 Aqşanınız qeyiz, deyərdik, kanunist izləyiciləri 23 Sentiya Bölkimi 22. tariqdə kanunist eferendasyus söz proqramının zanlı yayımına başlayırıq. Bu gün həm Rusya da baş verənlər həm vətəlimizin güneyində bir mumiyyətlə iran coğrafiyasında baş verənlərə bir yoğun mənəzər sağlayıq. Nələr baş verir? Rusya da səfərbəlik eylən edildi. Əslində Ukrayna nək bir insüqbini azad etməl olan Rusya nədən səfərbəliyə el attı? Rusya da gənclər Rusya dan qaçır. Eyni zamanda gənclər də iranda rejimin sütunlardır, iranda bu gənclərin önündə də susilə qadınlardır, hızlardır bilirsiniz orada. Ötən əftə yirmi-şi yaşlı məhsa əmininin polis tərəfindən saklanması, onun zəhərdənməsi və ölməsindən sonra ölkənin xaqminən yirmi-ə yaxın vilayətində onlarla şəhərdə təqminən çıx şəhər. Şimdi bu dəyəkə ölkənin müxtəlif istiqamətlərində, müxtəlif müxtələrində aksiyalar davamilir. Və aksiyalar xara doğru gədə bilər. Rusya da nələr gözlənilir? Bütün kusualara aydınlıq yatırməkdən ötürü Demokratik Dəyişin Partisi Təşkilat Həmudəsinin sədri El-Mustafa ilə bir saat sizinle olacaq. Əlbəyi salam edirəm, koşur deyələ beyim. Əlbəyi ne baş veririz? Biz başlıq olaraq Rusya və İran rejimləri su Qumsadı başladı. Həm sual var bunun çərisində, həm də riyallıq var. Sizin dəyələndir məniz nədir? Məniz dəyələrdə mələk ilk soranla bu suallan başlayıq. Həm sual var bunun çərisində, həm də riyallıq var. Sizin dəyələndir məniz nədir? Məniz dəyələrdə mələk ilk soranla bu suallan başlayıq. Yox, yəni vaxtilə Amerika biriləşmiş dadlar və esəyəri arasında anlaşma, rəzlaşma var, yəni rəzlaşmanın müddəti başa çətırdı. İndi dünyanın sanki yenidən bölüşdürülməsi yenidən qurulması mələsidir. Həm eyni zamanda dünyada bir çox global problemlərdə var. Çox təsür ki, və əzə mübarezə danışma bir qədər anlaşılan olmur. Yəni cəmiyyətlə, insanların mövzuları bir qədər fəhdi yana sərtəyə qəbul ediydi. Öfəndə onun gedəki dünyada bir çox problemlərdə var. Həhali, qəlbət olaraq, həhalinin sayınan bağlı məyənlər açıqlar var. dünyada bir çox global istiləşməm var. Bu istiləşməyələm bağlı məyənlər açıqlar var. Eyni zamanda yif, qəqqat, müyən acağının hətinlə təsür çükləndirməsi, burada məhdə yer şürəsində həyatın özünün rüsus qaldında olmaqın inan bağlı, yəni bir şeylər var, mülajələr var. Hə biləliyəm də əsində böyük dünya gücləri dünyanı dizayn edəm? Dədə, təsirlər edəmdə çox təsadə olmayan qancə arifimləri qurulurlar və burada dünya əhalisində baxıç qaniliyəm, yəni biləm hətçat qaniliyəm, dələ kərik edilməsində yeni dövləklərin, yeni dövlək bilmirlərin qurulmasınlar. Hətta üçüncü dünya səlvaşının biləc edilməsindən sövmək edin. Əbəstə, bunlarım, mən şövbəl ki, çövqünlə bir Allahım rəadəsi var, Allah istəmək ilə bir şey olmur. Həralda çox istəyərdim ki, bu dünyanın qaləyi gələcəyi daha xiyin. Dələ, orsunu və vatala bizi bu ağır intallardan, katakil isimlərdən qorudur. Bizi intalların ləcərinə düşənişləri var. Həralda dünyanın üçüncü gerçəliyi çox təhət riyallıxlarla düzləşdir. Biz bu proseslə, uşağının vələk istəri gördik. Yəni, təhətlətlər var idi dünyada məribələrin olmazdır. Məribələrin daha böyük yaralcları, acizməsindən bağlı. Mülaidələr var, ilə nişələr var. Bu mətələlərdən Rusya önə düştü. Rusya demək olar ki, eşbir hibu vəsaslı, siyasəsəsə olmadan, mənəməsəsəsə olmadan, Ukrayna hücum ehtib artıq yetincə aidib bu məribək edir və bu, böyük dağıntılar oldu. Həddindən çoğurda çilərə tələpatları təbəb oldu. Və bu, ikilər hərbətə Rusya önə də karşılandı. Rusya önə də hənaq etdiyin de bugün. Hüzdə Rusya bu hərədə təhətmələrdən müdafərin hazırı bir 6.000 nəfərin öldürücünüz deyir. Mən bələkdə bəl ki, dünyaya bir iki, onlar həmişək gibi yalan danışıldı. Rusya dünyada bir neçə dövülət var ki, davamıq olarak yalan danışıldı, onlardan büyüldən Rusya uç dövlətidir. Yəni, orada hərdə 60.000 nən rəhmalı, oran-i sələfi məlumatına görə bir 60.000 nən artıq həbi ki, öldürülüksüz. Və qəngki bir iki, bir çox edərdir. İnsan yaralanır, sıradan çıxanır, bitti bir şübət var. Yəni, bu sorusunu demiyorlar. Çok əsas hissəsi, ciddi şəkildə orada zədələnir, əsasıradan çıxanır. Ona görə bu, Rusya məcburdur ki, yenidən ordu xormalaşdırsın, yeni ordu toplasın. Rüzdə bu müddətə qədər bunu gizini edəcdirlər. İnsanlarından tanışırdı, haqqusulə çarşıdır da, ki, məhkədi şəhərlər, Masqba və Petirburgu çanar buraqmaqla, yəni onu qoşmaqla, qıraq şəhərlərlərlərlər, əsasırda ki, insanlara birə də ki, o muzlu kimi xəvvət eləsinlər, proseslərə qasqasınlar, hətta son günlə bir hətxanalarda biləm. Məhbüsladla biləm onların bir sövlənəşməsi ilə bağlı maraqlı bir şey yəəlmişdir. Orada bütün məhbüsları bildirirləkdir, 6 hərdində bunlar vuruşacaqlar, 6 hərdin sonra əris alamaq qalısalar azaltmıyoruz. Bunların məhşumlu olacaq. Yəni, haqqusulə çarəsi tüksəni və sonunca adım olaraq bugün gizməl səhər bəldir eləməkdir. Yəni, oradan də ilələrləri görürbək 300.000 diş ordunun yığılmasından gedir sövlət və yaxud da yalnız eklətə buraqlanlardan, təcrübəl olanlardan, olanlardan toplanacağı. Allah şuan onu çıxıb sələ bu sonu, bu münakşelər zamanı hətta qüçədə kimləri sildir adı götürkədir. Alına bozuna bakmaq. Yəni, amma də ilə nə görə həmin səhər ancağımda bir bəlqin var. Orada barədə cəlmətə məlumat verilməyib orda yəni, belə də məxvib əndi var. Putin-i səhər ancağımın orda 1 milyonluqdur, ordunun toplanmasından sövlət gedir. Və bu da Rusya cəlmətində kibayət Çünki Rusya həmiyyətə hələ indiyə qədərin alınıya bir şey, Ukrayna nədən hətəfsəsilik, Rusya niyə çorda vuruşur. Və bu gənsikəri məlumatlarının ölümün isməlilir. Yəni, onların ilə ilə aylə təhəndib yətə Ruslar da hazırsaxtlı dəkstər alilər. Yəni, eksər hətini dinə, oradaki bir ufraq var. Onlarının bu bir ufraqlarının gətib bilirlər ki, 90% əkməl başvurma hərbədə onları qurbandırlar. Ukrayna ordusu bürün kifayət kədər, yaxşı silahlanır, kifayət kədər, peşək çağırdı və həm də dünyanın ən masiv hərbi teknologisine öz arxasına alıptı. Dünyanın əllədən art, dövlətə orada bütün istiqamətlərdir, köməli dəsləh verir. Yəni, Rusların maharibiə gönlərdiyi ordu, nəzəb edin ki, ölümə qırqana gönlərdən ordu kim bir şey? Artı Rus qaldır, Rus cəmiyyətdir, bunu başa düşür. Yəni, gələr məsələləri, bir qədər gizlin çalışırdılar, çünki oradan cünayetmətlə və qurbandə də də bulunduqdur. Yəni, səbri də açdı, kürsdən oraslıq şəhərdə qaxtılar, mitingləri dələdilər, gizmət səfər bəriktən sonra, minlən artıq adam ordu sağlanıldı. Fəxistası, mən düşünürəm ki, bu mulların heç bir Rusya nəxilat etməyik. Rusya ində qədər daha peşəkə ordularının dövüşüldü və onun quranədə etibdi orduların demiyolar ki, yəni insanların əksələrin məsələmin o peşəkarları, orda Wagner qurupunun da əksəl dövüşçüləri demiyolar ki, sıradan çıxarıldı. Orda Rusya'nın disant orduları da demiyolar ki, məhv edildi. Və bələn hynəndə bu yönində yeni çalışısılar nə Rusya orda bir şeydəsi