 Azər sözündən başlayan bütün ili vərgö dəciləri əslində illər boy dövlət bücəsindən astronomik datasiyaları alıbılar, illər boy bücəyə borçlu qalbılar, ancaq təhsürlə qeyd etmələyəm ki, onlar iqsadi əsası olmayanlar bəri girmətləri tarifləri artırırlar. Dəyəliz lezlər xoş gəlir hərbənizi, kaalın onun üçün nefərində şəməyəmindir. Buyunki qunar-ı misə, kətmiş diptat iqsatsı hərmətli Nazim Bəydəməldir. Naziməm, xoş gəliriz sizi. Təşəkkür edirəm. Təlbət edirəm. Mən, teşəkkür edirəm. Naziməm, bilirsiniz ki, bu günlərdə təhək şurası qazın və eləktir ki, necisinin qeymətinin qalılmasından bağlıq ərab edir. Bir istimai xadim kimi, səhbkət kimi, ne də düşünürsünüz? Ə halinin duumu bu qeymət hatımına adikvatdırma? Çox tələk süff edirəm ki, mən də o şəxslər bənəm ki, məcbur qalırıq, qarba edirəginin eftiyyatlarının zəngil olan ölkənin vətəndaşı olaraq, həm də orta-stəksistik, azərbaycanların yaşam tərzindən biraz da artıq imkan olan şəxs olaraq belə gəmət artımından şikayətlənmək məcbur etində qalırıq. Faktiq olaraq, vətəndaşlarının çoxluğunun səs olaraq, sosial şəbəkələrdən müxtələf təbii ki, statuslar yazılı, hökumətə yaxın və yaxut yaxın olmayın, üçlə informasiya vasitələrə deyək ki, aracılığı ilə olan vasitəsi ilə müxtələk mesajlar veririk ki, hökumət belə işləsə belə çalışsa, həbii ki, həmi bövlətə xeyrd verə bilər, həm də vətəndaşlar buna razı qalmazlar. Onların sosial siyasəti və digər siyasətləri, iqsadi, sosial və digər sahələrdə pardıqı göstəlmək de oldu bu islaqlar. Əslində vətəndaşlara ziyan vermez, onların vəziyyətini yüngürləşdirər. Anca çox tənəşürlə qeyd etmələyəm ki, bütün bunlara vəqmət bizim və digər həmkələrinə pöfsilərinə ziddi olaraq hökumət deyək ki, daha çox cərimi əksadiyatı ilə bütçə gəlirlərinə artırmaq istəyir. Eyni zamanda daha çox tariflərin artırılması ilə, eyni zamanda bu və digər formadan qeymətlərin tırnaqarası tənzimləm məsi ilə dövlətin əsində iqsadiyyətə müdaxiləsi ormandıqı şərayətdə davranma qəvəzində, əksini yedir. Və ə müxtəlif qurumlar yaradır, bürokratik aparatları genişləndirir, onların idarə etməxəşlərinə artırır, və nəticə etifarilə bunları çıxardırması üçün, yəni, o qaçların qarşılanması üçün, həmin dövlət şirkətlərinə hansı ki, qamlar xilmətlər qəktivədir vətəndaşlarımıza. Onların idarətçiliğini daha da təkimlələşdirməyə vəzlə, onların menicirlərinin izartı xəçləmələrinə belə deyək ki, vətəndaşlarına yüklüldə. Və mən qeyl etməyə məcburam ki, ən təbii ki, bütün dünyada, bütün ölkələrdə ən nizam intizamını ödəyicilər, vətəndaşlardır. Yəni, kamunal xidmətlər onlar alternativ yoxdursa. Bu şirkətlər dövlət inisaran dadısa, təbii inisarçılardır. Bilirsiniz, azər qaz olsun, azər enerjiv, azər işiv, azər su, azər sözünləm başlayan bütün idivəriyə ödəyiciləri. Əslində illər boy dövlət bücəsindən astraməmik datasiyaları alıbılar, illər boy bücəyə borçlu qalıbılar, ancaq təhsürlə qeyd etmələyəm ki, onlar iqsadi əsası olmalaraq belə qeymətləri tarifləri artırıblar. Vətəndaş təbii ki, həmin xidmətlərdən yararlanmalıdır, məcburiyyət qarşısındadır. Bu, ödəmədikdə onun ışırını, suyunu, qazını kəsirlər və məcbur olur borcaq, hərcə girərək onları qarşılamalaraq. Ancaq bu, həmin vətəndaşın, orta əli və məhəqqına uyğundur mu? Yəni, bu tariflər. Ökümət bu tarifləri qaldıran zaman və eylən edən zaman bütün bunlara