 Salam, xoş gördük, dəyədli kanalı çiziləkçiləri, 13 May 22. tariqdə, kanalı çiziləkçiləri də açıq söz programla, canlı bağlansında xoş gördük çiziləri, bu gün ölkək gündəmini dəyələndirəcik. Özəliklə, son həftə, yəni ötən həftə, ötən üç dört gün ərzində, ölkək gündəmini təbii ki, rəngə rəngə bu fəlqə olub, amma ətrafiliyyək ki, həmkârımız Aydan Məmədəvəyə qarşı o salalı üçün, bir daha ölkədə kriminallaşma prosesinin qabardaqını göz önündə buydu, həmin azı rəyallığı göz önündə buydu. Artıq təngici yurnalistlər üçün, artıq təngici ictimai siyaz fəhallar üçün, müxaliflər üçün, durumun hansı dərəcədə təhriqəli olması göz önündədir. Hər haldan, toplum olaraq, millet olaraq vizib üləkəmizin kriminallaşmasına imkan verməliyik. Sabah bir grub gənz fəhall veyini zamanda ictimai siyazsı gruplar, siyaz partiyalar, çağrış əsasında, o gənzlərin çağrış əsasında, saat 15-də başlın fəbarələ meydanda xşe keçəcələ yürüş olacaq. Təbii ki, sibi yürüştü, yəni ülkəni kriminallaşmasına kriminallaşması imkan verməmək səkiblək yürüştü. Düşünürəm ki, ülkəmizin demokratiya tarixlığında azaz söz tarixlığında də önəmdir bir gündür sabahı. Bütün məsələri, ülkəmizəki durumu, dayanmayan karubsyan prosesini və təbii ki, ötən aytənxalma qarış olan hücumu, əslində bu hücumun köfləri biraz da dəhrinə gedir. Təbii ki, bu haqda da beləşimiz boyunca danışacaq. Programımızın, buna və s. dəhirli profesorumuz tarixlığında doktor Mirli Furanın sədiri Cəmin Həsənidir. Cəmin məlum, xoş gördücüsün. Haa, xoş gördü rədmək. Hər vaxtınız qeyr olsun. Bizdə eclam nəzərinə çattıq, həmki təqminin bir sadə ərzində. Örmətli profesorla, bərabər olacaq, ölkə gündəmini, həm bir ziyalımız kimi, axtsaq qal kimi, həm da siyasət kimi, cəmin məlumla deyərləndirəcək. Cəmin məlumuna baş veririz. Ölkəni krimin allaşması nə imkan vermirək. Bak, niye ölkə bu şəkilə gəldir çattı, niye ölkədə şaxsi münansibətlərdən daha çox insanlar, təngiççi apainitlərinə qarşı bu şəkildən şaxsi hesabaşmalara çevirirlər. Həsində mən bunu şaxsi də hesab etmirəm. Yəni, dexabra niksimdə qudya qarşı vəcum. Daha sonra o bizim kanal onun üçün əməktaşının amansızçasını öldürülməsi. Hər aldı onu motive-i biraz fərqə olabilərdik. Bəqtiyar Hacibin uğurlanması və haqqında ölməsi, sərikətlərinə edilməsi. Bu siyan uzatma olar. Biraz dərinə gəlcə gədib, elmar suyun oğul qətlində qədib çatırıq. Onda sayıda səvqi dağınları. Nə baş verir ölkədə cami mələm? Buyurun, sizə şudək. Ölkədə baş verənlər yalnız bugün çağlısalar deyir. Rıfat Bəşsin dediğiniz şimdi bunu dərin çökləri var. Birinci növbədə onu beydə etmədiyir ki, ilhaməliyir. Haçməti gələndə azərbəcən yarım ağzada ölcəkdir. Və ilhaməliyir və nidarətçiliyi devrində ölkə qeyliya azadə ölkə çəkirətdir. Və elə təxminən bir həftə bundan qabaq, sərhətsiz repertyorların medya azadlıqı indəksi ilə bağlı hesabatı açıqlandı və bu hesabatda 180 ölkənin arasında Azərbaycan 154-cu yerdədir. Və bu yerlərə də Rusiya nə belə Rusya arasında bölüşür. Təsəvir edin ki, tüşmənistən istisna olmaqla qalan bütün orta Asiya devlətləri həmin bu medya azadlıqı göstəricisində görə Azərbaycandan çıvaət qədər düşsəkdir. Məsələn, 70-ci yerdədir, Azərbaycan 154-cu yerdədir. Yəni, iki dəfə fərq var. O, Qazaqistan, Özbəkistan da vaxtil Azərbaycanda bir təhlükə vardı ki, birdən bizdə orta Asiya çevirləriç. Indi orta Asiya devlətləri türkmənistən istisna olmaqla bunu da ümumiyyətlə medya və türkmənistan anlayışı, təməlulə bir-birini zind anlayışıqlar. Dəyək ki, türkmənistan indi Şimalı Qariyanın belə dəyəkdə bir az ironikləşmiş, bir az gülməli, bir az məsəkəli bir formasıdır. Amma qalan orta Asiya cümhuriyyətləri medya azadlıqına görə bizdən yoxarıdır. Biz Karruksiyanın həviyyəsində görə Hamıdan yoxdur. Biz insan hüquq azadlıqlarına görə son yerlərdən birini türük. Afrikə ölkələrinin böyük əksəriyyəti artıq mühim insan azadlıqları indiksində görə Azərbaycandan yoxdur. O cümlədə medya azadlıqına görə də Azərbaycanda yoxdur. Bu ölkədə aparılan siyasətin məntiyqi nəticəsidir. Jurnalist qətçətin bir peşiyə çevirildi, riskli bir peşiyə çevirildi. Karruksiyanın rejimlərdə elbət də belə də olmalıdır. Çünki bu rejimlər istəyirlər həm karruksi ilə həm uğruna məşğul olsunlar, həm talansılığına məşğul olsunlar. Kleptokratik idarətçilik rejimi bərqərar etsinlər, ailə fiyodal rejimi bərqərar etsinlər. Həm də heçəs bulara toxunmasın, bulara uğru deməsin, bulara karruksiyanir deməsin. Və hətta demokratiya iddalı cimi çıxşəliyirlər. Şüphəsiz ki, Aytanx hanımın məsələsi Azərbaycan reyallıqının bir aynasıdır. Aytanx hanımın mən çox yaxıştan irəm. Uzun müddət-i azadlıq gecətində işləyibdir. Bir qayıda olaraq onun ictsaslaşmış bir sahəsi vardı. Məhkəmə reportajları hazırlayırdı Aytanx hanım. Və o bu işləm çoxdandır məşhul olur. Yəni, bizim iştirak etdiyimiz və etmədiyimiz məhkəmə proseslərinin böyük əksəriyyətinin reportajların Aytanx hanım hazırlayır. Və onun bu istiqamiyyətdə yaxşı peşə qabiliyatı var. Və bilirsiniz ki, siyasi işlərə və yaxotda ki, məhkəmə araşdırmalarına diktafon və səsi yazma aparatlarının icaza verilmir. Hərçəndi ki, bu da qeyri qanlıdır. Bizimdən qonşu olan