 Sağ olun, dəyəliniz nəcidər. 23 yan var, kimi 23-ci vaqi vaxtlə sağ 22-ə təyin ettiyimiz ası söz proqramının canı bağlantısında xoş görürüz sizlərin. Bu gün əlbəttə ki, yeni ölkə proqramlarından danışacaq, proqramların çıxış yollarını size təqdim etmək çalışacaq. Və əlbəttə ki, həmin çıxış yollarla təqdim edilməsini bir siyasi partiya sərdirinin dilindən işləcəyiz. Sağ başvezi ölkədən, bir tərəfdən siyasi partiyalara qarşı mürtəzi qanı qəbl edilir, digər tərəfdən siyasi məhbuzlarına sayar artır, media qarşı artıq bir il ərzində davam iliyən basqılar göz önündədir, ölkə bu şəkildə hara dolu gelir. Digər tərəfdən ölkənin çox ciddiq qarabaq problemi hələ də Rusqoşunların qarabağda qalmaz səbəbindən bizim üçün müfəm olaraq qalır, bizim üçün digər həmincə olaraq qalır. Ukrayna-Rusya sabaşı kontekstində bizi nələr gözlüyür? Sabah Ukrayna da Rusya nın məlubiyyətindən sonra Rusya nın canı bu qafqazın çıxarması üçün ne etməlik? Bütün bu məsələlərdən bağlıq və digər suallara aya partiya başkanı, yəni üçün iliş partiyası başkanı əsədli ilə təhlindən bir sade ərzində sizin olacaq. Anar bəyi canlı yayımdadır, xoş görür yanar bəyi, hər vaxtıq yanar bəyi. Xoş gördüyü, akşamız xayr olsun, Züfəd bəyi. Teşəklilər, Anar bəyi. Mən bu sizin bir modüel təklifələmsiz, formal təklifələmsiz. Ona kəsməzdən öncə mən istəyərdim ki, bir ölkə problemdəli nə bağlıq fikirlərinizi eşidək. Bu gün mən sosial şəbəkədə rəst gəldim. Azərbaycan xal partiyasının belə bir bəyanatı olub ki, sanki onları qeydiyətə almış ədlə nazirliyi. Yə qabrayında keçirləyip, mən bu sual nəyə görə sizə verdim? Sizin də partiyanız, yeni siyasi partiyalar haqqına qanun qəbul ediləndən öncə qeydiyatı alınır. Görünən bulur ki, siyasi partiyalar nə bağlı, hakimiyyətin belə qılıncının obri tərəfində siyiril, partiyaların bir təsinifatı olacaq. Sizin partiyal qeydi alınan nə sonraki dönəmdəki dələndirməniz nədir? Miyyətlə siyasi partiyalar haqqında qanun qəbul edilməsi ilə siyasi partiyalar nələr gözləyir? Bə üçləriş partiyası bundan bağlı hansı təklifləri verib, hansı addımlar atmalı düştü. Mən istəyədim ilk öncə bu sualacağa verək. Çünki həm siyasi partiyalara qarşımın asibət, həm siyasi apanyetlərə qarşımın asibət. Yəni dünən tofiya qoblu, həbsən azad edilik, bəqtiyar azə yəvim dolumu göz önündə azıdır ilan eliyir. Yəni də bu nimunələri sadalamaqla bitməs anar bəq. Mən istəyərdim həm siyasi partiyaların asibəti, həm siyasi məhbuzlar olan asibəti verişimizin əvvəndəsində deyirləndirək, sonra konkret mövzularla bağlı suallarımız olacaq. Buyrun ana rəsədliyi üçləriş partiyasının başkanı. Teşekkür edirəm. Önzə bir daha siz və izləcidərimizdir, salamlıyrəm. Ərbətdə ki, çox yaxşıq bir sual veririniz. Bu məsələri mütlətimizi açıda edib sonra digər böcədə və dünyada baş verən hadisələri toxunarıq. Nə baş verirəsində? Biz əvvəli onu deyim ki, son iç ildə siyasi partiyalara hakimiyyətin bu dialoq məsələsi, açıq səsi əvvəcədən biz də bunu dəstəklədi. Bütün hallarda sivil dünyada muasir siyasi anlayışında, mədəni münasibətlərə, dialoq münasibətlərində çox böyük ehtiyası vardı. Və biz, əlbətdə ki, Azərbaycanda uzun illədi siyasi partiyalara, siyasətçilərlə, hüçumət arasında ki, sıfır münasibətin ortadan qaldırılması buna müsbət istiqamətlə təşəbbüsləri dəstəklədik. Və dedik ki, əlbətdə bu sevindirici bir şeydir ki, hədim istərisiyam, mürzut siyasi şövbə siyasi partilardan, dialoq qurur və çox məsələrdə görüşləri dəvət doğmur, siyasi partilanın fikrə ağırmır. İçin başlıdır təbii ki, biz bunu dəstəklədik və bunun doğrub bir yol oldu, düşüncəsində edib, siyasi münasibətlərinin dialoqdan başqa zətən yolu yol. Amma təsvulər olsun ki, bu məsələrdə gözləyədiklərimizin əçsin də yaşadır. Məsələn, azıbəzən, yüç səhsi partiyası, siyasi partilə haqında qanına dəş ilə bağlı təciflər verirdi, hətta iki dəfə bu təciflər vermişik biz, bir müxtəlif vaxtlardır. Amma bütün bula rağmen biz o dinləmələrə qatılmadır. Parlam edəcəyiz siyasi partilərinin bağlı, kəsirlən dinləmələrdə yüç səhsi partiyası və hirdi təciflərə rağmen o dinləmələrdə şıra çətməlir. Və ölçə də əldə dən yoxarı partiya var. Bu siyasi partilərinin hər biri ilə müxtəlif hətta bir nisi və dəhrin masaların kəsiriməsi, müxtəlif dinləmələrinin aparılmasını vaizib oldu onu qurguladır. Bütün siyasi partilərinin fikirləri alınmalıydır. Elbət də ki, yeni bir qalmaya ihtiyası var idi. Amma bunun sebəkləri də vardır. Amma bir də və sinir verişdə söyləmişəm bunun. Siyasi partiyaların elbət də ki, bir nisi təslimatına parmaq lazımdır, 90-larda yaradılan siyasi partiyalar, yəni, Milazat, Kərəşatın bazı asə etrafında və o dönəmdə qeydiyətən keçən bir xeyri partiyar vardır. Sonra 2003-dən sonra yaradılan siyasi təşkilatlar, Həbifəzi etibəyəm və Hedir Eləyibin və Fatımdan sonra, çünki bu iki şəhət Azərbaycan siyasiyatında sonu əllil də qarşı qarşıya durmuş və tərəflər yaratmış siyasi qarşı, bir naktinatif siyasi düşüncə formulaşdırmış şəhətlərdir. Bulağının dünyasını dəyişəndən sonra, Azərbaycanında digət edin bir nisi, bir xeyri yeni siyasi partiləri alınmalıdır. Xalqcəbəsinin də mələyə bazası üzərində 5-6 partiyar aradıldı. Və bir də təbii ki, 2005-in zildən, 2010-in zildən sonra yaradılan siyasi təşkilatlar, əli o siyasi 2000 ondan sonra. Və elbət də ki, biz bilirdik ki, ölkədə faktikəli siyasi təşkilatlar, siyasi partiləri var ki, bulağının və də eləyəndə ki, çi otobizi dün nüfusu və hətta bəzən zarıfatlan deyirlər bir ki, yoldaşlarıdır, bir özləridir, içində fərik partiyalar, binə fərik partiyalar. Biz el demokratik zəmiyyətlərdən danışırdıqsa, elbət də ölkədə hərkəs siyasi partiləri yaradabilər. Buna həşin qarşıdır çıxabilməsiniz. Amma ölkədə elə biz siyasi mühid formulaşdırmaq lazımdır ki, hər yerinin buna siyasi partiləri yaratmasın, bundan utansın, bundan seçinsin, bundan seçinsin, bunu ayətlərisin və zəmiyyət özlü siyasi partiyanın, siyasi təfək belə də yeni siyasi nüfusların yaradılmasına elə biz siyasi, yüksiyasi siyasi təfəkürləyə yanaşmalıdır ki, həmin o arzuladığımız müdudur. Vələ belə dəyətci sünis siyasi təşratları biz görməyətidir. Amma bu, Azərbaycan hakimiyyətinin son 20-25 ildə apardırı, siyasi hətin tərçib siyasi idi. Ölçədə ki, ətirası qüvvələri, siyasi ləri, mühalif partiyalar, əksəriyyətin sattılar və aldılar, parçaladılar, ağırttılar, parlamentin saldılar. Yəni, müxtəlif yollarlar, ölçədə ki, siyasi instutlaşmanı məhvətdülər. Bunlar hissi bir zamana allamadılar ki, mühalifət, dövlətin