araxşdırıb mı? Müstəqil auditörlar, yoxuluyurlar mı ki, bunların xərçlərinə qədərdir, azər sununu, azər qazın, azər enerjinin, azər ışırın? Bunların xərçləri, deyək ki, bu tariflərə uyğundur mu? Əsas nədir ki, qaldırma? Yəni, müxtələf, açıklamalar olur, ki, güya dünyada qeymətlər, qonuş orkələrdən tariflər baxadır. Və biz onun baxalaşdırıq məcbur yəni. Bu, vətəndə şuşun qəbul olunmazdır. Və məndə digər iqsaqçılarda, həmin ölkələrdən misallar qətiririk və qeyd edirik ki, yana cəraf, nice digər ölkələrdən, yəni, qaribah edirək gəni itiyatları olan ölkələrdən də misall qətiririk, müqahəs edirik, orda ki, orta bəhəmək haqqını götürürük və belə həmək haqqıyla azərbaycan vətandaşı nə qədə həmin qidmətdən qanarlanabilirik. Yəni, bunun misallarla çəkirik ancaq hökumət bir qulamından alır, bir qulamına bırakır. Yəni, beləliklə, əslində, izafi xəçləri, hökumətin belə demək olsa müxtəlif qurumlar yaradaraq büccə xəçlərin ışırt deyi, yəni, idar etmək həçlərinə artırdıqı bir zamanda, o xəçləri hardan götürürük, iman tarifləri artıraraq, ölkəyə gömülik siyasətini belə deyək ki, iqanlarla, qidmətlərin qeymətini bəyanləmə qeymətə hadə altında artıraraq, sünnik qeymət artım yaradır. Sünnik qeymət artım anlayışı umyacın bazar eksaadiyatında yoxdur. Bu, sünnik qeymət artımını yaradan tariflər vasitəsilə, höküvətin tarif şurası, eyni zamanda idxal bəyanləmə qeymətini təhqiq etələnməklə gömülik kəvməti. Çünki, Azərbaycan əsəndə itxaldan asılı ölkələrdən biridir və həvkə bu mallar itxal olunur və nəticə itibari ilə biz iki dəfə qeymət artımını yaşamış olur. Nazıməl, hükmət resimlərinin öz argumentləri var ki, məsələn, Azərbaycan istisralat birliğinin başdırıq torusla nəliyə mətbaatat smanmasında qeyd edib ki, qeymət artımının abiqdir və subiqdir səbəbləri var. O bildirib ki, istəyələkçi sayının çox alması, dövlətin xəslərinin artmasını qasılmaz edir. Diya səbəb isə qazı və qazəvaladınlıqlarının bağlaşmasıdır. Basitə, hükmət resmisinin bu argumentlərinin bir əsası var mı? Mənə heysam edirəm, təbii ki, o xidmət göstərən şirqətlərin, rəhbərlərin, dövlət şirqətlərin bəyət dediyim kimi, bunların hansı istəyəsat kaşlarının artırılması ilə bağlı açıklamaları verirlər. Anca bu günə qədər, bu günə qədər, bu gün də dəxil olmaqla bu qurumlarda müstəqil auditörlər döxlamalar apar müqlər. Və belə təqnə qarası illik hesabatlarını təsdikədən auditörlərdə onlardan asım olduğuna görə bu qiymətlərin şişirdirməsinə göz yumurlar. Biz bilmirik ki, maya də yerinə qədər, dolayısı yolundan subut edirik ki, yaxşı qazdan bağlı məsələdən, ölkə alesinin təyiri bənd qaza olan ehtiyacı 4-5 milyar qubmətir. Və pipipə digər konsursyum üzvlərininə, yəni əsirin müqavvəsi çərçivəsində sənt qazının alınmasını bilirsiniz ki, bunlar pulsuz verilər. Azərbaycan həmin əsirin müqavvəsinə əsaslanıq, o kontraktə əsaslanıq. Və bu qazın, ahalə çaktırılmasının hansı xəşləri var, nəqliyyət xəşləri. Yəni bu qədər, təbii ki, əgər siz turbanı, yəni bələdiyək insanların başa düşəcək tərzidək qeyd edin, yəni o boruları siz, faktiki qimet olan 2000 marahtdan alma qəbəzində, siz onu müxtəlif şirkətlər vasitəsi, 6.000-ə belə deməyə olsa, rəsimləşdirəcək sizsə, təbii ki, bunun qimetə artacaq. Yəni zamanda, həmin sayroşları ilə bir nəsə dəvət dəyişəcək sizsə, varların qeymətlərini tırna varası, tənzimləyəcək