Gürcistan'da, Ermenistan'da bunu çox rahat edirlər. Həma Aytanx hanım çox nadir jurnalistərdə de ki, elə diktafonsuz da diktafondan da yaxşı deməli o reportajları verir. Nə içəni indi? Bu, əlbətdə ki, qeyri adı, uşaq ölümü ilə bağlı olan bir məhkəmə araşdırmasıdır. Və bilirsiniz ki, vaxtı ilə bu hadisəni prezident öz nəzarətində götürür və Azərbaycanda yarı ciddi, yarı zarafat bir deyim var ki, əgər nə isə prezident öz nəzarətində götürdürsə, onun açılmasına ümit çox azdır. Və vaxtı ilə elə sizin adını çəkdiyiniz, Elmar Xüseynovun qətlərinin açılmasında prezident öz nəzarətində götürmüşdü. Görün üzərindən, nə qədər vaxt keçir və bu günə də hələ çinayət yarılar taqılıb qanun qarşısında çəzalandırılmayır? Məsələ, burası əndədi ki, Rufət bəyi, aytən qanımın bu il ki, Tovuz rayonundan ki, o çəttəki hadisə baş veribdi, nərimin adında on yaşlı bir uşaq qətlə yetiribdi və bu qətlərin açılmasını da prezident öz üzərində götürdü. Daxil işlərin hazırlıyı heç şüksiz ki, hansı yolundan olursa olsun, bu qətləri açıb, hesabatı prezidentə verməlidir ki, sizin nəzarətinizdə olan iş açılıb. Ancaq bu, bir istintə qəməliyatı kimi, əsl çinayət yarın taqılması istiqamətində deyil, məsələmi kimi isə boyununa atmaq və məcburu şəkildə döymək, işcəncə verməkdən ifadələr almaq, təstibuləyici ifadələr almaq kimi yolundan gediblər və aytən qanımın rəfartajları da işi dağıdır. Və iş həmin məhşəmə prosesində məlum olur ki, ümumiyyətlə bu qətlin töredisi kimi təqdim edilən və istintəqdə şüphəli bilinən şəxsın ümumiyyətlə bu qətli heç bir aidiyyəti yoxdur. Polis organları biraz asan yol tutublar, ümumiyyətlə işcəncələrinə ifadə alınması Azərbaycan polisi üçün adı bir işə çevirlikdir. Və mən dəfələrinə deyilmişən, bir daha sizin bu proqramda da təkrar eləyirək ki, dağıl işlər nazirliyi və onun ayrı ayrı strukturları kanistüsyon nəzarətdən çıxıbdır. Və bu kütləvi halı alıbdır, insanların çibindən narkotika atmaq, evinə maşınla sivəh atmaq, sağda şahidlər vasitəsi ilə, ya polisə müqavimət adı ilə kütləvi şəkildə insanları həbs etmək və xüsusu cəzal laboratoriaları quruvlar ki, o cəzal laboratoriaları ilə etmədiyi əməlləri insanların boyununa qoyurlar. Və bu işin qurbanlarından biri də dondar quşçu kəndindən olan ilkin Süleyman oldu ki, Aykən xanımın repartajları böyük sensasiya doğurdu. Və indi, bunlar ki, prezidentə məlumat veriblər ki, bu on yaşlı uşağın qətli ilə bağlı, bunlar cinayətkarı tapuqlar, səndəmə bu əsil cinayətkar deyilmiş. Bu polisin, deməli, cinayətkar adlandırdığı, saxta iddihamla bu uşaq qətlin bu adamın üzərinə qoyuqlar. Və orada ən böyük narıhaçılıq keçirdən də polis orqanlarıdır. Və hətta mən deyim sizə ki, o nəriminin validəyin nərinə də çox narıhaçılıq keçirdən polis orqanlarıdır ki, çünki buların düzün boşluğu iş açılır. Ona görə də ne inəmək, bu repartajları hazırlayanı cəzalandırmaq, çəkindirmək, öz yolundan döndərmək və bu da Aytan xanımla bağlı məlum hadisənin baş verməsini gətirib çardırdı. Və sadəcə olaraq mən demək istəyirəm ki, Aytan xanım həmin elə ulifdə çox rahat öz həyatın etərə bilərdik. Daha hədə biz bilmirək ki, bu travma onda nələrə gətirib çıxardacar, biz onu da bilmirək və üstə gəl boğazına bıçakdırənmiş adam 13 yaşlı evladı ilə təhdi edilir. Mən əminliklə sizə deyim ki, Azərbaycan Respublikasi daxılı işlər nazırdəydə, Aşprakorluqda, təhlüçəsli xidmətidə çox rahat bilirlər ki, bu qurama işdir. Və hamı indi bu qurama işin dağılmasından daha rahatdır və Aytan xanımın təhdi edilməsi də bununla bağlıdır. Bu, Azad Sözə qarışı törədilən bir təhdid hadisəsidir. Bu, bir epizod da, amma ümumiyyət Azərbaycanda Azad Sözün, Azad Medya'nın ahırına çıxan ulifdəki deyək ki, hələ ki, adım eləmi olmayan terörcid deyil. Əslində, Azarbaycanda mətbaatın ahırına çıxan, Azad Sözün ahırına çıxan ilham eləyibdir. Və o, Aytan Məmmədova'nın ulifdə bogazına dirənin, mətbaat adına bogazına dirənin, bu çağın qaybizəsi deyilham eləyibdir. O, həmin, o, bu çağın bütün Medya'nın bogazına dirəyin. Və bugün ki, Medya Azadlıqına görəş Azarbaycanda 154. yerdədir. Bu, nə deməkdir? Bu, həmin, o, bu çağın nəticəsi deyilə. Buyurun, bəlkə sizin daha dəqiqiləşdirəcəyəkdir. Həmin və həlim Medya'nın bağlı geri gəlmişkən siz, yaxın günlərdin, məsələ, həminin bağlı sərhəzi departörların hesabını da yaymışdınız. Məsələ, bundad ki, hal Azarda biz internet televizyalar olarak yayın edirik, izləyicilərimizdə tamastıyıq. Müxtəlik problemlər var, Azarbaycanda jurnalist olmaq çox çətindir. Yəni, mövzud qaydalarda, mövzud şərtlərdə. Bir də çox gözəl biliriz ki, dekabrayında Azarbaycanda mürtəzə bir medya aqqında yeni qamun qəmir edildi. Bu, Augustaindan yeni reyester özləri tərtib eləcəyilər. Və bundan sonra gözlənlənlərin artın indi dən proqronoz etmək olar. Yəni, bizim medya üçün, həm, Lyftə jurnalistin boğazına bıçal dairlər, həm də digər tərəftən qamun vericiliyi bazasını daha da mürtəcə iləştirirlər. Yəni, bu proses olduca daha da kəskün durma doğru gedir. Mən istəyətim, məsələn, bəhalla fikiriniz də işləyik. Mən hesab eləyirəm ki, dədiyiniz qanun imumiyyətlə yalnız medya deyib. Tövblüftə cəmiyyətlə azad sözün, demələli, boğulmasının