 Hoogstuk 23. Van een ongelukse vogel, door George. Deze LibriVox-opname behoort tot de publieke domijn, voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 23. Waarom de heer Kajafax van Beem zijn ouders krijtend achterliet? Hoewel de krijg zeer vele offers eisten, bleven toch in de steden van het ruimbevolk de Nederland genoeg mensen over om de straten te vullen, en daar overal diepe verslagenheid heersten hadden velen hoognodigings wat frisse lucht te scheppen. Tenminste van de wal hoepen naar de zaken van het liever vaderland, maar nog meer zijn eigen zaken ook stonden, dacht er zo over. Nadat zijn vrouw zich sierlijk had aangekleed, wilden zij het huis verlaten, toen er gescheld en een brief over gereikt werd. Natuurlijk wilden van de wal die openen en met de inhoud in kennis komen. Moet ik thuis soms opstaan wachten, klonk de stem van zijn vrouw. Maar, liever kind, je kunt dat ding immer straks wel lezen. Gelaten liet hij de brief in zijn borstzak geleiden en het echtpaar zetten zich in beweging. Vele mensen waren juist niet op de been, zodat van de wal ernstige plannen begon te smeden om in kennis te komen met de inhoud van het epistool dat hem was toegezonden. Met ongemene behendigheid opende hij de brief, zonder zich om de ergenis van zijn levensvreugde te stoeren, bleef hij midden op de buitenzingel staan. Wat schild je nu weer? was het de verwachte vraag van mevrouw van de wal, die aan de brief uit de handscheurde en met de grootste bedaardheid las. Wat treul je er toch? spakt ze na een ogenblik voorzicht te hebben gezien. Het kon nooit beter. Het zal de lezer welgevallig zijn te weten, wat niet beter kon. Die brief behelste de tijding van Eduard's dood, en zijn tante merkte terecht van haar standpunt gezien aan dat het niet beter kon. Van de wal was vernietigd. Hij hoorde tenouder nood die woorden. Henriette kon zich in het minst maar niet met mimiek midden op een buitenzingel verenigen. Zij vond haar toestand iets gedwongen en achte een buitengewone beweging voor arm en benen niet ondienstig, want terwijl man en vrouw ook aan haar sprakeloos aanzagen, liep zij van het pijnt een twee taal weg en de familie raald het tegemoet. Ze werd door mevrouw opgeteeld en kreeg van het goede mens dat zeelsveel van kinderen hield, bijna nog meer van kinderen op de weg dan van haar eigenen, een twee taal kussen op de rode wangen. Men ging ook kandend tegemoet. Zij het geid haar, hey, toevallig, zei mevrouw Raalte. Wat toevallig, jeugde de achterhoede. Raalte zag wel dat de echterlingen zich niet in een normale toestand bevonden en vroeg met belangstelling. Deert u iets, zei het geongesteld? Van de wal nam de brief uit de hand van zijn gade en bood die zijn vriend aan. Lees zelf. Volstrek niet, ik zou niet ga... Nee, ga je gang, sprak van de wal. Nog aarzelde Raalte. Maar leest dan toch, riep zijn vrouw, die van nieuwsgierigheid trilde. Nou had hij de eerste regelen gelezen of hij hief hand en brief in de hoogte. Hoe is het mogelijk? Mevrouw en dochters staken de hoofd een belkander. Die arme jongen vervolgde hij vol deelneming. Wie, wat, hoe, wat is er? waren de vier geluiden welke de oningewijden niet te horen. Ook mevrouw Raalte nam tans de brief, niet in staat, langer tegen haar een gloeiende nieuwsgierigheid te kampen. Dood, sprak zij op doffe toon. Men begon enig voor gevoel van het onheil te krijgen. Is Hedoart? volgst Janette. Zij durfde de volzin niet vol einden. De moeder knikte bewogen met het hoofd. De noordlotte gewaarheid was duidelijk. Met verschillende gewaarwoordingen begaf men zich naar de woning van Raalte. De tijding had indruk gemaakt, maar niemand was zo verslagen als Henriette. Hoe velen worden niet in rauw gedompeld, jammer de Raalte, die verterfelijke oorlog. Ja, waarlijk, voegde zij echt genoot erbij. Ik had er een voorgevoel van, verklaarde van de wal. Zijn weder helft haalde onmerkbare schouders op. Hoe is het gebeurd? volgst Janette ontzett. Er staat niets gedetailleerd van dit noodloog voorval, verzekerde van de wal. Hij is zeker door de dapperheid verblind in een mijngelopen, meneer Raalte die wel eens van meinen gehoord had. De jonge luizijn zulke heethoofden, klaagde van de wal. Het heeft mij getroffen, bedacht de charlotte. Maar toch, hoe verhevenschoon is het voor de man, het vaderland met zijn bloed te beschermen? En hoewel, ze snikt te heftig, het een zware slag voor ons allen is, mag zulke lot benijden zwaardig genoemd worden. Hoe veren zullen nog aan ouders en vrienden ontraakt worden, jammer de Raalte. Ach ja, kermde zijn echt genoot. Het ergste vind ik, dat de ongelukkigen daar een eervolle begrafenis missen, verklaarde Raalte. En hoe veren worden er niet levend in de kou geworpen, voegde van de wal erbij. Door de leden van het gezelschap voerde een rilling, welke bij mevrouw Raalte zeer lang aanheelt. De gehele avond sprak de familie Raalte van de ongelukkige jongeling, die men zo had mogen leiden, en zeer daarnedegeslagen ging van de wal naar huis met zijn vrouw, die tot haar schande niet bijzonder aangedaan was. Ik begrijp niet hoe je zo blijft suffen, jammer van de jongen, maar ga niet na, één dag later en het toevall zou ons niet meer gediend hebben. Dengt-ge dat ik tot zulke een prijs geretwens te worden. Hier stelt die jongen toch niet boven je vrouw en kind. Van de wal zag haar sprekend aan, ze begreep dat hij hem tenminste boven zijn vrouw stelde. Ja, we zijn geret, maar ik herhalen u tot welke prijs, zal er zegen op onze verdere handelingen rusten. Ik zou mij daarin niet verdiepen, en buitendien het is billig dat je de vrucht hebt van zijn nadatenschap. We hebben de jongen opgevoed, we hebben... Zwijg toch, opgevoed? Dit was een plicht die mijn plechtige belofte mij oplichtte. Ik behoefde daarvoor niet betaald te worden. Geeft u altijd laten inrekenen door hem? Spreek geen kwaad van de arme jongen, en vooral nu niet. Hij heeft je nooit gedeerd. Horeens, hoe je het beschouwen wilt, hij wist niet dat hij iets bezat, en het bleef zeer indescreed van hem, zo lang het genade broodje te eten. En daarbij, zoveel wordt er niet aan hem verloren. Er was zover ik weet, geen levende ziel die delneming voor hem gevoelde. Behalve geij natuurlijk, die hem innig en vuurig lief had. Liever dan je vrouw en je kind. Je zou je voor die jongen hebben uitgekleed. Je zou je liever op stratenblaten zetten, want hem aan iets laten ontbreken, hoe dat meneer in overvloed zou kunnen brassen, om ons nog in onze ellende te bespotten. Ze was, dankzij haar liefhimeur, weder aan het doorslaan gegaan. Van de Waal wist niet wat op zulke laagheden te antwoorden. Gezoudt hem liever om een aalmoes gebedeld hebben, zeker? Waarom niet? Gelukkig dat het toevallig met die dwaasheden bemoeid heeft. En nu hoop ik dat je het niet meer zo zot en dom met je geld zult omspringen. Van de Waal geeft naar hoed en stok. Zo, gaat meneer uit. Zeker. Ga maar weg. Zwelg maar als naar gewoonte. Het kan nu weer leiden. Onder deze woorden was zijn tederen vrouw, ging hij de deur uit. Het was hem onhoudbaar. Als alle mensen zulke kalvren van goedheid en rechtschapenheid waren, als mijn lomp is Charles, wat was het dan allerliefst op de wereld? Dan zouden ze niet steven, maar ook kan er uit goed hartigheid zoveel geven dat doorgaans toch altijd de helft op straat zat. Die woorden prewelden ze hem na. Ze haalde de schouders op, nam een boek en ging lezen, als er voor niets gebeurd was. Twee dagen later kwam van de Waal bij zijn vriend Raalte en werd met ongehoorde vriendelijkheid ontvangen. Raalte kwam zelfs van zijn kantoor. Men zette hem een glas port voor, vroeg deelnemend naar zijn vrouw. Dat lieve mens, zoals mevrouw Raalte haar altijd noemde, hij moest zelfs blijven eten en zijn vrouw meedoen brengen. O, het was silk mooi weer. Het rechtmatig eigendom van onze edeword had reedsdienst gedaan, maar dat met bevreemding vernomen, dat de zaken van Van de Waal lang niet meer wisselvallig stonden. Now had Raalte de zekerheid dat zijn vriend uit de nood was, of de hartelijke man verklaarde, hoe het hem speed dat hem het onuitsprekelijk genoeg er niet was te beurt gevallen, zijn vriend uit de nood te helpen. Varient zijn uw vrienden, men heeft daar immers zoveel, een dienst van gewicht, kom eens te dicht bij hun mammen, ze zullen u op straat laten zetten, u laten onteren. Kom, als gegered zijt, terug. Wel beste vriend, juist nu had ik je kunnen helpen. Kom bij een ander, waarom zijt geniet bij mij gekomen? Waarom zijt geniet bij mij gekomen, en in gedachte rust de hand op de brandkast. Groot was de bevreemding van Van Duyn dat zijn zoon niets van zich liet horen, en niet weinig werd die onrust gedeeld door Louise, die dubbel belang had bij de voorspoed van haar broedig. De bezoeken van de jongen van Béem werden menigvuldigig, en het gloeien, menend jongelingshard werd voortdurend door zijn gast hier aangeblazen. Of schoon zijn tederen zorgen weinig indruk maakten, moest Louise die opmerken, en het grieft de haar dat zij haar aanbiddig geen hoop kon geven. Op zekere avond zat Van Duyn bij de jonge lui, zoals zij hen altijd noemde. Elke dag vervliegt en steeds geen tijding, klaagde hij, bedroefd knikkende tegen zijn dochter, die in zichzelf een keer het neder zat. Heelaas, er is wel reden tot ongerustheid, merkte Kaye Vax aan. Hij klast zo even in de courant, dat de oproerlingen zijn bij ingekomen. Dat noemen ze een congres. Knorder Van Duyn. Ze zijn overeengekomen, een rijkje op hun eigen hand te vormen. Een verbeeldje. Ze hebben de ondankbaarheid, de stoutheid gehad, het huis Nassau, voor eeuwen van de troon uit te sluiten. Van de troon. En Van Duyn vervrommelde toornag het nieuwspapier. In de laatste tijd had hij haar velen vervrommeld. Ik bedenk daar, sprak Louise, als mensen naar de familie van Joze's vriend gingen. Misschien kunnen die ons een bericht geven. Van Duyn fronste de werkbrouwen, dochter hij bij Nara inzien, in zulke bezoek weinig gevaarlijk zag, besloot hij de raad te volgen, die zijn dochter hem gaf. Zou ik niet de onderscheiding mogen genieten, deze missie te volbrengen, volg Kaye Vax eerbiedig, aan het hoofd van de familie van Duyn. Aller liefst. Aller hartselijkst. Aller hupst. Aller... Riep van Duyn, die nu dubbel met het denkbeeld ingenomen was. Oh, ik vlieg dadelijk heen, zei de Kaye Vax opgetogen. Louise bedwong haren vreugde, om de achterdocht van haar vader niet op te wekken. Haren aanmoediging maakte de gelukkige Kaye Vax inig verheugd, en binnen twee uren was hij op weg naar Amsterdam. Maar terug keerde hij terug, want hij had een goed hart, en hoewel Eduard maarlijk de grootste slagboom was geweest, tussen zijn grootste geluk, kwam hij inig bedroefd met het tijding thuis, dat men geen gunstige berichten van de jeugdgestrijders had ontvangen. Hij verzweeg echter, dat van de wal tijding van de dood zijn spuipeels had bekomen. Tij zulke treur maaren, niet anders dan het sommerste voorgevoel kon opwekken, betreffen het lot van hem, die de onafschijpbare metgezel van de overleden was geweest. Is hij gewond, zegt liever de volle waarheid, verheel ons niets, jammer daarvan Duyn, twaie radeloos door de kamer liep. Van Joseph heb ik niets kunnen vernemen, maar zijn vriend heeft zich ernstig bezeerd. Dit was de zagste term die Kaayfax kon vinden voor iemand die dood is. En weet hij waar hem dat ongeval is overkomen, voeg Louise, die zo garene meer had willen weten. Ik kan u niets met zekerheid zeggen. Van Duyn schudde mee bij haar get hoofd en ging zeer bezorgd naar zijn kamer. Louise nam haar vereerder bij de hand, zag hem met haar helderen ogen goed aan, en zeiden, wilde hij aan een dringend verzoek voldoen. Spreek, wat is er van u voor langen? Het is voorlopig toegestaan. Zegt ik niet te gauw. Kunt hij begrijpen wat ik, zwak meisje, ga vragen van de man die zegt mijn liefde hebben? Waren ik man, ik eilde naar het toneel van de strijd, ten einde mijn arme broeder op te sporen, want ik gevoel het, hem is iets overkomen. Ik begrijp u, riep hij opgetogen. Ja, ik zal in uw plaats gaan, ik zal uw broeder terugbrengen. Waar ligt dat dan? Hij sprak niet verder. Arme jongen, dacht Louise, waarom moest zijn oog op mij vallen? Getroffen, rijkte ze hem de hand. Van Beem wilde van niet meer horen en besloot zich op weg te begeven om zo mogelijk enige inlichtingen te bekomen. Met mannelijke vastheid naar mijn afscheid van Louise en zwoerig met haar broeder, en kon het iets anders, met tinskostbare overblijfstenen terug te keren. Hij drukte van Duin warm de hand en fluisterde hem, weemoedig het hoofdschuddende, enige woorden toe, welke van Duin niet verstond en waarop deze de ogen ten hemel hief. Toen snel daar hij heen om alles voor de reis gereed te maken. Hij kleden zich en een ogenblik later was de zorgvuldige moedig reeds bezig zijn valis te pakken. Een grote menigde ingrediënten waren uitgestald waaronder het eerst in het oog vielen, een scherp geslepen mes met een kerkentrekker erin, een enorme dictionair waarmee hij licht één vijand slaan kon, een veldfles waarin goch van melk, twee zware pistolen door de zorgende vader met stukken van een passer geladen, en een fles odocolonje, denkelijk tegen slechte odeur op de slagvelden. In de verte flekken er nog een divelantaarmtje dat Kajafax absoluut wilde meenemen. Nadat de edele zoon zijn stok gegrepen en zich overtuigd had dat het zijn dinaar gelukte het monster valis op de teun, wiep hij zich in de armen van zijn moedig en kuste haar innig. Mijn kind, vaarwel, de hemel beschermen u. Meer kon zij niet zeggen. Vaarwel, mijn kind, de hemel beschermen u, varieerde zijn vader. Put de haar toch moedig, zo kan ik u niet verlaten, rup hij, terwijl hij zich met moeite bedoong. Hij greep haar beide handen, drukte ze aan zijn lippen en streelde haar over de kleurloze wangen. De bediende zette calm het valis nedig. Gij geeft harde doodsteek, sprak