 Dus dat is het goede nieuws. Er is nu een bindend, juridisch bindend nieuwe verdrag voor de komende jaren, waarmee we een aantal jaren in elk geval weer vooruit kunnen op het gebied van klimaatverandering. Parijs is een historische gebeurtenis. En niet zo zie je wat sommige mensen nu zeggen dat we een klimaatprobleem hebben opgelost, maar we hebben een toekomst gecreëerd waarin een klimaatprobleem mogelijker wijs kan worden opgelost. Het verdrag is mooi in de zin dat alle landen het eens zijn geworden over een mooi doelstelling en dat het aan het eind van de eeuw niet meer in het 2 graden warmer wordt wereldwijd. Er zit wel een subtiel puntje aan, namelijk we hebben het over het eind van de eeuw. Dat betekent dat halverwege de eeuw het nog steeds warmer wordt dan 2 graden. Dat heet overshooting. Alle landen hebben het voornemige uit om die 2 graden temperatuurstijging niet te overschrijden. Zoals er nu uitziet gebeurt dat nog niet, want de plannen die er nu liggen leiden tot een temperatuurstijging van tegen de 3 procent. Maar over vijf jaar worden de plannen zoals nu zijn voorgelegd revolueerd, is dat ook daadwerkelijk uitgevoerd. En wordt iedereen opnieuw uitgedaagd om te zeggen van wat gaan we nu verder doen. Aanvankelijk was voorzien in een heel streng handhafingsmechanisme om ervoor te zorgen dat de Staten dan ook daadwerkelijk hun commitment, hun belofte zouden nakomen en dat is eigenlijk meer of meer uitgehaald. Er zit nog wel iets van een soort toezichtsmechanisme in, maar dat is puur facilitatief. Dus niet bestraffend alleen maar de ondersteuning van de Staten. En dan hangt het dus heel erg af van de breitwilligheid van Staten om daadwerkelijk vergaande maatregelen te nemen. Komt niet de urgentie naar voor over welke enorme inspanning dit zal gaan kosten. En dan moet je er aan denken dat de inspanning om dit te bereiken, vergelijkbaar is meer dan de inspanning die we nu weer leveren wereldwijd aan uitgaven aan defensie. Voor Nederland zou je moeten denken aan je bent meer dan 10 miljard euro per jaar kwijt. Om deze transitie in gang te zetten die nodig is om aan het eind van deze eeuw zogenaamd klimaatne traal te zijn. En het sterk is wel dat alle Staten aan boord zijn. Het was voor Amerika bijvoorbeeld cruciaal dat China als de grootste vervuiler op dit moment zou gaan meedoen. En dat India als de toekomstige grootste vervuiler ook gaat meedoen. En dat is nu wel verzekerd dus dat zijn wel positieve kanteningen. Het verleden, de eerste 20 kopbeenkomst hebben niks opgeleverd dus deze 21ste is een ander type. En dat geeft in ieder geval een kans om te kijken of dat ergens toe leidt. Dat is het grote verdienst op dit moment. Juridisch gezien worden China en India nog als ontwikkelingsnanden gezien binnen het klimaatverdrag. En dat betekent dat zij gewoon profiteren van de financiële stroom die van ontwikkelde landen naar ontwikkelingsnanden gaat. En ook van de technologische stroom. Dus het is ook een bepaling in de verdacht dat technologie moet worden gegeven. Schole technologie aan ontwikkelingsnanden. Het direct effect van Europa's reducties zal uiteindelijk niet heel veel zijn. Want de China-stotel meer emissions uit dan Amerika. En Europa is minder dan een kwart en over het tijdjes minder dan 10 procent. Dus wat er in Europa gebeurt, zou ik kunnen zeggen, is relatief eigenlijk onbelangrijk op wereldtoneel over 50 jaar. Dat gezegd hebbende is er de hoop dat als in Europa die voortrekkersrol wordt gespeeld, waardoor ook schone technologieën zich ontwikkelen, dat die schone technologieën dan ook goedkoper worden en aantrekkelijker worden voor Amerika en China en Brazilien en alle andere opkomende landen. Waardoor het voor die landen makkelijker wordt om mee te doen. Dus dat speelt mogelijk ook nog op de achtergrond mee als argument waarom Europa bereid is om een grote kosten te dragen, terwijl er op de korte termijn eigenlijk je denkt van dat heeft niet zo heel veel effect op wereldwijde emissions. Maar kun je een wegschetsen waarin wel ligt wel succes geboekt wordt? Ik ben daar redelijk optimistisch over, moet je nog even zien. Want als je straks als enige paar landen niet enthousiast inzet op het voorkomen van die klimaatverandering, dan word je misschien het lelijke eentje in de club en ben je misschien bereid om dat alsnog te gaan doen. Daar zal het van afhangen.