[Un resumo da estrutura celular]As células son unidades vivas de menor tamaño dun organismo.Todas as células teñen en común tres cousastanto ten de que tipo sexan.Todas teñen unha membrana celular que separa o seu interior do medio externo,citoplasma, un fluído xelatinoso,e ADN, o material xenético das células.Hai dúas categorías básicas de células.A primeiras son as células eucariotas.Teñen orgánuloscomo o núcleo e outras partes especiais.As células eucariotas son máis avanzadas e complexascomo por exemplo as de plantas e animais.A segunda categoría son as células procariotas.Non teñen núcleo nin orgánulos delimitados por membranas.Teñen material xenético, pero non pechado nun núcleo.As células procariotas atópanse sempreen organismos unicelulares, como bacterias.Que son os orgánulos?"Orgánulos significa "pequenos órganos".Son as partes especializadas dunha cela que se encargan dunha única tarefa.Comecemos polo núcleo, o centro de control da célula.O núcleo contén ADN, o material xenético.O ADN establece o que a célula vai facere como vai facelo.A cromatina é a forma enguedellada e estendida do ADN dentro da membrana nuclear.Cando a célula está lista para dividirseo ADN condénsase en estruturas coñecidas como cromosomas.O núcleo tamén contén un nucléolo,que é a estrutura en que se producen os ribosomas.Cando os ribosomas abandonan o núcleodeben ocuparse da importante tarefa de "sintetizar",é dicir, fabricar, proteínas.Fóra do núcleo os ribosomas e o resto dos orgánulosaboian no citoplasma, a substancia xelatinosa da que antes falamos.Os ribosomas poden vagar libremente no citoplasmaou adherirse ao retículo endoplasmático, por veces abreviado como RE.Hai dous tipos de RE:o RE rugoso ten ribosomas adheridos a ele o RE liso non os ten.O retículo endoplasmáticoé un corredor incluído na membrana usado para transportar elementoscomo as proteínas sintetizadas polos ribosomas.Proteínas e outros elementosemerxen do retículo endoplasmáticoen pequenas vesículase son recibidas polo aparello de Golgi,tamén coñecido como complexo de Golgi.Cando as proteínas atravesan o aparello de Golgi son modificadasa formas que a célula poida usar.O aparello de Golgi faino pregando as proteínas en formas utilizablesou engadíndolles outros elementoscomo lípidosou carbohidratos.Os vacúolos son estruturas con forma de bolsa que almacenan diferentes elementos.Nesta célula vexetal, o vacúolo central almacena auga.Volvendo ás célula animais,atopamos un orgánulo chamado lisosoma.Os lisosomas son os colectores de lixoque recollen as partes da célula danadas ou estragadas.Teñen dentro enzimas que descompoñen eses residuos celulares.A mitocondria é un orgánulo que produce enerxía,tanto nas células animais como nas vexetais.Durante un proceso chamado respiración celulara mitocondria produce moléculas ATP (adenosintrifosfato)que proporcionan a enerxía para a actividade celular.As células que precisan máis enerxíateñen máis mitocondrias.No entanto, a célula mantén a súa formagrazas ao citoesqueleto.O citoesqueleto inclúe microfilamentos filiformesfeitos de proteínase microtúbulos, uns pequenos tubos delgados e ocos.Algúns organismos,como as plantas que son fotoautótrofas,o que significa que captan a luz solar para producir enerxía,teñen nas súas células un orgánulo chamado cloroplasto.É nos cloroplastos onde se produce a fotosíntese.Son verdes porque teñen un pigmento desa cor chamadoclorofila.As células vexetais tamén teñen unha parede celular por fóra da membrana celularque protexe, dálle forma e apoio á célula vexetal.As células animais nunca teñen parede celular.Hai outras moitas estruturas únicas que só algunhas células teñen.Velaquí algunhas:Nos seres humanos, por exemplo, o tracto respiratorio está recuberto con células ciliadas.Os cilios son proxeccións microscópicas semellantes a pelosque poden moverse en ondas.Esta característica axúdalles a atrapar partículas inhadas co aire e a expulsalas ao tusir.Outra característica única nalgunhas células son os flaxelos.Algunhas bacterias téñenos.O flaxelo é como unha pequena cola que pode axudarlle á célula a moverse ou propulsarse.A única célula humana que ten flaxeloé o espermatozoide.Resumindo, lembra que:As células eucariotas son células animais e vexetais cun núcleo e orgánulos delimitados por membranas.Pola contra, as células procariotas son organismos unicelulares que non contan con eses elementos.Todas as células teñen membrana celular, citoplasma e material xenético.E, aínda que só as células vexetais teñen cloroplastos,tanto estas como as animais teñen mitocondrias.