de oude heer met traan in de ogen. Plotseling stond Kajafax op. Ik kan niet meer terug, plevelde hij. Nu drukte hij zijn moedig een kus, een veelbetekenende kus op de wang en stortte met de handen voor de ogen de deur uit. Meneer, je vergeet wat, riep de bediende, die de pistolen onmogelijk meer kon bergen. Het geschokte zoon keerde zich om en greep het wapentuig dat de bediende hem aanrijkte. Snel ging hij nu de plaats over, toch voor het hek hield hij stil en weer per laatste verheven blik op het vattelijk erf, dat hij wel licht nimmer weder zouden mogen betreden. Hij reiste zonder gevaren of ontbeeringen en op grote verenigheid van de bediende tot aan de grenzen van het tegenwoordige België. Toen hij eventueel die grenzen genaderd was, begon hij zijn voorzichtigheidsmaatregelen met hoogst onzichtig uit de diligence te stappen en een onderzoekende blik te werpen op een zevenjarig meisje dat met een boterham in de hand stond te huilen. Rede drie uren had hij gelopen nadat hij uit de diligence was gestapt toen hij in de verte de toerens van een dorpje zag. Hij ondervoegde enkele voorbijgangers, doch niemand was in staat hem enige inlichting te geven aan gaande de man die hij vast besloten had op te zoeken. Aan het ingang van het dorp zag hij een kleine woning, voor welke drie kinderen niet tegenstaande koude aan het spelen waren. Kom eens hier, mannetje, zei hij tot de oudste jongen die omstreeks elf jaar moest zijn. De jongen gehoorzaamde. Kajafax zag hem zeerscherp aan en vond ze de wenkbrouwen. Is hier in het dorp ook een jong militaar, een vriend van mij, voegde hij er op eizig wekkende toon bij als waren dit voldoende om de ongelukkigen te doen uitleveren. De jongen vond die kernachtige aanspraak zeer ongewoon en keek bedremond naar zijn broertje en zusje die met de vinger aan de lip het toneel aanzagen. Kajafax beschouwde dit als een blik van verstandhouding en snel geef hij de jongen in het van buis. Spreek, geboot hij. De andere kinderen begonnen zodra ze de mishandeling van hun broertje zagen, geducht te schreeuwen en liepen toen vol angst naar binnen onder de woorden. Moeder, ze slaan die himmetje! Ze slaan die himmetje! Wie! gilden een hemelsgevrouwenstem en op hetzelfde ogenblik dat Kajafax zijn gevangenen losliet verscheen een vrouw met hoge kleurde wangen. Zodra ze Kajafax zag, hief ze de beide vuisten dreigend in de hoogte. Mijn kind slaan, dat zullen we eens zien. Kom maar hier, jimmetje. Blijf en antwoord, beval Kajafax kort. De goede vrouw stapt er nu de deur uit en ging naast jimmetjes staan. Mijn kind slaan, riep ze met de handen in de zijde. Mijn kind slaan! schreeuwen zij al harder en harder. Jouw lelijke hagetis! Kajafax gevoelde dat hij een ongeluk ging begaan. Mijn kind mishandelen! schreeuwen zij steeds harder. Meneer, dat wijf zal je aanvliegen. Waar zullen de diner? Verschillende deuren werden geopend en verschillende mensen kwamen toeschieten. En spoedig stond een grote massa volks, de bloem van het dorp, om Kajafax heengeschaard. Rake hem nog eens aan, tarten het wijf. Kom nog eens aan het kind, als je durft. Voei, een kind slaan, het is schande, spaken enige omstanders. Ga maar mee, meneer. Trond ik necht. Ze zullen u. Zwijg, beet Kajafax hem toe. Kajafax besloot die boedende massa, heldhaftig de keer te gaan en vol moed haalde hij een pistool uit de zak. Nou had men dit moordtuig onder waard of de gehele bevolking stoof onder de kreten woord, doodslag, dieven uit okandig. Een van die vrouwen, schranderder dan de anderen, had de ingeving naar de burgemeester terrennen en hermede te delen dat er een woest mens was gekomen die de kinderen mishandelde en de dorpelingen doodschoot. De achtbare man was juist bezig bier af te tappen toen de mare tot hem doordrong, maar volgde de aanbrengster naar de plaats des onheils. Hij kwam daar juist toen een geweldige aanval op Kajafax en zijn dinaag zou beproefd worden. De dinaag had nauwelijks zijn heer met wapensien te voorschijn halen of hij smeekte hem dringend met de bergen. De eerste opwilling van Kajafax na die vrede lievende raad was dat zijn dinaag in geheim verstandhouding met de dorpverwoner stond. Maar gelukkig segivierde zijn natuurlijk verstand over dit dolzinnig vermoeden. Hij voldeed aan de begeerte en draaide der vluchtende menigde de rug toe. Het volk in dussen, wat van de schrik bekomen, begon deze aftocht aan andere redenen toeschrijven en de hostiliteiten vingen aan. Een schrood vuur van tigelstenen, gebroken klompen, stenen van hoiwoorken, harde klei en wortelen. Het geduld van Kajafax was ten einde. Snel als de gedachte rukte hij zijn vuurwapenen uit de jas haalde de hanen over en trok met forse rukken aan de trekkers. De hanen vielen nedig. Veel mensen vielen niet. Geen daarbij de schoten gingen af. Vermoedelijk had de heer van Beem de lading er avorechts verkeerd ingedaan. Geheel machteloos tegenover het verwoedgemeen sloeg Kajafax te schrikken met harte. Ook hij draaide zijn patricische rug het gemeen toe en vluchte. Ja, hij vluchte. Het vuur werd dubbelhevig. Zelfs zware mannen mengden zich in het bombardement en met bekwame hand werd een projectiel door de lucht geslingerd dat een sierlijke boog beschreef en Kajafax tegen de rug dwarlde. Heemel, ik ben getroffen! Jammerder, hij klagend, terwijl hij veroverviel. Zodra de menigde de held zag vallen wilden ze op hem aanlopen toen een gebiedende stem het gejuul overschreeuwen en haar geboot te blijven. Die gebiedende stem was de stem des burgemeesters. Deze wilde zelf de schuldige inhechtenis nemen. Kajafax stond op en zag dat hij geraakt was geworden door een rode kolsttronk die spoeren op zijn groene jas had achtergelaten. Innig verwoed rees wonker van beem op. De burgemeester naderte op jeerbiedige afstand de dorpsbevolking gevolgd. Kajafax wilde zich juist in beweging stellen toen de burgemeester hem met een donderende stem toeriep. Geen stapverig, booswicht! Wat moet je? Boer of legel? snoude Kajafax. De burgemeester zag met open mond de vermeteren aan. Een dusdanige brutaliteit zijn aanhoren van al de dorpelingen was ongehoord. Weet je wel wie je voor ogen hebt? zei de hoofd van de dorp op verpletterende toon. Weet je wel wie je voor je hebt? herhaalde hij. Dat kan me niet schelen was het ongelpaste antwoord van Kajafax. Ik ben de burgemeester. Versta je? De burgemeester van het dorp. Begrijp je? En nu naar het raadhuis. Kajafax haalde de schouders op. Zo veel onbeschaamdheid, zo veel tergende minachting deed de burgemeester zeer. Sidderend van woede strakt hij de hand uit. Grijp de ophorling en knevelt hem. Nou was de permissie tot vernieuwing de verhandelijkheden door het achtbaar hoofd gegeven of de verwoede menigte startte op Kajafax los. En broederlijk naast zijn knecht werd hij onder een luidgetier naar het raadhuis gedragen. Pas was men daar aangekomen of de burgemeester verscheen en plaatste zich op een hoge stoel, terwijl hij met veel eigenwaarden in het rond zag als een papagaa op zijn stok. Kajafax begon hevig te schelden op de boeren die hij met zo weinig eerbied behandelde en gelasde zijn dinaag ook tegen dat ellendige spuis uit te varen. Hij werd beantwoord door schoppen. Kajafax geschopt door boeren, door lompe boeren, plebeese boeren, zoals hij ze noemde. Zeker waren aan Kajafax nog aristocratische boeren bekend. De burgemeester geboot dat men de gevangenen zou loslaten en dat deze zou opstaan. Kajafax voldeed aan dit bevel, meer omdat het grond liggen aan niet bekoorden dan uit eerbied en onderworpenheid. Jenaam, zo begon de voorzitter. Junkheer, Kajafax van Beem, sprak hij, gelukkig zijn naam te kunnen kenbaar maken terwijl zijn knecht eerbiedig het hoofd ontblote. De burgemeester zag verbaasd op. Wie bewijst mij dat gemede waarheid zegt, dat je geen vagen bond, geen land lopig, geen sluipmoordenaar zijdt. Want de burgemeester was de aanranding van het knapje nog niet vergeten. John, open mijn valies, want dit was met strikte eerlijkheid door de bevolking met de gevangenen medegevoerd. Hij haalde een handvol geld uit. Zie hier iets voor deze bravelieden. Ik vergeef hun de vergissing, hoe erg zij ook is. Maar wacht je in het vervolg weer een edelman van mijn kwaliteit aan te raken, of ik laat je allen naast ook aan de ophangen? Hoe, dat was niet recht duidelijk, maar zijn laatste woorden werden niet gehoord. Het aanschouwen van het gouden zilvergeld was de beste waarborg dat hij de waarheidssprak. Bedremmelt gingen de boeren achteruit. Keijfaks stelde de burgemeester een gegouwd guldens ter hand. De waardige man geraakte opgetogen. Deftig richtte het hoofd op en begon een zoetvleiende aanspraak. Uit name van de armen, die minder door de hemel gezegend zijn, het is goed, gaf Keijfaks trots zijn antwoord, en met opgerichte hoofden liep hij door de droom van boeren die Airbider voor een plaats maakten. Gelukkig aan dit avontuur ontsnapt, besloot hij regelrecht naar antwerpen te gaan en vandaar zijn onderzoekingen op grotere schaal voor te zetten. Ho, Louise, wat doe ik niet al voor u? riep hij klagend uit. Zeker had hij zulk een reis voor geen sterveling anders gedaan. Einde van hoogstuk 23. Hoogstuk 24. Van een ongeluksvogel, door George. Deze liepen volksopname boeren tot de publieke domein. Voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 24. Waarin honger wordt geleden. Drie dagen reed, was Edeward in de woning van zijn vijand geweest en van de overgang van dag en nacht had hij evenment iets vernomen als van zijn gast heren. Wel had hij reden gehad, een somber voorgevoel met zich om te dragen toen de broeders hem met die sarrende bedaardheid verlaten hadden, want drie dagen waren omgegaan, en als begraven, geheel van alle leven en daglicht afgesloten, had hij de groezame betekenis van de woorden, door zak de beval gesproken, maar altijd goed begrepen. Zijn rust was niet verstoord geworden, zelfs niet, om hem het nodige voedsel of drinkwater te brengen. Hij was zo gelukkig zich van zijn banden te bevrijden. Waarom had dit niet eerder kunnen gebeuren? Vergeefs had hij tastend de kelder doorzocht. Belicht was er een venster boven zijn bereik dat voor het lieve zonlicht ontoegankelijk was gemaakt. De zware deur was massief en welke pogingen hij ook aanwende, het was hem niet mogelijk er de minste beweging aan te geven. Eensreeds had men het op zijn leven toegelegd. Hij was ontkomen. Nu gevoelde hij dat zonder wonderdadige redding alle hulp voor hem verloren was. En van waar zou hij hulp komen? Zegst drie personen kennen zijn verblijf in dit huis. De beide, de bevals, die niet wisten wat medeleiden was, en de bediende, van wie zij genoeg zou hem zeker waren, daar zijn anders de aanwezigheid van hun gevangenen niets zouden bekend gemaakt hebben. Al mocht dus iemand in dit huis vatbaar voor medeleiden zijn, de onwetendheid waarin iedig aangaan de Eduards lot verkeerde, maakte ook deze kans tot ondersteuning onmogelijk. Drie dagen had hij doorgebracht, verkleumd en hongerend. Echter waren die plagen nog draagelijk, vergeleken bij de ene, welke hem rusteloos vervolgde. De dorst, welke hem de keel dicht sroyde, die hem de tong tegen het verhemelde dit kleven. Honger, verscheurd. Dorst, marteld. Honger, ontsenoed. Ja, verflout ten laatste. Dorst, brand en pijnigd. En toch beheelt Eduards zijn geestkracht en leende het oor aan het minst gedruisd tot hem doordrong. Drie dagen had hij gezucht, geraast, gebeden, geteerd. Drie dagen had hij vruchteloos de koude muren gebeukt en de deur met ongelofelijke krachten willen verbrijzelen, steeds was hij uitgeput op de grond neergevallen, om nog moedeloosig, duisternis, hongerig en dorst te voelen plagen. Hij dacht aan de eerste ontmoeting, met de bevals, bij raalte. Hij had zich niet in hun gelaadstrekken bedrogen. Dat intussen mensen, welke hij zo kort ontmoet had, hem zo op zijn levensweg moesten achtervolgen, had hij weinig vermoed. Wel maakte nu en dan de slaap een einde aan zijn ellende. Maar die slaap was niet gerust en hij werd zechtswakker om van de meest put naar de dromen die aan de ijselijkste taferelen afmaalden, tot het ontmoedigend, ja, smartelijk heden, terug te keren. Was dit dan de verplichting die op hem gerust had? Had hij de misdaad moeten bijwonen, om zelf het tweede slachtoffer der boosheid van die onmens te worden? Ik zal u niet meer aanraken, ik zal u rust niet verstoren. Hij had drie dagen tijd gehad, om over de zin van die woorden na te denken. Waarlijk, hij vat er nu de betekenis daarvan. Sterven. Dit is iets dat de krijgsmand dagelijks te wachten heeft, hoewel hij weinig daar aan denkt, is de dood hem steeds nabij. Maar zo sterven. Ongevroken sterven. Edward zou nu zijn leven gegeven hebben, zo hij het lijkt. Nee, wanneer de beval weerloos aan zijn voeten lag, zou hij misschien nog terugdijnen zijn, om het werktuig enormatige vergelding te zijn. Had hij de ellendeling tot een eerlijk tweegevecht kunnen dwingen, dan zou hij gejuicht hebben. Koelblugmoorden is een handwerk dat niet iedereen verstaat. En weer stond Edward op, en liep tastend zijn kerk er rond. Weersloeg hij woedend tegen de vocht gewanden, die nauwelijks hun dof geluid bij die aanraking gaven. Opnieuw klende hij zich krampachtig aan de deur, en tragte die eerste slagpom voor zijn vrijheid te verbrijzelen. Niet smagpaten, en telkens viel hij met de gekneust en bebloede handen om het hoofd radeloos tegen de vloer. Eerst had hij zich bezig gehouden met Louise, maar zijn vriend. In het begin had hij de vrijheid gezien. Al was het ook in de slaap. De eerste twee dagen was zijn geest levende gebleven. Nu de vierde ten einde spoede werd het hem vreemd om het hart te. Moedeloosheid, wezenloosheid maakten zich van hij meestig. De geestkracht begaf hem. Hij leed niet meer, want verstijft lag hij neer. Slechts een aanhoudend trillen bewees dat zijn lijden nog niet geëindigd was, dat deze verdoofing spoedig