strategistunudur. Məhvət belə dəyək, cəmiyyətin bir nəfəs borusudur. Siyasi instutlar cəmiyyətin nəfəs borusudur. Buna toxunmaq olmağız, bunda davatmaq olmağız. Yəni, baxın, indi, bunlar paraleldir, gəlip çıxazıyaq, cərimu qafqaz məhsələsində, türk məhsələsində. Əslində, bunların hamsi bir-birinə paralelik əşkil eləyik. Ölçədə sağlam mühalifəti olursa, ciddi bir mühalifəti olursa, ciddi mühalifətinin sütü olursa. Əlvət də ki, bu, bir dövlətin, harici təhdid qarşısından, mühçəng çəkildə durmasına zəmin hazırlıyır. Buna ortadan qaldırdılar. Yəni, hər şeyi, biz dövlət deyirik, dövlətin üçüzü var. Qalq, siyasi instutlar və siyasi açımiyyətin. İndi, siz təsəvr ediyin ki, biz 90-un üçün dildir, əbrifəziyyəti və prezənin sesilmişdir. Nə, bu düzədə pul var idi. Yüz də 52 əsrəyəri var idi. 2.000 euro bilibayda pul var idi. Nət bir cüzə olmuyor muyur? Ruhsqoşun varın buradan çıxardır. Niyə bir təsəbə var idi? Mirli birlik var idi. Və qalq, əbrifəziyyəti və demokratik yoluna hakiməti yətirmişdir. Qalqasında durur. Yəni, harici təhdidin qarşısında, tək duruş, mirli birlikdir. Tək duruş, mirli birlikdir. Mirli birliyi də sağlamak üçün, ölçədə normal siyasi mühüt yaradılmalıdır. Bütün siyasi rençlər parlamentə təmsil olunmalıdır. Qalq özünün yerli idarə etmək sistemində iştirak eləməldir. Bələdiyen istu yaradılmalıdır. Və siyasi partiyalara qarşır. Bu formatda bir agressiv, sovvətdən qalmış yinizor sistemi tətbiq eləmək olmaz. Anlar, bəri soval doğacağı yəginizləyici üçün də şəxsəməliyərim üçün də. Bəlkə də bundan bağlı biz sizinlə vəlki beli işlərimizi də danışmışıq. Amma sizin partiya qeydiyatı alınan partiyalardandır. Və təbii ki, prezident aparatında da müzakirəni zolub, səhvəmrəm, rəbsəl, ədə deyilmir. Cenniyyətdir belə bir düşüncə var ki, ədalət velivlə müzakirə aparan partiyalar, partiya sədirləri, sonra mövqiyələrdir məyənləşdirir. Amma siz tamam, fərdi bir mövqiyə ortaya görürsünüz ki, yəni, biz qeydiyatı alınandan sonra siyasi partiyalar haqqında qanulla bağlı məyən təkliflər verdi, amma bizi yaxınla bırakmadılar sanki bir diskriminasiya tuş gəlmişiz siz. Yələdin, mən bunun adını bilmirəm nədir. Amma məsəl bir şeyim, cəmiyyətdə ki, bu pücir bütün cəmiyyətin pücirdir. Olabilər ki, mən insanlara pücirləşir ki, prezident adın müzisəliyyəsəyəsindən görüşlə girdən siyasi partiyalar, belə deyə ki, müqalib partiyası halin bu yanlış bir pücirdir. Bunu bilərək gəlstən formalaşdırırlar, bəzi siyasi təşkilatlar. Bütövbütə, həsab edirəmci, bu Azirbaycan insanın aktif siyasi tək gəlməsini hədətləyən siyasi təşkilatları gözlən salmalıdır. Və bunu doğru həsab edəmirəm, dediğim kimi biz, agresiyadan, şiddətdən, nifrətdən çənaş, şəxsüzlərinən siyasi təkkirsiz apartmadan, sevişinən təhqirsiz. Yeni biz, mədəni siyasi münasibətəri sistemində dəməli bir failət göstərən siyasi təşkilatıq. Bilirsiniz ne dədir, Rufət beyi? Azirbaycan xalqı dediniz, demək, iştirmaya tümadələri müxtələk çəsinlər. Bu gün ölçülə, dəyişillikdən danışır. Dəyişillikin vacibə labid olduğunu bildirir. Amma biz nə deyirik? Taman deyirik. Amma Azirbaycan xalqını, mən bunu dəfələlən demişəm. Qalq mayasın nifrətdə yoğurmuş, dəyişilliyi rədd edir. Qalq bu çimi dəyişillər, haqqla qorqu ilə asrət sosial olunur. Onun cədə biz dedik ki, sözlə, nifrətdən, agresiyadan çələr, Azirbaycan da dəyişimin təki yolu Azirbaycan insanı dəyişimi inandırmaqdan çəsin. Azirbaycan insanı dəyişimi inandırmaqın yolu isə Azirbaycan xalqını aktiv siyasədə gətirməkdən çəsin. Bunun üçün münazibəklər çox mazir dövrün batındır isə, Türkiye, Avrupa, Amerika başlı ölçələrdə kimi. Yəni, sən parlamentə fikir tartışmaların çox çəsin kətə bilər, bir-bir nə hətta, dəki, nə biləm, subardağı belə tolayabilərsən, amma bunun məxsəliyyət dəyiqli yoxdur. Bütün ahallarda diyalog olmalıdır. Və bu diyalog, bu belə deyə yeni münazibəklər isəmi, qarşılıqlı, səhədəcə hakimiyyətin ehtiyazı olanlarının müxalifət gəlsin deyik, müxalifətin deyət ihtiyazı olanında hakimiyyətinə danışıq, hər hansı bir məsələləri fikir tartışmalarından yoluna qoymaqdan çəsin. Bu, səhədəcə diyalog təsrib edirəm ki, tənki problemlərin həllini müsibət şəkildə bitirməyənin tamamlandı. Yəni, məsələ, səhəc partilara ofislər verildi, qeydiyyət məsələrin də təbii ki, o məyən əvvət çiz dönəmlərdən 15-20 illə bilirəsiz, səhəc partilara qeydə alındır. Səhəc partilara qeydə alındır, bunu deydiyim ki, biz təqdir elədik, buna müsibət vaxtdır, səhəc təşilatlar, bayramlarda təbriç ol oldu, tamam, dedi, burdana var, normal bir şeydir. Bu belə deyətməyətə bu proses. Amma bu qalıc iş şəkildə dialog mühürtünət aparıq çıxarmadı. Həcəl, biz səhəc partiya, məsələn, biz ölkədə ki, səhəc partilraqnında qanuna dəyi şeydilərdə dilləmələri çağrılmırıqsa, və yaxud ölkənin ən zildi problemi olan bu günlər, hətta sosial iksadi vəziyyətdən də çox. Bizimcə bir nümrəl problemi olan. Ermenistanla, deyətkə, məsələrə, sürməsələsi, və yaxud digə sürmələli məsələsi, latın yolda çağrılsa, bundan bağlı da, səhəc partiyalarda hər hansı bir dialoglar aparılmırsa. Səhəc partiyaların təkiqifləri, kənədə saklanılırsa. Biz buna nezə qarşılıqlı, deməli, dialog deyə bilərik, heç biraldı. Bu baxımdan da, ikisi bilətdən bu qanun özünün qəbulunda, bayaq da təkəlılmasın deyirə, bir sovvətdən qalma bir dirizor stemi var. Mənə bütün üzüləri şəxsi dosyəsin verəcək, və mən elə də bir dəbə gələcən, sən özünü yaxşa parmasan, yoxlayacaq məsələ bilək, və xoşma gəlməsələsələsələsələsələ. Ayəzim, biz ansı dövürləyə yaşıyorduk. Bu biləsiniz nəyə bənsiyək? Bu mətəl ölçədə siyəsi partilərim nasibə, siyəsi məhbuslanıq olması, bu elə bir çək, buldarlıq dövün qatıqları olmaz elə. Bu, belə, olmaz. Bu, bizə, zəhər vurur. Bu, bizə, bəniha ictimaitə də ziddi zəhər vurur. Hansı dövürləyəyə yaşıyorduk. Bayaq tuofik bərin adını səkdiniz, təbii sevində yazarı çıxmasından bağlı. Bəxtləri Haciyevinin ala qapsın açısını, təhislin azaltıra çıxsın azaltıra tələb edək. Aqı, bucun hansı dövürləyə yaşıyorduk ki, məsələn, bəxtləyət bərin, vət tuofik bərin, və yəvdi fətbərin, analbərin fikirlərin, miliyonlar töküləcət, meydana, dəyişin biləcək. Yəni, bunu düşünmək və insanları həbsə atmaq. Yəni, bilirsiniz, bu, bizi on illərinə geri atır. Azərbaycan insanı, azərbaycan xalqı, zələtən öz duruşuyla, siyasiq proseslərə, pasib müdaxiləsi ilə, aqdib müdaxilə etməməyəm, sətçik prosesində iştiracı çox aşağ olmağına bunu siz məndən də yaxşı bilirsiniz. Anlar, bəli, mənə sevində