hüquq yəsasların yaratır. Yəni, bir var, rəsmi medya qurumları olsun, internət qalanları olsun, həm də bilirsiniz ki, Azərbaycanda artıq alternativ informasiq məmək almadığı üçün sosial medyan imkanlarından istifadə edirlər. Və o yeni qanun, dediyiniz yeni qanun isə orada yalnız medya nəzərdə tutulmur. Orada bütün, yəni bir nəfərin başqasıyla danışmağa, iştimayı bir fikir söyləməsi də nəzərdə tutur. O qanunun belə deyəkdə hələ o Aytan xanımın boğazına dirələn ıçqak hissəsi hələ qabqdadır. Yəni, sədəcə olaraq indi bu qanunu bir az necə deyələr, bir az göz deyirlər ki, bu qanun oturuşsun. Ondan sonra istənilən vaxt, istənilən vaxt, bu internət televizyalarına qarşıda hücumak etcələr, sosial medya qarşıda hücumak etcələr. Bilirsiniz, vaxtı ilə savet itifagında bir zad var idi, də bir qaydalar var idi. Məsələn, diplomatların öz peşə paltarları olurdu, peşə vəsiqələri olurdu, dəmir yolçuların öz peşə qeyimləri olurdu, vəsiqələri olurdu. Yəni, nə biləm, digər sahələrin də müvafik qaydada eləzatları olurdu da, daxil işlər nazırdı idi, prakru orqanlarıdır, və digər peşə sahəmlərində də belə var idi. Məsələn, tutalım, deyək ki, həmin devirdə, savet itifagında xarci işlər nazırləyinin işçilərinin forması, deyək ki, prakru orqanın formasını çox oxşə yürdü. Biraz elə bil ki, dəmir yolçularla prakru orqan arasında idi. Dəmir yolçuları da oxşə yürdü? Və dəmir yolçulara da oxşə yürdü və bu bilirsən, savet itifagında media yox idi deyibən, media münasibətdə belə bir formada yox idi, izzat da yox idi. Çünki media hakimiyyətin bir gizsəsi idi, o medyədə çaq olunanlar hakimiyyət mətvəqlarında hazırlanırdı və çaq olunurdu. Ona görə də indi belə bir qanonun qəyabul edilməsi, sanki bir dəmir yolçulara vəsəkə verilməsi kimi bir şey idi, prakru orqanlara vəsəkə verilməsi kimi bir şey idi. Yəni, bunun ayrı adı yoxdur. Media azad olmalıdır, media müştəqil olmalıdır və kimsə deməli o şərtlər qoyuldu, təhsil məsələsi inandı ahlı. Azərbaycanda bu günləri nə qədər şurnalist var ki, peşə təhsilə yoxdur. Bu cəmiyyətdə kifayət qədər tanımış şurnalistərdir. Həyat olara xutələşdiribdir və uzun zaman mətbu atta işdəyip xutələşir bilər. Və bu nədir? Bu imuniyyətlə medyanın boğazına bir kəndir salmalıdır ki, istənilən vaxt, əslində biz medyanın deyəndə ki, azərbaycanda çaq mediası yoxdur. Azərbaycanda televizyelər hamsa hakimiyyətin ya devlətti yada hakimiyyətin nəzarətin dədir. Bu internet televizyəsinin böyük bir hissəsi də hakimiyyətin nəzarətin dədir. Və çox belə necə deyim? Belə deyək də o qatı bir payiz dumanında öləzikən bir çırağa bənzir. Azərbaycanda azad söz və onun çox az numunələri qalıp. İndi de onun boğazına bir kəndir çeçirdirlər. İstənilən vaxt, o kəndiri xıb nəfəsliyi çəzəcəklər və bütün dəməli buna hüquqı əsaslar hazırlar da. Rufət vəy, bu işin çox moxdelif variantların sınagdan çeçirdirlər. Məsələn, tutalım deyək ki, bu internet televizyələrinə qarşı hakimət öz internet televizyələrin yarattı, onlara böyük imkanlar verdi, avadanlıq, maliyə, o birsi, bu birsi. İkinci bir tərəfdən troll fabriqaları yaradıldı, o sosial medyada, kampanya farmardan ötürü. Bunların heç birisi bir nəticə vermədir. Bu, nəticə vermədir nə görədə, medyəni baxıqmaqın, azad sözün aqsına qıfıl vırmaqın, hüquqi əsasların yarattılar. Şəndi, birazdan lazım olan məqamda istənillən hələ bu günə qədər at-çox mövcud olan medyə qurumlarını çox rahat proxorluğa çağırırıq, dediyi sözə görə, nə deməli iddiam edəcəklər və yaxud da ki, sosial medyada, sosial medyaya ciddi bir nəzarət qoyacaqlar ki, məsələn, sən bunu belə yasma malıydın, belə belə yasmalıydın, görürsünüz, o aytən xanıma qoğazına bıçal diriyən terrorist nə deyir? Deyir ki, sən bu röportajları dayandır. Və bundan sonra belə belə yaza bilməsən haqdikçi olaraq dövlək də medyə yiyinən eylər əfdarı deyirdə. Və biz birazdan orayı estirizadır, məsələsi gündəliyə gələndən sonra o hüquqi deməli əsaslandırmalar tam cücüyünən işə düşəndən sonra biz ayrı bir mənzələrinə şahidi olacaq. Amma mən əminəm ki, bu da bir faydə vermeyecək. Çünki vaxti ilə çat medyasını ləq və ediyəndə əliyə bir rejmi bunu bayram elədi ki, medyanın ahırına çıxdı. Xarici radyostansılar bağlandı. Ciddi, deməli müştəqil qəzətlər, müxtəlif yollarla qafadildi. Bir hissəsinin redaksiyyə hiyyatı üzvüləri hapsedildi. Bir hissəsi jurnalistikədən çəkildi, digər bir hissəsi xarca getməliyoldu. Amma virdən birə, bu qələbənin hələ eiforiyyəsi getməmiş sosial media çıxdı ortalq. Və sosial media, o çat medyasının məhvədilməsinin daha artıq qərizi kompensasiyyə edə bildir. Daha geniş dairədə bu, deməli, alternativ informasiya vaxtələrin rolunu oynayabildi. Və indi dünyada bilirsən, böyük bir proqram hazırlanır, internet resursları yerli hakimiyyətlərdən aslı olmasın. Yəni, onlar islənilən vaxt ki, o resursları qafadabilirlər, bu imkanı diktatı rejimlərin elindən alırlar. Və yaxın vaxtlarda biz bunun şahili olacaq. Və deməli, o əslində internet bütün milli sərhədləri şeydə qıtmışdı. Amma bütün hallarda, deməli, aftaritər rejimlər, internetə nəzarət edə bilirdirərdir. Məsələn, tutalım deyət ki, islənilən vaxt söndürürdürlər, süretin