sizsə öz xeyrinizə və sətınalmaları şəhvaf olmadıqca, onun maya dəyərinə hesablama mümkündə. Nəcə olur ki, digən ölkələrdə həmin qazın istismar qəşdəli, bəl, dəyək kinəgriyyət qəşdəli, gələ bələli dolları ötmür, azərbaycanda bu niyə həmin istəyisi alak birlinin, ləkbərinin və digərlərinin məlumatına gül, azərbaycanda səhsəm dollardan yoxarı olur və illər boyu bu qeymət artaraqda gəlir. Nəcə olur? Yəni, bunu bir izdəhələsində və ölgölkələrinən ismətən azərbaycanda həmin satılan məlsunların, kütüvlət təhəfindən satılan həmin xidimətlərin qeyməti niyə şirkilir? Yəni, bunun səbəbi, müxtalə şunlar istərəşlimələrin mövvusunda açıgaşdır göstərilər. O qurumlarla rəhbərlərinin və digərlərinin yaxın olan şəxslərin, mal mülkünə validətlərinin açılmış və fəaliyyət göstərən azərbaycanda və xarşıda olan şirkətlərin nə siz baktıqda, məsəlidlərinin necə qazan aldıbını, necə maya dəyərinin şirkililməsinin siz şahili olacaksınız. Və zurnalist anlaşdırmalarına bu, dəhək ki, Boloji meyhman Hüseyinəvdən ilə təhcə olunan sitat qətirmək bəhsdir, ki, onun göstərdiyi həmin villaların sahibindən və soqarın rəhbərlində olan şəxslərin, hocumlardan azər qazanın və digərlərinin azər sunun. Yəni, hansına ki, bövlə şirkətləri əslində, əgər vətandaşa xidimət göstərirsə, demələ onun göstərdiyi xidimət maya dəyərinə ciddi fərqləm məvəlir. Yəni, bütün dünyada bu belə, iqsaqsılar gözəl belirlər ki, deyək ki, bir xidimətin maya dəyəri, bir məsulun maya dəyərinə qədərdisə, onun bazarın azər bazarda tənək təklif varsa, başla bir alternativ yoxdursa, demələ onun bazarda manapul qiymətə satmaq məcbüriyyətində qalır vətandaşa, həni, vətandaşıq demək olar ki, onun məcburu onu randogaq. O da, eqər nəzarət yoxdursa, həm ictimai nəzarət yoxdur burada, ki, bu şəxslərin özləri üzərində nəzarət yoxdur, və bu və digər dövlətlərdə afşorlarda, miliyatların vəs. ortalığa çıxanda, azərbaycan mənkəli, demələ bu oğurluq vəs. həmin dövlət şirqətlərinin, rəhbərliyinin və rəhbərliynə yafım olan şəxslərin sizdən, bizdən, vətandaşdan o tariflər vasitəsilə çıxartdıqı, əslində maya deyərinə şirqdən əsaldıqı və müxtəlif şirqətlər vasitəsilir mənəksəlikləri vəs. Nazım əhbəcə istəyəm, bu mənisənlə vəs. həni, bu tariflər nə bilədək əvəz ekmirlə, xaldın zibindən bu pulut sınvala salsırlar ki, həmin bu məmurların siyasını çıxardıq, onlardan bu bahalaşmanın sınvalı olmazm ki, bu əhəri sayının artmasından izayirliydi, bu bahalaşmanın bir səbəbindir. Əhəlin sayının artması, bu demək deyil ki, bunlar daha çox xidimət göstərilər, daha qeyfətli xidimət göstərilər. Biz de Azərbaycanda həmin verilən xirmətlərin, həmi səbiyəsi, həmi kemiyyəti, həmi qeyfiyyəti vətəndaşları qaniyyə etmir. İllər boyu biz müşahdi etdiyimiz odur ki, vətəndaşlar fasilələrdən şikayətçidilər. Məsəl üçün elektrik enerisinin kəsindlərində. Əlmən, biz mən də siz də bakışərinə yaşayırız və bakışərinə nə qədən elektrik kəsindlərinin mütəmadı olaraq başverdiyiniz və siz xəbərdərsiniz. En zamanda həmin elektrik eneriseni istehsal olsun. Azərbaycanda təbii ki, verilən, əslik elektrik istansiyasına mazut və qal, Azərbaycanda istehsal olun. Biz digər ölkələr kimi onu itxalə etmirik ki, deyəni onun maya dəyəri yuhar olsun. En zamanda əsas enerji təminatımızı keçirən mingətçəvüstu elektrik istansiyasıdır ki, orada da bu təbii sudan