biləcəyət, çökəcət, zələt biləcəyət, ismələm də. Hə, bizzə saniyət, məntəgələrə, 12.000 məntəgə yüzü var, 50 nəfər adam gəlir. Bəli bir vəziyyətləri, siyasi açmıyət. Niye məsələri agresivləşdirir və gəlizləşdirir? Nəyə lazımdır? Bıraqın insanlar üçürlərini söyləsində. Yəni, bu sanki birilərinin məksəlində xidmət edirmiş işimi bir görüntülə yaradılar bəlzər. Yəni, bu görüntülə yaradılar bəlzər. Mənizdə biləcəyəm ki, biz Ramiz meytəyivləri şəfzətindən vasıq tavoğların şəfzətindən qurtulsaq da, oların siyasi təfəkçür sistemində hələ də qurtulabilmək bir şeydir. Təşəkkürlər, Anar bəy. Bir məsələli, mən istəyərdim sizdən soruşam, əslində qeyd ettik ki, biz agresiya mühütünlən, kanar, normal bir siyasət, həkir şeydən biz də istiriyət, Azərbaycanda belə bir şey olsun. Amma həkir şeydən bunu istəməyən kimdir? Bu Azərbaycanda sözü, Azərbaycanda agresiyanı, Azərbaycanda şəxsi məsələri, üzül istəyən insanların şəxsi həyatını videoya çəkib yayanlar, bunu müxalifət edəməyik, elə deyilməyik. Helbət səximizin hakimiyyət edək, elə deyilməyik, elə deyilməyik. Bak, mən dediniz Azərbaycanda Tulfi bəy elə hami taniyirdə, bu adam hem öz qazi, hem oğul qazi, bütün həyatında bir şeydir. Tulfi bəy, köyə söz söyib, amma adam həyatında söz söyib məyə bacaq mı? Mən onu biraz da yaxından taniyən biliriz ki. Və yaxud da Bəxtliyər Hacıyevi, gelib xarici də müxtəlif ölkələrin prezidentləri ilə görüşib, gelək məhbəsi ediblər ki, sən agresyə göstərməm sən. Bak, bu agresyanı, bu nifrət mühdünə, bu hakimiyyət sir. Mən düşünürüm hakimiyyət nə vaxtda qədər ki, bu məsələni özü üçün istəməyəcək. O zaman siyasi partil arasında da Azərbaycanda, siyasi mühdün də də, vətəndə, cəmiyyətinin suqlarında da, mediyada da anoloji vəziyyət hakim olacaq, nezə ki, bir siyasi məhbuzlar məsələsindən bağlı da bunu dedim. Ölkədə problem təkçə bu deyil, təbii ki. Ölkədə bir siyasi partil arasında kimi, sizin də özünüzün fərqli sahailə özürə açıqlamalarınız var, aşağı yuqar raskədir vizədə. Ölkə yanbar aynından bu kimi 23-ci ilə bir bağlaşma tenden siyasi da daxil oldu. İnsanlar bugün siyasi məhbuzlardan danışanda, siyasi partilardan danışanda, insanları daha çox soydusunda nəyin olması düşündürür. Mən üçün də şəxsə mara oldu, bir partil əsədri kimi, kimi 23-ci ilə əhalinin bu düzü bir maaş artımı, özü ki, əhalinin çox hissəsi çalışmırsa, o zaman bu maaş artımı kimi şamil olacaq? Əgər bu ülküdə əkisəriyə çalışmırsa və çalışanları da qeyri əsmi çalışırsa, o zaman supermarketlərdə artan ilmətlə bu insanların boğazından geri çəkilir. Bax, bu artan tendensiyan necə deyərləndirirsiniz və ölkə bu şəkildə sosial parklarçlara doğru gedə bilər misiniz? Əh, Rüfət bəyi, önzəliklə bu sualıq zafirəmədən önzə toqundunuz məsələyələyəni. Əbət də bu izləc eləyəmizdə yanlış bir şey formu açmazsaq ki, mən əlbət də məsələ qatalıram və o düşüncə dəyəm ki, bu agressiyanı, bu şiddəti, bu nifrəti, Azərbaycan hakimiyyətində uzun zamandı. Azərbaycan hakimiyyətində uzun zamandı, yəni, Azərbaycan hakimiyyətində uzun zamandı. Və mənim sadəcə də məsələdiyim odu ki, buna əlikvatriyaq sevəlməyə olmaz, hakimiyyətin boğunə çətməyəyə olmaz. Yəni, bizim bu söhüş agressiyar, resurslarının qabanında mühalif institutlarının hiçbir resursu yoxdur. Yəni, səniz söhərinə, sən söhüşlət, zabab verirəsən, haqq proseslən qalsaqsa, bizim istəyemiz haqqı aktiv siyasədə gətirməkdir. Hər dəmələ hakimiyyət mühalif institutları bu agressiyanı səkir, siz də səvr edin. Və biz də haqq da çanardan seyr edir, və biz də bu proseslə, eyni reaksiyanı verir, haqqı aktiv proseslə qoşulmaktan səkindiririk. Bu baxımla nə olur olsun, bizim apartaqımız mübarizə təbii ki, fəkli formaqda olmalıdır ki, haqq proseslə qahtılmaktan qoğurtmasın. Mən bunu demək istəyirdim. Ərbətdə ki, mühalif hətən indi belədiyək, bu agressiyar, eyni reaksiyanı göstərməsən doğru hesabə etmirlək. Bu məhdə siyasiniz tutuladın. Biz belə hesab edirik ki, nə olur olsun, haqqı aktiv siyasədə gətirməliyik. Bunun da yolu haqqa inandırmaq lazım ki, dəyişin prosesi özəlindədir. Və bunu şiddətsiz, nifrətsiz, agressiyarsız, şəhsi təbəkçürü, üslətməklət, və bir qədər aktiv pozisyonu çetməklə biz problemləri və dəyişimi gedən yolda uğru bir başlanınızı əldə yə bilərik. Mənim yanaşmam bunlar ibarətdir. İçinizi bir tərəfdən, əlbətdə ki, sizin de vuruladınız, ölçədə çox ziddi bir son özəliyə bir dildir. Və bu və qətər gətirək bir məh patiently, ən gəlidədə, ağır sosyal iqstadi və iziyət vaadın. Bu yalmlaqlarda ölkət prosesindir aməliv də yerləyi, şunanlisindədir və Dae bir müsabiəsindir. Zaten bu məsələlərin toxundu, çəri dünyada da çox ziddi bir bağlaşmacədirs, təsirki bu məsələ də bizdə də özün bir üzdə verir. Azərbaycanı, üçmət Azərbaycanı haçmətlə də məyən, formalı və məyən məhəllərdə sövdürləm. Mən əvvala soğanıza ahıncı isəsindən başlayayım ki, Azərbaycanında ağır sosial iqtisadi vəyiziyyətlə bağlı sosial partilajların olacağını mən işraf düşünməm. Şəmin bu günə düşünəm ki, heç bir zamana sosial partilaj baş verməyətəyəm. Çünki, Azərbaycan insanı bu ağır sosial iqtisadi vəyiziyyətə illər gözün alışdırdı. Azərbaycan insanı üçün iki məsələ var önündə. Ağır vəyiziyyətləyə yaşamaq mı? Sabit. Bakın, uzunlular, asdəvidənə deyirdilər. Siyasi sabitlik. Siyasi sabitlikdəmi yaşamaq mı? Nədir bu, siyasi sabitlik? Əslində, siyasi sabitlik deyilən bir şey deyirdik. Bu, sadəcə oladan. Azərbaycan insanı belə deyə rüfət bəyi. Deyir ki, rüşvetməyən başımı kəssin, istəməsə belə. Zibimi girsin. Amma, mən demokrati uğrunda müzahidilə bir ilmə. Bakın, Azərbaycan insanı çıfa yəqədə vətəm əlvərdir. Torbağından ötürün, zanın belə. Şəhid olar ki, zaten 10 millələrlə şəhidimiz var. Yəni, bizizi qarabağın malıbəsi sən başlamış bu üçünə qədər. Amma, Azərbaycan insanı demokrati məsələsində demokratik cəmək qurulması məsələsindir. Həmişə pasiv mögvələdir və məsələləri qorxuyunə yanar. Çünki, demokoraykanı uzunlərdir Azərbaycan insanı bir xoqan kimi təqdimələrdir. Dedilər ki, sən ağır vəcətlə dolsan, sənin zibinə girsələrdə, talasalarda, rüşvətlasalarda, qarüb-siavasalarda, ola. Amma, sən siyasi sabitliyə hər şeydən öndədir. Siyasi sabitliyim pozularsa, torbağın əldən gəlir. Bunu belə göstəyərdirə, 90-u, 93-u. Torbağın əldən gəlircə işhal olacaq, şəhidlər olacaq. Şimdi, burada əlvətləşim, mən düşünürəm ki, Qremillə bərabə İranında, hətta o zaman uzun illəd olara dəstəklərin, başqa dövlətlərin də səxilmət orqanlarının bu deməli çiri ölçədə yaymasında