deyik. Sədəcə olaraq, həmin o görülür insanlarının sayın azaldılması məsələsin, programı yerini getirir. Və bunun da çəmiyyət başa düşür və əndişə ilə bunu qarşılır. İran da nə baş verir? İran çövəl qədər əslərisar bir dövləsi və son illərdə demiyolar ki, orkanı tərbətləri açıq və ki, iki gəlirləri yağlı silahlanmaya və yaxud da silam ölkələrin də qurşu misalman ölkələrin də muharibələrə tərbə olunur, xərçləriniz. İranın demiyolar ki, iki gəlirlərinin əhəmiyyəti bir dəti tibaha qətşəriniz. Və İran demiyolar ki, əksəli islam ölkələrin də silahlı təsdələr qurşuqlaşmalar yaradıb müxtəlif adlılarla müxtəlif dəki parmaqlarda və bu da elbət də biliyətlərinin pulun paranın qəşənməsini vacibir, zərruyudur. Yəni, İran çəmiyyəti də bugün acıya lavajdır, sosial problemlərin mən qenəsin, İran'da xüsuslə reisi qələrinin nə sonra o da bir qədər qaydaları sərtləşdirib, bu də elbət lavajdır, insanları bir qədər də sərtləşdirib titlətləndirir. Və sanki o da bir səhəni lazımdır. Zərucun lazımdır ki, qavuzun arazını, öz titləsin, bir formatu ifadəsin və bu kızın öldürülməsi, əxalak polisi dərəfindən tutulması, öldürülməsi təbii ki, çox ciddi bir reaksə doğurdu, düzdür. 3-3 şəhərlərin ən başlandı. Yəni, təbaşa şəhərləri də bısa qız şəhərlərin nə olan bir kız, və İran'a girdi və İran'da çaxlanır, qarnaşın də İran'da təbəzi olandır. Sonra da o da qarşı zor, əkirli qorluxu, grublar, və nə, həyət ölüktü, bunu ölmü kürdə halini qaldırdı, sonra təbii ki, təbii ki, təbii ki, təbii ki, təbii ki, təbii ki, ən, bu sona ərazılık var, kalbi etrafları var. Qıtası, İran'da demək ki, qusya da, hərikiksi çansak işir. Hərikuxinin hərmsiyi təkləm olarası çox görüq almışdır. Hərikuxinin, düzdür, hər biləşmiş dörlət olsalar da, həralda masir standartlara cevap verən bir, hər biləri var, dörləti bir arəşirlikləri var, həddindən sohq, karubsa var, oğurluq var. Yəni, ölkəni sərbətləri az qurfətləri, az qurf sərbətlərinlərin, o təsdi üç bin tərəfinlərin oğuranır. Ona görə də bu dövləklərin, heç birinin əhalisi, bu dövləklərə, bu hakimətləri görmək etmiş. Sadece ona qurfı və quf altında bir növ əzilmiş halda sür. Amma hər kürsətli o part deyir, hər kürsətli o etirazı çevrilir. Sadece ona qurfətlərin üçünəm ki, burada mütəşəkkil bir qücə, yəni, atörünət bir qücə, müxalifətlə bu klasistəri düzənilə aparacaq bir qurfəyə itəc var ki, bu hauqik, hauq etirazları, hauq şanları sistemli bir səkildə bu rejimlərin aradan qaldırılmasını yönəsin. Hər kisinin aftariklar rejimdir. Aftariklar rejimlər osu da geçti, tarixin arxıbına getirməyə, məhşumdular. Sünki aftariklar rejimdir. Yəni, biz sizinlə deyəgələr sonra davam eləyək, amma izləyicilər de etiraz verir, sizin səsiniz qrılı, məkəsizdə qulahlıq taqasız. Qulahlıq varsa taqın zəmət olmasaq, qulahcırdan istifadə edin, mümkünsə. Səkib aftizdə. Siz deməri efirə hazırlaşınca mən izləyicilərə buradan öz salamlarımı çatdırram. Muharibə ilə nəvəki rəstəsilə 5-6 günə alabilərdilər, etirdiklər korpaları, pahalarlar haqətlərlə və sahibi mümkün olardı, insan tiksiz az olsun. Amma bunlar istəmirlik, tiksiz muharibə olsun. Şahin Bəyi yazı çıqara baldan irabandan 102-i bazıda olan Rus askərləri aparsın, Putin yeni uşaq bulu verib, məlumə əldim, siz partiya sədirləri yıxışıb hansı təklifi elmiziniz. Biraz da ironik sual oldu. Biz heralda burada partiyaların təklifini deyirləndirmirək, amma demokratik deyəşin partiyası yeni siyasətə qədən boyuq. Onun partiyalında mümkün bəyi burada deyirləndirə biləriyik bütün hallarda. Şahin Bəyi təşəkür edirik fikirinə görəm. Mələkisada vəfa yazır ki, marağlıdır, 155 mün qoşun, 24 fevralda getti, hara yoxa çıxdı, məncə ölərinin say 55 mün yox, 150 mün olar. Dən Sövbət, Ukrayna Rusya Savaşından gedir. Filmar bəyi çox təşəkür edirlik var olun. Yatsın Soyudekin Yaşasın, Türkiyazərbaycan ordusu yazır. Bizləyicimiz də yazır ki, çox uzun adı var. Bir bayrağda var orada. Yazır ki, diktatorlar üçün geri sayın başlandı. Elbət deyir. İranda Rusya da bəyəm diktatorlar deyir. Yəbi ki, diktatorlar üçün geri sayın başlandı. Elbəyləb bağlantımızı davam etdirik. Buyurun elbək, sizi eşidək. Umar Effiləxanın suallını öncə sizdən soruşacaq. Çox unikal suallar olur. İranda baş verənlərdən bağlı sualı var. İranda baş verənlər geri çaydən azarlıq suyandır. Yə, haricdən idarı olunan prosesdir. Sa olun, bu sual təbii ki, aktual sualdır. İranda ki, azarbaycan tüklərinin taliyi necə olacaq? İranda yaşayan soydaşlarımızı hansır epresiv hərəkətlər olab bilər. Mən geri gəlmiş gən bundan bağlı deyim ki, bizim soydaşlarımız 2006-ci ildə azarbaycan tüklərinə qarşıq təhqir olanda İranda yaşayan digər qarqlardan dəslək görmədilər. 2009-ci ildə İranda prezident seskilər olanda da bizim soydaşlarımız həmin 2006-ya deyikvaccağa verilər. Yəni prosesin önlə keçmədilər. İndi də soydaşlarımız arasında bir çıç doğsa fikir ailədə var ki, bu prosesdə bizim millətin faktir deyil. Amma əksiyyətin düşününcəsi buldu ki, bu İranda yaşayan bütün qaqlara qarşı olan rejimin cinayətləridir. Rejim İslam adı altında cinayətlərdir. Bunun aşağı yıqarı dinə dədəkliyə yoxdur. Ona görə dinləm bağlıda çox ciddi problemlər var. İndi mən dinləm bağlı olan problemləri az sonra özüm soruşucaq. Mən marəfilə xanun suallardan çox istəyərdim ki, əli bəcə ablandası. Buyurun əli bəcə. Əşəkür edirəm, Rufət beyi. Səs normaldir mü? Əlməli, əlməli, əlməli, əlməli, əlməli. Mən də hesab edirəm ki, İranda son günlər baş verən hadisələr, milli zəmində deyil, bir vətəndaş dövlət qarşı durmasıdır. İran rejiminin, xüsuslə, mən onu qeyd edilədim, bu, rəhisi A2 mətəkələrinə sonra bir qədirləri, dini qaydaları, tələfləri artırıb, gücləndirib. Və, yəni, bundan əvvər ki, A2 mətələr vaxtın, Ruhannin, digər prezidentlərin dönəmdə bu məsələrə çoxda ciddi fikir verilmirdi. Yəni, bu örtük məsələsi, başqa məsələlər, qeym məsələlər bir qədər sakin davranırdı. Rəməndi bu, rəhisi gələndən sonra bunu bir qədər sətləşdirib. Əlbət də burada cəmaatın küzaharana o qədər yaxşı deyil. Sosial vəziyyət ümmətlə yaxşı deyil. Mən bəq qeydərədim, İran özgələrinin həhəmiyyətli bir isəsini, o siyasi ispüşməntin orramasına, karrupsesina sərfədir. Bir isəsi isə İranın qarişdəki ordularının yedizdirilməsiniz, saxlanmasına sərf olunur. Yəni, biz bir deyik ki, İran demiyorlar ki, Irakda, Suriyadal, Rivanda, Hələstində, hətta Ermenistan-da, bəlkədə gizli formada Zarbacan-da və digər əksər misalman ölkələrin də böyük quruplar, silahlı quruplar saxlıdır. Sonra bunun maraqlarını yayan təbulqatına aparan məyən təşkilatlar yaradır, seyniyün təşkilatı var, nə bilim, Fatmeyün quruplaşması var, belə müxtəlif adlılar da. Ümumiyyətə, dünyanın hansı ölkələrində şiət tərqətinə məxsus insanlar varsa orada müklək təşkilatlandırır. Orada bir təbulqatçılar yaradır. Özünün nüfuz darəhsini yaymağa çalışır. Təbulqat, təşkilat, fəsar işləri ilə yanaşı hətta məzəhallarda silahlı dəslələr