plaats kon maken voor een begin van waanzin. En treurig contrast met de afmatende rust. Hoelang hij daar zo lag? Niemand weet dit, maar dieper en vastig werd zijn slaap. Met een schok ontwaakt hij. Wilde springt hij op. Welk spookbeeld verdrijft die weldadige, docht doodende rust? Welke gedachten, sterk die verslapte zenemen? Welk noodlot dwingt hem weer, al de omvang van zijn lijden te gevoelen? Vreugdeloos, tacht hij de diepe duizenissen doorboren. Hij slaat zich voor het hoofd, als kan hij daardoor de nevels die hem omringen opklaren. Hij betast zich het lijf, als verbergt hij voor zichzelf een spijs en drank. Razend vliegt hij op de wanden van zijn kerker aan en drukte lippen tegen de stenen, en wanhopig staart hij net rond, alsof dit genoegzaam is, om de duisternis te breken, om een verschiet te ontwaren dat hem reddings al aanbieden. Zijn toestand was vreselijk. Ook de beval had drie dagen doorgebracht. Ook hem vinden wij bij het begin van de vierde dag terug. Hij had even minder als zijn gevangenen veel rust genoten, niet dat zijn gewetend zozeer sprak, niet dat dit hem zijn snootheid met sterke kleuren afmaalde. De tijd zou wel komen dat Jacques de beval door knagend beraal gekweld door zijn boos gewetend gepijnigd, meer lijden, meer volterende smarten ondergaan zou, dan hij nu zijn offer deed gevoelen. Maar dit ogenblik was nog niet aangebroken. Glimm lachende was hij met zijn broedig in de kamer teruggekomen, die ze met de overwonenden verlaten hadden. Maar die glimm lach had spoedig plaatsgemaakt voor verschillende gemoetsaandoeningen. Meermalen had Jacques op het punt gestaan, niet tegenstaande de zekerheid dat zijn gevangenen hem onmogelijk konden snappen, naar beneden te gaan, ten einde zich te vergewissen in hoeverg de kinderslevens bij hem was uitgedoofd, in hoeverg de ontbeeringen dit krachtige stel ondermijnd, die kracht gewil, gebrijdeld hadden. We licht ook om zich in de doodsangst, in de wanhoop gekreten van het voorheb van zijn haat, te verlustigen. Hij had zich weten te verzetten tegen het gevoel dat hem naar de plaatsdreef waar hij zo deed leiden, en meermalen had het pittere spot van zijn broedig een einde aan zijn zondelingen gedachten gemaakt. De stad was grotendeels tot rust teruggekeerd, of gewoon het volk inwendig meer woelde dan mijn kon waarnemen. De gebeurtenissen daar laatste dagen hadden de bevolking afgemat, en hoewel de rust alles behalve hersteld was, smulde de vlam, om zodra de gelegenheid zich zou voordoen, zoveel heviger los te barsten. De beval zat voor de tafel. Hij schreef een brief, en bij het schrijven van het adres speelde hem een glimlach om de lippen. Hierna liep hij de kamer op en neder, maar vruchteloos tracht hij de tankbeelden te verdrijven die in hem rondwoelden. Onrust had hem vergezeld van het ogenblik dat hij eerder wordt had opgesloten in de keldig die deze tot grafplaats moest dienen, en de beeldenis van de jongeman vervolgde hem als een dreigend spook. Geen vrees voor straf volterde hem. De doden spreken niet. Edward zou binnenkort uit de weg zijn geruimd, zodat het reeds niet te geval was, en niemand zou kunnen bewijzen dat hij de nalatigheid had gehad, een wijantes volks, die hij voor de zekerheid ter Republiek onschadelijk maakte, glad te vergeten. Toch was de beval onrustig en hinderde hem de spotternijzijnsbroeders die zich in het gezelschap van de sombere jak begon te vervelen en hem eindelijk aan zichzelf overliet. Dan zocht de beval al die gedachten van zich af te wearen, maar het gelukte hem niet de beeldenis te verdrijven van de man die hem reeds zozeer het leven onaangenaam gemaakt had. Onrust verteerde hem. Was hij van de enige getuigen in die vreselijke nacht ontslagen, of zou die getuigen nog eens vereizen om hem te bedreigen? De beval gevoelde dat zijn rust niet zou wederkeren voordat Edward voorimmig onschadelijk zou zijn gemaakt. En opnieuw liep hij naar de deur om zich te overtuigen en de zekerheid te verkrijgen waarna hij zo haakte. Evenwel aardelde hij, even als de onthellbare malen toen hij die dag op het punt had gestaan, zich van de waarheid te overtuigen. Leefde zijn vijand nog? In elk geval zou deze hem niet kunnen ontsnappen. Nu kwam bij hem het helse denkbeeld op zich heimelijk in de laatste ogenblikken van de ongelukkigen te verheugen. Dan duchte hij in enkel woord een kreeg van hem te vernemen. Was Edward voor de ontbeeringen bezweken, dan huiverde hij voor het starend oog van de zielozen die hij moet willig aan zulke ellende had ter prooi gegeven. De beval was bang, zoals alle lawaarts, zoals alle sluipmordenaars. Hij vreesde dat gedaante uit de grond zouden oprijzen om de rol van ontslapende op zich te nemen. Dan was hij angstig, dan verborgenheid hoofd in de handelen. Had hij de moed gehad, zijn vijand onmiddellijk de doodstek toe te brengen? Had hij slechts de helse berekening van haar marteldood laten varen? Dan waren zijn rust niet zo verstoord geworden, want voorlopig zou het uurwerk in het marmel om kleedsel niet slaan. Dan zwert hij door zijn onrust naar de sombere kelder aangetrokken, terwijl hij een ogenblik later weer er daarvoor terugteintste en niet eens de moed had de uitslag zijn ervraakneming onder de ogen te zien. Die gejaagdheid werd hem eindelijk ondraagelijk. Hij wilde zekerheid, hij wilde zijn vijand zien en overtuigd zijn dat deze wel degelijk hem niet meer zou vervolgen. En zo niet? Maar hij had er eet zoveel gedaan, hij zou niet terugteinten, het mocht ook kosten wat het wilde, zich van die allemaal aan zijn rust om doen. Hij stak een lantaarn aan, nam een soort dolkmessel op zijn schrijflessen naar lach en spoede zich naar beneden. Naarmate hij de treden van de stenen trap afdaalde, verminderde zijn snelheid, en besluitenloos stond hij voor de lange gang, terwijl hij zenuwachtig de gereep van het mess omknelt hield. Spoedig voelde hij zijn moed herleven, en zonder geruchten maken ging hij de duisteren gang door. Edeward ontwaakte uit de verdoofing, waarin hij er iets geruime tijd was verzonken. Hij richtte zich overeind, en hoewel flauw en als uitgemergeld had hij de kracht enige tijd overeind te staan. Een vreemde gewaarwoording bezuilde hem. Het was alsof men met een hamerg in zijn hoofd rond sloeg. Hij drukte de handen tegen het voorhoofd. Het kloppen dat hij met hoofd schijnt te verbrijzelen, houd op. Een zondeling gevoel maakte van hem meestig. Een lichtstraal schrijnt op de wand van zijn vocht geverblijf. Rijen van Engelen schijnen daar getoverte worden. Een heerlijke perpergloed bestraalt die aanmiddige gezichten in wie je midden hij Louise herkent. Hij strekt de armen naar uit. Weg is het vision. Hij ziet de beval met het doodsbleek gezicht, en de ene hand dreigend naar hem uitgestrekt. In de andere houdt hij spijs en drank. Edeward strekt de handen uit. De beval werpt de lavenis naar hem toe. De spijs verandert in gloeiende kolen. De drank verdwijnt in een blauwe vlam. De zaterlag van de booswicht klinkt hem in de oren, en bedwelnd valt hij weer neer. Kom maar iets. De diepe stilte in de kerker verstoren. Was het sinds behoogeling? Was het werkelijkheid? Hij verbeelde zich dat aan het slot van de deur werd gedraaid. Hij meende duidelijk te zien dat zij langzaam werd geopend. Ja, de deur bewoog zich, maar hij had reed zo dik werfst gedroomd, al zo vele malen in de waan verkeerd dat hij de vrijheid terug had, en in de armen van Luise rustte, dat hij aan deze harde teleursteing gewond was. Maar toch? Nu was het geen droom. Een weeg hief hij zich op, en roerloos bleef hij tegen de muur geluind staan. Hij zag goed. Er droom ligt in zijn duister verblijf. De deur ging open. Door zijn geest was veel te verwart. De afmatting had hem tussen hier aangegrepen, om met zekerheid, waarheid, van verbeelding te onderscheiden. Toen intussen het licht der lantaaren zijn ogen kwetste, hield hij onwillekeurig de hand tegen het licht. Hij bedroog zich niet. Er was iemand. De beval stond besluitenloos bij de deur, met het wapen in de hand. Zijn ogen in tegendeel moesten aan de donkerheid gewennen, want hoewel hij de lantaaren ophief, zag hij de vergeefste kelder rond. Hij kon niets onderscheiden dan een gapende duisternis. Nou waren de ogen van Edeward niet meer door het voor hem schellen licht verblind, of met schrik herkende hij zijn doodsveilend jack de beval. Waarom had hij zijn gewone krachten niet zoals vroeg? Op dit gewichtige ogenblik voelde hij die krachten zich nog meer ontzinken, en hij kon ze zo nodig hebben. Daar de beval niets bespeurde, waagde hij het, behoedzaamde kelder binnen te treden. Voorzichtig liep hij voort en bereikte de plaats waar de ongelukkige tegen de wand stond gelund. Edeward voer een huivering door de leden. Hij verzamelde al zijn energie en wilde op de beval toespringen, om zich een uitweg te banen. Maar een nevel kwam hem voor de ogen. Zijn knieën knikten en met een half gesmoorde zucht viel hij vlak voor de voeten van de beval nedig. Deze, die hem nog niet bespeurd had, gaf een geel van schrik. Als door de bliksem getroffen, spoor hij achteruit, liet de lantaaren op de grond vallen, en rende als een beseetene de kelder uit en de gang door, verschrik door de ego van zijn eigen voetstappen. Hij werd als teruggetrokken, aangegepen. Hij kon niet verder, en door de schrik verlamd, sloeg hij op de stenen trap nedig. Niet lang lag Edeward op de harde koude vloer van zijn gevangenis. De angst deed voor een ogenblik zijn lichaamskracht herleven en verdreef zijn schrikbeelden. Het eilen hield op en hij ontwaarde de lantaaren die op de grond lag. Hij had dus niet gedroomd. De kaars was aangebleven. Hij nam ze op en met nieuwe moed bezield stond hij op, naden de deur. Ja, ze stond open. Er was dus een wonder gebeurd. Een bovennatuurlijke hand had de deur opengetoverd. Opeens herinnerde hij zich te samenhang, en met afschrik dacht hij aan de verschijning van de bevolk. Waar was deze? Inhevige spanning liep hij de gang door en kwam bij de trap die hij eens was afgegaan. Zijn denkvermogen was terug. Wat kan de hoop op redding niet uitwerken? Het scheen Edeward, alsof hij niet had geleden, als waar hij niet aan de rand van de dood geweest. Slechts kort zou de terugkeer van kracht, die uit overspanning voortsproot, kunnen duren. Hij zat te moedig de eerste treden van de trap op, toen hij met de voet tegen een lichaam stied. Hij beschouwde de man, welke verlampte aan zijn voeten lag. Die man was de beval, welke met vertrokken gelaadstrekken daar was neergevallen. Naast hem lag het mes dat, wanneer de schrik zijn kracht er niet verlampte had, wel ligt Edeward doodelijk zou getroffen hebben. Hij was naar beneden gegaan, met de hoop dat zijn gevangene bezweken zou zijn, en even wel met de stille, maar gegonden vrees dat deze nog ademen mocht. Hoe kon hij dan, door een lichte verklaren omstandigheid, zo verlampt zijn geworden? Wel, sprak Ritsu geweten, jakte beval. Een zegenvierende trek kwam Edeward over het gelaad. Hij nam het mes en klemde dit in de vuist. Krachtig werd die hand, weg was zijn zwakheid. Edeward boog zich heen over het lichaam, dat geheel weerloos en met de schrik op het gelaad onder hem lag, en even het wapen in de hoogte. De hand daalde nedig, maar het lemmer verdween niet in de borst van de man die zo'n straf zo zeer verdiend had. Edeward verborgt de dolk, zapt er voorzichtig over de bewusteloze heen, en snelde er boven. Snellen, dit was voor hem het woord, want de verbeeldingskracht die hem voortjoeg, deed hem de moeilijke gang al snel beschouwen. Hij kon geen weerloos mens het leven benemen, had hij dit maar eerder bedacht, al voerend zich in een mijl van de tijger te wagen. Hij besloot natuurlijk dit huis van ellende te verlaten. Hij liep zo vlug als zijn krachten dit toelieten, de marmeren gang door, en ontmoet er niemand. Het lot zou hem dan eens gunstig zijn. Toen hij het einde had bereikt, traagte hij de deur aan de straat te openen, nog zijn boot wederstand. Het gerucht dat hij maakte bij het verschuiven van de gendel, deed een bediende toeschieten, die met bevremding voeg. Waar kom jij vandaan? Een nadere beschouwing van Edewards erbarmerlijk uiterlijk vermeerde zijn achterdocht, want hij liep snel op de vluchteling aan. Edewards gevoelde dat de krachten hem langzamerhand begraven. De inspanning deed hem op de lippen bijten. Zo dicht bij het doel kon hij niet bezwijken. Hij bad ontmoet en nieuwe kracht. Lang beraad kon hem noodlotig worden. Hij greep het mes van de beval, liet het voor de ogen van de bediende schitteren en geboot. Open de deur. Spoedig. Of anders. En hij maakte een dreigende beweging. De bediende drukt op de knop die de deur gesloten hield, en zonder verder iets te zeggen, zag hij Edewards straat opgaan. Natuurlijk was zijn eerste opwelling de vreemdeling te volgen, toch daarbij naden inzien hij er niet veel behagen in schepte om door te grote onbescheidenheid in kennis met Edewards wapen te komen, haast hij zich de deur te sluiten. Edewards wachtelde voort, sloeg de eerste zijstraat in, maar verder kon hij niet. De krachten begraven hem. Alles gondste om hem heen, en hij stortte geheel buiten kennis, neerder op het harde plewijsel. Toen hij de ogen opende, lag hij in een armoedige kamer op een bed uitgestrekt, terwijl een jong meisje aan zij sponden waakte. Dit meisje als op de ogenblik voor hem niet meer dan een verschijning, want nauw had hij zijn zin in zover verzameld, dat hij haar gelaadstrekken kon onderscheiden, of hij verloor zijn bewustheid opnieuw, en viel in de onafgebroken, koortsachtige slaap, die hem er eens twee dagen van alle denkvermogen beroofd had. Drie weken had hij nodig, eerlij genoegzaam hersteld was. Einde van Hoogstuk 24. Hoogstuk 25. Van een ongeluksvogel, door George. Deze lieve volksopname behoort tot een publieke domein, voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 25. Hoe Dirk en Teun