maraqları oldu. Azərbaycan insanı başqa müstəfi etsəkməyə çalışdılar. Və uzun illədə buna naili oldular. Amma bu qıftır üçünlük savaşdan sonra iki önəmli məsələ başqayıdır. Bir, haqda bir qalib haq psalojası yarandı. Bu çox önəmli bir məsələ. Haqsan ki, bir silkələndir. Çək bu qalib olabilər, umyətə bu bir çox problemlər hər beləyə bilər. Və siz təsələmir edin ki, bu qalib haq psalojası həm də ona cəhdirdə çıxardı ki, bir müdə sonra həməm bu qalib haq ölçədə artıq demokratiyada istəməyə başlayırsa, azad ədaliyyətləsi seçici istəməyə başlayırsa, düncə buna haqqı da var. Ütünlük haqın şəhid verib, nə qədər qalisi var, şəhid alələri var. Əlbət də ki, artıq zəmiyyətdə yeni bir söz deyən və o sözü hakim fikirə çəsilən bir təbəqə formalaşır. Bu çox önəmli bir məsələdir, bizim üçün, ciddi bir məsələdir. Ümumiyyətlə, mən düşünürəm ki, rüfət vəyq, bizim ən ciddi problemlərimizdən biri, 2003-dən sonra son 20 ildə ideoloji zətdən Azərbaycan Muhalik Partialaqın, hissəsiniz tutvarının söküşü zəmiyyəti hazırlayabilməməsə, ideoloji zətdən diri tutabilməməsələ, bizi gəndirdi bu vəcətlərə çıxardıq. Məsələ, baxın, məsələ bir şey deyəcəm, bir paraleli yaparacaq. 90-an üçüncün də, əmrufiz bəyi hakimiyyətdən gətti və qalbın böyükçisi səstə olunan inzidi, 97-də qədər kələtçilə qaldır. 97-də kələtçilən döndü, 98-də mitingərə başlardır. Siz də şahidsiniz ki, 100 milyar o mitinglərə çıxır, də ətta Matadromo vələcə edirdi qərbə meydan darəsində falan. Niyə? Çünki əmrufiz bəyi zəmiyyəti ideoloji zətdən diri tutabilirdi, hazırlayabilirdi. Qalb meyəngədənin cilinə davan axasın zəhviydir. Dönən kimi mütevazı vəcəmi birliyyi yarandı. Dönən kimi millim qahmet arə çandı. Yəni də bir problemi var indi, əmruf bəyi belə mi düşündürsün? İndi, indi ona gətləm. Aydınlar birliyyi yarandı. Zəmrətin müxtəlif kəsimlərini bir araya gəttirdi, birləşdirə birliydi. Və ne düzərində birləşdirildi? Birtə vəcəmi vəcəmi vəcəmi vəcəmi vəcəmi birləşdirildi. 90-anlarda gələt farks yəbəsinə, müsafatə yüzü yazılırdı. Niyə, siyər siyər kimi hət düşündür? Gəlsiz siyər siyər kimi hət düşündürsün. Yəni də Yenazıbəcən Partisi nə yazılardır? Niyə gəlirdi? Dəyirdi, yolumuz bir tova azərbaycan yoldu. Yolumuz turan yoldu, yolumuz tüş dünyasıdır, falandır. Zəmrəti 2003-dən sonra, ölkədə kimi özür ki, müxalib siyəsik partilər var. Örbünbəvi vədə yəidə ki, dilimiz tüç dedilər. Nə dedilər? Örbünbəvi vədə dünyasında, vəsələn məsələ nə sonra, onun zahmiyəsindən çıxan siyər siyər siyəsik partilər var. Dilimiz azıbbe acizkanda dedilər. Məsələd sünələr. Örnədə, bu örinələrdən biridir. Fəhdə bir sözlə də yoxa, mısa dedilər? Soluşabilərsiniz? Bakın, yəni aydınlarımızdan, alimlərimizdən bir xeyli, soruşabilərsiniz, böyük müzadilə və edilər o təşilatlar. Tüşsili məsələs, diri məsələsində uduzdur. Bitovaz Rabacan məsələsində indi ham məsələ də alışır. ABU Və Zəcvəyin siyasi təmsidsi adına iddial olan en önd olan üç üç nəfərd Bitovaz Rabacan məsələlərinin ironiyyə qoydular, cürdülər laga qoydular. Yə, bu cəmiyyəti 20 ildə, yəni tamam bu hakimiyyət bəllidir. Məsələ, bu deyir. Biz hər şeye hakim, deyir ya hakimiyyət, bu ölcəyəlində. Və ki, sən hakimiyyətin qaristində, necə duruşətirəcəyini, sosial bazan necə etrafına yıqacağına? Bundan bağlı hansıq programların, hansıq planların oldu. Nəcədə nə oldu? Aydınlar bildə dağıldı sıradan çıxdırdı. Müməlim qoyma tələki çantalar, nə bilim, birin başında o dönəmin ən böyük nəyənçlərinə vaibü fayətli odaya dururdu meyilməm, vəzir dururdu rahmiz. Rövşen orda iddə bütün aydınlar yarışmışdır, həliyə. Dücət tərəfdə dediyim ki, və Bitovaz Rabacan birliği vardı, hər həstən altıncı günü, həgani 30 üçdə yüzlə edən insan gəlirdi ona. Yəni, bu siyərsik institut varın. Daha doğrusu siyərsik partiya, siyərsik institutlaşmasının qarşısına aldı. İraloji dəcətdən cəmiyyət deməli, çox aşağı bir vəcidə gəldi. Burada İranın əlin öpənlər Rüfət bəyik. Meydan sulamağa başladı və indi təsləv edilim. Biz son 3 üçün də, məsələn, güçləriş partiya soruq, azıbəcən demokratik rifa partiya və bir nəsi siyərsik təsləv edilim. Son 2 üçün də yeni siyərsik kankural siyərsikləri uygun qurmuş təşkilatlardır. Və bu təşkilatlar, məsələn, başlısı biz birinci, hansı məsələlərə toxundur? Biz bir dəfə ölkədəki bağlaşmadan danışırıqsa, iki dəfə danışırıqsa, 10 dəfə İran və Rusiya ilə bağlı məsələri gündəmədə aşıyrıq. Siz özünüzə bayaq dediniz. Və bu məsələlər də bir örnək verəcəm, baxın, bir təxminən 8 aydı durmadan Rusiya səsiz qafqə zəbindən danışırıq. Mən bir nəsi dəfə təçqib vermişəm ki, əsələn, səhər bunu laq bilək, kankerə təşkil edim ki, tip tisməyəm ərandı buna gədik. Türkçəni iştirakı inəm, Türkçəni bayaq edəcək bir sol şəkinində dədələbə məsələ. Hə, nəyi demək istəyidim? Amma bu günləri, ona ayrıca münasibətindirəri, bu gün hakimiyyət də eyni məsələ edəcəm, məsələ, bu gün gürcüsüdən parlamentinin mavin də eyni məsələ gündəmədə aşıyrıq. Yəni, demək istəyəm nədir? Ideoloji zəhdən zəmiyyəti hazır tutmalı sanki, səhəsi dəyişin prosesində də ölçədə bir gürcü sahibi olabiləsəm. Gürcüsü sahibi olabilməyəndən sonra əzbət də ki, səhənin fikirlərinin saycaya yazmağından demək ilə effedə danışmağına doldur. Yə, bunun baxımdan düşünrəm ki, mən qədər Azərbaycında ki, səhəsi partilərin, səhəsi nisiqlarında ölkədə ki, mühalifətin ziyətləməsində bilərək və bilməyəri, başa düşərək və başa düşməyəri bir rolu oldu, bunu etraf eləməlik. Mən effedəxanının sualını okuyacaq, amma istəyərdim ki, madəm ki, sonda qeyd ettik ki, siyasi partiyalar o, 2023-cü də siyasi partiyalarına gözləyir? İki cümdədənə, yaxşı et bir şey gözlənməri, 3-də siyasi partiyaları. Ərbət də ki, bizdə onun tərəfində ki, ölkəs, siyasi səhəninəsində 4-5 partiyaya qalmaqdır. 