orada saxlıdır və s. Bizi nirakda görürük, İran, Suriyada görürük, Livanda görürük burada. Və hətta son Azarbacan-Ermenistan-da okuşmasında belə İran silahlılarını görürük. Yəni, bütün bunlar hamsı İran gələlərin əhəmiyyətli bir isəsini belə deyir. Buna yürüdə, əhali istədiyi qədər oradan gəlir alabilmir, normal dolanabilmir. Ümumiyyətlə ölkənin iqtisadiyyatı, normal, inkişaf eləmir, teknolojisi çox geride qalırdı. Məsəl verin ki, İran, məsələn, bu Rusya neftinlən qazınlan, dək imtinoğlundu. Küşəra etdə, yəni Avropya çalışıb bu öz neftini qazında satabilərdir. Hansa başqa daha ağırlı, nə bilim proseslərə qatılabilərdir. Məsələn, məsələn, bəldiyim qədər narkotikli ticarətə daha çox istimləkdir. Hətta eştiyim qədər ildə bir 6 milyarda dolara yaxın nəstotiklədən çox qədər. Yəni, əhalinin narazırıq üçün kifayətədə ciddi əsaslar var. Qaldı bizim milli məsələmiz, bəli, bugün İran'da Azərbaycan türklərinin təşkilatlanmasına ciddi etiətəyək var. Doğrudan da orada parsların, kürtlərin, diğer haqların, ərətlərin, bəlusların məyən qədər təşkilatlanması, məyən qədər o proseslər də fəal olması üçün bəzi hazırlıqları var. Həmumən düşünürəm ki, olabisindir rejim də son illə Azərbaycana basqını bəki daha sərt edib. Yoxusilə orada fəalların əhəmiyyətli bir səsi ölkəni tərik etmək zorunda qalın. Oradan bizim cüneyli qandaşlarımız çoxdur biz onların əksəriyyətini danışoxsa, bu təal cüneylilər. Onların demiyorlar ki, bu əksəriyyəti İran'dan çanarda da. İran'da onların qalması üçün məthiş bir şəra ki, bir mənəl uğraq. Yəni Amerika da, Europa da, Türkiyədə, Azərbaycana və diğer ərazilərlə bunlar çıxmaq, qaçmaq, icrət eləmək, yəni migrasiyətmək zorundadılar. Bu da, elbət orada o cemaatımızın mütəşəkil olmasına, insanlarımızın günöf təşyatlanmasına zərər vurdusun. Yəni, bəşqa bir maraqla məsələ var ki, İran'da bu son hadisələr ki, başverdiyi, bu harnıda sə 14-15 yaşdan başlayıb, 30 yaşa qədər olan gənçlərin usul fəallıqı ilə başverdi. Və hətta indi, mən tanışınam bəzi o siyasi fəal dostlarımızdan, cüneyli qandaşlarımızdan. Hətta onların bir əndişəsi var ki, məhələ bu gənçlərə bunların təhsil imkanları belə yetərli deyib. Yəni artıq, sanki yeni nəsils gəlir, meydana çıxıb, təal bir nəsildir. Dediyim ki, bunlar təqirbən 15-30 arasında olan insanlar, bu son etrazlarda əsas üstünlük təşilidir. Təbii ki, burada bu etrazlar daha çox, dediyim kimi bir mürkə etrazlardı. Yəni, ölkənin bütün ərazlərini, əksər ölkələri, əksər dəki bölcələri əxat etdi. Yəni, burada farslar da, çürkləri də, türkləri də, məhəluşlar da, hamsı eyni aşağı yoxarı etraz edirlər. Yəni, bu protestal orada iştirak edirlər. Bələ, bildiyim qədər orda Səfət Mürəmsar da əli üç əyalət var. Onun az, üç üç əyalətində bu etrazlar yoxdur. Qalan əksər əyalətlərdə artıq etrazlar var. Yəni, əhalinin böyük səsi, Səfət Mürəmsar dasa 65 milyonu şəhərlərdə məhəlşəl. Ona 20 milyonu zə kətlərdədir. Yəni, xüsuslə də o böyük şəhərlərdə və keçir şəhərlərdə olan münasibət əhlidir. Xüsuslə, onu demək istəyemək. Yəni, bələ, böyük şəhərlərdə, hətta maraqlı, günəylə qardaşlarımızın çox maraqlı bilkiləri var, onu məhəl böyük məhəl istəyərdim. Yəni, istəyemək, islam resmubikası qurulmamış dən əvvəl. Yəni, əhər, İranda çi əhalinin, onundan dokuzunda islam inancı var idi isə, dini, bilcilər, iman bağlıdır, fəsələ, bir on nəfərdən dokuzun əhat edirdi isə, indi təsəbir edin ki, on nəfərdən üçün əhat edirdi. Yəni, baxma, indi ki, rejimin bu, Tehran rejiminin basqısı, Tehran rejiminin ədaləhdə davranışı, insallarda elə bir əhvarlıcəyə yaradı. Yəni, artıq insanlar sanki dinlən qaçır, dinlən uzaqlaşır. Yəni, səni, bəlk ki, eyni şey qadınlarla da bağlıdır. Böyük şəhirlərdə demiyorlar ki, yəni, həmin hardasa bir on nəfərdən 6-7, yəni bu dini məsələlərə, ibadətlərə bağlıdır, artıq ona bir növ, kanardan bağır. Yəni, çox da yaxın deyir, yəni, sanki uzaqlaşır. Yəni, ancaq bu, çi çi şəhirlərdə bir əs fəktidir. Orada bir, onundan 4-du dəki, bu məsələrə, yəni, dini bağlıqı qalır vəs. Yəni, söhbət ondan gedir ki, İranda da, əhalinin həm cüzaranı, sosial vəziyyəti, həm dövlət hakimiyyətli olan insanların ədalətli olmayan davranışı, üstəlikdə onların övlətlərinin, ailələrinin, bələ çox vulgar həyət tərzi, ölkəni sərvətlərinin çabxalib xarici ölkələrə taşıması, orda ölkələrini qurması, orda belə dək. İstədihləri kimi, qəşamaları və s. cəmiyyətlə, daim bir daxilində bir hiddət yaradır və hindi bir bu fırsat olan kim həmin hiddət ortaya çıxır. Yəni, mən düşünürəm ki, İran rejimi, Nikib Tehran rejimi əsində bu miktiklərdən ciddi bir şəkirdə sarsıldı. Düzdündə onun əsas diqqəti daha çanara gönəlibdir, İran islam ölkələrinə xususilə, dək ki, orda onun əməliyyət tədbirlərin orda keçirir ki, nöfəs adına orda törədir. Hətta Ermenistan'da da birisiz ki, son günlər hətta məlumat var ki, Ermenistanə bəli 25 km məqqədər İran ortusunu yerikmək istəyirdi, Azərbaycana qarşı. Allah əmdə olsun, Allah ənda düzdündə var, Allah ənda düzdündə var. Bu, İran'da xaminin xəstələnməsi və sonradan da bu xalq ayaqlanmasının yaranması, İranın bu planlarını pozdur. Yəni, bu olmasa hədir, dəq ki, siyafahı açıq, o çox kuman ki, açıq qurmada, Ermenistanə bəli yerikmək, İran düşünürdü. Yəni, təbii ki, bəhanə bu İran, Ermenistan səhədini qurmaq çəz, zəngəzur təhlizini qurmaq tıflanda, məhəsində, o deyir. Həsində, İranın bu dəqə, həm böyüş ölümü, həm böyüş başarısı odur ki, Azərbaycana və Türk yarasında həlaqələr yaranır, Türk dəvətlər arasında bir temas yaranır, ticaret canlanır və o məsələlə də var ki, bu İpək Yolunun iki xətti İran üzerindən keçir. Və həndə bu, zəngəzur təhlizinin işləməsi ilə, o xətlər birunə belə deyir. Əhəmiyyətinin itirəciyə, aktualıqın itirəciyə, bu da İranın iqtisadi maraqlarına, maraqlarına uygun deyir. Oraya görə, İran bütün vəhşəti ilə zəngəzur təhlizini qarşı çıxır, burada yeri gələndə, Ermeni dən çox, Ermenli yerir. Azərbaycanına qarşı hətlə, yer-yərin Amerikadan belə kömə istəyir, Avropadan, Fransadan belə dəstə istəyir, o belə bir vəziyyətdir. Əlbət də bu vəziyyətə bir çalışmalıq ki, həm Rusya də, həm də İran'da bu qalq ayaqlanması, bir formadda xalqın, siyasi tədbir olmasın, kampaniyə olmasın. Yəni, bir formadda orada xalqın, mən düşünürəm ki, siyasi təşkilatlanması, güclənməsi və bu rejimləri tarixin arxivində göndərməsinə, hansısa formada dəstəyə olmaq lazım. Biz də o hansısa imkanlar da haqilində bu məsəlləri dəstəyə olmalıq. Qususun, güney, güneyin təşkilatlanması, güneydə o həbist olanların, qardaşlarımızın, güneydə qardaşlarımızın müdafi olunması, dəstəyələnməsi. Bu çox vacibdir. Yəni, yəri gəlmişə, güneydə dostlarımıza xayrış ettim ki, ubar edəb, onları daha məlumatladılar. Yəni, daha ətraflı məlumatlarımız olsun, kimlər həbsoğunlu, necə şərlənib, necə başveri kullar. Yəni, biz mütləq oradaki xalqın ayaqlanmasını, təstəyə olmalıq, onların o haqsəsinin dünyaya