istifadırır. Turbinlərin mən olan iştərdirməsində qədər xərst çəkilir kəlavə. Yəni, bunun maya dəyəri işçi. Digər ölkələrdə məsələlə üçün, hətta belə atom elektrik istansiyaları olmayan ölkələrlə müqahəs etdikdə keçmiş ölkələrdə, yəni, orada da elektrik enerisinin maya dəyəri bizim və sahəkdən təxiri bəni üç dəktən yuharı deyək. Azərbaycanda mütəmadı olaraq, mənim elektrik enerisinin maya dəyəri bəllər elan edirdi 4-5 qəpi indi də daha da yuharı qaldırı və əsaslandırır ki, çünkü həmin və sahətlərdən mənim sənilir. Yəni, bu, təbii ki, 100 gram şərti elektrik, ənə cəvək 1 km istəyisi hal edilmək üçün, nə dədər və sahət deyək ki, qəçlənir. Onu heç vaxtda çıxlamurlar. Mən ətici itibari ilə müxtəlif mənmələrdən, biz məlumat ağlanıq ki, təbii ki, hər kilama saata istəyisi hal xaçları ciddi artırılmaqla mənim səmələr başverir və bu mələdə Azərbaycanda elektrik deyək ki, tərçizatı da normal vəziyyətdə deyir. Deməli, paylaji şəpəkələr də doğru işləmir. Bu tüm bunlar hamsını mənim siyiblər bir mərkəzdən və nətici itibari ilə bizim elektrik təsərafatımızda bu gündəlir. Tünki, yol təsərafatından ikinci qərdə elektrik enerjisi istəyisi halla yatırılan vissisiyalar Azərbaycanda öncullüqlə ildə təylimə bir tam, bir tamında 2 milyar daha çox donlar və sahət qəçlənir. Deyək ki, qəçlənir və sahətləri biz umum iləşdirəsək görərik ki Azərbaycan dövləti bücə və sahəti heysabına, eyni zamanda xarcı maliyəni üstlərdən aldıqı kritilər heysamına həmi enerji təsərafatına, həmi gas təsərafatına çifaya qədər böyük və sahət qəçlənmişdir. Və indi yalan edirlər ki, elektrik təbii ki, təmin olunuf 100 faiz, bütün yaşayış mənidə qələrində zamanı deyirlər ki, 96 faiz gasla, təbii, gasla təminat baş verir. Ancaq yaşayış mənidə qələr üzrə Siz islənlər ayın araşdırmış olsanız dövərsiz ki, orada 70 faizdən qiqarı deyir. Yəni, gasla təminat. Hə, necə olur ki, Rusya kimi dövbələt həmi qazi xıracaqsı, ən böyük qazi xıracaqsı. O, eitraf edirlər çolara əsmis tətisqanlarda hərdən şişirdilir. Cəmi cimi 70 faiz onları da qazlaşdırır. Yəni, ölkən üzrəm. Nəcə olur ki? Bizdə 96 faiz olun. Məh, bu, görmüş bu, bunların hamsi şirmə rəqəmlər və, nəticə itibari ilə dədiyimiz kimi ona bilər ki, muhtarlı qamər səbiyətlərlə, verilən, yəni, parliklər olsun digər qerilərə, verilən qaz və digər ki, elektrik enerjisi və ələbsar onları da hamsi adlan rəsimləşdirirlər. Mən mən bir dəfə bir nə çəlmərinən qaba nərdən rəqəsələr bilən sonra, mən buna diqqət yediridim. Nardən kəndənin güya elektrik enerjisine olan borcu az qala, kədə bək kimi rayonuna o istəyələk etdiyə elektrik enerjisinin. Ən azı üç dört dəfə çoxudur. Mən bu diqətimi çəktim, mən sual elədim ki, neç olur ki, biz kənin bir rayonun, umyət zamanında təsərfaqlar çəktirər daha çoxdur. Yüz binə halis olun bir rayonun istəyələk etdiyə enerjizdən bir nəstəfə çoxdur. Həm də bu borçlar ya, süyünib borçlar ya, ziyazmakla yəni zamanında, bu bir daha subut olundur ki, deyək ki, rəqəda hər qələbli şişirilir. Yəni, bizim problemimiz orku olara, qarruksiyadı və belə demək olsun dövlət şirqətlərinin normal idare edilməm bəsidir. Ona görə, heç də təsadəfi deyil köri ka başlı bir niçəl əvvəldə, yerli televizyelana musaibələrində həmin dövlət şirqətlərinin ciddi təqid etmişdir. Və azal olsun, sokar olsun, azər qaz olsun, azər su olsun, yəni, bu şirqətlərin dövlət