zavond een visie te maken, en Dirk, hoewel hij plan had weg te gaan, der nacht overblijft. Slecht was het wedig, toch aangenaan was het bij de familie de Plays, waaronder Jozef reed zijn plaatsbog aan in te nemen. De waterketelscisten, en de warmte in de gezellige kamer, gaf aan de storm daar buiten enige bekoorlijkheid. In de Plays en zijn vrouw, zou men niet landgenoten gezien hebben van hen, die de laatste tijd zo roemvol voor de vrijheid van hun vaderland gestreden of gemoord hadden. Vergenoegd, vreef Jozef, zich te handen. Haal ik nu nog niet beter ben, dan weet ik het niet, gierp hij uit. Hij had zich nog niet zo opgeruimd en krachtig van gestel bevonden. Heb ik je niet gauw opgeknapt? Nu, als men zo aanhoudend en verlijtig gestudeerd heeft als George, mag men ook wel wat resultaten van de studie hebben. En een lachje werd gewisseld met onze ijveren gestudent, die toen hij studeerde, meer verstand had gehad van verschillende wijnsoerten, dan van dysplaniën, dyscolycën, dysimmiën, en meer van die vrije gelen. Ik vertrek morgen naar Antwerpen, want alles is mijn raadsel. Ik ga Eduard opzoeken. Ik zou vanavond nog gaan, zeiden de Plays, terwijl juist een wind vlaag het huis als op de grond veste deed schulden. De blinden bewoogen zich klapperend in haar hengels, en Eolus liet een geluid horen, alsof hij verschillende dakpannen en veel te houdend meedoefoerde. Het is hondenweer, vervolgde hij, terwijl hij zich naar een venster begaf dat niet van blinden was voorzien. De nacht was donkig en de vensteglazen schenen vervoeligd. Met een begin van afgerijzen keerde hij der stormende natuur de rug toe en verdween in zijn stoel bij de kachel. Hoe kunt gert u komen op reis te gaan, want het weer zal morgen niet veel beter zijn? Dit is een storm voor geheel de volgende dag. Toch zou ik zeggen dat het wat lichter wordt. Werkelijk begon de wind iets te bedaren, en Jozef werd hierdoor gesterkt in zijn plan om te vertrekken. Nu zult u mij toch eens op de hoogte dienen te brengen, van de opstand. Ik heb je raar nog niet veel gedacht. Wat zal ik je zeggen? antwoordde de Plays. Met de politiek heb ik me nooit bemoeid, maar zoveel weet ik er wel van, dat de zaak voor Holland verloren is. Het is een geduchte slag voor Noord-Nederland, die net niet lichte boven zal komen. Dat betwijfel ik. Wilt u wel geloven dat wanneer enige jaren, na deze noodlotte gedagend zijn heen gesneld, het zeer goed kan gebeuren, dat er noordelijke helft een vereniging zou wijgeren, wanneer de zuidelijke ze mocht pregeren? Wijgeren, herhalde Jozef ongelovig. We hebben zolang niet te zoeken, haal maar het beetje geschiedenis, in je kinderjaren met zoveel moeite ingepompt voor de geest. Welke onheilen hebben Europa behoord, die niet voor een groot gedeelte in dit land werden afgespeeld? Welke krijg is gevoerd, die niet hier zijn bloedige spoor heeft achtergelaten? Vergelijk eens de verdediging van uw vaderland, want zo zal ik Spudig Holland moeten noemen, bij het mijnen. Hoe gemakkelijk kunnen de Hollanders, bij goed beheerig en voorzichtige leiding? De plejes vochten die woorden erbij, zonder te weten hoe die hoofdvereisten voor een goede verdediging, eens als overwegend zullen beschouwd worden. Her een klein maar kernachtige landje tegen grote mochendheden verdedigen. België daar aan tegen ligt tamelijk open. Wat heb je er tegen te brengen? Geloof me, de grote mochendheden hadden haar inzichten toen zij beide rijken verenigden. Zij wisten wel, dat België alleen niet een voormuur tegen Frankrijk kan zijn. Dit bewijst dat België niet voldoende werd geacht, iets van belang uit te voeren. En dat zij nu inconsequent zijn, is ook om les lief en vredes wil. Wie twijfelt aan de verdedigingskracht van uw land? Mogen België zich niet meer beklagen over de stap die het gedaan heeft? Mogen het niet later, wel ik het versnipperd en verguist, de zachte heerschapij terugwensen van het huis van Oranje, dat zo ondankbaar behandeld is. De plejes schudde het hoofd. Juist nu werd de schel aan de voordeur in beweging gebracht, maar bevreemding zag Emma haar man aan. Wie kan in zoek een weer tot ons komen? We zullen het spoeden genoeg weten, trooste Jozef. De deur werd inmiddels door de grommige dienstmaag geopend en weldraad door een hevige woordenwisseling door tot vertrek waar het gezins zich bevond. Verwonderd stond de plejes op en besloot te gaan zien wat er aan de hand was. Een vreemd schouw speeltrof zijn oog. De dienstmaagd trachten de weg te versperren aan twee mannen van hoogst verdacht uiterlijk, die wij niet tegenstaan dat het duisteren is, opmiddelijk voor de hoogwelgeboren heren, teun en derk zouden herkend hebben. Zij trachten het wijf te grijpen, doch Margriet ging steeds achteruit, terwijl de beide bezoekers omgaan er toe over gingen, voldaardelijk het huis binnen te komen. Hierdoor ontstond een originele schermutseling. Op dit ogenblik verscheen de plejes bovenaan het schap. Wat moet je hier? Wat betekent het schandaal? Riep George, terwijl hij de trap afging. Derk nam zijn vuile pet af. U heeft er een loge, zo'n soldaat. We moeten hem spreken. We hebben een boodschap voor hem. Zeg mij die dan maar, en zorg dat je gauw weg komt, verzocht de plejes, die in de gezichten niet veel vertrouwen stelde. Deze woorden trommen duidelijk doordat het vertrek, waarmee vrouw de plejes en Joseph, met enige spanning, de woordenwisseling volgden. Kom, Derk, dat gezan ik ga me vervelen. Het is hier buiten te koud om zolang te praten. Riep een stem van buiten, en Kriel, met een kleine sparreboom gewapend, schoof de deur binnen. Nou zag de plejes die nieuwe verscheiding, of hij begon onraad te vreesen, en wilde zich bij zijn vrouw voegen, om haar te verdedigen. Joseph kwam juist de kamer uit, om zijn weldoener te ondersteunen, toen deze hem bovenaan de trap ontwaarde. De plejes vermoedde genoeg saamde bedoelingen van de vagebonden, en riep hem op onderdruktertoon toe. Zorg voor hem! Het korte ogenblik dat hij hem uit het oog had verloren, was de bezoekers uitnemend te staden gekomen. Want nou had de plejes die woorden uitgesproken, of Teun en Dirk wisten hem te grijpen, en wierp en hem tegen de grond, terwijl Kriel hem een slag met een knuppel op het hoofd toebracht. Twee intieme vrienden van Dirk hadden zich nog bij de schaar gevoegd, en het vijftal sloot de voordeur, waarna aan de gommige Margiet een zakdoek in de mond werd gestopt. De beide leden van het gezelschap, die nog niet opgetreden waren, verlangen vuurig hun doel te bereiken, begonnen hun deur open te maken, en kleine voorhebben van waarde in hun weide zakken te bergen. Maar Dirk stoerde hen in die lieve bezigheid, door hem met de nodige stopwoorden toe te voegen. Ah wat, eerst moet ik mijn cykelpoppetje hebben, en dan kan voor mijn part de rode haan op het nest. Maar ik bedankt je, want terwijl je al je grote zakken volstopt, het kind van de rekening te worden. De gehele bende begaf zich na die aanmaning naar de kamer, waarin naar zijn vermoede de man zou zijn die zij zochten. De vergeefs klopten ze aan de deur. Vruchteloos braken zij ze open, Joseph was niet meer in de kamer, en hoe zij zochten nergens was hij te vinden. Een tweede kamer werd doorzocht. Now had Joseph bespeurd dat er onraad was, of hij wilde de players de hulp vliegen. Toch op dienst beden, maar als hij slechts op de veiligheid van zijn gastvrouw bedacht, en spoedig had hij een plan gevormd. Hij dwong de jonge vrouw, die weigerde haar man te verlaten, met hem te gaan. En wat zij ook tegenstreefde, hoe uitdrukkelijk zij ook verklaarde, niet zonder haar man te vertrekken. Hij wist haar langs de kleine trap te voeren, en trots het gure wedig de tuin door naar de koepel te brengen. Die wel niet zo herbergzaam, maar toch minder gevaarlijk was, dan de bekoerlijke woning waarheen hij terug snelde, na haar ernstig vermaand te hebben, niet door bewegingen of roepen, de opmerkzaamheid haar inbrekers te trekken. Joseph deelde de opvatting van de players, dat het gevaar groot was. Hij sloot de deur van de koepel, en genoeg saam overtuigd dat Emma, al wilde zij aan haar gevoel toegeven, haar schuilplaats niet kon verlaten, en vol baldadigheden der inbrekers gewaarborcht was, elde hij het huis weder binnen. Juist kwam hij de tuinkamer in, waarvan de binnendeur gesloten was, een ogenblik voordat zij onder de beleidvolle aanvoering van Teun als stuk geslagen. Hij nam zijn wapen, dat daar bewaard werd. Zodra het didrik het vertrek ben en liep, vloog Joseph op hem aan, en gaf hem een houl overig gezicht, die hem voorgoed de lust zou benemen, meer boevend streken uit te voeren. Berullende van de pijn en duizelend, viel deerk tegen de grond, er op een tweede, evengoed gemeenneslag, en voorgoed deed neer vallen. Meer kon Joseph niet verrichten, want Kiel op eigen veiligheid bedacht haaste zich, hem zijn knuppel met krachtig aan het hoofd aan te slingeren. Alweer een veilendes volksminder, riep Kiel zich ervierend uit. Is hier niet de madame, waar die zich verstoken heeft? Wacht maar, riep Teun, die over zijn vriend didrik heengebogen waarnam, hoe de schelm bezig was, zijn levenslicht uit te blazen. Ik weet de patentmiddel, het zal haar niet baten. Al zat madame achter een kast met negen duren, ik weet daar een aardig middeltje op. En geroosterde madame, gierde Kiel, die veel met het denkbeeld ophad, maar nu een kleinigheid voor de moeite, en de spiegel van de etageren die in de hoek stond, verloog aan stukken. De dag is reeds aangebroken, een aakelige stilte heerst allon. Terug hangt de nevel op de eenzame weg. Een man staat mede op die weg, de armen gekruist. Als vast geworden aan de plaats ziet hij rond. Een wale kleur verft zijn kaken, de koude doet hem huiveren. Zijn blik rust onafgewend op het tafereel dat zich links van de weg aan zijn ogen voordoet. Een lichte rook dwarrelt boven de puinhoop in van een huis, door de brand bijna verwoest. Grijnsend vertoont zich de zwart uitgebrande gevel. Grauw is de lucht, en grauw is het dak van de woning, daar nu het onmetelijk uitspansel slechts het dak van die woning is. —Mijn God, wat is hier gebeurd? —Maar de eerste woorden van de man die zo droever op dit torneel staarde. En niet zonder huivering verlieed hij de weg om, op het ergste voorbereid, de laatste twijfel te verdrijven. Meen moedig ging hij het versgroeide hek door, en kwam op de plaats waar de plejes woonden, of had gewoond. Welk noodlottig voorval had zich hiervoor gedaan. Wat werkte meer, die stilte of wel dit roken geraamte, het onheilspennend overblijstel van een vrolijke gezellige woning. Was de noodlottig toevall de oorzaak van dit alles geweest, of had een moord, plundering en brandstichting ook op die vreedzame plaatsgewoed. Hij wilde de deur doorgaan, dat is, de opening waarin eens een deur was geweest. Doch een verstikkende damp kwam hem tegemoet. Hij keerde terug en ging de vernieuwde woning rond. Moedeloos begaf hij zich naar de andere zijde van het gebouw. Een doodse stilte heerst ook hier, en hoewel de brand aan deze zijde minder verwoesting had aangericht, was de villa groot en deels uitgebrand. Wat is hier gebeurd, riep ondanks zichzelf de deelnemende bezoeker opnieuw uit. Ook van deze zijde moest hij ontwaren dat een onderzoek in het huis nutteloos zou zijn. Waren hier mensen gedurend de brand aanwezig geweest en niet ontsnapt, dan zouden zij door het vernielend element geheel misvormd zijn. En die aanblik, de zekerheid, zou nog erger dan een vreedse twijfel wezen. Edeward, want wie anders zou deze pelgrim zijn, waagde dat dan ook niet de geheimenissen van de rookende steenklomp te onthullen. De brand lucht die hem tegenkwam, dreef hem terug, en half wezenloos liep hij de tuin door. Opeens slaakt hij een gil, van vreugde, van verpazing, van schrik, de aanleidings, niet na te gaan. Hij aanschoudt in het zand een spoor dat regelrecht naar de koepel voert. Dit doet dan vermoeden dat tenminste één der bewoners aan het vuur ontsnapt moet zijn. Maar wat heeft dit spoor gevormd? Het is bloed. Even snel heeft hij op deze bijzonderheid opgemerkt, zodat dezelfde kreeet onder het uiten reeds van uitdruk veranderd. Hij vocht het spoor en houdt met een beklemd gevoel voor de deur stil. Hij hoort geen geluid, geen ademhaling zelfs drinkt tot hem door, hoe nauwkeurig hij luistert. Met het reurigste voorgevoelens opent hij de deur. Het daglicht drinkt slechts binnen door een raam aan de andere zijde van de koepel dat onmetelijke wijland uitziet. Maar het ene raam is voldoende om het somber tafereel in de koepel te verlichten. Hij ziet twee mensen. De ene ligt op de bank, de ander op de grond, maar beide zijn koud, gevoeloos. Op de bank ligt een vrouw. Een dodelijke bleekheid betekt haar gelaat. Zij leeft, en spoedige hulp zal haar tot bewust zijn terugbrengen. Door de schrik verlandt is hij waarschijnlijk in zulke toestand geraakt. Doch op de grond ligt een roerloos lichaam, dat met bloedbevelect bijna onherkenbaar is. Doch niet om Edeward te beletten zijn vriend te aanschouwen. Hij valt op de knieën naast hem nedig. Hij grijpt de hand die hij zo menigmaal gedrukt heeft. Zij is koud. Zeer koud. Met een angstig voorgevoel puigt hij zich over hem heen, strijkt hem over het misvormd gelaat, plaat de hand op het hart dat korte tijd geleden nog voor hem klopte. Alles duid aan dat Edeward struurig voor gevoel hem niet bedrogen heeft. Raadeloos drukt hij zich te handen voor de ogen, en zonder enig geluid te geven, stort hij op het lijk van zijn vriend nedig. Dit wederzin was te onverwacht geweest. Daar lag hij, door de smart overweldigd. Als de beangstigde droom ontwakende, stond hij op om te zien dat het geen droom was die hem kwelde. Hij trachtt het bewegingloze lichaam op te richten, vreemd het op te slapen en verwarmd het, als op dit de laatste sprang terug kon lokken van het leven, dat toch al lang het lichaam ontvloodend