aşağı qasa alırdırlar. Islənilən adamın, deməli, qoşulmağına manəsilik görədə bilirdir. İndilə bir proqram hazırlanır ki, deməli, bu internet resursları inənmişləmək, yerli hakimiyyətlərdən aslı olmayacaq. Düzdü, bu, bir az vaxt afaracaq. Amma bitörlükdə, o bizim medya qanunu həmin vaxt nəsə yaramayacaq. Çox təşəkürəyirəm. Yeni qoşulanlar nəzərinə çatdırıram ki, hal hazırda canlı yayımda, Nili Şuranın Sədiri tarxidmər doktoru Cəmin Həsənli ilə ölkə gündəmi deyələndirdik. İmkən olsa təbii ki, yön məsələrinə də Cəmin Mələmdən bu barədə sualımız olacaq. Cəmin Mələm, internetin imkanları təbii ki, hüdutsuzdur. Və məndə xəbərlərəm bundan ki, artıq pek sistemini veriləcək. Və gələcəkdir hər kəs, etyəc yokdur evindən internetə qoşulmaq. Hələ pek iş sistemini bu hastasla qoşulacaq. Hətəbii ki, artıq laqallaşmasına imkan verilməyəcək. Və bu, Azərbaycanda da kifayət gələr internet resursları var. Baxmayara kimvəyə məhdudiyyətlər var. Ölkən internetin gücünə görə dünyanın ən zəif internet imkanlarla malikdir. Ama həralda aktivdir. Yəni, ictimali siyasi sektir internetdə çox aktivdir. Hələ, nəzəri alsaq ki, hakimiyyət muxtaləf izraz strukturlarına troll şəbəkələr yaratıq. Bax, bizim efirdə bizim izləyənlərdən müəyyən səsi trolldir. Anca bilmirlər, vəizlişi izləmirlər. Ağına bozna baxmadan təkir yazılırlar. Artıq bizim üçün önəmsizdir bu şeydir. İzliyin, tamam, bir dəfək, iki dəfək, üç dəvək, beş dəvək, sonunda siz görəcək, siz kihaqsız. Mən neyi sizdən soruşmaq sirəm? Bu boyda internet şəbəkəsində, məsələn, kanal olun üçün bir milyon, yüz bir milyon, yüz əllimin izləyiçisi var. İmkanı çatan izləyir, sonura, vəlişdən sonrada izləyir. Yəni, böyük bir auditoriya var. Və elə siyasi partiyaların, siyasi cəriyanların bir çoxu da internetin seksuqlarından istifad edir. Amma aksiyalar çox məhdud saydır. Məsələn, pikiyetlərin keçirilməsində belə hakimiyyət imkan vermir. Saba sağda 15-də fəvvarələ meydanda aksiye keçirilməz əzərdə bu. İndidən bəndi baxdım izləyici yazdı rəfiləxalım ki, həmin məkan bir niçə mərhələdən artıq indidən muasriya alın. Hakimiyyət niye aksiyalardan bu qədər çəkdir? Mən bu yaxınlarda şahid oldun. Azərbaycan Demokrativəri FAP Partisi iki dəfə Rusya Sərfədiynin qarşısında, Ukraynadan çıx, Qarabağda ki, qoşunlarını çək, şuarlarla aksiye keçirmək istədi, imkan vermirlər. Hələ milli şuranın miting istəyi də ki, öz yerində təbii ki, həralda miting daha böyüktü. Amma kisi pikiyetlərə belə imkan vermirlər istəmirlər. Hakimiyyətin aksiyalardan bu qədər pobiye yaşamasının arxasından da yanır. Ah, bilirsən, 19. ilin 19 Yanvar Mitingi hakimiyyəti çox cüzlü şəkildi sarsıqda. Ə, onlar paşa düşdülər ki, xalq içerisində dayaqlar metriqlər. Və hakimiyyətin sosial dayaqlarının olmadığı üzə çıxdaq. Yətizdə varsa ilham elif həmişə belə şəstlə deyirdik ki, biz onlara şəhərün mərkəzində yer veririz. Onların mitinglərində gələn yoxdur və bəsməkən. Və birdən 19 Yanvar da xalq mitingə gəldi. Və bu miting hakimiyyətə aşağı yoxarı 3 milyar də yarıma başa gəldi. Yəni, o mitingdən sonra bəzi sosial tədbirlər həyata çesirildi, verilməyən pullar verilməyə başladı, müəyyən artımlar oldu. Əmək haqlarında, pensiyalarda. Və toplam olaraq hakimiyyət hami mitingə görə 3-15 milyar də yoxdur. Yəni, məkə lazımdır, bunun qabağına almaq lazımdır. Və o zaman çil haməliyib deyirdik ki, onların mitinglərində gələn yoxdur. O mərhəl arxada qaldır. İndi, o belə hesab edir ki, bu kanistusiynəm vətəndaşlara verilən azadlıqları hakimiyyət qeyri qanunu şəkiltə boğmalıdır. Yəni, bu mitingdir, piketdir, çiçə yürüşüdü. Ümumiyyətlə bu aksiyalar hamsi kanistusiynən tənzimlələri. Və Azərbaycan kanistusiyesi bu haqqı hüqubü vətəndaşlara verir. Muxtəlif formalarda buların qadaqan edilməsi, elbət də antikanistusiyondur. Və hakimiyyətin narahatçılığı onunla bağlıdır ki, hakimiyyət çox güzəl bilir ki, sosial vəziyyət yaxşı deyir və bu zənzir varı formada inkişaf edip ölkədə narahasılıqları güçləndirə bilər. Ona görə də o nəyin ki, mitinglərə, çiçə yürüşlərlə hətta piketlərə belə imkan vermir və yer gəlmişkən deyim ki, məm qeyd etmək istəyirəm ki, demokrati vəri vəhərə kətinin piketi çuvaət qədər uğurlu piketi idi. Və sabah bir dönüb biz Ukrani hadisələri ilə bağlı dönüb çeçmişə baxanda millətin üzün agardan bir piketi idi. Aqmiyarakçı ona o piketi normal qayıda da çesrilməsinə imkan vermədlər, icazə vermədlər. Və sabahçı əlbət də piketlə bağlı o hazırlıqların bu günləm başlanması və piket keçirləcəc yerin ətirafında demir mühasirələr qəradılması, yolların bağlanması. Bu bular da hamsı insanların kanistus yiyinən verilmiş quqlarının bir daha pozulması deməkdir və bu bilirsən mətbuat azadlığı azadlıqların əlikbasıdır. Söz azadlıqların əlikbasıdır. Və əgər buna qarşı təhdid varsa normal hakimiyyət özü şəra et yaratmalıdır ki, millət öz iradəsin ortaya qursun və bu mətbuat azadlığına bıçak göstərənlər cezalandırılsın. Amma bu bıçak hakimiyyətin özü tərəfindən göstərəndə, o elə də maraqlı olmaz ki, qalq öz iradəsin ortaya qoyub buna ətiraz etmiş olsun. Amma bütün hallarda bu aksiyanı eylən edənlər bütün hürmətə laika dəmlardılar, vətəm hərvər