, kiezen de verkeerde beleggingen. Wat we nu leren internationaal is dat die keuzes, je moet de keuzes goed aanbieden. Dus wat heel goed werkt, is dat je mensen defaults aanbiedt, van de standaardoptie. Als je deze optie kiest, dan denken wij dat u een goed passion heeft. Je mag er van afwijken, maar met die keuzeoptie geef je dan een sturing aan de keuzes van mensen. En dan combineren je de behoefte aan eigen energie over passionen met toch een goede keuze van je passion. Is het een nieuwe systeem op de een of andere manier al te kwantificeren in welvaartsgroei? Dat is lastig, dus dat kan je met wat voorbeelden doen. Dus we hebben een aantal voorbeelden door gerekenen. Als mensen veel te weinig sparen, dan verliezen we toch gewoon een paar procenten van je welvaart. Of als mensen te veel zouden sparen, verliezen we wat behoorlijk. Naar die twee dingen moet je een beetje tegen elkaar afwegen. Wij kiezen uiteindelijk niet voor het een of het andere systeem. Wat wij met deze studie willen, is het aandragen van bouwstenen. En helpen aan een bewust keuze tussen het een en het andere systeem.