ayaqlanmasını kömə etməlik. Amma, en zaman da, güney azərbaycanında təşyatlanmasına bütün varlığımızla təstəhirməlik, kömə etməlik. Mümkün olun, hər bir şey etməlik ki, orada insanlarımız sabahbirlen bu impreya da, dağılanda yeni oraltında qalmasınlar. İlqar bəyin bir sualı var, mən onu da soruşum sizdən. Yəni, ziləcilərin sualları mən üçün, dəkilər-dəkilər deyirəm ki, ilə etdik. Son zamanlar Bakü kütçələrinə divarılara yazılmış dini şuarlara təstəs rəskəlnir. Çiçə bu iranssuz xidmət organlarını işe olabilər mi? Mən bu sualı biraz da genişləndirmək istirəm. Təşəkkür eləm, İlqar bəyin. Bakın, iran azərbaycandan bağlı çox ciddi maraqlar var. Biz azərbaycan müstəqiliyə qədəm qoyduqu gündən, iranın divirse quruplarının qəlişini, onların həpsi olunmasını, azərbaycanın sonra nə insəmi qabrində onları geri qaytarmasını dəfələrlə şahid olmuşu. İran burdakı sadə insanların təşilatlandırıb, asıq aşıya təşilatlandırıb. Problemlər var, azərbaycan hakimiyyətinin aftalitar olmasını kimse inkar etmir. Fakt olaraq bu azərbaycan hakimiyyətin nə azərbaycan iktidarından sövbək yedir. İnanın vaxtilə 1994-cu ildə ekibər gencinin sözüdür. Ekibər genci, Seyyid mənmət qatəminin siyasi məsələlər özürlə müşabili olup, hala azırdan İran müfalifətinin İngiltərədə əsas simalarından bildi. Ekibər genci azərbaycan yeni müstəli olanda belə bir ifadə işlətmişdi ki, İranın şumalında azərbaycan adlı bir qaruş torpağın varlığı belə bizim əmniyyət-i millimizi, yəni milli təlükəsizlikmisi hədəfə alır. Yəni azərbaycan dəfələrlə İran'dan təlükələr görük və bizdə İran'da yaşayanlar, İran'da təcrübəsi olan bizdərdə dəfələrdə deyirdik ki, yox, belə deyir, İran cəmiyyəti siz düşündüyüz kimi deyir, İran'da rejima qarşı olan insanlara sayı anbağın artır. Və elə bir zaman gəldir, çıxlı ki, insanların eynanı o 79. inqilabında dini grupların belə biz məntili var idi, belə biz tələbləri var idi ki, ölkəni namussuzluğa sürükləyib şaq bu zaman. Bu gündə insanların namusuna baslılar. Namusuna basmaqla, İran küsələrində belə bir tablo yarandı. Mən istəyərdim, bu tabloha diklətlə bakaq. Bakın, insanlar, insanlar, qadınlar, məhsa, əmininin ölümündə bu şəkildə itiraz ettilər. Baş örtülərini götürdülər. Niyə götürdülər? Çünki, məzburiyyətdən örtürdülər. Bir şeydə ki, Quran'dadır, la ilahe illə dindində məzburiyyət yoxdur. Bak, onları məzburən örtmüşlər. İndi də diklətlə bakın, bəz də bu tabloya ışıq deyirlər. Zülmətdə ışıq. Zülmətdə ışıq, viziz nəyə görə? İnsanları yalansı çadıranın altına salmalan insanları məşəriyyətdən uzalaşdırırlar. Məşəriyyətə göz cümdürlər. Və iyni zamanda qunşulara saldırırlar uzun nədə Azərbaycan'a. Bak, bu mədəniyyəti tətbiq etmək istədirlər. Azərbaycan düniyyəvi dövlət olmasına, dəhvələrlə müdaxriyyətlər. Nə var? Nə var ki, Azərbaycan Avropa İntegrasiyayıdır. Yenə deyirəm, Azərbaycan öz problemləri var. Amma bizim problemimizi özmü səliliyəcəyik. Demokratik İdyajın Partiyasının Təşkilat Komitetini sədirdi. Ölkədə siyasi partiyalar azaddı. Hə, oların çərzində varmaq hesabı gerçəyik müxalifəti var. Bunu da bilirik. Amma var. İranda siyasi nüsuslarının yaşamasına imkan verilmirlər. Amma nə olacaq? Mən istəyərin həm İdhar bəyin suallu, həm də İran zaman zaman Azərbaycan'a təxribatlar ilə bağlıf kirlərinizi eşidək ki, İran-Azərbaycan'a nə istəyir? Bak, bir də bu sualacağa bak. Aydındır. İran-Azərbaycan'ın müstəqül dövlət şimi mövcudu bunu özünə təkdirkiyoruz. Hətta bizim o küneyli qardaşların belə bir maraqla fikiri var. Kifakədər belə həqiqətə yobundu, dəyərlə bir fikirdir. Bunlar da ki, küneylilər, küney Azərbaycanlar olmasaydı, İran bəkədə Azərbaycan'a daha ciddi zərəllər vurmaq düşünərdir. Yəni, amma bizim o küneylilər kardeşlarımızın daimizi dəstəkləməsi, müdafələməsi hətta işxal edərdir belə fikirlərdə var. Yəni, küneylilərin müdafəsini gördüğünə görə, İran bundan çəkimdir. Nə bəlcə, İranın çəkimməsinin başqa sərflərdə var. İran, diri ki, hələ ki, küney qafqası Rusya'nın arha baxsasıdır. Və İran da Rusya'dan nəşəhli dərəcədə qortmuş. İranın belə də idare edənlərinə dəmdir. Asıfə, gizli şəkid, kalyanlardan müldə Rusya'dır. Rusya oran özünün bütün nəqədərək yeri də qalmış, köhləmiş silas Rusyada var. Bunları satır, hər zamanı. Çünki, İran sənaisi, İran texnolojisi o qədər geri qalıptı. O qədər bərbat vəziyyətlətdir. Çünki, bildiğim qədər hər indin özünlə bilə, orda amerikanın köhnədən amerikanın qalan silahları, israldən qalan silahları, və s. və s. Səvetlərdən aldıqları silahları. Hətta radar sistemləri, olanları, nə bilim, təyərələri, cəmiləri demiyorlar ki, düzdür. Göründü var. Daha son dərəcə bərbat geri indikimi asir o tələfləri cəvər verməyən bir hərbi sənaisi var, hərbisi var. Amma bununla belə, hər İranın quruq oşunları, diversiya quruqları, dünyanın hər yerində var. Və o da gizli deyir, o da istisna deyir ki, onlar Suriyada, Irakda illərlə moharibə farfar, hətta məyən qədər də köşəkardılar. Qusunlar bu son hadisələrdə, Ermenistan tərəfdən vuruşan İran, sefah üzüləri, o Qutsu Qopsu quruqsunun üzüləri, məsələ, bizim o şəhətlərimizin daha çox olmasında kusi iralıqlar, on da demək lazımdır. Üzündələlik məsələri, rəsmi munasibət bildirilmir. Olabəsin, Azərbaycan hükümeti deyirərinə munasibətləri çox daha çıx şəkildə çorlanmasını istəmir. Amma bildin qədər rəsmi darələrin də belə bilcələri var, faqlar, dəlirlər var ki, orada İran həyəgətən yeri məni tərəfdən vuruşuq. Məbətum bunlar əslində çox mönəmlidir. Qusulə, İranın Azərbaycanına köcə asur şəbəkəsidir var. Nəsəb etmirəm ki, onlar namısı İran keşfiyat organlarının, İran keşfiyatının belə dəhdə bir mənalı muzlu uzantılarıdır. Onların şimdi kifayətdə insanlar da var ki, sənmi olaraq inanıq var. Bəkə de onların din-i hissləri sümürülü bilə də inandırılıq. Yəni, mən nəsəb edirəm ki, bu beləlişərin olması çox önəmdir ki, insanlarımız o vətəndaşlarımız İranın keşfiyatını görürsün. Yəni, mən ilərə İranın elədiyi dəstək görünsün. Mən əminəm ki, belə olacağı təqdir də, İranın orda formalaşdırdığı dəstələrin əhəmətli bir issəsi özürsünə sıradan çıxacaq. Yəni, aldanan adamlar sənmi olaraq İranəmə tanıdığım adamlar var. Din adamlardılar, inaçlar üzərindən, şiədlər, müsalmanlılar. Doğrudan da düşünülər ki, İran elə burada həyə qətən dini təbulqatla məşhuldu, dini müdafi edir. Sanki burada ki, pinsizlərdən imansızlardan bazarbacan xalqanı qoruyor. Nə bilim, İsrail dən onu qoruyor. Amma görəndə şeyəsində elə deyil. İran-Azarbaycanın hansısa formadan aradan qaldırılmasın istəyir. İran hər zaman, bazarbacan var elə düşünəndə bir şeyləşək ki, burada güclü bir bazarbacan dövlətlərin olması, həşi qardaşlarımızda separasılıq siyayı, onların siyasi fərlığına təhsir edir. Onların İran'dan ayrılmasına şəra etərədir və s. Bu baxımdan o bazarbacanın təhbi ki, dövlət ki, müstəqur olmamasın. Hətta Ermenistan tərəfindən ışxalına belə dəyik, var gücünən razıdır. Və