imvisiya kaşlarından və səhət aldıq, hastanə mükürləyəmlərlə. Eyni zamanda qarici maliyəni üstlərinin borcu aldığını anca bunların qerik ayatarımadığını, əsləndə sorudan pətandaşları və dövlət bücəsində üç olduğunu deyil. Və bunların üzərədə müşahidə şuraları yaratıldı. Və biz ümid edirdik ki, müşahidə şuraları, əgidən dövlərin xaçlərlə, nəzəret edəcək eyni zamanda onların deyək ki, gəlirlərinin aktimallaşdırılmasına kaşdırmanın yolunu nəcəl seçilir. Yəni, bu yol doğru deyir. Tariqlər artırmaqla artırmaq olma, sən onun kaşlərini saf çürü qeriləmə, əli sən ilik növbədə o kaşlər azaltmalısın. Yəni, paralel qurumlar yələdərə, dövlət dərəsini kaşlərini artırırlar eyni zamanda dövlət şirqətlərinin rəhbərlərinin zamanında kaşlər iləhərinin müxtələri şirqətlər vasitəsi, təndərlər dövlətərinin arası kaşlərini keçirərim mənim sən ilikləri, sonra da rəhalinin belinə yükləridir. Yəni, bunun adı budur, qısaç olan. Nəzimən, bayaq dədiyiz ki, müstəqil adı tovla düzgün həsabat verirlər. Müstəqil adı tov adından göndik ki, müstəqil desəm. Onlar bəs nə düzgün həsabat verirlər? Yəni, bunu qeyd edim ki, karparətiv idarətmənin əsas qayələrinin bundan ibarəktir ki, təbii ki, təndər cəmiyyətlər, böyük şirqətlər, dövlət şirqətləri abütə cəlb olulsun. Yəni, istimai vəsələtlər nəzarət edilməsi üçün ölkədə bir neçə grum var, onun alabə də belinə alıqa qabüt şirqətlər var, çəzərbəcindən fəaliyyət göstərir. Yəni, həsabın 10 palatası da maliyyə nazir edir. Bunların bir başa salayatında de ki, bu dövlət şirqətlərinin iğniz zamanda təbii ki, belgələr xirmətli vasitəsil onun belgö dənişini yoxlama olur. Və, lədikət ibarələ, mən qatenizə bir məsələrin salam ki, 2012-ci də belinə alıqa qabüt şirqətlərinin biri belinə alıqa parkda yoxlama parar ki, bunu mətbaatə sızdırılmışdır. Ancaq, onların da qarşısında belə tələblər boyunlar ki, siz bizim rəqəmləri ictimaiyyətlər çıqlasamınız, təbii ki, qələrinin sizdən məqabələ bağlamayacaq. Yəni, onda həbək belinə alıqa şirqətlər əslində bir qabüt şirqətlərinin bir skrimlə çevirirlər, o belinə alıqa qabüt şirqətlər. Siz araşları görsəmiz ki, nef şirqətlər də başlı olmaqla, nef fonduda, digər qurumlarda böyük şirqətlər, hansı ki dövlət şirqətlər, onların adütləri, eyni şəxslər, eyni şirqətlər. Yəni, ictim ki, olaqda müşmətlər hələ olmaqla. Təbii ki, qarşılıqla anlaşma var. Çünki o belinə alıqa şirqət orada 10 milyonlarla və s. qazanır. Yəni, olar da deyək ki, gizlədir. Yəni, bu, qarparə trivi dəriyyətimi orməni yerlərdə, nəzərət orməndən sonra istək belinə alıqa şirqət olsun, istək yerlə olsun. Onlar onsut anlaşmaya gələcələr. Çünki olaqda oluq ki, məamunun üzərində istimai nəzərət mümkün olsun. Biz ne zamana ki, o zamana qədər ki, biz həmin məamunların üzərində istimai nəzərət həyətə keçirə bilmirik, cəmiyyət olaraq, və s. istimaiyyət olaraq və üçləmi varması vasitalar olaraq gələk deqlərəsisi, amulak deqlər asası, yoxdur, təhbüq olun bu, olaqda mənim seyəcələr. Təbii ki, o digər şirkətlərlə nə nəlaqlaşmaya gələk? O zaman, dədiyim kimi o sızdırılan məlumaktan sonra həmin şirkəti çanarlaşdırdılar, digər şirkət mühubələ bağlandı. Yəni, onlar dözərinə də rəqabət haparlar, təbii ki. Dediğiniz vaxt bu, istimai nəzərət nəyətə keçirə bilmirik? Özür də, siz də bilirsiniz ki, prezident dəfələrlə istimai nəzərətin olmasını mühubələk