5-6 partiyaya olabilər, onu görürün hər birimiz. Amma bulaq hakimiyyətin müdaqiləsi ilə sıradan çıxmaqdır. Yəni, təkamül, səleksiyar. Bə, yəni, sən buraq, baxrüfət və bir dənə forduran deyircəm, bizdə çox qısa. Sən belədiyə seçilərə keçir hakimiyyədin. Buraq bu partiyalar namısın, oradan. Zələtən, buların potensiyalı nədir, çıxanıza qordu yəni. Qarışməni demirəmək partiyaya, mənim millərdə tərəfdə aramaq, bələdiyə seçilərlə. Çürp potensiyalı nədir? Və biz 10 nəfələməl səs verilməyətik. Haqqa bilə bilə riskələm hakimiyyəti eləmək. Yox, yəni, mən demək istəyələm ki, bunu sünnü yoğunla eləməmək lazım. Razı yəmsələm. Yəni, sələt hakimiyyətin ərdində kifayət qələr biricilər var. İstək çıxamaq. Soqya xəxşı bilirlər çansı partiyanın cüdünəri potensiyalı nədir? Demək ki, burada maraqları var. Nədir maraqlar? Bəzi səs təşratları bilərək sıradan çıxatmaq və bəzlərlə də deyəcələr ki, zaten sən bəndəyi demək eləyirsən, 5 mündüsün orada hazır. Yəni, nəyi demək istəyirəm? Məsələ 5 mündüsə, 10 mündüsə, sən bir bələdiyə seçilisi ilə. Demürsən, yapın 600 mündüs var, 800 mündüs var. Ah, çox güzel. Bizim də heç bir dəstəyərimiz yoxdur. Bədə yoxdur. Təbii prosesinə bu partiyalar artıq xalq özləyərin versin və bələli olsun ki, bu partiyalar səhərlə də var yoxdur. Biz də izimizin sualıq deyədir, əfilək hanım, sorsur ki, salam xalqa mükəng verdilər ki, qalibiyyəti yaşasın. Gələbədən, dərəl sonra qeymət artın və qazilər hörməsizliklə mükafı atlandırmadılar mı, gələbələm əlal yaşadığı qarabağda otelilər dikmələr. Çox təsivlər olsun ki, bu bizim azrıya allığımızdır. Yəni, maddəm ki, qarabağa əfilək hanım keçidə aldı, təşəkür ediləm bizləyicimizə. Nezə düşünürsünüz? Qarabağdaki durum qarabağa qaydış və əslimdə qarabağda bizə o qədər nara hər edici məlmalar daxı olur ki, Anar Bey, rəkət prezidenti deyib ki, qarabağın minalardan təmzilənməsiniz 15 milyarda itiyazı var, amma qarabağda kifayət qədər əkin sahələri əkilir, bəcərlir, nə baş verir, amma qarabağlı qarabağa dönebilirsiniz. Bu da bizim bugün iskilimizdir, problemimizdir. Diq el tərəfdən qarabağın özünün təlkəsli problemi uskosunlarına orada olmaz. Mən istəyərdim. Bu məsəliyə dən yola çıxaraq də evləndirək, cəhərimi qafqazdan Rusya nın xarması pormuluna da bu şəkildə zətən 25 dəyə qəlmiz qaldı. Ölçə problemləri sohsən gindik. Buyurun, mən sizi çox sual veriməyəcəm, istəyərdim ki, əsiz davamlı məsəliyyəsiniz əslədiyəsiniz. Əvəl edəyim ki, qaydış məsələsi bizim Hamızın ağırlı yerimizdir. Bu qaydış məsələsi bugün çıxayqədə problemlidir və bən dəfələrdə yətələrdə həsində bütün problemləri dövlət öz üzərini alabilməz. Bu yanlış bir metodur. Yəni qaydış prosesində xal qözü aktiv şıra kelemləri. Bunun bir sıra səbəfləri nədənləri var. Özellilə psoloji tərəbləri var. Yəni belə deyə böcələr təbii ki, spesif ki, başa düşlər məsələn məsələn məsələn zəncan rayında da olmuşam bu, yəni belə deyək iş alam mən ruzqalan böcədənim. Və məsələn, size bir örnə edin, sovet dövründə çətlət bilirsizmətə bir soq məsələrdən bu kripsikası var idi. Səsənə yaxın bir rayında çət var. Amma normalda belə götürən deyin, o çətlərin bir soqunda iki ailə, üç ailə, bir ailə, beş ailə var idi. Amma bir 30-40 də böyük çətlər var. Böyük çətlər var idi. Bu baxımdan mən əslə bilirim ki, əlbət də ki, bütün Səsən çətin bərfasına də iğdiyəsi yoxdur. Biri statisqa varılmalı, çünbətdə o çətlərdə yaşayan insanlardan nə qədəri bugün həyatıq sürdürür? Azərbaycanın adımı, Azərbaycanın tərkəliyik cədibmi və sahir və iğlaqdır. Və burada əsas məsələrdən belə insanların öz dədəvabın yurduna qaytmasıdır və öz ərazlərində öz torbaqlarını olara bilir. Orada dövlətin də dəsləyeni əsircəmədən təbii ki, o insanların qaydışını təsləyək etmək lazım. Məsələn, bir nümunə verimsə, bunlar təslim çəyətə keşmədə ona görə bu dəyqə, bu məsələlər çifayqədə problemlidir. Məsələn, raya mərkəzini yaşarsam, bir çüsədi, əlli ev var. Bu əlli evdən biz öz aramızda balaca bir soru hapardır. Məsələn, 30-u çifayqədən imkanlı adamlardır, həmin çüsədə. Olar qaydı, uzun illərlə, dədəsin, babasın yaşadığı o ərazda yenidən özə bir çiçməyə hazırdı. Yəni, bu məsələn bir tərəfdir ki, bu dövlətə bir yüçə olmayansıydır. İkinci bir tərəfdir, dəfələlən dədi ki, bu 25-27 dildə bu bölcələrdən yeni nəsil iş adamları ortaya tıxır. Bu yeni nəsil iş adamları oraya dəxşayı vaxarmaq lazımdır. Ki, o bölcələrdə işlər atsınlar və o bölcələri iqsadi zəkdən həmin bölcəriniz haçmı olan inşaq olmaq, məsələn maraqlı olsunlar və oların imkanı hesabına da o bölcələrdə məyin işləc görürsün. Məsələn, yəki, mənim bölcəmdən doğuldum qayınlar. Burada bir süz zavadolab bir qardaşınız var. Ha, o başıda il də minədər süz satır, həcidəcili zəbrə alə tüzdürləyə, qubatləyə üç şiçətlərində dəstəyən alıb il də 10 minədə istəyə sağlı olan süz satıcidim və məyin bir işləcini toqlayacağıdır oran. Və məyin məsələrin də orada bəhv olunmasında, yolların səkülmərsindən, məhdəplərin səkülmərsindən və səhərdə yardımları keçəndik. İkinci, bir rüfət bəy, 70-lər nəsidir, bizim məsələn, onlar elindəyik, xarşıları təhsil alırlar. 500 oradan məhmoğlun dönecək, mən ona deyəsəm ki, cət zənculanda işlə, onun üçün önəmli olana da, zənculanda doğulmuyor. Ama atasının, babasının ona danışdırı bir hekaya var. Evinin hekayaası var. Küsusəsinin hekayaası var, kendinin hekayaası var. O hekaya niyə yaşanması deyəsək, amma səndə orada bir 3 mətəbəli, 4 mətəbəli bir 3 mətəbəli, 4 mətəbəli, deyəsən cəd orada yaşaq. Və bu yeni tükilən binada yaşayacaq, sələ, bu da başıda yaşayıda paytaplaq. Yəni, yurda o aşının məhvəliyidər, da bu... Bəli, bəli, bu qaydış məsələləsində ziddiq qol yəmək. Soh ziddiq. Və nəyə, son da bir şeydə deyim, bilirəm vaxtımız azdır. Bizim partiyan təcqlərlərinə biri o idi ki, imkan verin və buna böyük tulda lazımdir. Burada kim istiyse çönün şəkirlər, dünyasının dəyişmiş böylərinin orada da aparıq dəfini olunmasına bir şəraq yaradısın. Bu, ziddi bir məsələydir. Bunu təbii ki, qarşı tərəbdə görəcəydi ki, bizdə orada təksə dilimizdən deyir. Həm də artır ölümüzdən də çözür. Bu məsələn bir mənəvi tərəbdə də var idi. Düşünürəm ki, məzarlıqların bəlki olunması, yəni, burada 30 yıllı yaşayan yaşlı insanlarımız vardı. Həsrətlən çətisi olmasa özün dənənməyəndə orada mənə torpağa verirsiniz. Bu arzuların həyata çətirilməsi də mənəvi pislolojiq bakımından çıfaq yədər böyük bir rol oynayınca idi. Bunu da görə bilmədiyik. Amma durmadan bu təçqlərimizdə səsləndiririk. Və qarabaqa dönüş məsələsində deyədilərin bu qədər. Ümumən, elbətdə ki, 2 ildə məsələdə Əlbətdə ki, 2 ildə rüfət bəyi studio dayıq Əlbətdə, buyrun. Arada bir tənki şey oldu. Nəhayət biz 2 ildi deyirik ki, bu, 10 Nubur Sazişindən sonra vuruluyum ki, Azərbaycan təbii ki, bu 30 ildik Savaşı 44-ündə məyən hər bir sünirləyə el dəliyət torpaqlar böyük səsinələ kəsirsədə bu diplomatik Savaşı 44-ündə səkəsi deyildi. Biz bunu dəfələ nəfi də deyildik ki, bu 1 ildi 2 ildi səkə bilər, hətta 3 ildi səkə bilər. Çünki bunun çox ziddi səbələrinə biri Rusiyadır. Biz müstəqlimizi qurar kəm, bunu hər də bilirəm. Bizi bunu haqşaya, qalı bunu haqşaya Rusya sürçləyik. Qanabal bunu haqşasının yaradılması Azərbaycanın bir başa ərazi bir tövdünə