bunun üçün dəlindən gələn hər bir şiətməyə hazırdır. İran-ı burada keşfiat kurumlar işdir, elə də işdir. Amma bir şey etraf eləmək lazımdır ki, artıq onlar burada kifayət qədər cild işdirdir. Uzun illər işdirdir, bu son 30-il müddətində İran keşfiatı demiyorlar ki, maniəsiz işdirdir. Həl ölkən içində mirli qüvvələr o qədər təşrətlanmayıb ki, əksinə İranın o cənsun şəbəkəsi burada təşrətlanıb o. Mən bu yaxanlarda seynün qorupunun bir bəyanatı ilə rastaşdır. Məsələ, hakimət kifayət qədər nəinki xalqır? Yəni, hətta hakimət, ilə hansı ki, İranın burada işləməsində çox təcidim maniə göstərməyib hansı, formada hansı anlaşma ilə danışıqlarla mən bilmirəm. Nəyi görə bu, nəyi edibdir, nədən, İranın burada bu qədər küvvəlməsində göz yumulub şərhət elədirib. Amma həmin o təşrətün, o seynünün, yəgin ki, Azərbaycan bir qoludur burada ki, ses edir. Məsələ, onlar hakimətə çox sərt ittamlar ilə rəli sürürdülər. Son dərəzi, sərt ittamlar və hətta bu hakimətin tevrilməsi yıqılması və s. ilə bağlı da ittamlar var. Üfət məh, sizin də haqla uğrax dediyiniz ki, Azərbaycanda af tarihətər hakimət. Azərbaycanda demokratik bir hakimət yox. Mə biz uzun illər çalışırıq ki, bu olsun, qaldın hakimət olsun. Və hezab edir ki, İran'a qarş Azərbaycanın dixt duruşunun ən mühim şəhdlərin ən bir Azərbaycanın ve demokratik hakimətin form alışması. Bunun üçün, elbət də yalnız hakimətdən iktidardan, haismünnət etmək nə ki, demokratik olun, nə bilmişə çeşikləri saklaraşdırmayın, yetərli deyir. Burada qaldın insanlarımızın milletimizin fəyallığı, siyasi fəyallığı mübarizliyi və son dərəcə önəmdir. Amma, təbii ki, qaldın bu fəyallığının mübarizliyinin qarşısının alınması və yaxud da müqalif belədəkdə camiyanın gücənməsinin belədək, qarşısının alınmasında bir faktördə İran roluyduq. Yəni, İran sanki oradan oradan o narazı isənin, həalinin belədəkdə bu fəyallı mübarizə haparablər ölkədə demokratisnahtlar olmasına təkam verə bilər deyib. Yəni, bu isəni əhəmətli bir isəsini ayrı gözünün o dini cəriyanına qoşun. Yəni, səhri bir istiqamətlə sanki yönəldik və bu da təbii ki, qaldın o birliğinə, pövlüğünə bir zərbəsinə var. Bilə bir sual yolda barəli bəri, həmin kontekstələ onu da nürtən sizin fikirinizi bilmək maraqlıdır. Əslində, məyəm mənədə onu cavablandırmısız, amma faq nə bağlı. Və filahı ve yazır ki, İran'da vəziyyətin gəlgin olmasına rəməm, məhəmmət, bağırı növbəti dəfə Azərbaycanın təhdid etdə çərə dəşiriklərdən dözməyəcəyik deyib. Niyə bizim bəsmilər rəsim və sər şəkilə də cavab vermir? Onlar həralda vətandaş mövqi idi. Vaqirədən qəbaq inanın, 2012-ci il idi, o zaman silahlı qüvvələrin baş qələri gələzi Früza Badi açır, dedik ki, mən onda İran dayıdım. Dedi ki, Azərbaycan İran-ı Şumali iski, yani Şumali İrandır. Yəni, İran rəsimlər bunu açır dilə gətirirlər. Yəni, bizimkilər diplomatik xatirinə, etkəxatirinə, yoxdur, cəsaretləri çatmaq, bunları anlamak olur. Yəni, amma demirlər, məncədə bunu artıq düşür siyasiləri növhtəsində, media növhtəsində, mütevazarbaycansıların növhtəsində, türksün, transı düşününcə sahiblərin növhtəsində ki, əki ki, İran taxtazı minil türkün əlində olub, amma türklər olub İran taxtazında, amma əs bir farsın burunun fars olubuna görə qanamək. Yəni, mən istəyərdin məsələyə də mövqenizi bildirək. Mürfət bəd, doğrudan da İran taxtazı minillər boyu, səfəvi, dəki, əfşar, qacar hakimətləri dönəmdə, yəni, tüşvainə, dalların İran'a hakimliyətləri dönəmdə farslar nəin ki, təqqib olunma yox, nəin ki, incidirilmirək. Yəni, fars dili, bu dövlətlərin saraydili olubdur. Fars ədəbiyyətlə, fars mədəniyyəti öyünüftü, öyünüftü, fars ələbbası belə, dəki, yəni, əksinələ çitifaydı olubdur, fars dilindən çitifaydı olubdur. Bizim diliyim ki, bu dövlət dilimiz belə, yəni, bu fars dilində, hətta dövlət dili səviyyəsində olubdur. Məmurların əhəmətli bir isəsi farslar olubdur. Və onda sayəsində, farslar o çevrilişi etdilər, onda sayəsində, farslar bir siyasi elitə yarattılar. Və yenidən üçüncü dəfə İran adılarının ərazi də bir çevrilişlə, qanunsuz, haxsız, ədalətsiz, yəni halal olmayan bir yoldan yenidən hakimət işgal etdilər. Hakimətə gəldilər. Və gəldiklər, bir günləndə buranın haqqlar həbs qanasına çevirdilər. Nəcə ki, bunu Ruslar edib, nəcə ki, Ruslar Rusya'da olan Türk iləri, digər millətləri daim qorxaltında, basqaltında saxlıyor, eyni teknolojianı, eyni yanaşmanı da İran fars rejimi, molla fars rejimi də 79-dan bəri də, onların əvvəldi o şah rejimi da ona hətə keçirdi. Yəni, bunlar əslində belə dəkdə, hətta bu cünki, İslamın özü belə gərsə İslam, yəni, İran dəki bir ünşiəli belə gərsə İslamın demiyorlar, pirlə alaqası yox. Bunların əvvəl ki, o fars rejiminin özü belə, yəni, fars milli maraqları ilə bağlıdır, sasanili ilə bağlıdır. İndi ki, bak, dini məsələlər de onunla bağlıdır. Və bunlar öz milli maraqlarını insan kimin də həyata keçirə bilərlər. Mən düşünürəm ki, bir qədər layal deyilə bilərlər, amma görünür onların üçü azdır, saylara azdır. Buna paşa tüştülərinə görə, o nə tamamlıx kompleks ki var, özünə arxayn olmadır. Ona görə bunlar daim bir şiddət tədbi qeydirlər, daim qorxul və xov yaradırlar. Çünki paşa tüşüləri tühlər burada çoxluqdur. Alınırlar ki, yəni kısası, onlar da bu taliranmizm yoxdur. Yəni, bu rənca rəhliyi darə etmək mədəniyyəti yoxdur. Biz İranla bağlı mövzüya bir yekunlaşdırı, əslində bunlar bir elində mənim üçün çox maraqlıdır. İzləyicin də fikir var. Ama prosesin dinamikasını izləyici deyirləndiririz. İranda bayaqlı izləyici deyəzmişdir ki, İldə elə İranda bir neçə buz ürə etirazlar olur bütün şəhərlərdə. Ama sonradan həpsedirlər, eydə milirlər. Bu aksiyanın biraz müahiyyəti fərqlədir. Bu aksiyan əslində İranda tanınmış incəsənət qadimdəri belə xalqıq qoşullu. Burada gənzlər və qadınlar ömdədir. Biraz da siyasi qiyopolitik vəziyyət İran eləhineşdir bu günlər. Və İreliyən dəgələrdə bunu Rusiya ile bağlıqında soruşəcəm. Yəni, amma istəyərdim ki, bu prosesin, bu aksiyaların dynamikası necə görürsünüz? Bu sona qədər gədəcəyimi yoxsa növbəti yenə daha böyük etirazlar üçün bir trampilin olacaq. Əgər belə demək müksünsə. Nürüfət bəy, mən düşünürəm ki, bu sonraki etirazlar üçün bir trampilin olacaq. Burada etirazların çökü rejimlə bağlıdır. O rejim çürüyüb, o rejim köynəliyib. O rejimin resustarı tükanib. Üstəlik, dünyadan baş verən prosesdər Iranın zərərinədir. Düzdindir, Fransanın, nə bil, Merministanın, hansı dairelərin dəstəyi var. Amma mənim çüncəmə görə, kəttiçə Iran o xarici aktorlardan, faktorlardan qovur. Yəni, onun uzun illər düzdir Rusiya onu sumirib, amma müəyyən qədər qovruyub qovruyub. İndir, Rusiya nə artıq özünün başı dəkdədir. Rusiya nə bil, məh də özünün ölüm qalın məsələsidir. Yəni, bir yəndən Rusiya kimi bir dəstəyənlikdir. Yəni, dərətdən, İran'dan Çinin birisi bir 25-irlik mübəvələsi vardı. Çin, İran üzərində meyən ticaret, əlaqələri, iqtisadi əlaqələri həyata