ki, istimai nəzərət vazibdir. Bu halda, bu bizim qalqıva xarət deyimizdən, dünə görüşümüzdən mələk gəlir. Təbii ki, qalqın burada heç bir günahı yoxdur. Təbii ki, qalq istimai nəzərəti və öz hakimiyyətinin nə dür həyətə keçirir? Qanun məridilik hakimiyyətinin, milli məlzesinin üzülərinə seçməkdir. Azıq bu seçimlə qalq çanarlaşdırdı. Yəni, son seçgülərdə onu subut etləkdir ki, asanlaşdırılmış mandat verilən deputat salıdırıda fəaliyyət göstərənir, heç bir qalqın təmsidisi sona bilməzdir. Və, təbii ki, qalqın hakimiyyəti seçmək imkanı olmadır da, həmin deputatlar da qalqın adından uçdumaya nəzərət həyətə keçirə bilmirlə. Və heysa bulan palatası da, milli məlzesinin organu olmadığına baxm yara, heç bir deputatın ona dək ki, göstəriş verimək və yaxud yazılı sərancan verimək, ibi kani yoxdur. Yoxlasın falan yerdən, həmin əmlaqların olmasını və digərlərin müəyyin etsin. Bu baxımdan həmin, heç bir nəzərət, eğer milli məlzesinin deputatları seçilmək bilərsəm, onlar ictimayətdən və qalqdan asılı deyilm dərsəm, dibə onlar heç bir nəzərət həyətə keçirə bilməcəyələr və onlar seçən şəxslərdən aslı vəziyyətdə düşürlər. Bu mən heysam edirəm ki, ictimayət nəzərət həyətə keçirmək üçün ilk növbədə milli məzlisilə ciddim tanınan və xalq tarafından qəbul olunan bir organa çevrünbəli. Siz bilirsiniz ki, sosial şəbəkərinin aktiv istifadəcisi siz, yəni, bu cəmiyyətin biri güzgüsüdür. Hər hansı bir deputatın, hər hansı bir sözü, təbii ki, la, la, hainə qarşılanır, qeyri ciddi qəbul edirlər və bu mənələlə, e, dövlət başcımız həllətən ictimayət nəzərət istiyirsə, onda bu parlament buraxılmalıdır və proparsalar asaslarla referendum keçiriridən sonra proparsalar asaslarızdan siyasi ün stutlarının inkişafına şanayət yaratılmalıdır. Ki, cəmiyyət təbii ki, hökumət organları üzərindir, o cümlədən qabupsanır müəmminləri üzərindir, nəzərət həyətə keçirəbilsinlər, mə şəhfaflansın, iqsadiyyətdə sosial şəbətdə və digərlərinin. Yəni, bu ictimayət nəzərət yoxdursa, təməli, bunların biz kime şiirət edirik? Lağla biriniz yəni bu günlərdə ilə Tahr-i kərminin parlamentət çıxışı zamanı bir ifadəsi yabmanıştık ki, onsuz da bizi saymınla, sözümüzün nəzərə alınırlar, qirmətlərin qaldırılmasından bağlı itiraz eləyi, uşaq kulu tələb edirik, hansın aziri söz deyirsen, heç reaksə verirmir, dedir. Bundan sona isə bu qirmət artdı. Tahr-i kərminin bu ifadəsi bu pimet artımda görür, lağlayət sevildi ki, siz danışandan sonra bu qirmətləri qaldırın. Yə danışlarınız deyə, yəni, bu cür ifadələr yazdığı sosiali şəkəli. Bu deftatların, bu cür danışması nəhəməti yoxdursa, bu halda danışman bir adı qalır mı? Parlamet danışmaq yeridir. Parlamet siyasət meydanında ancaq görürsünüz ki, parlametimiz ilə mən siyasətləm məşru olmam deyərək ifadədirlər, bəlzilər, əksəriyəti müsaibələrdən yayılırlar. Çünki doğru dürüst suala çabapları yoxdur. Məh əslində onların nəcə seçilməsi? Yə, çünki siz bilirsiniz ki, seçkilərə çox azadam gəlir. Yəni, adamları artıq seçikə deyinəməyətibar metiriblər və təbii ki, 15 vaiz aktivli yolan yerlərdə, yazılırsa və siz də şahissiz Azərbaycanlı bölgələrində qeydiyyat dolanların təqribən altılmış vaizi öz daimi qeydiyyat yerlərində yaşamaqlar. Və bunlar başkadan baya kətir hafında onları da bu seçki proseslərindən təbii ki, çanarda qalıblar və migrasya siyasəti, dəxili