təkdiriydi. Rusya bu dəfə işvaçlı kimi deyir. Yəni 30 ildə Ermən'in qabağı verir. Maşa kimi özü, arxasında ciznələr dəmələ bizin işvaçlıb siyasətə haqqarsın. Bu dəfə Rüfət bəyi ortaya sürməri amla adayın anıxıqdır. Saban sürməri amla adım hərləyələyəcəsən Aşa bir adına anıxıqdır. Yəni, burada önəmli məsələ Rusiyan məsələsidir. Rusya sürçləyəz üçünə təniləti bir məsələ. Bura da hədəp nə idi? Birinci bunu diyək. Vaşislətsiz masiyaya oturmaq. Ermenistanla vaşislətsiz olmadan masiyaya oturmaq. Bunun önündə açıq demək və etirədərilməyə lazımdır ki, bu uğurda az vəcəndiklə Matiası ilkün mələldə uğru nətsilər əldə etdi, məsələn brüsyəl formadı. Bizə görə uğru bir formadı idi. Amma nəticə oldu mu olmadı? Fəqdə dedilər, aferin son nəticə olaca olmadı. Arana qədə şəhidimiz oldu. Doğru mu? Yəni, bunun göstərisidir ki, Rusya bütün cüzcünə mane olacaq ki, Azərbaycan, Ermenistanına sürhə imza atmasın. Və Rusya sürməramları burada bizim torbaqlarda quruplar. Bizim torbaqlarda sürməramları eləyirlər. Və bütün məqsədonla nibarətdir ki, Ermenistanına, Azərbaycanına aşa davam eləsin, Rusya qafqazdan sığqmarsın. Sünki, indi ona da toxunaraq, mən bunu dəfələ nə dedəm, Rusya Ukrana da uduzda bilər və qurzataq. Amma Rusya dızağını qafqazda verətik. Rusya də sün qafqaz her şeydir önə. Bu baxımdan da, İranın olan münasibətlər, öz zəhvədi aranda İranı qafqazda yönləndirməsi, Rusya'nın bəzi zeyb vaxlarında İranın qafqazda dövrəyə cidməsi və bütün vasitələrdən sva dələməyər səxalışır ki, qafqaz elədindən bırakmasın. Biz bunun qarşında nəyə yə bilərdik? Biz eçildir, dedik ki, bütün cüzümüzdür, bütün cüzümüzdür, ona səfər bəl eləməri ki, Türkiyə qafqazda möcəmlərsin. Türkiyə qafqazı zaten cilik, nədir isə dəsin, Rusya-Türkiyə-Herbün-Mahitolik-Mərkəzi adı ilə Türkiyə qafqazda. Və Türkiyənin burada güzlənməsi, amma sadədə də rüfətmək, hər bir baxımdan deyindir. Bütün sayələrdir. Türkiyənin güzlənə bilməsi, önəmlədir. Türkiyənin Cücistanla münasibətləri, Türkiyənin Erumənistanların, Erumənistanın artıq yeni bir münasibətlə sistemini yaradılmasına itəs var. Və bunun üçün də məyin adımların atılması lazımı ki, atıları da işsizlik grubu yaradılır, birisi Türkiyə-Erumənistan alasına pula. Bu baxımla biz düşünürük ki, mütlək və mütlək Türkiyəni hər bir masadan daha çox indi həm də diplomatik masada tutmaq lazımdır. Çətsən el bilirsiniz, ölkəmizin dəli bir aydın və nəsiz prosesləri çox yaxışı izləyirsiniz. Avropa bilinim bəzi deputatları, bəzi rəsimləri, Türkiyənin prosesi qoşunmağa çağlarızdır. Qatıristan-Noyabrayında dəkabrayında da oldu. Dəmə istədiyim nədir Türkiyə bu məsələrdə artıq diplomatik masada okulumalı biçir, biz yeni bir video, yeni bir strateji dizəlindir. Rusya buradan çıxmazdır. Sürmər, onlar buradan qətməsə. Sürm müqabələsi bağlanmayətik. Buna imkan verilməyiz. Çiçillir biz bunu eləyə bilmiriz, özümüz özümüzü allatmağından deyin. Sürm müqabələsi olmasa, Rusya burada qalacaq. Ermənsanla, Azərbaycan arasında ki, sürm müqabələsi, o demək ki, Rusya qaqdaqdan çıxacaq. Və biz nəyən bağlasına olursa olsun, bunu həyətə keçirməriyik. Bu baxımdan da düşünülən ki, istiqamət bu olmalıdır. Rusya sız qafqas və yaşanan hər bir şeydə də bura xaraq. İran öncə, gələcəyə doğru məni hesaplaşmalar gələcəklə aparla. Azərbaycan-i Ermənsanla, keçməyən, təzmiyyət iddialı olabilər rəs, hər bəylak. Amma, bu gün neyin bağlasına olursa olsun, Rusya nə buradan çıxatmaq lazımdır. Bunsunda Türk, dipomatik masada oturtmaq lazımdır. Tüm cüzi ona boyunmaq lazımdır, tək Azərbaycan deyik, Gürcistan da buna hazıramaq lazımdır. Gürcistan ummətlə bu proseslərdə həli bir dövlətti. Və mən əsəb edirəm ki, siz dədir sağlam olaca ona görə satıqmağa sağlaşılar. Yəni, bu məsələnə bağlı. Mən əsəb edirəm ki, bu gün, həm Tavosta üçün bundan qaba Gürcistan başnazidəyəmin qarabaş bilin aslamaları və bu gün Gürcistan Parlami Səlri Mavi'ndi aslamaları ona gəlir ki, aktiv rol almaq niyyətindədir. Əsəb edirəm ki, biz buna nail oladırsa, biz zamanda qafqazın gələcəyəni olan ümidümüz özüm doğruladır. Təşəkküldə əlar, bəh maraqlıdır. Gürcistan artı və siyasi taliyyini müəyyən edədir. Ən azından sonu girmirlik bir Gürcistan var gözümüzün önündə. Ər. Səqaş bir illə barçlayan haqqını vermək lazımdır. Və ermənlərin də son 2018 dən üzübəri 5 illik siyasi çabaları bunu göstərir ki, Rusiyadan uzaqlaşma meydiləri gedir ki, Ən açıq aşqar və ermənlər bununla beynəxalq dəsdəyi də qasanaq bilirlər. Qalırıq biz orta da bayaqsiz mərhum əbifəz elçibəyi geydik biz. Əbifəz elçibəyi Mayan 25-də Rusqoşunlarını məlumumuzu bölüyünü ölkədən çıxarmışsa ondan təm dəsə bir elin 93-cu nəzə girim gəddik, sonra biz özümüz özlüm zahmızla Rusqoşunları gətirib, Əzərbaycanın su verən yugularının pozmasına belə imkan yaratdı. Yəni bu və ya digər şəkildə məzburiyyətdən və yaxud da azizlikdən bulun, bu özü də pəlidir. Cən bu qafqaz ebi, cən bu qafqazda Əlməni, gürcü, Əzərbaycan və Türkanın bu prosesdə olmasına bağlı, mən ən azından bir 20 ildi çağrışların şahidiyəm. Əmə bu hakimiyyət tərəfindən edilməyiz, siyasi çevrələr tərəfindən mühalifət tərəfindən edilir. Siz nəzə düşünürsünüz? Hakimiyyət ger şeydən Rusya'nın qafqazdan getməsində bu gün marağılır, nəzər alsak ki, özü bunları Qarabağa gətirir. Marağılır mı Rusya'ya gətsin Əzərbaycan hakimiyyətlə, mövzut hakimiyyətlə sörpət gedir? Teşəlçə edirəm. Əvvələ deyim ki, səhsimiz tutuladın şey bayaqda vuruladın, hakimiyyətlən fəqrə olalım, zəmiyyətin mühtəlifçiləri hazırlamak. Biz cünəylən bağlı çox şey deyir deyir. Hakimiyyətli qəbələləmdə deyir, 17 deyir. Hakimiyyət eləmədim. Biz deyir deyir, cünəylən bağlı bunu hakimiyyət deməyə başlamadın mı? Yəni, hakimiyyət bunu istəyəcək, istəmiyyəcək, burada bir məsələ var. Rüfət bəyin, izninizdə bunu söylüyün. Əvvələ, səhbət normal ölçələrdən gedir, normal belə deyir, demokratik sistem olan ölçələrdən gedir. Halk, həyat zanıyla, səhsimiz tutulad fikir və düşünzələri ilə səhsə açımiyyətdir dövlət haqlı ilə dövlət idar etməkdir. Amma bizdən də baş verir. Biz diqət ediyin, müxtəlif fikirlər, müxtəlif çağrışlar deyir, səhsə açımiyyət buna elə salır, ya ironiyyədir, ya baskı altında saklı, ya ümumiyyət ədmiyət verir. Amma bir gün məs, səhsə hakimiyyətin müvqi ilə üslüslə düşmiyən bir münasibət olanda həmin o çağrışların fikirləri gündəmi oturur. Məsələn, dünə nə qədər, arazəsəs baxçaya gəlir kədə bilir. İndi ya arazəsəs çağrıllar və yaxud, müxtəlif görüşlər kəsirirlər və yaxud bizim televizyalarda