keçirirdimdə artıq. Çinin özünün də bu, İran'a münasbətdə belə də, bu fikirlərində bir dəlşilərisi olunur. Yəni, Çin özün də bu günləri, zəngəzür dəhlizinin qurulmasından daha çox maraqlıdır. Nəyin ki, İran üzərindən o yolların tamam etməsində. Yəni ki, Çin də heralda bilir, İran nələri gözlüyür? İranın gələcəyə aqibət onlara da belə də. Ona görün, onlar dəndi, təbii ki, Çin dünyanın ən böyük istəsaltısıdır. Mal əxıracaçısıdır. O daha təhürkəsiz yollarla öz malını Avropya qədər, Böyük Pirtani qədər getməsini. Yəni, o bir kemər bir yol projesyı demək ki, onunla bağlıdır ki, ona bir daha ehtibarlı yol lazımdır. Çünki bir yolundan o öz mallarını dəhək ki, satabəsin, o mazım yolan yerləri çatdırabilsin. Bu baxımdan, İran mən üçün aqib gəttikcə dayaqlarını itiriş. Və İran'a qarşı olan gücülərdir sanki, gəttikcə çox ağlar. Biz Pakistanın, Afghanistanın, İsrailin, Azərbaycanın İran'a qarşı bir mənəli olaraq artıq bir münasla sərgirədiyim fərqindək. Düzdürməl, Türkçəp rezidentinin BMT-dəki çıxışına baxdım. Kifayətlə də siyasi çətdən yetkim bir çıxışı idi və Türkçənin İran'a bir xoş, sanki bir məsajı var idi. Yəni, İran'la da bir yağıtımlamak, və s. nüvə sınaxları ilə bağlı. Ümumiyyət-i İran'ın bu hatum proqramı ilə bağlı məsələrə Türkçənin həmişə xoş yürdü münazmət-i xulanda var idi. Həni oda düşünürəm ki, Türkçədə fərqindədir ki, İran bütün fırsətlərdə sanki Türkçənin paxılıqını çəkir. Bütün fırsətlərdə sanki Türk dövlətlərinin qahınması, böyükməsi İranın başına bir taşa alır. İran, yəni, bunlardan çox qərbədi. Biz ona heç pislik etmiri, zərərdə vurumuruq. Əçsinə bir formada her zaman çalışırır ki, bir İslam ölkəs işimi İran'dan belə dətdik ki, yanaşı yaşıya. Ama İran bizim varlığımızdan sanki hərdəkə nə raqdır. Bu, Hristiyan ölkələrinə, hətta Bündüs, o Allah-ı istahş etməyəni ölkələrinə, haqqlarla, qardaşlıq etməyə, dosyulq etməyə hazırdır, razıdır. Nəyin ki, bu İslam ölkələrinə, bu konsu İslaman dövlətlərinə. Ona yöridə mənələyəl ki, İran özü öz qəbirini qazır. Yəkənə, belə edəkdə, bir qalan yer, yəni İran üçün, bəkədə, gisməl, normal olan, minbüt olan müstəfi İranın çıydı, artıq içi də qarışdı. Həmən üçün eləm ki, nəm belə də o proseslər gedəcə, fəyəqin ki, olabilsin, bəkədə bu mərhələdə sənkimi olacaq, amma həmin eləm ki, bir yenidən aloqlanacaq. Və onu də etraf eləmək lazımdır ki, böyük dünyaya gücləri də, dünyanı dəyişmək istəyən güclər də, inni ki, İran artıq stemində. Artıq inni ki, İran idar etməsi effektiv deyil, səmərəli deyil. Bu dünyanın ərinə ərinə dolayıdır. İləyici də yazır elə Rusiyanın zərifləməsi İranın məhfi deməkdir. Nəzər alsak ki, Rusiyada səfərbəli Rusiyanın gerçək simmasını ortaya qoydu, çox ciddi problemlərə səhb oldu. Rus yənci ölkədən fərarı olur, qaçır. İran'da isək yəncilər rejime qarşı, savaşırlar. Yəni, belə bir qəribə durum yaranıq, nezə düşünürsüz? Bunların paralel şəkildi olması bir tarifi qanmayıqınuldur. Yoxsa, zəru rəktir. Belkə də təsadüfdir əslində. Amma siz nezə deyirləndirəsiniz? Rusiyanın zərifləməsi ilə İran'daki proseslər daha çox sürətlənə bilər mi? Eyni zamanda Rusiyada gedən proseslərin dinamikası necə görüsüz keçid eləyəyə, həm da Rusiyan? Fət bəl, mən elə gəlir ki, o domuna effekti deyilən bir şey var da, bir yerə qədər bu proseslər ağırı gedir, azırı gedir, müqamətlə gedir. Bəzən xalq küzlənir, bəzən hökumət küzlənir. Amma bir yerdən sonra elə sürətlə dağılır ki, hökumət artıq işləyən qarşısına bilir, məsərin də dağılıdır görür. Bir müddəh bir tərəddir dövrü var idi, sanki bir təbəl durat vardı. Amma birdən bir an içində savətlər darmadağın oldu gəttir. İndi Iran'da da Rusya'da da əslində bax həmin dönəmdir. Həmin dönəmdir, biz ona görə, məncə, çox niçmin olmalıq, amma həm də çox məhsulətli olmalıq. Mən inanıram ki, Rusya amperiyası dağılır və İran amperiyası dağılır. Bunların ikisi də dağılacaq. Amma biz bunların dağıntıları altında qalmalı deyirik. Bizim çoğa kəmizdə, elək ki, biz bu ikisinin arasında. Amma yalnız özümüzü deyir. Həm də bu dövlətlərin hər birində bizim çoğa kədərbətan daşlarımız var, qardaşlarımız var. Həm Rusya, həm İran türk dövlətidir. Yəni bunlar tariqan türk dövlətidir. Sadece o sonradan orada Ruslar hakimətə alır, burada farslar hakimətə gətirilir, və s. Yenidən türklərin bir yüçəlişi var və bu prosesin qarşısına işin almaz. Yəni, Allah bir şeyi isteyəndə ona heç kimayin olabilmir. Yəni, birini qaldıranda ona heç kimayin olabilmir. Birini yendirəndəri heç kimayin olabilmir. Yüzyıl bundan qabaq biz bir tənəzülü yaşayırdık. Bütün çabalarımıza rəqmən gək ki, qorya bilmədiyik. Yalnız bir türkə, müstəqül. Yecanə türk dövlət olaraq türkə qaldır. İndisi artıq dünyada yaşayır. İndisi sanki o Cenab-ı Hak özü türk milləkinin yücəvşinə, küzvəmməsinə köməyi edir, təsdə veririz. Yəni, dünyanın böyük küzvərinin də bir planlaşdırması var. Təsadifə deyir. Təbii ki, bu proseslərin arxasında bir üstagıl da var. Yəni, İranın bu gün gəlip, vəziyyətə düşməsi, rüsyanın gəlip o vəziyyətə düşməsi, yalnız onların o gerizə kelo hücumətlərinin pəaliyyəti deyir ki, həm da çanardan tədbüq olunan sanksiyaların, məgyano, geo-politik planların, projələrin, o böyük, nə bilim, senarilərin, planların nə təsiri var. Yəni, o dünya kürəsəl güzülər və falanlar da, bugün indiki formada artıq rüsyan istəmirlər, indiki formada İran istəmirlər. Bunlar, məsələn, həddindən çox böyük ərazini, böyük, dəki, patensiyalı olan co-rafiyanı işgal alqunda saxlayırlar. Və burdaki insanların rifahı da son dərəcə pislikdir. Yəni, idarəsilik kusurludur. Bunlar o qədər bərbat formada idar edirlər ki, bu qədər zəngin sərfətlər olurla böyükələrin əhalsat şeylə başlayın. Bu ölçəni həlləri qarici migrasiyadır, Avropya migrasiyadır. Çünki idar etmək effektiv deyir. Bu idar edənlər təhsik yeri zəkalı deyir, həm da uğrudurlar. Qarup senirdirlər, ölçəni sərfətlərinə uğrudurlar. Bunlar həm də bilə dədə, məsələn, məsələn, Rusya nə bağlı, Putin nə bağlı deyirlər ki, Putinca həllə Rusya nə xilas etmək. Dərisi sərdən, kəsi deyir deyir, kəsi deyir deyir. Amma mən deyirəm ki, bak, bu 20-lərzində, Putin Rusya nə dirdir? Normal bir zavot tihdi mi? Normal bir fabrik tihdi mi? Yeni bir teknoloji cətirdir, dimi? Yox! Həllərin ən çox neft, gaz cəlirləri cəldir, milyarlarla cəlirləri cəldir, hə, onu orduya xaçdədir. Sinanlamya xaçdədir. Bu maharibədə də bələ oldu ki, əslində 10-du yiyiblər, bələkə de 10-du 70-səyfəm və azın yiyiblər. Həllərin o da genralara xaçdədir, genralara uğruyub, siyasiç müşməndi uğruyub. Bu günlə Rusya milyarlarla dünyanın hər yerində uğrutmuşlarla sahiblərdirər. Amma son fiyatırımlarda ən çox dəki alınan, nə bilim, qəspedilər, nə bilim, məhkəmə qərarı inan, götürülən müşlər, həbbiyyətlər, bank əsapları, kimi? Rusya milyarlarla xaçdır. Və bunların əksərəti uğrudur, əksərəti memurlardır, bu tünün ətrafında olan insanlardır. Yəni, bunlar da Rusya