was. Dood, klaagde hij op doffe toon, en de tranen dreigde hem te verstikken. De ademhaling was hem belemmerd. Dood. En krampachtig omhelst hij zijn ongelukkige vriend, en hielter afgestorvenen in zijn armen gedrukt. Maar de armenjongen voelde dit niet. Voor het eerst gaf hij een vriendschapsbetoon niet terug. Voor het eerst gevoelde Edeward, wat het zegt, een vriend te missen. Hij verzette zich tegen zijn zwakheid die zo billijk was. Hij moest de doden verlaten om voor de levenden te zorgen. Zacht, vleidigheid, hoofd van de ontslapende neder, en hoewel hij nog enige tijd de vocht geogen op hem gericht hielt, en aardelde de plaat te verlaten. Hij overmandde zich, en naden de vrouw van De Playès, die op dit ogenblik meer zijn hulp nodig had. Wat was van De Playès geworden? Zie daar een vraag die hij niet kon oplossen. Hij kwam tot de overtuiging dat het noodzakelijk was, alvorens iets te ondernemen, de jonge vrouw bij te brengen, ten einde van haar de nodige inlichtingen te bekomen. Daraan de plaats waar ze zich bevonden, minder geschikt voorkwam, nam haar op, sloopt met eerbied voor de ontzielde, de deur, en voerde de bewusteloze vrouwen naar de waterkant. Andere hulp was niet te erlangen, daar men bijna een kwartier, uur, gaans van het dorp verwijderd was. Niet gemakkelijk gelukte het hem de gevoeloosheid bij haar te verdrijven. En het geschokte denkvermogen op één punt te bepalen. Eerst na zeer veel moeite kon hij haar tot het leven terugbrengen. Verwilderd zag zij rond, maar toen Daraan zij Edeward aanschouden, kwam het gebeurde haar in het geheugen terug, en vreesachtig starde zij hem aan. Als weerde ze een spookbeeld af dat haar vervolgde, strekte zij de hand uit en met een flauwe kreeg het verborgsheid hoofd bij Edeward. De koers deed haar klappertanden en huiveren, hevig geschokend brachten haar lichaam in beweging. In deze toestand durfde Edeward haar niets vragen. En hoe bedroefend en raadselachtig al wat hem omgaf mocht zijn, hij moest zijn ernst gebegeerd aan de opheldering onderdrukken. Zwaar en loom hing haar hoofd tegen hem aan, en droevig zag hij naar de vrouw, die in zo nauw verband stond met het onheel dat hem getroffen had. Vasioze vond dood, hij kon niet geloven. De arme jongen lag zeker in onmacht. Hoe koud en gevoeloos ook, kon hij wel licht tot het leven terugkeren. Edeward kon zich met het ontzettend denkbeeld onmogelijk verinselvigen. Na enig berat besloot hij Emmen naar het koetshuis te brengen, dat niet door de brand vernieuwd was. Daar vleidde hij haar zachtnedig en dekte haar met een deken, in de hoop dat hem wel daad geslaap haar wat zou verkwikken. Toch rusten was niet mogelijk. Nou had Edeward haar koesterend gedekt of ze vloog erop, en dan gelukkend hem niet zonder veel inspanning haar tot kanten te brengen. Hij wist niet wat aan te vangen met de vrouw, wie haar man ongetwijfeld in de brand was omgekomen, en welke buiten de plek grond die haar nog toekwam, alles verloeren had. Het was in tussend noodzakelijk de kranke vrouw een ogenblik alleen te laten en hulp te zoeken. Het was maar al te waag, zijn vriend was bezweken. Sprakeloos geleidde hij het lijk naar zijn laatste rustplaats, en zonder zich meer om iets te bekommeren, verliet hij het oord waar hem zoveel onheil was wedervaren. Een herinnering nam hij mede. De beurs die misschien de oorzaak van al hun ellende was geweest. Met de inhoud verschafd hij de dode een stille, maar deftige begrafenis. Peter kon hij dit geld niet besteden. Ook de plicht haar dankbaarheid vergat hij niet. Hij trooste, de jonge wedu, en over haar lot gerustgesteld, daar de grond eigendommen die de plejes naliet, voldoende waren, om haar een onbekommert leven te verschaffen, snelde hij heen, om nu zich bij zijn bevelhebber te verantwoorden, en deze van Jozef's ongelukkige dood kennis te geven. Einde van hoogstuk 25 Hoogstuk 26 van een ongeluksvogel door George. Deze liepenvocksopname behoort tot publieke domein, voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 26, Kajafax van Beem komt geheel compleet terug. Met verlangen werd er terugkeer van Kajafax verbijt, zowel door zijn liefhebben de ouders, als door de familie van Duin. Drie dagen was hij weg, en, zoals lichte vermoeden was, hij zou voor eerst niet terugkomen. Louise had gedurende die tijd niet enkel zitten zuchten. Ze had opgemerkt dat van Beem, toen hij uit Amsterdam terugkeerde, zeer verlegen was, en in de mening met veel tact de waarheid verbergen, in tegendeel haar alle reden had gegeven om een trurrige boodschap te vermoeden. Daarom had zij, zonder haar vader hierin te kennen, Avande Waal een brief geschreven, waarin zij enig opheldering verzocht over het lot van zijn pupil, en zo mogelijk ook van haar broeder. Ze verontschuldigde deze stap door te wijzen op de nauwe vriendschapsband der jonge lieden, die deed vermoeden dat het lot van de een, nauw en dat van de ander zou verbonden zijn. Zonder de verstandhouding van de joggedamen met zijn pupil te kennen, en niets rander genoeg om die te vermoeden, had Van de Waal zonder enig omwegen de waarheid geschreven, zodat, toen Louise de brief ontving, waarin haar kort en zakelijk werd mede gedeeld dat Edeward dood was. Zij, op zoek een hevige ontknoping niet voorbereid, verpletterd de brief uit de handliet vallen. Ze had de brief gelezen en haar lezen, maar steeds melde hij even cool en duidelijk dat de heer Charles Van de Waal bericht gegegen had van de dood zijn pupils. Ze riep al haar geestkracht te hulp, verzet zich tegen de smart die haar beklemde, en besloot voorlopig haar vader onkundig van de harder waarheid te laten, ten einde niet door ene van haar kwetsend betoog, waarmee de treurmare kon ontvangen worden, nog inniger gegriefd te worden, en als ware er niets gebeurd, wilde ze de kamer, waarin de oude heer zat, binnenkomen. Toch ontging aan Van Duin, die met arges ogen de brief was gevolgd, de dodelijke blikheid niet welke zij onmogelijk kon verbergen. Wat schildje mijn kind! O, niets! Dit woord werd zo uitgesproken, dat hij beter vond, niet langer uit te varsen, van wie de brief kwam. Haar uiterlijk verdreef zijn oorspronkelijk denkbeeld, dat deze letteren van de jonge indringer mochten zijn. Louise was zo zeer meester van haar smart, dat zij die wist te begraven, maar dat de tijding haar dat hart knaagde, was voor elk ander dan de verblinden van Duin op te merken. We zullen haar niet in haar doofheid volgen, ten einde niet weder, een schet te leveren van toneven, voltranen en leed, die reed te veel in de geschiedenis van de eens zoverrolijke knap voorkomen, maar dat zij tranen starten, dat ze hem beweenden, zal ieder gevoelen. Voorzeker was hun de kennismaking van korte duur geweest, maar twee mensen die als volkander geschapend zijn, hebben niet lang nodig om dit beide te gevoelen. Hoe zeerde kennismaking op vrolijke wijze aangeknopt, en zelfs op een niet geheel dramatische wijze afgebroken was. Die had een grotere indruk nagelaten, dat men oorspronkelijk had kunnen vermoeden. Maar altijd was van Duin van Plan zijn dochter te doen bukken, en haar zo mogelijk een mens uit het hart te praten, die naar zijn meende niet eens meer bestond. Vele dagen gingen al dus voorbij. Of Schoon Luiza haar broedig lief had, en deelneming gevoelde met van Beem, die haar zoveel gehechtheid betoonde, was haar verlangen naar zijn terugkomst onwillekeurig getemperd. Zolang zij liefde voor Edard had kunnen gevoelen, waren de aanzokken van Kayevaks haar geheel onverschillig geweest. Ze was te zeker van haar oprecht gevoel, om voor de vadelijke wil en toon te zwichten, of voor de galanterien en het liefde betoon van de goede Kayevaks te bezwijken. Doch als de jonge man, die zoveel liefde voor haar toon te bezitten, nu terugkwam en haar steeds bewijzen van zijn goede bedoelingen bleefgeven, zou zij dan nog langer de vreedheid hebben, om zoveel oplettendheden met onverschilligheid te beantwoorden. Het was haar plicht geweest, zolang Edard haar kon toe behoren, alle verdere aanzoeken af te slaan. Toch, hoewel zij niet licht en ander kon beminnen, zou het medeleiden niet voeg of laat eens segenvieren. Ze was verzekerd, nooit meer een gevoel te willen koesteren, zoals dit voor Edard tot rijpijd was gekomen, en ze zou krachtig tegen de hele wereld voor dat gevoel gekant hebben. Misschien zou zij nu zwak zijn, en niet iemand die steeds hoopvol zijn tijd afwachten, zijn hoogste geluk benemen. Drie weken wachten men op de terugkomst van de avonturier. Groot was het ongedoeld van van Duin die vele malen in de laatste dagen naar het hek van zijn plaats was gegaan, om met een lange kijkig er nog langere weg af te turen. Eindelijk zag hij het ruithuig van een familie van Béham verschijnen. De brave zoon was even zijn verheugde ouders in de armen gevallen, en toen nog altijd levend in het ruithuig gaan zitten, zodat hem snel naar ons genoegen voerde. Zijn avonturen, waarvan we reeds een staaltje hebben medegedeeld, waarvan belangrijk geweest. Toch niet belangrijk genoeg om mede gedeeld te worden. Zonder iets van gewicht vernomen te hebben, was hij met leeg valies en lege maag bij zijn ouders teruggekomen. Aan wie hij een verhaal had opgedist van de ijzing wekkende gevaren, welke hij alleen door zijn helden moed en zijn onversaagdheid was te boven gekomen. Ter ere van Kajafax zal het zaak zijn te verzweigen, welke schildering hij van zijn romantische tocht naar Van Duin een dienst dochter gaf. Een verhaal dat Van Duin met bewondering voor de onversaagde held overstelpte. Intussen kon Luise niet nalaten de bereidwillige Kajafax voor zijn opofferende moeite te bedanken. Had hij de ware tijding uit Amsterdam mede gedeeld, dan had hij zich de tocht misschien bespaard, want Luise zou uit het lot van de vriend licht had van de broeder afgeleid hebben. Met hartelijkheid werd Kajafax door Van Duin uitgenodigd, de avond verder bij hem door te brengen, en te zijn heren werd een fijne fles opengetrokken. Wie weet wat er van mijn arme Joseph is geworden, zuchte Van Duin. Als de andere hem niet zulke invallen in het hoofd had gehaald, zou hij niet zijn weg gegaan. Maar die Edeward heeft de ellende in mijn huis gebracht, en mijn dochter willen verleiden. Luise maakte een gebaar. En, vervolgde Van Duin, misschien loopt hij nu op de zak van mijn kind, en stort het in het verderve. Laat die een ongelukkige, geboot Luise, die haar verontwaardiging niet meer meester was. Belast door de doden niet. De doden, riep Van Duin. Deze woorden troffen hem toch. En mijn kind, mijn Joseph. Wacht, het gediet tijning vandaan. Weet geen iets van Joseph. Ik heb bericht ontvangen, dat Edeward van Bergen gesneuveld is. Spreek we er verder niet meer van hem. Ik wil niet, dat zijn gedachtenis hier vernederd zal worden. Het bericht aan Luise door haar verontwaardiging ontlokt, verspreide enige verslagenheid onder de aanweziging. Van Duin was niet zo tegen Edeward geweest, om niet getroffen te zijn, en zelfs Kajafax was aangedaan. De laatste gebeurtenissen hadden hem zijn welbespraaktheid ten ene malen benomen, en had hij geweten, hoe onuitstaanbaar hem deze maakte, in de ogen van Luise, die liever de grootste invoudigheid zag. Dan zou hij er iets dadelijk, wat meer bezadigd gesproken hebben. Geruimetijd duurde de beklemtheid van de oude her niet, want na wat voor zich gekreken te hebben, zei hij vriendelijk, nu mijn kind, dan zult hij u niet laar tegen mijn begeer te verzetten. Ik beoog uw geluk. Ik pid u, laat ons hierover nog enige dagen zwijgen, en dan vooral niet zo'n gesprek in het bijzijn van, en ze wees op Kajafax, die haar ten volle gelijk gaf. Deze was zo strandig van zijn zijde niet onbescheiden te zijn, en hoewel hij Luise tans zo gaarne om de herwezenlijking, zij er stille hoop had gebelen, hij wachten, hoewel met voldrende leidzaamheid, een volgende gelegenheid af, het geen Luise zeer voor hem innam. Hij vertrok recht dankbaar, daar Luise zelfe hem toestond, nu en dan zijn bezoekend haar halen. Dit deed hij ook. Later trok hij de stoutenschoenen aan, en voeg Luise ernstig om haar hand. Tegen zijn verwachtingen, nam ze zijn verzoek niet eeuvel op, en oog ontschijnlijk luisterde zij met belangstelling naar zijn woorden. Ze had tijd gehad, om na te denken en een besluit te nemen. Het leven zou haar weinig bekoorlijks meer aanbieden. Zij kon nu twee mensen geluk gemaakt maken, want obschoon zij vroeger, haar vader, het hoofd het geboden, wilde zij niet zonder reden, de man verdrietten, hoe eenzijdig ook zijn inzichten over haar mochten zijn. Daarom oordeelde zij het menselijk van beem niet alle moed te ontnemen. Kai Fax had eventueel gelegenheid gehad om te beseffen dat hij niet de goede weg had ingeslagen. Luise verklaarde hem, toen hij zijn reden geëindigt had, dat zij door zijn veelvuldige opletenteden getroffen was, dat zijn grote opoffering door de reis betoond, haar van veel waarde was geweest, en dat zij niet ongenegen was, zijn verzoek in overweging te nemen. Zij bedoond echter een jaar uitstijl. Ze was dit verplicht, zo zeiden zij aan van beem. Ze deed hem gevoelen, hoe weinig strelend voor hem zelf het moest zijn, wanneer zij zo de ene affectie met de andere kon verwisselen, en dat als er enige tijd overheen liep, er meer kans voor hem zou wezen, dat zij liefde voor hem kon gevoelen. Wanneer de afgestorvene, haar wat uit de gedachte mocht zijn, wanneer ze hem wat beter had leren kennen, zou ze zich misschien genegen betonen, hem uit geluk te schenken, dat hij haar afmeten. Hoogst gelukkig deelde Kai Fakste besluit aan van Duin mede, om niet alles te verliezen, bedwoong deze zich, en onthield zich van alle opmerkingen, zeer tevreden al zover te zijn gekomen. Kon Louise zo spoedig haar gevoel verlogenen, was dit gedwongen uitstijl, alleen in hulde aan de nagedachtenis van de ontslapenen. Ze aazelde het bericht te geloven. Zat nog de stille hoop hem weder te zien, dat