məsələn, hava programları təbrizlən, ərdə bilinən zənzandan başlayır, o talib, o talil ağzından vaizən ifadələr düştələr. Olsun, kampaniya xarəktəri olsa belə bizim işimizə eləyəlir, xalqın işinə gəlir. Olsun. Yəni, bu agresiyada ah, gəlsət ki, ifadələr ki, sən bunu nə edirsən, mən deyirdim, sən kampaniyə yaparsın, bu doğru yanaşma deyir. Mən əzab edirəm ki, bu doğru biskəlcəti yanaşması deyir, yumşay qad eləsi. Bu bizim işimiz eləyəlir. Bizim Cunay Azərbaycan məsələsində bu hakimət deyəndə birməyən adam dəstək edirsən, əsləs odur ki, insanlarımız bu projessə hazır ya. Ey bi, hakimətin marağına uygun gəlir gəlsin. Həç xalqın projessə hazır. İndi, Rusya məsələsidir bələr. Bu günləri, hakimət bunu istəmir, istəmir, sən midir, sən midir məsələsi üzərində qura bilmədir. Bu gün məsələyə bunun üzərində baxmalək ki, Azərbaycan insan, Rusya münasibətdə, məsələn belə deyəm, konkret qutin hakimətində münasibətdə, adam 25-üldü hakimətlədi, işxala və işxaltıya münasibətdə, Azərbaycan insanları, biçir nədir? Biz qulan ayrı olmalıdır. Bu günləri, hakimət sən midir qeyrisə, Rusya sən məramlarına qarşı, hakimətin gözün dəşir hakimət, biçir qurbalar sözlə, Azərbaycan zəmiyyətində, bu bizim sən oğura bir məsələrdir. Burada bunun maraqları nədir, etki manevirlər nədir, sən midir, biz buna baxmayalım. Bu gün qulum, Rusya qan, burada 343 məktəv baxmalıq, dünə nə qədər, qutin təşəkür edir, üçməni mazara vaizindir, 343 məktəvı bax, düzlün mü? Amma qulan ya Rusya səbaşında 10 milyar nəni insan, qulanin səfrin önləxşıdır. Önərin o an, Azərbaycan zəmiyyətindən, Azərbaycan halkın, Azərbaycan insanlım yanaşmaz. Bu gün Azərbaycan insanı yetmətən, yetmiş yetmətdə sürməramın olmasını istəmir. Birinci vadib məsələ budur. Rusya nın bu münagüşəni, əssas tərəfi, daha doğrusu programı hazırlayan, sənadini fəyətə getirən bir tərəfi olduğunu artıq tamamı ilə görür və dərk edir. Və Azərbaycan insan ammir ki, Rusya bir əsirdə iki dəfə ermənin əliyə qafqazıda soygrım və qətlam tövəkdir ki, biz burada normal konuşuruz nasibətən də olunm ya. İndi bütün dünyada səbaşın və barışan konuşular var. Yüz yirlərinə konuşuların səbaşı olun, Rüfət bəyi. Və sorul, konuşulak çocuğu kek bil ki, oradan nə biz gədik, indi biz bu bölcədə əmnə malıq sülüksəsində bir cə yaşaşın yollarını arayaq. Bu bakımdan mən deyirəm ki, Cüzdüstan bizim üçün örnək bir modeli. Yarım milyona yaxın Azərbaycanlı yaşaydı oradan. Təhbədən bir alı edər olmasa da, bir iki yüz üç yüzün dəyəkdir elmən elməni yaşaydı oradan. Orada bir cə yaşayı çıksın dətləm. Mən bədə vətkiflisi də taxisi otururdun. Sən dəmə taxisi şofir elməni Azərbaycanlı insanları ki, ara ara yerin gəlmiş cəsən apar. Zarafatına. Cəldi Azərbaycanlı inə cətdiyi təbii. Təbii biz burada dururuz, məsələn, da onlar da bizdə tanışırız, öpəd edirik. Cüzdüstan bir cə yaşamın bir modelidir. İçinci qafqaz ölkəsidir və mütləq Cüzdüstanın bu prosesini cəsində tutmaq lazımdır. Və nə hət qafqazda üç-Kristan ölkəsindən biri cüzdüstandır. Məni, insanda bir cüzdüstanda başverezə proseslərlər, bir az ehmaddan yanaşabilirsiniz. Məsələslə var, rahat olsunlar. Və bu üç ölkənin borçsu olan dünyanın supracizini dövlətlərdən biri pürkəyət. Və məsələ bir dən əsat edəcik bilcimi verəcəm, istok olun, bən haqqusun araşlamalar institutu var. Də mələyə, 2022-də dünyanın ən iki silah satışına görə ən öndəcələn ölkəsi biri türkəli, biri İsrail. Yüz şirkət arasında İsrail üç şirkətlə giri, türkə iki şirkətlə. Və orada, də mələ, həsabatda bələ bir şey var, 2002-dil də türkə şirkətləri bir milət dolayıq silah satışı eləyib rəsdə, 2021-dil də bu 10 milət dolayıq çətir. İkinzi bir tərəfdən türkə istər hər bir sanayədə. İstər bucun yerləşliyi zografiyaya görəm. Yəni, əsas savaşla bucun bilirsiniz ki, nəqliyatın dolayı istiqanı üzərindədir. Yerləşliyi zografiyaya görəm, dünyanın önəmli güclərlə binət çevrilməkdədir. Hacuristanla qonuşudur, Ermenistanla qonuşudur. Azərbaycanla çox az sən hədi var, 15 km, ama 30 km. Və bizdə bilirsiniz ki, bölgədə dini təsib çeşiliyindən müdafə olunmuruq. Məsələn, İran orizmə İslam ölkəsi deyir, amma Hristiyan Ermələrləyilə qardaşlaşır, olara daimdə istəkdir. Və biz burda sırf belə deyik, milli bakımdan, bizimlən eyni köçüdaş ya, biz Zümrəyətin bizim 11 km olsa, demək, səhətdə qonuşulmağımız, mən əsaslarım ki, taranı bir lütsüdür. Və biz Türkəni bütün halları da qafqazda cüzüq tutabilsək, həsə belə dərəm ki, Türkistanın Türkəri çox böyük ekiyazı var, bunu bilirsiniz. Zə, zaten 2008-ci də Rusya cüzüstana savaş edərkən, zaten Türkənin təbində qərb amerika cüzüstana dəsdəkdir, dəma yohar rəngəlidir, Türkəri rəngəlidir. Və Türkəni dəsdəkləri inkar edilər bilmətik. Əcər Ermenistan zəmiyyətinin bilirsiniz ki, Ermenistanın dənizə tıqşı olmayan umumiyyətdə yol imkanları da sıfıra bərabər olan bir ölkədir. İkisi aciyatı da bərbət bir vəziyyətlədir. O dəmiyyətində gələdirəyi inkişafı Türkəni münasibətlərdən asılıdır. Bu baxmla mənizə bilirəm ki, biz həli Türkə, Türkəni qafqazda belə deyək, bu ölkənin gəliziyyətdir, təminatısına sevirətləri, enerji məsələri var, azı bəcəm prezidenti İtalyada olacaq, belə bir evam əlevini fadəsi var azı ki, biz Avrupa'nın enerji həstəsin dəyişdir. Avrupa'nın Rusya'dan enerji asılını qaldırma yapsın, aparılan səylər, qazafstanın, ətüçmənistanın, enerji həstəslarının deməli tras-həzər, nefkəmə vayəsin, işə düşməsi, və bunun Türkə vasitəsilə Avrupa'ya dünyaya çıxarması önəmli bir məsələdir. Dəyim ki, Rüfəd bəy, Şəbəyən naməsindən sonra mənim ən önəmli bəyəndən həstə bilərdik, məsələrdən biri aşqabıq bəyəndən məsəlidir. Çünki biz bəcəsiz tüçmənistandan illədir, yaxına belə gələ bilərdik. Və bu həstə bilərdik, sətəji bilərdik məsələrdik. Və bu baxımdan Türkənin isə Türk siniyası ölkələrin mərkəzin də durması. Çünki gələ bilərdik. Cürcistanı bu ərafədə önəmli bir bu cün də başına həzir parlaməs biçir mabin də vurquladı, ki, biz tiflis hərdir vasitəsilə hazırdır. Cürcistanı bu məsələrin qaynar nökləsinə gətirməyən, Türkçəni masada başta tutmağına, Avropanın və qərbin də burda ki, başqa yolumuz yoxdur. Zətən, Ukrayna-Rusya savaşla bilət görürsüz hansı müstəvidədir. İster indi Almanya'nın ister Parisin mövqələri, bu taklarına bağlı filan və əslində bir dövdüyünən məsələn, Amerika nüsərinə yükləməyət çalışırlar. Bu məyən silahlarım verilməsin cizdirməkdə maraqlı görünürlər diqqət edir. Bütün hallarda uqraynya dəstək sonsunda da ki, olacaqdır. Hətta görünə vəzət nə yərdədir