migrasya çox kəskindir və rejiyonların tarazlı inkişəf etməməsi də bu səbəqlərdəndir. Və bir çox səbəqlər var ki, həm də bazarlardan marketlərdən, bazarlarınızı şəkləndirən ölkənin urbanizasiyanın qeydi qeydi, deyək ki, adekvat olmasıdır. Yəni, urbanizasa çox sürətlə Azərbaycanına inkişəf edir. Çəndə harisinin mütləq əksəriyyəti demək olar ki, daimi qeydiyyat yerlərində yaşamaqlar və bəkiya akşımaqdanı dəbəm edirlər. Yəni, bunun qaban almağın bir çox iqsadi yonları var. Çox təsiv edirəm ki, bir yonlar iştənilmir. Bu problemlər istimai müzakirə edilmir və dediyiniz kimi laxlaqı mövzuları adda televiziya ekranlarına çıxı. Və ciddi iştən aparımdır. Yəni, cəmiyyət həm də bundan itirir. Dikər ölkələrin dək ki, hətta belə bize xoşqəlmən ölkələn belə Rusya'nın, bu mələlim vətandaşlar olaraq biz, hələ də Rusya'nın o tətələtə rejimininlən sovetdən qalmış birə nənəsindən bir genəziyyən çəkir, yeri qəlmişkən təbaşasılarınıza müstəqəli kündün bərbasi kündün mürasibətilə təbriki edirəm bəramız mübarek olsunla bu kündün təbaşasılar. Belə bəramların artıq qeydi etmirlər. Çox təsiv edirəm ki, bütün bunların hamsı gətirib ona çıxardır ki, biz o ölkələrin müxtəlif küləmin farma sefalə istəndəsə, sonra televiziya ekranlardır. Örkənin daxilində baş verən müxtəlif hanisələrin şəhini görür, muza kiralarını görür, erim adamları, bilim adamları deyək ki, küləmin farma sefaləndən numayindələri daha çox Rusya və Türkiyə kanallarından beləməli almaqlaralı bizim vətandaşlara da bizim televiziya ekranlarından bunu kimisə çıxardır, kimisə tərkləmə, hələli, hüqumətin artıq kimisə qeymət artıq, kimisə qeymət təqdim etmək nəbə, bun asaslandırmağa çalışmaqla keçinən biz çox tırnavarası gülək və çəkinləri var. Yalana, nəzə üstəyəm nəğıl danışırlar? Çünki tırnavarası millətə vəkili yirləyənlər var və ekspertlər və digərlər var. Yəni, bunun malalamağa çalışan. Yəni, bu tədii ki, qeymət artıq istəndən iki səliyətdə təzatlıdır, problemi yaşadır və əzən cırbari deyək səyət səbəb olur tarif səyətdir deyək ki, bütün övvülükdə hüqumətin aləmindədir bazar instrumentləri azərbaycaniksadiyyə təhsil etmək mekanizmdəri yoxdur və beləliklə azərbaycaniksadiyyatında səfarıcı seftirləri sanaya və digər nəfsana əslindən bağlıldıq nə görə, burada onların hər hansı bir güzü dəyişəldik, insanların həyatını tırnavarası deməyi oranç ki qaraldır. Nə mənə də qaraldır, onların ciddi sosial deyək ki, iqsalim rasibətlərinə sosial həyatını məmti təhsil göstərir. Yəni, bunu hüqumət bizdən daha yaxşı bilir. Bilirsə, bunu niyə bilə attımları attıq, bilir ki, ölkədə işsizlik çox yüksən seviyyədədir 30 faizdən yuxarıdır, ölkədə işsizlik, yalnız xox hüqumət onu göstərir, 6 tam oldu 4 faizd. Bilir ki, yox sonu yüksən hədiyyəd onu göstərir 5 faizd. Yəni, statistika doğruşdəmdir. Yəni, iqsaliyyatın normal idariyyətməy üçün iqsalis-siyasiyat, sosial-siyasiyatı normal aparmaq üçün deyik ki, ölkədə bilmək lazımdır, ölkənin vəziyyətin nə gündələ, mövcud durumu nə gündələ. Ondan sonrası müqtələk programlar qəbmədilər. Təbii ki, hər hansı bir sani sitin ulaşdırma ola, hər hansı bir iqsalif aliyyət artırma ola, iqsalif aliyyət etməcə artırmasaydıq, orkuqada bank faizləri bütün yadan almaq olmayan faizlərinə nə ölçünür. Yəni, 15-20 faiziyyə biriznəskri iqlisidim ola. İlliki. Yəni, konuşu orkuqalarda, digər