adamlardılar, vətəndaş mövqıyı olan adamlardılar ki, demokrakiyas hayırlısı olan adamlardılar ki, onlar baş vermiş hansıya səssiz qalvallar öz eitirazların ifada etmək istəyirlər. Təbii ki, gəlidim ki, səhvələbərəm isə milli şurada dəstək veri bu aksiya, siyasi partiyalarda dəstək verir. Azadlığı, yəni, yəni deyirəm, siyasi partiyaların təşəbbüskar hürmdafiyaclardır, jurnalistlərdir, dostlarımızdır və düşünürəm ki, azərbaycanın çağdaş tarixində müəlləmlə bir yeri olan bayaq adəri partiyasının aksiyasına işarətdir ki, Ukrayna nəm bağlı. Bu da azərbaycanında, bu aksiya da azərbaycanında demokratiya və söz azarlığı nəm bağlı çağdaş tarix, nə baxsa yazılacaksa, o zaman çox iləmdə bir yeri olacaq. Sabahki fiketin nizi somzlanmasına aslı olmayaraq. Yəni, əlavə etmək istəyirəm ki, Rufət bəq bu, pandemiya ölkədə siyasi azadlıqları quğmahın bir vasitəsini çəyrdətir. Və bu pandemiya dan COVID-19-dan azərbaycan hakimiyyəti suyi istifad edir. Və bunu bəhane edərəc vətəndaşların, deməli, siyasi aksiyalar kesirməsin qadahan edir. İndi rəsmı şəkildə ilan eləyirlər ki, yol xma sayı demək olar ki, ən aşara hət də enibdir. Çüzi belə bir hallar var və bir sira məhdudiyyətlərdə aradan götürülüttü. Amma yenə də bucuna gədər, deməli, bu siyasi azadlıqları məhdudlaşdırılması qadahan edilməsində, pandemiya dan bir vasitə kimi istifad edirlər və bu da əlbət də yol verilməzdir. Təşəkürəyirəm, can məllim. Ölkədə jurnalistlərin peşə fəaliyyətinən bağlı yaşadırlar göz önündə. Siyasinin suqları hansı ala salıblar o da göz önündə. Ölkədə qeyri hükmət təşkilatlarının o vicdanı olanlar qətlər çəkilirlər kenara, bə yaxud da mühacirət elədirlər və yaxud da ki, daha radikal siyasi müstəviya köşdə onların fəaliyyəti. Amma əksəriyyəti qeyri hükmət təşkilatlarına dövlət dəsləyi şurasının bir grantının əsirinə çevirədirlər. Bu Azərbaycanda son 10 il də, 15 il də yaşadılarımızdır. Həm mediyanın, həm siyasi nusqların, həm vətəndaş cəmiyyətinin durumu. Amma mənə, ən çox təcrübli gələndi izləyicimiz Namik Zəfərovda yazıb ki, şaq pulu verilmir. Qazlar azından tüsyan edir, normal pensiya verilmir, pensiya yaşı çoxdur. Və etramların 80 faizi diləncə pulu verilir. Və bugün kanolun üç əməktaşları vaşının sabun sür ay önündə bir şəhid anasının, mən şəhidin adımda deyirəm. Sübhan Abdurrahmanlı'nın anası elə bir dəhşəkli səhne ediyo, o qədər mənə təsir ettik ki, yəni o tükinti dağılan evinin eftikir və o evi gəlirlər sökürlər. Mən anlayırəm. Bəki de o evin qanunu sənədi yoxdama bu ölkədə 500 binlən artıq texsə baş şəhərində qansuz tükilü var. Cəmin məlidim, mən sizdən soruşmaq istədiyim budur. Niyə bu ölkədə Qazi də incidilir? Şəhid aləsi də incidilir. Bak, bu şəkildə, şurnalisi də siyasətcəyə ula münasibət almadır. Bəs Qazi dən, bəs şəhid aləsinin günahı nədir? Ah bilirsən, bunun ən böyük səbəbi onunla bağlıdır ki, o şəhid anasının evini sökən rəhbər işçiç var, elə bu şəhid yaşında və yaxud o yaşa yaxın onun evladları var. Azərbaycan hakimiyyətində təmsil olunan vəzifəli şəxslərdən kimi növlədi 44 günlük müharvədə iştirak edib mən heç kəsin şəhid olmasına arsula mıram, amma 3000 şəhidimiz var. Bu 3000 şəhidimizin arasında hansı vəzifəli şəxslərin növlədləri var. Yəni, bilirsən, dərdin ağırlığın çəkməyindən ötürəyə, onu üç günlərin də hissi etməlisən. Və o dərd ki, o şəhid valideyinləri çəkir, o vəzifəli şəxslər ki, o prosesdə iştirak etmədirlər və bilirsinizdə, o qazılar dövlət idarələrinin qabağına gədəndə çox bax deşittikləri söz nədə kekməyətin, sizi səni mən gördərmişə müharibiyə və sahir belə yaramaz ifadələr deməli səsləndirdir. Və şəhid ailəsinin normal yaşayışını təmin eləmək lazımdır. Və o qanun Azərbaycanda min bir yeri də pozulur, abdın başır pozulur, karruksya şəbəkələşir, rüsvet baş alıb gedir, dövlət bücəsinin talan edilməsi, nə biləm, yüzdər mən faqqlar üzə çıxırda, ahın necə olur ki, bu qanun elə ancaq yoxsul ailərin uşaqlarını müharibiyə gəndərilməsinə şamil edilir və bu qanun o müharibədə bu vətənin azadlığı uhrunda əlaç olmuş şəhidlərə münasibətdə yada düşür. Ona görə də bu bilirsən, neçə bizim müharibədə yara almış vətəndaşlarımız, qazlarımız, təsəbür eləyən ki, müharibə başa çətəndən sonra çolar üç ümud nəyə yaşıirdilər ki, o canların fəda ettikləri bir müharibədən sonra onlar normal yaşam haqqına sahib olmalıqa arsulıirdilər və tamam ayrı mənzələrinin şahidi odular, kimsi intihar edir, kimsi özünü odurub yandırır, kimisi yaralarının dəkşətindən qışqırıq, ərşü, əlayət çıxırq, baxan yoxdur mu adamlara. Və o məsələn, bax bir anlıqa digət yetirgünən ki, niyə məqlub Ermenistan'da şəhid ailələrinə verilən devlət muabinətə, bir dəfəlik devlət muabinətə və devlət yardımı, qazilərə verilən, deməli dövüşçülərə verilən, o terörçü ordunun, işxalçı ordunun, əskər və zabitlərinə verilən, deməli dövlət muabinətləri, niyə üçün öz vətənu uğrunda vuruşub şəhid olanlardan, qazi olanlardan iki defa artı olmalıq? Təsəbir edin ki, Ukrayna da özüz də görüksüzdə, muharibədə həlaç olanlarının ailələrinə, nə qədər böyük vəsaik verilər? Çünki adam öz canını kiribdir, başcısını kiribdir, validəyin övladını kiribdir, də bundan daha ağır nə