SÖZ : FUZULI
SAZ : HETEMLI'
Büyük Usta Fuzuli
1495 senesinde günümüzde Irak sinirlarinda bulunan Hille sehrinde dogmustur.
Asil adi Mehmet olan Fuzulinin büyük usta olmasinda özellikle çok iyi bir
egitim almasinin rolü inkar edilemez. Bagdatin fethinden sonra devlet büyüklerine
ve Kanuniye yazdigi kasideler (övgü siirleri) ile ün kazanmis, Leyla ve Mecnun
mesnevisiyle sanat hayatinda zirveye ulasmistir. Bu sekilde dikkatleri üzerine
çeken Fuzuliye 9 akçelik bir maas da baglanmistir.
Sanatinda etkisinde kaldigi isimlerin basinda Azeri sair Habibi ve Muhakemetül
Lugateyn adli eseriyle büyük ün kazanan Ali Sir Nevai gelir. Arapça ve Farsçayi,
mevzu bahis dillerde siir icra edebilecek kadar iyi derecede bilen ve bu dillere
son derece hakim olan Fuzuli, Türkçe Divaninin önsözünde, ömrünün uzun seneleri
akli ve nakli ilimleri ögrenme ve gelistirmeye, hikmet ve düsünceye ait ve geometri
ile alakali bilgileri edinmeye harcadigini anlatir, tefsir ve hadis ile ugrastigini
açiklar. Farsça divaninin önsözünde ise Fuzuli ismini neden kullandigini açiklamistir.
Fuzuli sözcügü ilim, meziyet gibi anlamlara gelen fazl sözcügünün çogulu olmasiyla
beraber edebe aykiri manasini da tasimaktadir.
Osmanli Imparatorlugunun Bagdati Safevilerden almasiyla Kanuniye övgü dolu kasideler
hediye eden ve kendisine maas baglanan Fuzuli,padisahin Istanbula dönmesiyle maasini
alamamis ve o ünlü Mektubunu Istanbula göndermistir: Sikayetname. Hayati boyunca Bagdat
ve çevresinde yasayan Fuzulinin 1556 yilinda veba salginindan öldügü ve mezarinin
Kerbelada oldugu sanilmaktadir.
Son olarak Fuzulinin sanatina ve üslubuna deginirsek, siirlerinde öznel içtenligi,
coskunlugu ve sadeligi agir basmaktadir. Baslica kullandigi temalar olarak da ; sevgi,
istirap, fani dünya, ölüm vb.dir. Çiraklik dönemi siirleri dil bakimindan Azeri
edebiyati özelligi gösterir, fakat Bagdatin fethinden sonra eserlerinden Türkiye
Türkçesi gramer özellikleri görülmektedir.
Fuzulinin eserlerini ve bir gazel örnegini inceleyelim :
ESERLERI :
Divan (Türkçe), Sihhat ve Maraz, Enisül-Kalb, Terceme-i Hadis-i Erbain(Kirk Hadis Çevirisi),
Beng ü Bâde, Hadikatüs-Süedâ(Mutlularin Bahçesi), Leylâ ve Mecnun, Rindü Zahid, Divan (Arapça),
Mektuplar, Divan (Farsça), Heft Câm dir.
Divanin Bölümleri :
-Önsöz
- Kasideler
* kaside der tevhid-i hazret-i bari ( Allaha )
* kaside der nat-i hazret-i fahr-i mevcudat ( Allaha)
* nat-i hazret-i nebevi ( Peygambere)
* nat-i hazret-i fahr-i kainat
* sah-i velayet ( Aliye )
* sah-i velayet
* sultan süleymana ( 4 adet )
* Ayas pasaya ( 7 adet )
* Mehmet pasaya ( 4 adet )
* diger devlet büyüklerine kasideler
- Gazeller ( 302 adet )
- Müstezad
- Terci-i bend
- Müseddes
- Muhammes
- Tahmis
- Murabba
- Mukattaat
Fuzuli Alevidir ve Alevilerin 7 büyük ozanından biridir. Kerbela'nın emanetini beklemiştir türbedarlığını yapmıştır.
LostLittlePoet 1 year ago
@LostLittlePoet benim icin bir sey fark etmez TÜRK olmasi önemli TÜRK milletine sadik olmsi önemli eskiden cok hatalar yapildi simdi
yapilmasin TÜRK dilini yüceltelim
BIRHETEM 1 year ago