zij van Beem niet alle hoop benam, dat zij fijnste gehoord te geven aan zijn betuigingen, als hoopt zakelijk om hierdoor haar huiselijke rust te verzekeren en ongestoord met haar gedachten alleen te zijn. Haar vader was tevreden, van Beem was zijn geluk niet geheel vernietigd, en zij was verzekerd een jaar van alle lastige aanzoeken en huiselijke verwikkelingen verschoon te zijn. Ze kon denken, ze kon wachten, ze had rust. Einde van Hoogstuk 26 Hoogstuk 27 van een ongelukse vogel, door George. Deze liepen voxopname boerde het publieke domein, voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 27. Wat Eduard deed, terwijl de conferentie te Londen steeds bezig was, protocolen op te stellen. Eduard was door zijn chef zeer hartelijk ontvangen geworden, die hem gedurende zijn afwezigheid verantwoord had. Dadelijk na zijn aankomst had Eduard weer in dienst. Hij was in zekere mate onverschillig over zijn toekomst. Zijn vriend had hij verloren en met hem tevens de enige gelegenheid om weer met van Duin op goede voet te komen. Daarom boven, al wilde hij hier toe pogingen doen, na zijn lange afwezigheid durfde hij niet op nieuw verlof vragen. Hoewel de troepen op vaderlandse grondgebied waren, verkeerde men in grote spanning en vereest elk ogenblik de hernieuwing der verhandelijkheden, die ook niet lang zouden uitblijven. Deze stand van zaken maakt het geval nog moeilijker. En schrijven kon hij ook niet. De brief zou denkelijk Louise niet in handen komen. En daarom besloot hij gelaten de tijd af te wachten dat er met recht de vergunning zou kunnen vragen zijn betrekkingen op te zoeken. De jongen dartele Eduard waarin de laatste tijd sinds hij het verdriet had leren kennen, sinds hij een schema had ondervonden van het geen leiden is. Veel veranderd. Jong en zonder enige zorg was hij de wereld ingetreden. Die tegenstaande vele kleine grieven waren zijn kinderjaren volkig geweest en zijn jongelings tijdperk was levendig begonnen. Nou was hij echter man geworden of hij had ruimschots uit levens ellendige put. Veel was hij iets veranderd en veel zou hij nog veranderen. Het geleden verlies had hem hevig aangegrepen en niemand zou meer de kostscholjongen of de jonge volontair herkend hebben in dat nog jeugde gelaat door lichaamsontwikkeling meer mannelijk geworden maar door de laatste omberingen vermaagd en de gevolgen van zijn wederwaarigheden zo ernstig en strak. Welke karakter kan niet door levensplagen vervolgen worden? Hoe spoedig kan verhoorlijkheid zich niet oplossen in innig verdriet? Nee, hij was dezelfde Edeward niet meer. Wel was hij bij het minst bij zijn gelijken geacht door zijn meerderen. Toch koelde hij zijn plicht. Hij zou dat perfecten maar machinaal en met verachting van de dood. Want spoedig zou weer gevochten worden en de tijd daar zijn dat hij na zedelijk gestreden te hebben het gevecht met het zwaard zou vervolgen. Een ogenblik was er hoop geweest op het eindigen der verandelijkheden nadat de conferentie de ronden vergaderd bepaald had dat België een onzijdige staat zou zijn en Willem I zijn grenzen zou beperkt zien zoals in 1795 de republic der verenigde Nederlanden begrenst was terwijl de schuld nogal in het voordeel van Nederland verdeeld werd. Willem had deze voorwaarden aangenomen maar België had ze verworpen. Toch, voort ging de tijd. Nieuwe gebeurtenissen volgden ook al daarop. Van Spijk verwierf zich een onstervelijke naam. De conferentie zat steeds met de zaak verlegen en stelde protocolen op en eindelijk werd Leopold van Saxon Koolburg tot koning der Belgend gekozen. Toen, echter de conferentie, haren grote ingenomenheid met die troonsbestijging aan de dag legde door een nieuw protocol waarbij Noord-Nederland nog meer gekortwiekt werd. Besloot koning Willem niet langer het leidzaam slachtoffer te blijven van de Kuiperein en uit eenlopende belangen der verschillende mogelijkheden. Er zou gevochten worden en dat de natie ernaar verlangde en snakte om haar rechtmatige verontwaardiging anders dan met woorden lucht te geven, weet elk rechtgeaard Nederlander. Er werd goed gevochten en Edeward vocht mede. Hij was het die met anderen het voorrecht had bij Hasselt de grote deen toen deze vergad dat hij aanvoerder was door de stad na te rennen. Altijd vooraan stoof Edeward de vluchtende, verstroaide bende achterna en menige held werd achterhaald. Hij snelt het de paard vooruit en blinde links vervolgde hij de vluchtende dron. Plotseling ontwaakt hij uit een gevoelose toestand waarin hij zich bevindt en driftig rukt hij aan de teugels van zijn ros dat begint te stijgen in. Hij meent zich te vergissen maar toch hij ziet goed. De man die daar vlak voor hem uit vlucht is niemand anders dan Jacques de Beval die even stout in het poggen als zijn rot gezellen niet op het krachtig aangrijpen der troepen heeft gerekened maar met ruime teugels in zijn veiligheid tacht te stellen en angstig het hoofd omwend omwaar te nemen hoeveel hij nog op zijn vervolgers voor heeft. Hem vermoorden dit had Edeward niet kunnen doen. Een tweegevecht was ook door de ellendeling gewijgerd maar dood slaan kon hij hem nu met een gerust geweten. Hij had reeds zoveel in doen vallen die hem geheel onverschillig waren. Nu zijn vijand want dat was hij bepaald geworden hem in de mond liep. Nu was dienst laatste uur geslagen. Waar het gij maar bij uw gestolen goed gebleven Jacques de Beval het oorlogsonneel deugt niet voor lawaarts. Als begrepen trouwe beest hoeveel zijn meester aan gelegen was vooruit te komen het vloog en hoe de beval zijn paard ook met sporen en goede woorden tacht te vooruit te brengen Edeward bereikte hem. Voor de laatste maal de beval sta! klonk hem de bekende stem in de oren. Als verpletterd en werktuigelijk hield de beval zijn paard in op die plaats en onder deze omstandigheden klonken die woorden hem als een doodvondnis in de oren. Geen genade was hier te verwachten en hulp nog minder want zijn makkers renden voort alsof de paarden vleugels hadden. De beval kreeg nu een gevoel van dapperheid of van radeloosheid en met opgeheven sable kwam hij op Edeward aan. De beide paarden stofen tegen elkaar. Hij richt een woedende slag naar het hoofd zijn stegenstanders maar hoe snel zijn wapende lucht doorkliefde Edeward ving de hout op en zijn kling volvoerde de straf van de moordenaar. Het noodlot had hem, de enige getuigen van de misdaad, niet te vergeefs op het spoor van de schuldige gebracht. Zo dik werf hij de beval gezocht had was deze hem telkens ontsnapt. Het toeval, waar ligt ook de voorzienigheid, levende de booswicht tans over aan de enige man die door het recht van de oorlog gewaarborgt, tans met een gerust geweten de rol van vreker op zich mocht nemen. De opstand door de beval slecht tot eigen belang gepredikt en aangestookt had hem de rechtmatige wereldse straf berokkend. Het is onnodig de verdere krijgsbedrijven van Edeward na te gaan. Dit zou een opzomming van historische feiten noodzakelijk maken die overbodig mag genoemd worden, want tevers nog liggen die ongelukkige maar roemrijke dagen in het geheugen. Om de oorlogsfeiten waar aan oud en jong toen met zoveel enthousiasme heeft deel genomen, voet voor voet te volgen. Hij streed met hart voor zijn vaderland, maar met onverschilligheid voor zichzelfen. Meden onder de vreugde zijn er makkers over enig behaald voordeel was hij steeds even neerslachtig en ongevoelig. Gekwetst werd hij niet of licht, hoewel hij eer roekeloos het gevaar zocht, dan zich ontzacht. Bij Boutersum, bij Leuven, werd gestreden en goed gevochten, maar wat vermocht de dapperheid er Nederlanders tegen de tergende tussenkomst der conferentie. Weer werd een wapensteelstand gelast en opnieuw moesten de troepen die zo verlangden hun rechtmatige woede te koelen binnen de grenzen van het vaderland terugkeren. Na de eindschikking, door de mochendheden voorgesteld, wilde men door drang van wapenen koning Willem tot het aannemende van de onbillen en onrechtvaardige bepalingen dwingen. Slechts een nieuwe gelegenheid tot roem voor de Nederlandse soldaat, want hoe zeer wij uit een krijgskundig oogpunt aarwellen zouden te perillineren in hoe ver de verdediging van de vijfhoek in alle opzichten naar de ijs is geweest. Toch is de citadel van Antwerpen een ment in de vaderlandse schietbladen. De feiten voor de citadel van Antwerpen waren de laatste werktadegehandelingen die men te gevolgen van de opstand zou gebeuren. Hoe zeer de troepen ook naar haakten hun landgenoten te hulp te snellen. Tot instanthouding van de algemene vrede was van veel gewicht dat aan dit billijk verlangen geen gehoor werd gegeven en werkenloos stond het leegig. Weer onderhandelde men zonder resultaten. Maar Nederland bleef gewapend. De dapperheid door Edeward Tenton gespreid kon niet anders dan de opmerksamheid van zijn chefs tot zich trekken. Algemeen werd er ontsien en geacht zelfs bevorderd, niets geen indruk op hem te maken. Toen het zich intussen liet aanzien dat het strijden gedaan was en de troepen, hoewel op voet van oorlog, werkenloos zouden blijven, kwamen bij Edeward de voegelige voelens met verdubbelde kracht boven. Hij begon eraan te denken haag die hij aan bad terug te zien. Er was nu wel licht gelegenheid om de afstand die hij scheide te verminderen, maar het even gemakkelijk geweest die afstand in morele zin te doen verdwijnen. Daar hij niet aan de bekendheid van Jozef's dood twijfelde, kwam bij hem de vrees op dat Louise veel veranderd kon zijn. Dubbel gevoelde hij dat het tussenkomst van Jozef van onberekenbaar nut zou zijn geweest. Een voorgevoel dat hij niet van zich kon afwenden was oorzaak dat Edeward of schoon geacht en bevorderd. Hoe zeer hij in het opzicht niet meer kon begeerden, ongevoelig voor alles was. Toch besloot hij enige partij van de gunstige omstandigheden te trekken. Niet tegenstaande het leger op voet van oorlog moest blijven, gelukte het Edeward verlofde bekomen om zich enige tijd uit het kantonement te verwijderen. Hij had het recht verworven zo kan verzoek te doen en alleen zijn nauwgezette plichtsbetrachting en grote onversaagdheid waar een oorzaak dat hem toegestaan werd, zijn familie, zoals hij van de wal en zijn vrouw noemde, op te zoeken. Bijna anderhalf jaar was verlopen zeden zij ons genoegen onder zulke weinig aanmoedigende omstandigheden had verlaten, sinds hij de antwerpen aan de rand van het verderf was geweest. Niets had hij van zich laten horen, want na Haarlem durfde hij niet schrijven en voorzekerd zal men dit kunnen billenken. Om na Amsterdam te schrijven ontpak hij ten ene malen de opgewektheid. Had hij kunnen vermoeden hoe noodlotig hem het leugenachtig bericht al daar verspreid zou kunnen worden, dan zou hij die na laterheid niet gehad hebben. Zijn toestand, de smartelijke onzekerheid waarin hij verkeerde, de voortdurende kamp tussen hoop en voorgevoel was hem ondraagelijk. Hij aazelde niet langig en maakte getige gebruik van het hem verleend verlof. Meneer en mevrouw zijn beide uit, zo luidde het onmoedigend bericht dat de dienst maagd van de wal gaf aan een Haar unbekend persoon die er belang bij scheen te hebben en te spreken. Is de jonge jiftegouden ook niet te spreken? Er werd verzekerd dat deze thuis was en de bezoeker maakte aanstappen om binnen te gaan. De blozende dienst maagd wist niet recht hoe zich uit het geval te redden. De plannen van de vreemdeling waren wel niet tiefachtig of moordlustig, maar toch was het er eerbare trui niet duidelijk wat hij aan de jonge jifrouw konden zeggen hebben. Kan ik ook zeggen wie er is? Was haar laatste toevlucht. Dit is onlodig, werd verzekerd. Kom er maar binnen, dan zal ik de jonge jifrouw tenminste waarschuwen, verzocht de meid, die pas in dienst getreden en in de moeilijke gevallen welke in een meidencarrière zich voordoen nog niet al te best ingewijd was. Hiermede werd genoeg ergenomen. De dienst boden verwijderde zich en kwam toen berichten dat de jonge dame verwittigd was. Toen de vreemdeling binnenkwam, zat het meisje nonchalant op de kanapé. Het was natuurlijk zeer nieuwsgierig te weten wie haar moest spreken. Nau ontwaarde zij echter het gelaad van de man die binnen zat of ze wiept zich terug in de kanapé al of een spookhard tegemoet kwam. De schrikparende verschijning bleef naderen. Waartoe zo angstig, Henriette, ken je me niet meer, waar er natuurlijke woorden van Edeward die zich geen rekeningschap van dit vreemd gebarend spel kon geven. Henriette kon haar ogen niet geloven. Ze meenden nog altijd een spookvoorzicht te hebben. Ben jij het? Ben je dan niet dood? De verbazing van Edeward nam niet weinig toe. Vreemdachtig stond ze op en ging hem tegemoet als vreester zei dat hij onverwacht uit ookander zou vallen. Of dat de geest die zo gelijkend de gedaante en spraak van Edeward had aangenomen tot een rammelend geraamte zou terugkeren. Want het is niet weinig onrustbaarend iemand voor zich te zien die reeds een jaar overleden moet zijn. Toen even wel Edeward geheel door die zondelingen ontvangst uit het veld geslagen haar naderde bij de handnaam en een kus op het ondaan gezichtje gaf werd zij wat gerust. Leef je nog? Oh, dat is gelukkig! Repair je eruit die nog niet recht wist hoe ze ook een wonder te verklaren. Hoe kom je in Zemelsnaam dat denkbeeld? Vroeg Edeward nadat zij haar vorige bedaardheid terug had. We hebben een brief gekregen waarin werd verhaald dat je gesnuifeld was. Een brief? Edeward begreep er niets meer van en hoe hij pijnste de zaak werd hem niet duidelijker. Weet je ook wanneer die brief is gekomen? Zeker weet ik dat. Ach, Edeward, ik heb zoveel verdriet daarvan gehad. Dat begrijp ik, lieve meid, maar zeg me eerst wanneer die brief gekomen is. Tot neemtus de oktober zouden juist het wandelen gaan. Daar ging Edeward een lichtstraal op. Die datum was hem te zeer in het geheugengegift. Alles werd hem duidelijk. Ho, de beval! Die helse streek was mij nog onbekend, maar gezijd