yeni bir teknoloji kətirmədilər, normal bir idaraşili kətirmədilər. Yəni, bu idaraşiliyim, bu aftariklar rejimlərin ahırı budur, ahırı yoxdur. Bu, bir gün da ağlıcaq, çünki onu dünyada istəmir, qaqlar da istəmir. Həllərin de biz bundan da bir ivrət götürük, nə haydanlama alır ki, bu timbəq, baxməsən, Türkiyə. Bütün vaxt nə qədər talatünlardan keçti, nə qədər oddan alovdan keçti, nədən Türkiyə cümriyyətə özünü qorudur? Həlləksinə, brəzdə gücüləndi, brəzdə bəlkədi çıxdı. Çox sadə bir səbəbə var, Türkiyədə bir gerçə cümriyyət dəyərləri var. Türkiyədə gerçə seçki var. Türkiyədə doğrudan da o hakimətin dövlətin arqasında qaldın iradəsi var, millətin iradəsi var. Bu gün nə İran, nə də Rusya, millətin iradəsi nə nədər olunur? Hər birində bir ovuş, qarıb sənir, oğuru quldur, bir hakim elitə var, çabub taliyyan, qalqı incidən, qalqı qorq altında, qov altında saklayan, haxsız, ədalətsiz, allahsız, çətə var. Bu çətənin də sonu və bəldi, çətənin sonu yoxdur. Və onların oğurladıqları da onların oğurladılarına qalmayacaq. Onlar nezə ki, bu xaqları, böyüklələr, yaxmalıyı bəparlar, Avropya, Amerika, bir gün orada da alınacaq, onların da orada yığıb, oğurlayı bəparlıqları şeylər yaxmalanacaq. Bizim üçün, məncə, bu, mən yəni bunu görürəm. Amma etməni, nə etməri olduğumuz bəsərlər var. Dündo siz deyilmiş, bəzən ironiyana, bəzədə ki, şətən deyilər hər siyasi partilər nə deyiniz? Biz, təşəkür edirəm, bizi müdafətdiriz. Müdafətdiriz, yeni siyasi partiyayaq. Amanda özümüz təbii ki, siyasətdə yeni deyilir. Ona görə illər boy düşündüyümüz elbət tətkiqlər var, projələrimiz var. Çox vacimətələrdən biri, güney, azərbaycanın təşkilatlanmasını. Məməl əsəb edirəm ki, həm Türkiyə, həm azərbaycan, güney, azərbaycan, Türklərinin mütəşəkkir olmasında, təşkilatlanmasında tün imkanlarından, legal mə qeyri legal, imkanlarından istifad etmərdir. Günəy, azərbaycanda hədəf olan liderlərin azalqa çıxması, tutulan, hər sonlan, insanların quraxılması, azalqa qoruşması üçün, tün imkanlarımızı səhərbəri yalmalı. Gəri gəlsən, bitniklər etməli, pücədlər etməli, nə bilim, dəhə ki, imza topla malıyıq, beynəxan təşkilatlara, beyəm təyə, nə bilim, kimlərə təsir edə bilər isə, kimlərə sözümüz çatarsa, bunu etməlidir. Biz, necə ki, bax, bu 30 ildi güne-yazarbaycan türkləri bizi qoruyub, azərbaycan dövlətin öz dövlətləri sayıq, hər kürsətdə yanımızda olub, xatırılırsınız, 20. ildə irmənlərə siva susat daşıyan iran türlərin qarşısını, güne-yazarbaycan türkləri kəsdi. Yəni, bizim vətən, bəlzən öz dəri üçün isə o qədər fəda çağrıq eləmirlər, onlar üçün yaratılanın sıkıntıya dözürlər. Amma, bizə qarşı bir qmalacı iran xəyənə təyəndə, yaxtı irmənlər bir təvcə yaradanda, onlar hətta həyatlarını bir təhlükə qoyub, yetras edirlər, bitiklərə çıxırlar, arazın qırağına gəlirlər, bugün eyni şeydə biz etməliyik. Bu gün, güne-yazarbaycan türklərinə qorumaq üçün, hər bir şey etməliyik, onları təşyatlanması üçün, hərimizdən gələn, hər bir şey etməliyik. Onların xaristə kifayətdə təmsilçüləri var, onların da bir araya gəlməsi də. Yəni, təbiş, yəqinci iran xüsus-sıqıtma qorqalları da, daim çalışırlar. Onlar illə də biri bir ilə bir araya gəlməlirlər, amma indi Cardinasiya mərkəzi yaratılıb, birlik mərkəz birliyi ya, birlik mərkəz belə bir qorun yaratılıb, o uğurlar, də deyək. Bizim də medya olaraq, siyasi dəstəyi, sizlər, bizlər, medya dəstəyi verməyə hazırıq. İki sual var, birlişin sonuna bir 8 dəyə qəmiz qalıb. Tərlan Mənmədə soruşur, əliməllə, Rusya, Ukrayna muharibə aparmağından özlün batalga batırdı. Sizcə Putin bizi də o batalga çəkmək istəyərmi? İsmən səfərbəlikdən sonra, dəli rəfidəxalmında bir marağlı sualı var, elə səfərbəlikdən bağlıdır. Qazaxstan, Özbəkistan, Qırıstan, Rusya'da yaşayan özbətən daşlarına Ukrayna ilə muharibə də iştirak etməyə çağırdır. Kəstensizdən belə döşməyədən tınaydı. Azərbaycan niyə soydaşlarına belə çağırış etmədir? Yəni, sanki biz soydaşlarımızı orada ölmət ətərk etmişik, Qurus ələdlər bağlamışır. Gəlmə istəyənə də imkan vermirik. Deyir ki, ged orada 1000 dolara, 2000 dolar indi bilət də yagın yoxdur. Ged orada, qeyri bərabər özdə ədaləssiz bir savaşda Rusya'nın izdəyəlirlər. Sıralarına, ordu sıralarına qoşul. Buna biz imkan verməl deyir ki, bir dövlət olaraq, həralda biz onları yanda daim alıq. Son 7 dəqədə, buyrun, sizin fikirinizə işlidək. Rüfəd bəyin, mən hesab edirəm ki, Rusya bu səfər bərlihlə oradan cəlb etdiyi gənçləri əsində ət maşınla göndərir. Və ola bəsi nə də Putinin vəzifələrlə nə, öklərihlərinə bürdə ondan ibarət. Buna görə də, mən də hesab edirəm ki, bizim vətəndaşlarımız bu dövüşlə istirak etməli deyirlər. Çünki o dövüşün həm perspektivi yoxdur, həm de oradan istirak edən insanların açıq oradan salamat qaytmaq şansı yoxdur. Buna görə mən də öz vətəndaşlarımıza, Azərbaycan vətəndaşlarına, Rusya'da yaşan Azərbaycanlara büraci et edirəm ki, siz də istirak etmiyiniz? O sizin muharibəiniz deyir. O isimiyyətlə Rus qalınında muharibəsi deyir. Amma biz Azərbaycanların heç muharibəsi deyir. Bizim gədi, bu gün Ukrayna qaldıyla dövüşməyəmizə heç bir əsas yoxdur. Həksinə biz her zaman Ukrayna qaldıyla daha yaxın olmuşuz, daha dost olmuşuz. Mən birinci günləndə Ukrayna nə müdafə edirik, Ukrayna nə haqlı tərəfəcə edirik. Buna görə mən də öz vətəndaşlarımıza Rusya'da yaşan Azərbaycanlara büraci et edirəm ki, bu Rusların haxsız, qanunsuz, qanlı savaşına qoşulmuyun, özünüzü qoruyun və eyni zamanda Azərbaycan hükumətində də mürajet edirəm, Azərbaycan mətəndaşlarına sahar çıxmaq lazımdır. Nəcə ki, bunu dək o, ortais yada ki, qardaşlarımız edir, ortais yət üçlərin edir, çəkimmir. Mən hesab edirəm ki, Azərbaycan hükumətində Azərbaycan rəsimləri də çəkimməli deyirlər. Onlar da Azərbaycan mətəndaşlarını mürajet etməlidirək ki, Rusya tərəfdən dövüşmüyün. Yəni, Allahın verdiği bu ömürü bir şərişi orunda bitirmeyin, sonlandırmayın. Və əlbəttə, mən düşünürəm ki, o insanların mətəna qaydisi üçün də məyən işləri görürməlidir. Bəli, Qurus hərhədlərin hasılması. İndi bu, artıq elə dönəmdir ki, ətdalab Rusya nəvvələr bir, bu də eğitmal da var idi ki, qüya bura təxribatçılar, göndərilər, burda çevrış eləmək istiyirlər filan. İndi artıq Rusya'nın başı qarşı bözünə, İranın da Allah başını qat bözünə. Bə, yəni, belə bir işləri aydda, vəcə vətəndaşlara sahət çıxmalıq. Quru yollara çıxmalıq ki, o insanları gələbilsin. Lazım olsa nə bilim, əlavə təyərə reislər təşkil etməyələzimdir ki, o insanlar oradan çıxabilsin, o ətmaşınla getmesin. Yəni, bu bizim vətəndaşımız, bunu qorumalıq, bu bizim insanımızdır. Bu dövlətin ən böyük sərvəti Azərbaycan qalqadı. Bu bizim millətimizdir. Bunun üçün, mən hesab edəm ki, dövlətin böyük imkanları var, ilkətları var. Və Rusya ölçümətinin necə düşünəcəyələ, necə reaksə verəcəyələ də əhəmət vermək lazım deyir. Bir daha deyirəm, bu bizim davamız deyir. Bu bizim muharibəmiz deyir. Bu bir haxsızdıqla haxlının savaşıdır. Və biz hətta olacaqsa haxlının yanında olmalıq, haxsın yanında olmalıq deyiriz. Yəni, bu gün Ukrayna tərəfdən dövüşlən dövüşlərinə mən başa düşürəm. Qediblər orada onlar bu ənbələ könüllə edirlər, öz vicdanlarının səsi ilə edirlər. İkincisi də Ukrayna xalqı bir haxsızlığa uğruyubdur. Təcavüzə məruz qalqlıdır. Yəni, bu Allahın İslamın da hökumə budur ki, zülmə edənin yanında olmaq. Zülmə məruz qalqanın yanında olmaq. Dəyir o, zalmın yanında olmaq, məzlumun yanında olmaq. Bu baxımdan, yəni, Ukrayna tərəfdən dövüşlərinə mən anlayıram. Yə onlara bir çağrış etməyəm. Amma Rusya'nın, bak, bu sülədə bu səfər bəriq barədə sərincəmdən sonra zorna, gücünə, cəbirinə insanları ucumədən bizim vətəndaşları da muharibi aparıq, qırdırmasını bir mənəl olaraq pis deyirəm və buna öz etirazını bildirəm. Yəni, bir şəxs olaraq, bir fərd olaraq etiraz edirəm. Yə, Rusya'nın buna haqqı yoxdur. Zətən, 200 ilərzində bizə çıfaqədər zərar vurub. 