ki, Rusya'nın bir növrəli müddəfəki İran da bugün bəyanat verir şey, biz Ukrayna-yə təcabıcı pislikdir. Yə, artıq Rusya'nın məqluq oldu bunu, İran belə hesap verir, hər belə hesap verir. Bu baxımdan, Rusya da məqlub olacaqsa, bunu da təkər sılıq kimi olmasın amat deməyi hər etirdə özümə borc hesap edirəm. Biz Rusya şimala isə deyirik. Ayrı vurulanda dəhal ölür. Ayrı zan verinə qədə bütün önün ətirabına zərəl verir. Rusya indi zan verməyə rəfəsindədir və bütün ətirabına zərəl etməyə qaldır. Bu, zərələn çox qalqaqda görətmək istəyir. Bunun qarşısı alınmalıdır. Bunun qarşısı alman yollarını belə yədiyim kimi mütlək azabacın cəmiyyətini biz, Erdoğan İslamla süslim qadrəsində yetməriyib bu sabaş durdurulmalıdır. Bu qan durdurulmalıdır. Bu qədər silaha hərbiz silah sürsata verilən bulmam hazırbaycan daha başqa yerlərə götürmək olar. Daha başqa müstəvlərdə daşmal olar. Və burada bir nünastə var. Biz bütünlükdə Rusya'nın buradan çıxarda bir sərifət və bu facifdir bunu deməliyə. Səri dərəndik ki, bayaq o biraz gülək cüzarlı dediyiniz belə əslində doğru allamda təsidini çəkdiyiniz məsələrdə təsidini həyətə keçircək ölkədən normal demokratik zəmiyyətin qurulması azadə dədalətli səsilərin keçirilməsi məsəli nəqdərlək siyasi rənçlərin ölkənin taliyyində yer və rol almasında şahidə olacaq. Bunu bazarmalıyı, bunu bazarabilsək Türkədə burada qafqazda oturabilsə dediniz ölkə dəxili məsələrdən demokratik məsələrdən siyasi pluralizm, siyasi həpislər və sahir və digər məsələrin həl birimizin ortuna qaldırabiləcək. Çox təşəkkür edirəm, Anar bəq. Belə işimizin vaxtlardasa bitip bitməkdədir. Amma iki birbirli nə çox yaxın olan sual var. Biri Tərləm bəc sual verək. Bir də müzadil bəyin bayaqdan sualı var edidir. Anar bəq, xalqın siyasi pasivliyinin sərbinədir. Xalq özü pasivdir, yoxsa müxalifətin səmriyyinə inandır. Eyni müstəvidə olduğu üçün istəyərdim ki, qısa olsa bunu cevablandırasın. Əslində çox geniş sualdı. Hər ikisi, amma imumi, imumi olaraq təkirik siyasi pasivliyinin nəyində değerləndirərdisik. Biz öz faillətimizdən azil obaqından ki, bir siyasi institut yaratmışır. Orada da bir siyasi möbiyemiz var. ZMT-i hazama doğru çalışırıq. Amma nər azıq ki, yətənizə destuarımız yoxdu və bunu əldələmək üçün təbii ki, çabalarımız var. Hələli, o yətənizə destuarı əldə etmədimizə görə də özümüzdən nər azıq. Amma, ikinci sualı gəldiğimizdə burada səbəklər çox da sizdə xalqın bayaq dedim. Burada iki önəmdə məsələ var, bunu da çox qısa deyim. Azərbaycan xalqı son 200-i də belədiyimdə sizə bölümüşləyə triama salmış bir xaqdı. Bakın, biz ölkənin kuzeyindən danıştıq, ölkənin güneyindən danışmadıq, ölkənin güneyində də, bir əsirdə xalq üçlə fayaqa qaqdı, müstəqil iəldələmək üçün. Azərbaycan xalqı mürmətli müzəlbək əslində üçün yüz ildir, bu bölümüşləyə triama salmış rahmən. Bu soyqırma məhruz qalmasını rahmən, 1918-1990-da pozalı soyqırma zumbriyət qurmağına və zumbriyətin yıxılmasına rahmən. Hiçbir zaman özünün azatlıq və istəyindən azad olmaq müstəqil dövlət olmaq fücridən vasıç etmək. Bu fücrid var ruhəm var. Bu fücrid var edici zətən 90-lardır azabəcən müstəqilindən qurmuşdur. Amma, baxın, fayaqda, daha yətraflı deyim, məsələ, vətəm tərvər olmaqda deyil. Məsələ, azadlıq istəyindir olmaqda deyil, müxalqımız da var. Məsələ, demokrədi bir cəmiyyət qurmağımızdır. Azabəcən insanın azadıq istəyini görüb, müstəqil dövlət qurad bilmək qabiliyyətini görüb, gücünü görüb, 30 ildi bu bölcədə, bu zovrafiyada azabəcən insanını siyasiqlətdən iğrəndirdilər. Azabəcən da siyasiq proseslərin başına ilə adamla acətirdilər. Çək, qalq oların aqasını zəniq etmək istəmək. Azabəcən da siyasiq proseslərdə olan insanlara dədvələrləyə gədələr deyişdirirlər, yollarım deyişdirirlər. Qalgılırə ki, bax budur. Mən indi size bir örnək deyim, binəsə gönlünə, adların çəhmir etmək, bu doğru deyir etik deyilmək, bir partiya başkanı yap, binəsə partiya rəhvərini, Milazatı xərəkatı zamanı, tanınan simalardan biri ilə diyaloqların görürəm və çox üzülürəm. Əslində o diyaloqları orada televizyalarda təşkiləriyib bu da, o sürür, əfirdə bu bunu sürür, onun atasını sürür, bu o obrazları belirlər. Dədəcək, baxın, sizin siyaqsiyyətlə, məşhul olan obrazlarınız budur. Mən bayaq əfirdə başlayan da, dədim ki, agresiyyətliyətlə sözlür, bunu demək də məksələrin varək. Biz indi yeni bir obraz təqdim elə, mələyə azıba izan xalqın var. Və bu, azıba izan xalqın yeni, bir deyil, bir nisi yeni obraz? Yəni, yeni müxalifət mələyəm, başqa yolumuzu yox. Və halkı qorxuzuz bu dəyişin prozesini hazırlamalıyıq. O baxımdan da səbəklət çoxdur, dədiyim ki, məsələ, halkı susturmaq, heç bir anda doğru deyil. Ümumiyyət də, əzə bilirəm ki, iş bir səsəs halkın susturabilməz. Qalq cərimir, cətmir prozesi qoşulur, demək, doğru yanaşma deyil. Adama deyirlər, cət qalqanın işdə, halkı arxanıza apara bilmirsən, oturup bütün cüneypirləri deyirsən ki, qalq prozeslədə bir canədə laqeydik. Demək ki, inandırabilməmsən. Bu baxımdan hezə bilirəm ki, cünə demiyyək, ama bu məsələrin məhsuliyyəti məhsuliyyəti deyil. Səslərin üzərindir. Halkın üzərindir, məhs-səslərin üzərindir. Səslərin doğru iş deyəcəyələrisə, məhsulisqamətləndirə biləcələrsə, demiyyəti ilə o isitərdim, adrə biləcələrsə, dəşin prozesi baş biləcək. Yoxdursa, bu haçmetələdə uğuzunliklər, dəvam edikçədik, bu qədəcə. Təşəqgürlər, Anar bey, məşhur bir elmisi halı var. Yəni, bizim ortamdan uzadır ki, yer bəlk olanda öküz-öküzdən görər. Yer də bəlk, əgər ölkədə normal bir siyasətdir mühid o, məhsur, bəlkədə o söhüşdə olmazdı, o məşhur Fransız, çox bəyənirəm, hər cəmiyyətlə də dəliyi dəhanilən hakimiyyətlərdir. İndə hakimiyyətlər belə bir şəra et yarattı ki, normal siyasət çikimi, normal gelib, səri gelib danışmalı yerinə, o şəkilə sağlamdır. Bəlkədə siyasət çox obrazda bir əcini, əcdaha obrazda sağlıqlar ki, insanları qorxudurlar onu. Çox təşkiləyirəm, Anar bəyik, bizim təxminən bir 66 dəyəlik söhbətimiz oldu, hələ də ilə çox sözləmiz qaldı, bəz suallar qaldı, amma gələn görüşdə, inşaAllah, davam etirəlik. Siz də çox yormuyaq. Dəliyiz, Ləhcılar Belişimizin Beliş Partiyasının başkanı, Anar əsədliydi, Anar bəyik, təşəkürəyirəm, bizə dəstəyə olan, biz izləyəm, bizi bu kütləvi trol hücumu qarşısından bir dafə iniyən, daimi dostlarımıza təşəkürəyirəm ki, bizim kanalı ayaqda saxlamaqa sualışırlar. Bələliyəm, burada nöftəl yerik. Sağ olun, Anar bəyik, sağ olun, dəliyiz, Ləhcılar. Sağ olun, təşəkürəyirəm. Sağ ol, Sağ ol, Sağ ol.