te voorbare geweest. Je zult wel willen geloven dat die brief leugennachtig was, zei de Edeward, terwijl hij haar de hand drukte. Blijf je nu ook bij ons, Edeward. Ik laat je niet meer weg gaan. Lang kan ik niet vertoeven. Andere belangen roepen mij. De uitdrukking van Edewards gelaten was andersweed zijn antwoord op die vraag. Gezijd niet gelukkig, Edeward. Dit was de eerste deelneming die Edeward na de dood van zijn vriend had ontvangen. Hoe gaat het met je ouders? Zeker goed? Oh ja, wat zullen ze blij zijn wanneer ze... Henrietta spakt niet verder. Een bloos kwam haar op de wangen. Ze herinnerde zich de omstandigheden die het doodbericht van Edeward gevolgd waren. Ze had toevallig een gesprek van haar ouders bijgewond, dat haar met de treurige waarheid bekend had gemaakt. Dit wijfelen ontging Edeward niet. Zeg mij oprecht, Henrietta. Denkte dat mijn terugkomst mijn pleegouders niet aangenaam zal zijn. Zeg me vrij. Ik ga liever nog heden weg dan misbruik van hun goedheid te maken. Te veel reeds hebben ze voor mij gedaan. Ik ben al gewoon in de vreemde mijn boot te zoeken. Armoede leiden zal ik niet. Houdt op! Rep Henrietta, die, hoewel geheel onschuldig, meer voeging gevoelde dan haar schuldige vader ooit kon gepijnigd hebben. Is er dan nog iets gebeurd waarvan ik onbewust ben? Henrietta sloeg de ogen nedig. Dit moet ik weten, dacht Edeward bij zichzelf, zonder het minst de reden van haar bedeeestheid te begrijpen. Verheel me niet. Zeg me wat geop het hart hebt. Henrietta deelde aan de enige aarzelen mede wat ze wist, dat hij voor tuin had. Dog dat haar vader dit altijd zorgvuldig had geheimgehouden, dat deze in grote nood zich daarvan eens bedient, en dat hij, na de doodtijding van Edeward, met het geld van zijn pupil, zich uit zijn benarde omstandigheden geret had. Edeward was frontwaardigd. Uiteenneming met het meisje, dat hem alles zo oprecht verhaalde, bedwong hij zich. Haar goed hart, door de woorden van Edeward behoogen, was oorzaak dat zij onwilligeurig ze verriet. Een geraamde tijd stond hij sprakeloos naast het meisje. De woning, waar hij zo weinig gerustheid gekend had, was hem nu ondraagelijk. Misschien zou hij zijn eigendom kunnen terugerlangen. Maar zeer goed kon dit geld reeds versmolten zijn, en bovendien hoe aan bewijzen te komen. Na alles wat hij ondervonden had, wilde hij zich niet meer vernederen. Uit het verhaal werd hem duidelijk, hoe bijna in zijn onmiddellijke tegenwoordigheid van zijn kapitaal gebruik was gemaakt. Want toen hem de naam Dunke genoemd werd, herinnerde hij zich de onrust en gejaagdheid die zijn vocht aan de dag had gelegd, toen deze de brief had ontvangen. Juist toen hij zijn oom om raad tot gevraagd, juist toen hij deze oodmoedig, ja, vreesachtig, had verzocht, een loopbaan naar zijn zin te mogen kiezen, had deze hem dit gewijgaard, en gebruik van zijn geld gemaakt. Bitterheid vervulde hem, en zonder te bedenken hoe zeer hij het meisje griefde, dan mij zijn hoed. Gaat geweg, vroeg Henriette, die zulke plotseling vertrek niet verwacht had. Gij zei in deze stad, in de grote wereldstad, de enige die ik lief heb. Gij zei het oud genoeg om te begrijpen wat ik gevoel. Ik wil uw ouders niet terugzien. Henriette wilde hem in de reden vallen. Laat me, beloof me hun nimmer mede te deden, dat jij me gezien hebt. Even als ik u beloof, hen nimmer te laten gevoelen, dat jij me de waarheid hebt gezegd. Gij ziet mij nooit terug. Hedenwoord, doe dit niet, en ik betje. Mijn besluit staat vast. Beloof me wat ik je vraag. De tranen welden het meisje in de ogen, doven geschudden ze het hoofd. Edeward drukte haar hoofd tegen zijn borst, en hield dit daar tegen gedrukt. Hij gaf haar een kus op het voorhoofd. Vaarwel, Henriette. Denk steeds dat Edeward niet meer op de leven hem behoort. Hij zal zich herinneren, wanneer hij misschien ver van hier is, dat hij nog een zuster heeft. Hij ontfloot het huis, waar het durven hopen deelnemming te vinden, toch waar hem nieuwe wonden geslagen waren. Hij eist de stilswijgen, alleen om de vroging van van de wal niet te vermeerderen. Terecht geeft die tijding Edeward aan, waar hij niet van voor tuin ontbloot geweest, waar hij in een andere positie bij van duin gekomen, dan zou hij met meer vrije moedigheid Louis' hand hebben gevraagd. Zijn vocht, de man die het vertrouwen zijn vaders had genoten, had hem bestolen, en dit kon hem zijn hoogste geluk kosten. Hoe had het hem gegriefd, het genadebrood te moeten eten, en nu bleek hem dat het niet nodig was geweest. Nooit had hij enige liefde voor van de wal gevoeld, en veel had hij van dienst vrouw verdragen. Nu moest hij ze verachten, ja, haten, want de misleiding van zijn oom zou hem kunnen treffen in het heiligste, het dierbaarste wat hij had. Toch alles kon nog ten beste keren, en dan zou hij alles vergeten. Einde van hoogstuk 27 Hoogstuk 28 van een ongelukse vogel, door George. Deze liepenvoxtopname behoort het publieke domein, voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 28, waarom Van Duin vreugde tranen ging vergieten. Een jaar was voorlopend, sinds Kajafax van Beem de treurige uitslag van zijn reis had mede gedeeld, en nog niets was aan de ongeruste familie bekend. Geen de minste tijding had hun vermoedens gelogen straft, en door onverklaarbare nalatigheid had men zelfs de naam niet opgetekend van de chef onder wie Joseph moest dienen, zodat inwinnen van berichten onmogelijk was, daar het roepend niet in hun garnizoenen waren teruggekeerd. Een vol jaar had Louise gewacht, gehoopt, getwijfeld. Ze had zich het denkbeeld niet kunnen eigenmaken dat Edeward gesneveld was, hoe zeker de bron ook mocht zijn waaruit ze de tijding geput had. Maar een vol jaar was voorlopend, en ze had niets gehoord als het bericht logens strafte. Ze had niets vernomen van hem of van haar broeg, en beide waren onafscheidelijk aan ook al de verbonden geweest. Alles bewees dus genoegzaam dat het bericht maar al te zeer waar was. Had dus slechts geweten dat Edeward alleen op een gunstige gelegenheid wachtte om haar te komen bezoeken, dat haar beeld de enige macht was die nog een sprang van leven in hem aanwezig hield. Toch, hoe kon zij dit vermoeden? Zeer verdrietig bracht ze de tijd door. De koele onverschilligheid van haar vader die haar dubbel deed gevoelen wat zij een broedig en vriend verloren had. De aanhoudende tegenwoordigheid van iemand die haar wel inig lief had, toch te weinig door haar werd geacht, dan dat zij zich met het denkbeeld kon verenigen al waren dan ook uit plicht hem immer getoeter behoeren. Dit alles had het jaar voor haar toen omkruipend en de reden waarom allengs de rode blos van haar wangen was weggevaagd en een leidend uiterlijk de verhoelijke dartelettrekken van het meisje vervangen had was niet ver te zoeken. Ze kon niet meer twijfelen. Hij was overleden. Ze had alles verloren wat haar aan het leven kon boeien. De 12 lange maanden kwamen toch om en hoe zeerde tijd alle vleugelen voor haar had verloren vreeste zij het einde van de termijn die ze zelf gesteld had. Hoe getrouw Kayfax haar bezocht held zijn belofte gehouden en geen woord was gesproken dat betrekking had op het geen zo vuurig door hem gewenst werd. De tijd was verstreken en nu zou hij niet langer meer wachten om haar het besluit dat ze genomen had af te vragen. Evenwel was Kayfax de opovering waard want wel zou het een opovering wezen na de man die ze hebben minder verloren te hebben uit medeleiden met een ander in het huurlijk te treden en toch aarzelde ze er toe over te gaan. Hij bemindde haar met een verering die aan heilige eerbied grenste. Voor het eerst van zijn leven tacht hij zich te vringen en te buigen voor haar die hij steeds naar de ogen zag. Hij verdiende waarlijk de toegenegenheid der vrouw van wie hij zo gaar ne meer zou ontvangen hebben. Van Beem besloten ook ernstig haar hand te vragen. Hij deed niet goed, want het was Louise onmogelijk zo snel haar gevoel voor de ontslapende wechten toveren en al mocht ze door edele beginselen hier toe genoopt dit een oogblik verdoven. Later zou ze met verdubbelde kracht voelen terugkomen en voorimmig met zijn gronddragen. Hevig druist het daar een boven tegen haar karakter aan. Haar liefde al waren het in naam te schenken aan een man die zij eens dwaas, ja, belachelijk had gevonden. Haar eerste indruk van de ouders was mede zo vreemd geweest dat ze er niet toe kon besluiten. De man die zij in meer vrolijk omstandigheden zelfs de naam Pallias had gegeven nu haar echtgenoot te noemen. Veel was haar echter veranderd en veel zou hij nog veranderen want groot is de invloed in haar vrouw en vooral van de beminde vrouw. Kai Fax had het waase curen niet meer die hem vroeger zo belachelijk maakten maar de eerste indruk kon moeilijk uitgewist worden en hij bleef wat hij altijd geweest was overdreven. Nee, ze gevoelde zich niet in staat zo spoedig haar liefde voor iemand als Edelard te onderdrukken om de man die zij eens had bespot, trots zijn oprechte liefde toe te behoren. Toen eindelijk Kai Fax haar vol hoop maar vreesachtig naderte op zijn bescheidenheid wees en mededeelde dat het hem niet mogelijk was langer in onzekerheid te verkeeren gaf ze hem de kennen hoe het haar ook griefde hem die harde woorden toe te voegen dat zij hem achten en overtuigd was hoe goed en Edel zijn bedoelingen waren maar dat hij ervan moest afzien haar immig als zijn gade te beschouwen. Diep getroffen en inig teleurgesteld had Kai Fax zich onderworpen en haar verzocht alvorens hij voor goed afscheid nam haar nog eens te mogen bezoeken. Hoe grievend zijn smartme was hij wist te bedwingen en zij stil leiden dat zo gunstig afstak bij de verboedheid en grofheid van haar vader trof haar inig. Van Duin namelijk was hevig vertoornd toen hij uit de mond van Kai Fax het besluit van Luise vernam en regelrecht was hij op haar toe gesneld om haar hevig te berispen en met zijn vadelijke gramschap te dreigen. Zalt hem het waardigheid aangehoord en zonder spreken zich verwijderd. Zij, die niet door smart of tranen verteerd kon worden zou niet voor geweld bukken. Twee maanden waren weer verlopen en eenzaam leefde Luise met haar vader die ten laatste in het geval beruste. Na haar verloop van enige tijd werd hij toch getroffen door het leiden dat we het trekken van zijn kind verspreid lag. Luise kampt, zoals met zichzelf in twee strijd. Geen menselijke macht was in staat haar wens te vervullen. Hoew ze zich niet kon verwijten slechte handelen, daar met het denkbeeld plicht niet zover moet uitstrekken tot men zichzelf ongelukkig maakt. Kon zij toch de beden van een ander vervullen. Het verdriet dat deze moest gevoelen en dat het haren evenaarde deed bij haar een eerst begin van voeging ontstaan. Eentonig volgde dag op dag, week op week. Toen de oude heer van Beem onverwachts voor haar stond ermeden deelde dat zijn zoon na een lang duurige ongesteldheid zo zwaar ziek was geworden dat men wanhoopte aan zijn behoud. De bedroefde man verweed haar in zijn ongerustheid haar hard vochtigheid. Hij beschildet daar zelfs met een mensenleven te spotten. Ze was overwonnen. Ze gevoelde dat een nagedachtnis van de dode niet ontheiligd kon worden wanneer zij en andrig het knagend verdriet bespaardde dat haar neerdrukte. Met voorbijzien van alle etiquetten reed ze onmiddellijk naar de familie van Beem. Hoe snel was haar trurrigheid uit die woning verbannen, hoe spoedig begon de zieken te beteren. De ongekunstelde vreugde van de gelukkige mensen was voor haar een kleine vergoeding voor zulke een opoffering. Een maand later zou het huwelijk van van Beem met vreulen van Duin voldrokken worden. Toedlukte haar omgeving, uit geluk dat haar omringde, gaf aan Louise een ogenblik een meer gezond uiterlijk terug. De plechtigheid haar verloving zat in huizen van van Duin geschieden en hun huwelijk in de grote kerk te Haarlem ingezegend worden. Een bonderij bloedverwandten, vrienden en bekenden waren uit alle oorden toegestroomd, uit schierigheid en belangstelling, uit verraadzucht en deelneming. Nutteloos zou het zijn al de verschillende gezichten de beschrijving die in de grote zaal bij van Duin waren vergaderd. De erbiedwaardigen, naast de zot, het edelige laad, nevens de vat, de venus, naar bij de ksantippen, neid naast oudervreugde, schakkeringen van allerlei aard waren, als altijd bij zulkomplechtige gelegenheid op te merken. Allen kwamen hun een gelukwensen aanbieden. Allen bogen als marionetten en vertuisteren het hypochas. Dat was de moeite waard om te zien. Nog werd de bruid benijd. Oh, neid, domme adig, die hoe blind ook zo levendig steekt. Daar stond zij, die bruid, overladen van de liefkozingen der ouders en de complimenten der golvenden menigde. Wat zag ze bleek? Dit is ook wel een ogenblik om aandoelingen op te wekken. Wie gevoelt zich heel rustig bij zulke gelegenheid? Ze ging naar het bedenhuis. De leraar zegen hun echt in. Wat weenden zij? We zou niet weenen van geluk en aandoeling in zulke uur. En weder brakende gelukwensingen als een startvloed los en kruis ze nog kan de uitgestokende handen om haar heen en opnieuw werd ze omhelst door de gelukkige ouders. Ze dreigde ongesteld te worden. Niet elke vrouw is in staat zulke schokken door te staan. Want ook vreugdebaard schokken, verklaarde een geleerd en menskunde glit van de gezelschap. Het diner was prachtig. Schitterend vlekkerden al de lichten. Glimmend was het gezicht der gasten. Hoog werden de glazen opgeheven en luid klonkende hartelijk gemeente gelukwensingen. Elle lang het toosten wisselden de overvloedige gerechten af. En liefdevol hechten zich de blik van Kaye vaks op zijn jonge vrouw die hoerloos naast hem zat als bedwelmd door al wat haar omgaf. Dat wit satijne kleed stond haar vrij. De ontkleurde wangen verminderden haar schoonheid niet. Maar de verblinde ouders, evenmin als de opgewonde gasten, had het tijd dat staren die bleekheid op te merken. Alleen