olabilər? Demələ, bu mənada məsələn tutalım, deyək ki, yeni bir qazi var idi, gedib öz derecəsin, əlillik derecəsin alabilməkdir. Və bu, əlillik derecəsi nəmbaqlı, əgər adam muharibədən keçibsə, əgər adam bədən əzasının bir hissəsin muharibədə itiribsə, və hücumətin yeritdiyi sosial siyasəd, bu adamların əlillik derecəsin aşağı indirmək, və yaxud da ki, imtina etməyə gətirib çıxardırsa, bu cəmiyyətdə deməli vətən uğrunda gənc nəslin tərbiyəsində nə qədər mənf təsir göstərisiz? Pensiyalardan danışdıuz, mən bundan istifadə edir, bir məsələyə öz münasibətini bildirmək istəyirim. Azərbaycanda hətta, pensiyalarda siyasi mülahizələrə, siyasi baxışlara görə verir. Təsəvir edin ki, Azərbaycan müstəqillik hərəkəatının lidirlərində biri olan, Azərbaycan parlamentinə rəhvəriç etmiş, bir müddət prezident vəziqlərin izra etmiş, İsa Qəmbərə 180 manad pensiyət kesiklər. Bunu kəsən devlət utanmalıdır. Bunu kəsən devlət organı xəcalət çəkməlidir. Adam həyatın risiklə qoyubdur. Mən məsələn, yaxşı xatırlayıram ki, 1991-ci ildə 27 apreldə, demələ, o aprel işxalının il dönümü ilə bağlı, universitın qabağında bir etiraz aksiyasi çetirirdilər etiraz aksiyasına İsa bəydə gəlmişdi, xalçəfəsinin deyərəhvərləri də gəlmişdi və həmin etiraz aksiyasında polis işçisi İsa Qəmbərin böyürünə tapança dirədir və o tapança açıla da bilərdik. Və təsəvür edin ki, Azərbaycan müddəqillik axtına imza atmış, ölçənin müddəqilliyinə, müddəqil olmasında həyatı ilə risqə getmiş, müddəqillik hərəkatının mərkəsi figurlarından bir yolmuş bir adama bu günlər 180 manad gençəkəsirlər və dediyim ki, buna görə çox utanmal lazım. Təsəvür edin ki, deməli, i20 yanvarda rus qoşunların, təlqiran vırıq rus qoşunların, Azərbaycana dəvət etmiş adamlar, keçmiş Partya Komitetinin birinci çatıbları, Devlet Qulluqçusu içimi pensiya alırlar. Amma o pensiya müddəqillik axtın imzalamış deptatlara şamil olumur. Sanki 1995-ci il arasında nə parlament olub, nə devlət olub, nə müddəqillik üçün canın fəda eləyən adamlar olubdu və ilhəməliyiv rejimi bütün dünyada, yicağına rejimdi ki, ölkəni müddəqil edənlərə pensiya verirmiş. Onların o parlament təmsilsiliyin tanımır. Yəni, bu adamların üç bir hissəsi həyatlar ilə rizqə yedim. Nezolur ki, savet devrinin ağlı savetində təmsil olunanlara, birinci çatıblərə, kekəbi işçilərlə, nəblim polis işçilərlə, siz o devlət deməli kulluqçusu təqaydın verirsiniz. Amma o müddəqillik axtına imza atmış, öz həyatları hesabına imza atmış adamlara vermişsiniz və bunun önündə gədənlərdən biri də isə qəmbərd. Adam buna görə həbslərdən keçibdir. Adam buna görə həyatın rizqdə qoyuldu. Adam ölkənin bu günləri devlət binalarında, nazirliklərdə, prezident aparatında qoyulan devlət bayrağın rəsmi devlət atributuna çevirən adamlardan biridir. Və bu boyda haxsızlıq, bu boyda rezilət olur mu? Ona görə də bu, elbəktə siyasi yanaşmadığı, ilham eləyibdən gəlir və bəzən bu təqayuddən məhrum olunlar çox çiçi adamlardan yaxşırlılar bu məsələlərdə azərbaycanda müstəqillik axtın imzalamış o milli şuranın üzülərinin, deməli, millət və çiylik yubuqlarının tanımması və onların devlət kulluq su kimi pensiyada məhrum edilməsinin göstərişib ilham eləyibdən gəlir. Çünki onun üçün müstəqillik azərbaycanın müstəqil sökmək imkanıdır. Nizə ki, sökür, gələt alıyir, rəsmi və qeyri rəsmi yolundan sərbətləri xarici ölkələrə dəşir və oğlardan da nə qədəri açıldı, siz büyürsün. Son günlərdən marağlı bir ifadəşlətdir, prezidentəliyim. Ayn 9 idi, Səlfi Dəmrəmsələ, ya 8-i mayda, yedi ki, kasıbın malına ərzax payına gözdükən haindir. Mən istəyərdim, sövbətimizi bu yöndə bax mərəkkib, baxdımı zazqalım. Bir də sizə susu bir sualım olacaq, sünki sizləm bağlı çoxlu yazıblar, hətta mənim seyfəmə də yazıdılar. Ondan bağlı çox istəyərdim ki, sonunda bir 5 deyə ged olsa aydınlık etrəsi, amma bu prezidentin bu yanaşmasına sizin də maraqlı bir cevabınız olub. Mən istəyərdim, kanun üçün izləyəcində. Prezident elə bilir ki, onun vailə üzvlərinin oğurruyu ölkədən qaçırttıqları böyük vəsayetlər o kasıb adamların deyildir. Yəni, bu, senin elə, bu London Mülçləri meydana çıxdı, Panama Papers meydana çıxdı, Pandora Gutsu meydana çıxdı, Virgin of Shore şehrətləri, dünyanın elə bir eksodik adaları yoxdur ki, orada sizin ofşör hesablarız olmasın. O, o muamilədən, silah muamiləsindən əldə etdiyüz şaqqa, atqat, nəblim, o sizin hesablarıza gedir. Bu da elə o yoxsul bugünləri bizim cəmatımız ona görə yoxsuldur ki, okulları birinci siz oramısınız. O, millətin rifahına gedən vəsaidləri birinci oriyan ilə əliyəvdi və onla ilə üzüləri. Və ona görə millət bu durumdadır. Bəs, o boyda bir milyadlıq London Mülçlərin sənlə ilə almışdın. Və o, o, bir dənə yalnız bir maliya ahını iləyən dört milyar bunlar vəsaid çıxartmışdılar ölkədən. Adına da Azarbacan Landrum artı deyirlər. O, sən o kasıbın paketin oğurluyanı ondan ürə qagrısıyla danışırsan vəs, o dört milyar vəsaid-i çıxardan vaqədə niyətəd bir görmürsən. Görə bilmirsən, çünki bu sizin özlündür. Yəni, bu bilirsən, nədir? Bu, burada Haydar Ali Fondin ə bilim paket verir, vəzi, vəzi, fəli şarqslar bu paketləri alır. Hansısa vəzi, fəli şarqsın nə bilim kabinetindən 130 nəcədənə pul kartı çıxım, o kartlardan 450-də ayrı vəzi, fəli şarqsın o taqından çıxmışdı. Noldu, ona noldu? 