orkuqalarda ipatiyyək eləm bağlı, bütün ulusuzlar normal işlədiyik, şəkildə. Həm bi gözlür ki, dövlət mücəsində nə sağlıksın. Yəni, bütün dövlət idariyyətciləri, idarə titməsində olan şəxsləri, bütün şirkət rəhbərləri və dövlət qurumları rəhbərləri sadəcə dövlət bücəsində nə isə bu parkmal, öz şirkətləri və yaxınları vasitəsil olun, əhmiyyətli bir istəsini mənim səmvək və kanarda öz şəxsi bizdəslərinə qurumakla məşğudurlar. Yəni, Azərbaycanda reallıq budur. Yəni, normal olaraq normal müyadada bazar instrumentləri işdəmir və adının bazar iqsadiyatı qoymuş olsaq də belə bazar instrumentləri işdəmədiynə görə qimetlər aktimallaşabilməz. Qimetlər aktimallaşmışsa vətəndaş bundan daha razı qaldır. Vətəndaş alabə və səhət qazanmağa inisarsılı imkan verilir. İstiyasal sahalar olursun, digər olsun, mərkəzləşdirilib bir həyət də belə agrar sektördə mutlət agraf firmalar yaradılarak dövlət mürkətin dolanı torpaqların onları verilməsi, resursların həm də kredit resurslarının ucuz resursların onları verilməsi. Və digər saharkarların çanarda saklanılması yenə də məamur saharkarının inkişafına gətirir. Məamur saharkarının bir növ təbii ki, bazar araşdırılması olmadığı, rizki göz önlə gətirmədə başlanırsa hər hansı bir biznes ilahiyyəsi təbii ki, o sonunda mütləq mütləq məhkumdır o bankrot olmaqa. Bizi bunu dəfələrlə müxtələr nazirlərin, yəni, vənzifəd olan zaman onların biznesinin inkişafının, müxtələr vənzifə saharləndir, hər kimət başçılarının, proq proğurlarının, digərləndir, yəni, bu, münfərqi yoxdur. Mən mən hiç keç qətisi qarşı şəxsi qarəzdiyim yoxdur. Qoptur ancaq proses belərdə, aya biznes normal inkişaf etmirsə, biznes araşdırması yoxdursa, risk kimətləndirilməsi yoxdursa, isələ bir sahə, isələ perspektiv-i inkişaf olabilecək bir sahə mütləq bankrot olacaq. Çünki o müamir sahabcandlarının resurslarına xalanır, çünki o dövləktin resurslarına xalanır, bir sözlə, dövlət vəzifəsində çalışanların demək olar ki, hamsı, mütləq əksəriyyəti dövlət resurslarını şəxsı resurslar ki, istifad edir. Bir olan şaraydda təbii ki, biznes de olmaz, biznes çevrəsi də genişlənə bilməz. Tırnaqarası deyə ki, müxtələk, PR kamparyalarıyla iqsaliyyatı idarə etməyə olmaz. Mən hesab edərəm ki, iqsaliyyatı, sosial siyasədə cevab olan şəxslər. Hədi gəl qurumlar, bunun üzərində çox ciddi düşünmü vəlidlər. İxtibari müzakirələr, genişlənməlidir və Azərbaycan mövcud durumundan necə çıxmalıdır? Bu müzakirələr, təkcə dövlətin, deyək ki, hakimiyyətin, hər hansısı bir qurumlarının işidir. Bu ixtibari müzakirələrdir. Bunları dabam olunmalıdır. Və hesab edərəm ki, məmur səhcabını nəhəyə son qoymalıdır. Bu son qoymasa, innsarsılı təbii ki, dabam etsə bizim sonunuz heç də yaxşı görünmür. Təbii ki, əhalə daha da kasıplayacaq, qilmət daha da artacaq, və beləlik sadif həliyə təşabı tuşacaq və ölkədən gələnmərin və deyək ki, gəlçlərin ahını, beləli ahını, beləli ahını daha da inkişaf edəcək və biz yenə də gerdə qalacaq, hansısı ölkələrin qurumunda biz getirməyəm vəcum olunacaq. Çünki bazarlarda marketlərdə biz aldığımız mərsulların müdülək əksəriyyət 70-80% xarici ölkələrin istəyə sağ olunlar. Onun təhcə bunu görün, o dinamikaya bakmış olsaq, biz görədik ki, bizim Azərbaycanında vəzək, heç də dinamika bizim xeyrimizə deyik. Çünki bazar olamaz mənim, təşəkküydün. Sizə təşəkkürlər, sağ olun.