200 ilərzində bizə qarşı təfələrinə haqsızdıq edib, 100 millərlə insanımızı məhv edib. Yəni, da orada yaşayanın 3-4 milyonu əhalimiz var, onları məhv etməyəm, haqqı yoxdur, mənəv haqqı yoxdur. Qərb Azarbaycanda millərlə insanı öldürük. Bak, ki, millərlə insanı elmənlərlə öldürməsən təsdə yolub. 2. Dünya Savaşında 100 millərlə Azarbaycanda gədim, maharbədə şəhid olub. Qarabax Savaşında 1. 2. Qarabax Savaşında şəhətlərimizin də qanı yenə Rusya'nın boyunundadır. Rusya'nın o təksir ucbahtından o qədər insanlar etirmişik. İndi sonuncu zələri, indi olsa da Rusya İmperiyası vaxtır. Həsi olmasa, bu sonuncu pisliyini etməsin. Yəni, patanda yen orada, ki, insanlarımızı belə də, onların qanına baysa olmasın. Yəni, mən o vətandaşlarımıza də səstəhərəm ki, bütün imkanlardan istifadə edin vətana gəlin, Rusya'dan çıxın, döyüşmüyün. Azarbaycanda 3 metrədən müraca edirəm ki, bütün imkanlardan, diplomatik və digər imkanlardan, siyasi imkanlardan istifadə edilək, orada ki, vətandaşlarımızın qorunmasın üçün, hər bir şeyi edin. O insanların vətana qaikmasını dəstəyə olun. Bize irad tutur ki, sərhədlər asılsa milyonlarla insan gələzə ölkəyi, heç fikirləşin nə danışırsız. Hər alla bize irad tutur. Mən, mən paşa düşürəm, mən paşa düşürəm, amma bu sərhəd belə də, özür istirəm. Dero yırtıq xalbir deyik ki, oradan milyonlarla insan gəlsin. Bu sərhəddən bizim vətandaşlarımız gələ bilər və gəlməlidir. Həri o vətandaşlarımızın həyatı üçün təhlükə varsa, nədən gəlməsin? Məsə, nə etməlik? Qoymaliyoski insanlarlarımız orada qırılsın, o kənc insanlarlarımız orada gəlsin. Nəhaq maharibəni, nəhaq müsləh üçün qurbanı olsun. Mən, qəti şəkildə, o insanların orda belə də qurban olmasını, Rusya tərəfindən vuruşmasını, və ətmaşınının dəki nəbilinləyini çevirməsin istəmirəm. Hiz, hər zaman müllətimizin davasını eləmişək, hər bir fərdimizin davasını eləmişək. Nədən indi orada? Bu, özlə o insanlar orada sevirəkdən gəlmək bilər ki, Rusya nə bilim, nəyənə aşıq olaraq gəlmək bilər ki. Bu gün ölkədə ki, vəziyyət, bu gün ölkədə ki, Azərbaycandakı işsizlik, Azərbaycandakı çətinlik, idar etmənin yarattığı, hakimətin yarattığı problemlər ucubatından, mən tanıdığım insanlar var, yüzlərin insan tanirəm. Gülnaz qazilərimiz azrından özünü yandır, hara gələk, əli bəyi. Nəcabirə gülnaz qanma? Mən deyirəm ki, bunlar gəlməli də və dövlət nəvf dehtiyatlarından, nəvf fondlarından bu insanların burada işin təmin olması üçün pul ayrımalıdır. Nəhayət istesal sahələri yaradırmalıdır. Kəntlərdə, rayonlarda günləri kəntlərimizin əksərəti boşalır, rayonlarımızda iş yerləri yoxdur. Bu nə etmək lazımdır? Biz bu gün inəni də Çinlən gətiririk, çoramı də Çinlən gətiririk. Nə bilim, az qalalla bu ipəyi də gəlir. Bunu biz yarada bilərik. Biz ne, həyat müdür, indiə qədər Rusya qoymuyor, başqa dün böyük küçülər qoymuyor, bazarbaycan bir istəyalaşçı dövlət olara seçilir. Bizə yalnız cəzə verilir ki, sancaq nəvf qaz istesal edir, məsələm. Burada siz istesal edə bilməssiniz. Ona görə də Rusya da bunun çin doğrult ki, bizim bu gəncəyi hale gətsin. Bizim insanımız Rusya don oru kemi lazım olur. Gündür artıq Rusya küçülür, o hünərin yəsə deyir ki, bizə dixtiyətsin. Dür Rusya zəhəkliyip, belə bir şəraikdə o milyonlarla insanımıza sarı çıxmalı. Qaytarı kətirimləri yəni yok. Bir şey söyləyəmiz var, onu bölərik. Amma, azərbaycan dövlətinin allaha şürb üç gəlirləri var, nəvf qaz gəlirləri var. Həmin gəlirləri dən dərhal bax tirmədən deyik qarabaxa batlaşır. O boyda, qarabaxda nə qədər yeniş yerlər açılır? Mən düşünürəm ki, belə də kimlərin gedib maharibədə şəhid olmaq, təhlükəsi varsa, onları biz korumaləyik, xalas etməliyik, onların ölkəyi gəlməsində kömək etməliyik. Ölkədə də şerilər açmalıyıq, şəraik yaratmalıyıq hocasınlər, burda məskunlarsınlar da qarabaxda bin kilometirlərlərlər, minikdərlərlərlər, ərazlər var, torbaqlar var, yeni kəntlər, gəsəbələr, rayonlar təkilir, zalmır. Gələr insanlarımız kədər orada şəkər. Bu, nərimərinin qarşısında durmaqa, bizə, mələk, gücrazımlı, iradə lazımdı, ordu lazımdı. Kedif Rus üçün ölüncə gəli vətəlim üçün ölək, öz vətəlim üçün ölək, bilək ki, qanımızda sabı öz vətəlimizə qarşıcaq və buranın, bu vətəlimiz qorayacaq. Yəni, mən əsab edirəm ki, bundan naraat olmağına dəyməz. Ölkərin o potensialı var. Yətər ki, bu siyasi iradə olsun. Bu insanların burada yerləşdirilməsi işlən təmin olması barədə. Siyasi iradə olarsa, mən siz inandırıram ki, qısa bir müdətlə, bir ildən, iki ildən sonra bu insanların hamsı üçün burada iş yerlərdə olacaq və ölkə özü də abatlaşacaq. Yəni, bu, böyük bir enerji, böyük bir potensiyaldır. Bizi o potensiyalın ölkə gəlməsində və ölkənin gücüləməsində iştirakına kömə etməliyik. Həm də iran var, irmenistan var, bizim hərət düşmərlərimiz var. Bizim bu insanlara ihtiyacımız var. Ona görə də insanlarımızdan qorqmaq, onların gəlməsindən qorqmaq deyil, onların uzaxt olmasından narat olmaq lazımdır. Onların cədip Rus üçün ölməsinlə narat olmaq lazımdır. Mən əsab edirəm ki, bizim insanımız dəhərlidir. Cədib orusiyanın soyuqunda, uşaxtasında, qarında, minbir əziyyətlə, zülmlə, çörek qazanan, alnın təriyindən çörek qazanan, burada ailəsini qorayan bu insanları da biz qormalıyıq və onlara dəhər bilmərik. Çox təşəküləz, Alibək canlı yayımımızda demokratikli Dəyişim Partiyası Təşkilat Komitetin Sədri Alib Mustafa idi. Alibək elə təşəküləyirəm, bizə yazan, bizə dəstək verən, bizim programımızı paylaşan, suallari də beləşə rənq qatan bəz sualları vermirəm. Çünki bütün sualları vermək imkanımız yoxdur, zaman darrı var. Bir də münzüya uyğun sualları bən soruşdum. Çünki digər suallara vaxt olmadı. Üzüldü sayın, dəli ziləcdər daha bir canlı yayımı burada sona çatdırıq. Alibək elə təşəküləyirəm bütün ziləcdər təşəküləyirəm. Məndəsə təşəküləyirəm Rıxvət bəyi, həm size həm də dinləcilərmizə təşəküləyirəm. Tanrı vətəmimizi, tanrı, milletimizi qorusun, Allah muhaqda. Amin.