130-də çıxana karoksiyan eriçimi tutursuz amma 450-də kaç çıxana gözünüzdə qaşın var, deyən yoxdur. Yəni, Asarbaycanda ırfəd bəyi karoksiyaya qarşı mübarizə yoxdur. Hansı karoksiyan eri rəhbərliy barmaqla görsətse ə, onu tutub o illar içəri. Yəni, bu, bununla karoksiyanın qabağın alma olmaz ki? Doğru, Arif, Fətəm Quliyyif, Marağlı və biraz da ironik bir şey yazıb, ona oxmağı borz bildim. Cəm rəməlim, əbəcədən deyim ki, mən də tur olalım, ilə tün gözünü azırsız. Hərsə, həni, rüyan, rüşvet, karoksiyaya özbaşnalıqa qonbazlıqa mani olursuz. Yen əslində izləyicimizdə təşək bir edirəm. Bizə çoxlu apanetlər yazıdır. Bilmirəm, fullu apanetlərdir, ya pulsu apanetlərdir, amma mənim tanıdığın bir apanetlərdən biri bir başı seyfəmə yazıb, onu etik qaydada yazıdığına görə, mən o cəm rəməlimdən soruşacaq, nə görəcəm? Açıqlama vermişdir parlamentdə olduğu müddət nə bağlı. Oxtay Hazı Musaif yazır ki, mandat əliniz dolanda analoxsuz inxaf etdirirlər dedikləriniz, indi kasıb vəziyyətə salır zəmantı. Cemil bəl lütfen. Yəni siz, mandat parlamentdolanda mövzut hakimiyyət nə bağlı, analoxsuz inxaf edir bu hakimiyyətin dönəmində sanki belə bir ifadeşləşir. Nə istəyədin ki, bu dönəmə bir aydınlıq qətirək? Parlam entenstinogramları də məli mən parlamentdolmuşam 2010-cu yirlərdə. Yəni, 2005-ci çağrışdı. 2005-2010-cu yirlərdə 2-ci çağrışdı. Bu, parlament entenstinogramları çaq olunup, 3-ci çağrışın stenogramları çaq olunup, 3-ci çağrışın stenogramları isə internetdə var. Çox rahat qerib internetdən axtara bilərlər və əgər, o dostumuz dədiyim o kitablardan və o internetdə olan də məli materiallardan bir dənə mənim adımdan deyilmiş bir ifada analoxsuz inxaf haqqında ifada size gönlərse ilə sizin xoxduza gönlərse o ifadəni mənim üçün yetərlidir. Mən qəbul edəcəyəm. Amma ahı o stenogramlarda xeyli ayrı şeylər var. Məsələn, nə var orada? O yerdə ki, parlament deptatlarının böyük əksəriyyəti ilham əliyyəvin adının qabağında sət əryxli söz demədən onu çəkə bilmir dələr. Mən o parlamentin tribunasından demişəm ki, bu ölkənə karrupsiya bürüyük ilham əliyyəv, əgər ona qarşı mubarıza apar mırsat deməli karrupsiyanın başında özü də ayandır. Bunu mən bilmirəm bəlkə kimse hansısa formada ayrı cürdə ifada edir. Olabilər ki, hakimiyyətin unvanına deyilsin bu, tövlükdə hakimiyyət. Amma unvanlı şəkildə, unvanlı şəkildə, mən parlamentdə ahçıq tribunadan demişəm ki, bu ölkədə karrupsiyanın başında ilham əliyyəv də ayandır. Məsələn, bilirsiniz ki, bu tutucu organlar var da, zakir qaralov var idi, onu parlamentdə təsdiqə gətirəndə tənhad devlət olaraq rüfət bəlmən çıxşılamışəm. Və demişəm ki, bu cinayət işin saktırlaşdırdığına görə prakrolu organlarından qovulmuş adamdır. Bu, rayon prakrolu kimi? Yegana prakroludur ki, həmin rayonun polis rəhisi tərəfindən həbs olunup, gecə polis də həbisi də saklanlıqdır. Bu, o bir sirk işi var idi, bıçarlanma ilə bağlı ilə. Cinayət işin öz, orada mən bunu parlamentdə demişəm ki, cinayət işin özəliyi nə saktırlaşdırlıqdır. Bu cürna təmiz adamı siz nətəri baş prakroluqa təcədən təsdiq eləttirmək istəyilsiniz. Və yaxud da ki, mədəniyyət sahəs nə, mən gecəni ətət olmuşam ki, və bu gün nəru for season zadı varı oteli. Mələ, mələ. O, onu üçəndə, onu üçəndə, haradasa bir 25 metrə yaxın, çünki onun yerində olan çöhnə binaç var idi, o, bəl, bəl, o binağının cənub tərəfə divarı qala divarının üstündeydi. Qala divarının üstündeydi. Və bunlar, bunlar, o biniyə inən bələ, bəl o qala divarında sökdürər. Mən getmişəm oran, o qala divarlarında çəklişlər afarmışam, fotolar eləmişim, o divarın necə inən bağlı. Hamiə, bəlliydi ki, bu işi paşa evlər görürlər və yaxud eləyə evlər görürlərdə. Mən gelmişəm, parlam ehdi onun umaya şirətdirmişəm. Və başına azırı demişəm ki, sen hesabat verəndə, sen hər gün oradan işə gelip keçirsən, özün də azərbaycan mədəniyyətinin ədəbiyyatının, mədəniyyətində, umayəndəsizən. Sen görmürsən orda qala divarların dağıdırlar, söçünlər. Yəni, digər dətdərdə var vələ, və məsələn bir ironik ifadə inəm deyimdə, bu zət teatr haqqında qanun qəbul edilirdi Rufət bəyi. Məlum məsələdə şey, teatrin mərkəzi şeyməsi haqq diyorlardı da başlatlar qanunun orası belə burası belə nəblim o oradan gəldi, bu buradan gəldi də mən mədəniyyət nazirinə sual verdim ki, o teatrin canı olan haqq diyorlar, nə qədər əmək haqqıya alır? Və o vaxtı şirvan qoydu da, dədi ki, ortalama ingirmiş şirvan, dedim, ay nazir ingirmiş şirvana, adam həyatda öz rolunu oynayabilmir. Onda ki, qalıb, aqq diyor başkasının rolunu oynasın, başkasının obrazını yaratsın. Yəni, Azərbaycanının sosial, iştimayi, siyasi həyatının elə bir sahəsi olmayıb ki, mən o parlament devrində birini qoymuşdum, ucal aliyyəvinən olan mubaksət. Nəsələn, qeyri hücumət təşkilatları xayş etmişdilər ki, onlar təsəbir eləyək ki, Rüfədbayc, 100 faiz xarici təşkilata icaza verirlər seççi maniatörün qəfərməga. Ahama, 30 faiz şərikli xaricilərinə olan, dedəməli, qeyri hücumət təşkilatlarına icaza verirlər. Və yer gəlmişdən deyim ki, o xayşı mənlən