Kaye vaks beschouwde met een bezorgd oog zijn gade. Het rumoer en de algemene geestrift deden niemand bespeuren dat de bediende de jongetrouw de vrouw naderde en haar iets in het oorvluisterde zodat zij met verwondering aanzag. Zij verontschuldigde zich voor een oogenblik en slechts weinigen bemerkte dat de bruit zich verwijderde. Kaye vaks wilde haar volgen, maar zonder zichzelf reken schapte kunnen geven waarom. Zij verzocht hem te blijven. Zij vochten de bediende en verwijderd klonken haar in de oren het geringkel der glazen en de heese stemmen der gasten. Zij trat de kamer binnen waar enige bougies een helder licht verspreiden, maar nauwelijks had zij weinige schreding in het vertrek gedaan of een geel ontglipte haar. Zij dreigde neer te storten. Evenwel riep zij al haar geestkracht te hulp, met de armen uitgestrekt door de schrik verlamd, stond zij daar. Gij had zeker niet gedacht, maar op deze gelukkige dag nog te ontmoeten. Sprak de persoon, die haar zo had toen schrikken, die haar van de volgende diss had gerukt, zonder haar enigszins voor te bereiden op de ontmoeting die haar wachten zou. Met SRAMPRE SPOT zag hij op de verpletterde vrouw nedig. Bitterheid beneevelde hem de ogen voor de uitdrukking van haar gelaad, een uitdrukking waarop zoveel leiden, zoveel ellende te lezen stond. Gij behoeft uw gelaad niet zo met de handen te bedekken. Wij hebben ook al naar slechts 14 dagen gekend. Gij heb me wel uw trouw bezwoeren, maar wat is een liefde van 14 dagen? Een belofte van een rijke jonge dame aan een arm, gemeen soldaat. Houdt op, houdt toch op! Meer kon ze niet uitbrengen. Hij spotte met een kennismaking van slechts 14 dagen, en toch een kennismaking die bij haar zulke diepe sporen had achtergelaten, die voor haar meer was geweest dan langdurig verkeer. Een kennismaking van 14 dagen kan ook menig heen met een ongelooflijk glimlach zeggen men zou kunnen dwalen. Wanneer men een persoon ontmoet die indruk op het hart maakt, dan zijn 14 dagen in een geverkeer somtijds voldoende om de ogen waarschijnlijk vluchtige indruk te herschepen in een hartstocht die diep aangrijpt en voor een gans leven kan blijven zetelen. De diepe en innige vertwijfeling die haar uit de ogen straalde werd toch door Edeward opgemerkt. En daar hij zag dat zij op het punt was haar krachten te verliezen rijkte hij haar de hand en geleidde haar naar een sofa. Naar dat ze zich met een glas water verfrist had, vervolgde hij minder pits. Wel licht waren het beter geweest wanneer ik u niet meer ontmoet en mijn smart en mijn binnenste begraven had. Maar zo het toeval mij niet deze dag tot u had gevoerd en juist heden hoe er echt verbinden is gesloten werd, dan zou ik zeker uw verreugde niet verstoord hebben. Vreugde! Haalde Louise zo hard verscheurend dat Edeward niet meer wist wat te moeten denken. Mijn voorgevoel heeft mij dan niet bedrogen. Jammer, de Edeward halfluid in zichzelfen. Dus hij leeft. Gij zei te timbers niet waar, geeft hem toch antwoord, riep Louise, die haar denkbeelden zag ontworren. Ze richten zich op en ontvatte de man die zijn reeds geruime tijd in zijn nagedachtenis vereerd had. Edeward begon alles te doorgronden. O, de beval! Gij zeid wel de verwoester van mijn geluk geweest. Gij heb nog meer kwaad gedaan dan u bewust was. Zeker had Edeward weinig kunnen vermoeden toen hij bij raalte de heer de beval hoorde zingen, dat deze van zoveel invloed op zijn levensloop zou worden. De vreugde van het wonderdadig weder zien en de verrassing die op haar schrik volgde, deed Louise een oogomblik de plechtigheid vergeten welke die dag over haar verderleven beschikt had. Toch een luidruchtig gejul dat het de feestzaal opsteeg, bracht haar tot het doevige en raamsalige werkelijkheid terug. Innig, smarte het Edeward, nu hij de samenloop daaromstandigheden zich opgehelderd, dat hij niet door tastender gehandeld had welicht waren dan zoveel leed voorkomen geworden. Met tederheid zag hij haar aan die hij had durven verdenken en beschuldigen, dat gelaat liet zoveel lezen. Haar reinoog deelde hem spoedig mede, hem die in staat was al de grootheid van zulke edele data beseffen, wat er gebeurd was. Ze waren voor eerst niet bij machten om te spreken, maar sprakeloos wisselden zij hunne opeenvolgende gedachten. Hij was aan de rand van het graf. Dit was de enige verklaring die Louise behoefde te geven. Edeward onderdrukte zijn tranen. Eerbiedig greep hij de marmeren hand van de vrouw die de zijna had moeten zijn. Gij hebt nu andere plichten te vervullen, mevrouw. Denk steeds aan de ongeluk geedeward als aan een afgestorvene. Gij zet het reeds gewoon. Het onverbindelijk noodlot heeft u gewend, mij zo te beschouwen. Denk aan mij, als aan een braaf soldaat, die met u en naam op de lippen gesneuveld is, zoals hij ook zou gesneuveld zijn. Dit is slechts een droom geweest. En hoewel Louise piddend de hand daarom uitstrekte, hij snelde heen en verdween. Pas waar er niets gebeurd, gaf hij de bediende enige geld met de aanmaning niet te zeggen dat er iemand geweest was. Toen Van Beem, die zeer ongerust werd, zijn bruid kwam opzoeken, vond er haar buitenkennis op de sofa liggen. Een ernst gecoord had haar aangegrepen. Onthutst beschouwde hij de bewusteloze vrouw en lang duurde het voordat hij tot haar besef terugkwam. Niemand op ons genoegen heeft de reden van deze plotselingen en hevige ongesteldheid geweten. Want Louise had de betekenis aan het woord droom, gehecht, begrepen. En niemand heeft eraan gedacht dat de brief van de beval verdicht was en dat Edeward Van Bergen nog tot een levende behoorde. En zo Louise niet door de knecht geroepen, maar bij toeval opgestaan was. Zo zou zich bij licht verbeeld hebben niet dan een benauwde droom gehad te hebben. Misschien zou zij dan later hebben gedacht dat ze een speelbal daar verbeelding was geweest. Einde van hoogstuk 28. Besluit van een ongelukse vogel door George. Deze liepevoxopname boond het publieke domein, voorgelezen door Anna Simon. Besluit. Zacht kabelde het water tegen de brick de zebra, die tenouder noot door de wind voortgedreven over de effenwaterspiegel geleed. Ze scheen zich te vermaken met de golfjes, welke dartel erlangs speelen. Die kampte was wel nodig voor het schone vaartuig, want de afgelopen nacht hadden die golfjes ook, maar op andere wijze met het schip gespeeld, dat nu eens de hoogte gestuwd dan weder in de afgrond gevoerd, bijna een prooi der baren was geweest. Toen liepen de passagiers niet zo lachend en vergenoegd op het dek. Toen lag de kapitein niet in de kayuit te rusten. In hevige vertruifeling had hij het beukende ergolven, het kraken van het hechte vaartuig gevolgd en te vergees dat zijn oog de dikke duisternis wil het doorboeren. Nu was alles geheel anders. De zee, voor weinige uren nog een woedend element, scheen een onafzienbare glijbaan, waarover de brik als een slede voortgeschovend voortging. De angst was uit de passagiers, het kleine meisje dat deze nacht bij haar moeder troost gezocht, haar gebed met de vuren gebeden der moeder verenigd had, hoe dartel liep het nu over het helderen dek, als een gezelle vladdde het over strengen en kabels, met onbezorgdheid aan die jaren eigen was er iets lang de ellende van de afgelopen nacht vergeten. Welk een contrast vormde het onschuldige kind met de man die schuw haar zag voorbij huppelen. Hij had die nacht ook angst doorgestaan, maar geheel anders was zijn angst geweest. Hij had niet gebeden. Met valenkleur en zidderend had hij in de keuut gezeten, de vingeren als beugels geslagen om een portafuie. Die man was bankotieig, de portafuie bevatten genoeg om hem niet te doen delen in de ellende door hem over zovele huisgezinnen gebracht. Bij elke duining van het schip duchten hij met zijn geroofde schat verzwoogend te worden. Bij hem was de schrik nog zo spoedig niet verdreven. Medig passagier nauw hersteld kwam de eerste keuutstrap opstommelen om ook eens van het schone weder te profiteren en de stierman zeiden dat het gespannen had. Op de verschansing zat een man die onafgebroken in het groene water tuurde als waren elke golfslag een letter teken dat hem in geheim zinnig schrift zijn gedachten beantwoorden. De passagiers verdwenen langzamer hand van het dek want de avond werd koud. De zon dook weg achter de kimmen enkele sterren begon aan de zuivere hemeltrans te tintelen maar op de verschansing leunde steeds die man. Want voorzeker was Eduard van Bergen man geworden. De maan kwam op en zacht weerkaasde haar blauwachtig licht als een schitterende golvende strook in de onafzienbare oceaan en altijd nog zal hij te pijn zijn te zuchten. Dik werf had hij op die plaats gezeten hij stond eerst dan op wanneer het slaap hem veroorloofde de bitterig gedachten te verdrijven die hem zo onafgebroken bezig hielden. Menigmaal had hij de aandacht getrokken van zijn reisgenoten die hem wel eens verrast hadden wanneer hij een fijne zakdoek waarop een naamcijfer prijkte in de hand hield gekneld. Bij een moedig zag hij daarop nedig als hij voor een ogenblik van zijn eentonig panorama afstand deed. Eduard voeg er zo verrolijk zo vol hoop zijn loopbaan ingegaan bevond zich zetelijk verprijzeld op de oceaan onverf van alles wat hem eens dierbaar was geweest als vreemdeling een nieuw leven te beginnen. Hij was nog jong maar hij had achterin volgens meer onderwonden dan menigment van het dubbel aantal jaren. Hij had een vriend gehad die hem ontvallen een vermogen dat hem ontroofd was. Een familie een huis ouders die hij moest verachten die hij wel nooit liefdaad toegedragen maar welke hij toch had kunnen achten hoe onvolkomen ook hij had een thuiskomst gehad. Dan was er nog een wezen op aarde dat hij zo de doodzicht tussen hem had geplaatst in echt beweend zou hebben. Zo in dit geval zou haar beeld hem bemoedigend verrezeld hebben. Nu was hij het slachtoffer geworden van het blinde noodlot. Een ontknooping die hij nimmer vermoed zou hebben had zijn laatste hoop verniedigd. Zijn geluk voor immer verwoest. Elk mens ontvangt slagen die hem treffen geen mens hier op aarde kan zich behoemen een effen baan doorlopend te hebben. Vele van ons hebben in hun leven veel meer leed te verkoppend gehad dan onze Edeward. Maar zo achter in volgens alles te verliezen wat bij hem bemind of gewoon is liefde hebben. Door een opeenvolging van omstandigheden op eens al zijn betrekkingen te zien afbreken. Dit is minder alledaars. Edeward was zeker nog jong maar zijn gelaten was een sprekend contrast met die jaren geworden. Hij was jong maar reeds moest hij zijn vaderland ontvlieden om geheel onbekend in de vreemde zijn smart te zien uitdoven of daaronder te bezwijken. Vele mensen zijn van oordeel dat ondervinding in nauwe betrekking tot het aantal jaren staat. Dat elk oud mens een monument is van ondervinding van grote gebeurtenissen. Menige Grijsaard zou ons veel van zijn kostbare schat aan ondervinding kunnen mededelen. Dan wijnen op dat het gegroevde voorhoofd kunnen lezen. Hij zou ons rijkelijk vans levens ondervinding laten proeven. Hij heeft in zeker maat uit recht gekregen over de afgelegde levensweg te morgen om Rijk Halsen te verlangen naar het plekje grond dat zijn afgeleefd lichaam een schelplaats na zoveel stormen zal aanbieden. Somtijds echter kan men ook een mens ontmoeten die al voor ons zijn levensgeind in te treden reeds na het einde daarvan uitziet. Die gedurende zijn korte loop aan genoeg van het leven gezien heeft om nog te moeten gevoelen het voor te zetten. Ondervinding is niet het monopoly van de ouderdom. Edeward verkeerde in zulke toestand te snel was hem alles ontvallen om nog aan zijn geboordplaats geboeid te kunnen zijn. Hij was onmiddellijk na de noodlotte gesamenkomst met Haag die eens zijn bruiterd kunnen wezen naar zijn chef gegaan en op voorspraak van Van Banen die zonder al zijn verborgen leed te kennen enig middelen met hem gevoelde was het hem gelukt zijn ontslag te bekomen en de reis naar Indiët te bekostigen. Van Banen gevoelde wel enig berouw dat hij zo nonchalant ten opzichte der beide jonge lieden gehandeld had. Zij gemoetspraak en hij nam een hartelijk afscheid van de jeugdige man. Maar hoe spoedig had hij niet vergeten dat er een Edeward van Bergen bestaan had. En voortging het vaartuig snel doorkliefde te baren want de wind stak weer op. Voortging het. Storm en wind stilte regen en zonnenschijn datelheid en doodsangst wisselden een kander af. Die afwisseling had Edeward sinds hij man was geworden niet eens gekend. Mocht nu en dan enige verandering in de eentonige omgeving in dat eeuwengroene tapijt komen spoedig verloormen de kust weer uit het oog zoals ook wij onze ongelukse vogel uit het oog verloren. Edeward is aan onze naasporingen ontgaan. Misschien ontmoeten wij hem later. Misschien ook is het bericht van zijn reis op de Zebra de laatste tijding ons van hem geworden. De andere personen die hun rol speelden in deze schets kunnen wij volgen. Maar waar toe? Hun leven zou geen invloek meer uitoefenen op de lotgevallen van Edeward die reed zo jong met een begin van mensenhaat deze grond ontvlood. Waarom nog het langzaam verterend verdriet van een Louise te schetsen? Of de kampstrijd der goede bedoelingen van Van Beem met de ongevoeligheid zijn er gaden af te malen? Waarom afget de beval in eer en aanzien te ontmoeten om ons te bedroeven over de onbillijkheid die hier benedens schijnt te bestaan? Of de weduwen van de plaies in rauw gedompeld te zien afnemen in krachten? Onnodig is het ons langer bezig te houden met karakter's als graalte of van de wal. Ze waren nodig tot de ontwikkeling van Edeward's wonderbare en ramsalige lotgevan. Ze hebben allen met of zonder schuld onmiddelijk of middelijk zijn leven verbitterd. Verliezen wij ook hun spoor. Einde Einde van het besluit Einde van een ongeluksvogel door George Lodewijk Kappig geschreven in 1868 Ingesproken in 2010 en 2011 Nijmegen Door Anna Simon