iliyənlərdən biri, bugün ilə o qeyri hücumət təşkilatlarının başında dayanan azay Quliyyəviydi. Oların xətayı klubunda çicatları vardı, toplantıları, mən ora yetmişdi, onlar mənlən xayş edirlər ki, bu məsələ nə parlamentdə qaldır və qaldırdım. Orada, hücumət təşkilatların deməli amerikan nəcentləri ağdlandırdı və bizi də təhvir elədi. Əlbət də orada ola bilərdik ki, çünki at çəkməmişti, üstündən keçə bilərdin ki, hə də ünvanlı deməyib, amma ahməndən başı o söz orada diyen yox idi. Söz deyilip, sə mənə aət idi də. Ona gəlməni növbəti iclasla onun çababın verməli oldun və inanırsınız ki, bəl keçil, çox kəsim bir çabab da deyildi, amma insanlar necə böyük qorqu içərsindeydi və ola məndən salamlaşmaqa qorqurdular. Ola məndən bir yerdə məclisdən çıxmaqa qorqurdular. Yəni, belə bir suasyalardan keçmişim. Əlbət də, indi bilirsən, indi sosial media baş verənlərin daha operativ şəkildə iştima iləşdirilməsinə böyük dəstək olur. O devirdə bu yox idi aqa. O devirdə bəlzən aynəs sad, o da indi əqər kimlən qoşu gəlsəydi, onu verirdi. Məsud idi, çox məktud idi, doğru. Astıvi məsələn gəlirdi. Demələ, o orda bir qurup deptatlar var idi ki, oların danışırın yox, özün göstərmək lazım idi. Və ona görə də o aqiraatırlar nə isə bir şeylərdə eləyirdilər. Demələ, astıvi danışan deptatları yox. Danışmayan deptatları foxlaşdırıq görsədirdi. Belə bir devre idi. Örmət əsasında? Mən parlament də olduqun bütün müddət ərzində. Həril parlamenti jurnalistləri müxtəlif naminasiyaları üzrə sorgu çeçirdirdilər. İstisnasız olaraq, bütün illər mən o sorguların qalibi olmuş. O mükafatları almış amm. O parlamenti gələn şayətçilər kivarı idi. Oların öz deptatları gedib arha qafıdan girirdilər ki, onun seçisyonu görməsi, oları nəvəzini mən qəbul eləmişim. Bak, indi kiçimi xatırlayırım. Bir qadın gəlmişti qəbul elə. Mənim seçicim də deyildi. Demələ, buna 436 manat ışıxbulu yazmışdılar, ufət qay. Bu da deyirdi, mən teş qadın amm. Yəsəm də bu qədər ışıxı yandıra bilmərim. Mən onu da götürdüm, getdim onun evini, vəziyyəti gördüm. Sonra gəldim, o ışıxidarəsimiz zatda yerləşirdi. Zooparkın yanında yerləşirdi o ışıxidarəsi. Və olardan xayş elədim ki, siz bunu doğru dürüst araçdırın. Bu adamın bir dən ətçırağı var. Nezi yolabilir ki, o, bundan bu bədər məsələn buna siz 436 manat rüfət Bəyi araçdırılan da mələmi oldu ki, adamın 436 manat porcu var. Yəni, bir seçicilərimize belə yanaşmış o, və oların çoxu bu cünə qədərdən mənlə nəla qəsax digir. Amma onu da istisna yetmərs, belbələ daha çox iş görməyəli olardı. Məlbə. Zor təşəkür edirəm, Cəmin Məllim. Amma sonda çox qisi olaraq ölmətli izləyicimizin bir sualının sizdən soruşmaq istəyirəm. Bunun həm də təbii ki, bir alim kimi sizdən soruşmamda fayda var. Rəfil Ahayibə yazır ki, dilərinə görür Rus şovinizminin simbolu olan görg ilə intası. 9 Maydə prezidentlə görüştə və etinanlılar yaxalarına taxıvlar. Dövlət səbiyəsində bu təblik olmursa Rus sevdavları şəhidinə qazisine gimet verəcək. Isə ol, bu məsələ nə bağlıdır, fikirinize işitmək maraqı var. Bilirsəyən Rüfət bay, mən bu məsələ nə bağlı, bir də qədə çıxşiləm şəhid. Bu, Azərbaycan çun, o gör ki, lentinin əlavə bir problemi var. Bilirsiniz onə deyi, bu gör ki, lenti Rus-Türk muharibəsi devrində yaradılıbdır. Türkləri daha çox öldürən Rus döyüşçülərinə, Rus səbidlərinə veriblər buna. Bu, 1769-cu iddiaq. O vaxtı ki, birinci Rus-Türk muharibəsi gedirdi, 1768-74-ci illər çiçik qaynarca sulhiyna nəticələndi, bu gör ki, lenti o vaxt icadə edilibdir. Və o muharibədə fərklənən, yəni daha çox Türk öldürən, Türklərə daha çox ziyan vıran Rus səbidlərinə və əskərlərinə verirdilər bunu. Yəni, burada bunun bir Rus simbolu olmasından əlavə də ciddi bir problem var ki, bu Türklərə qarşı olan bir simboldur. Və buna Azərbaycanda necə rəqbət bəstəmək olar? Məsələn, prezident ya o məkləbdə halıbsa olmuşdu, ya o prezident gedib o sinəsində o lentlər ki var, o lentlər, Türk eləhin olan lentlərdə, Türk öldürənlərdən və rəsəliklə qalan lentlərdə, o lentlər Azərbaycanda yer yoxdur. Çok teşekkür edəm, yer şeydən həm də marifləmmi oldu. Yəkətirna zamanında hazırlandığı, Çüncü yəkətirna zamanında. Çüncü yəkətirna zamanında. Çüncü yəkətlərinənin pərmane inəin 1869-cu və Noyabrında. O görcülənti deməli simbolçumu yaradılım. Doğrudur. Həm də bir marifləmmi oldu. Həm düşünəmizlə eclərimizdə razıqaldılar bu söhbətimizdən. Canlı yəyimdə biz saktan artıq bərabər oldu. Ülkə gündəmi o qədər zəngin və gərgindir ki, bilmirsən hansı müvzuya vuracaq deliyəsən. Həralda düşünürəm ki, deyilməldir. Deyilməsə problemlərin həlli yollarını da tapmaq çətmə olacaq. Əziləyicilər, bunki vəlişimizin qonağı Milişuranın Sədri, Tarxilinlər doktoru Profesor Cəmil Həsənliyi deyəcəm və təşəkür edirəm. Bize dəstək verən, bizim programımızı bəyənən paylaşan, hərki səhər bir nətdə aradın bilirəm. Sonu da biz daha xayşe edirəm ki, efirək paylaşıb, bəyənərək tərk edirək. Çox sağ olun, Cəməldim. Çox sağ olun, əziləyicilər. Əncə o trullara da təşəkür edəmək lazım. Onlara da təşəkür edirək. Bizim programlara baxıllar. Onlara da təşəkür edirək. Tanrı və təmzi qorusun, Tanrı mülətimizi qorusun. Allah amandir.