13 Ağustos 2009
İranda yaşanan siyasi gerginlik aslında çok boyutlu bir sosyal-siyasal olgudur. Var olan gerginliğin bütün boyutları değerlendirilmedikçe yapılan analizler eksik kalacaktır. İrana ilişkin analizlerde özellikle İrandaki etnik grupların siyasi eğilim, istek, irade ve duruşları analiz dışı bırakılmaktadır. Hâlbuki İran, sadece Farslardan oluşmamaktadır. Etnik bir mozaik olan İranda 90 dil ve lehçe konuşulmaktadır. Gökkuşağını andıran İrandaki toplulukların dil, din, mezhep ve etnik farklılıklarını ve İranın sosyo-kültürel yapısını analiz etmeden İranda olup-biteni anlamakta zorluk çekileceği açıktır. Bu çerçevede, Güney Azerbaycan Türklerinin siyasi eğilim ve eylemleri, İrandaki son dönem gelişmelerinin analizi bakımından önemlidir.
Etnik grupların bu sürece eylemsel olarak katılmamaları, bu hareketin daha dar alanda kalmasına sebep oldu. Seçim öncesinde İranın bazı etnik bölgelerinde devlet ve milliyetçi gruplar arasında silahlı çatışmalar yaşandığı halde gösteriler zamanında bu bölgeler sakindi.
Bu gelişmeler, merkez-çevre arasında siyasal ayırımın ortaya çıktığını ve bütün İranı kapsayacak bir siyasal hareketin oluşturulmasının zor olacağını gösteriyor. İrandaki bütün rejim değişiklikleri merkez ve çevrenin aynı duygu, düşünce ve irade doğrultusunda hareket etmesiyle mümkün olmuştur. Bugün bu birlikteliğin olmaması rejimin bekasının sürdürülmesi açısından önemli bir unsurdur. Ayrıca İranın merkezindeki demokratik güçler çevrenin siyasal eğilimini anlamamakta ve onların talep ve beklentilerini tehlikeli bulmakta, dolayısıyla da merkez-çevre arasında oluşmuş yabancılaşma süreci daha da derinleşmektedir.
İrandaki etnik kimliklerin kendi haklarını elde etme konusunda kararlı oldukları ve kendi çıkarlarının olmadığı bir süreç veya projeye dâhil olmak istemedikleri çok açıktır.
Azerbaycan Milli Hareketinin son seçim dönemi için belirlediği asgari amaçlara ulaştığını söylemek hata olur. Sürekliliği olmayan ve dahası kendine ait olmayan adımlarla ile yola çıktığı için, seçim öncesi ve sonrasındaki süreçte aktif bir unsur olmak yerine pasif olmuş ve hatta seyirci pozisyonunda kalmıştır.
Yeşil Hareket ve onun dünyada yarattığı yankı, milliyetçi grupların tutum ve duruşlarını gölgede bıraktı. Bu süreç dünyanın dikkatinin yeniden merkeze, özellikle Farslara yönelmesini sağladı. Aslında tüm yaşananlar etnik milliyetçi güçleri de şaşırttı.
İranda seçimler siyasi rical üretmenin en önemli mekanizmalarından biri idi. Nitekim bu seçim Mir Hüseyin Museviyi yeniden en önemli siyasi şahsiyetlerden biri haline getirdi. Bu dönemde Azerbaycan kendine ait olan ve çekim merkezi olabilecek, içeride ve dünyada dikkat çekebilecek bir adam ortaya çıkarmadı.
Azerbaycan Mili Hareketinin örgütsüz olması ve lider kadrolarından yoksunluğu aktif olmamasının diğer sebeplerinden biri olarak görülebilir. Nitekim bu süreçte herkesin veya oluşumun başına buyruk yürüdüğünü söylemek hata olmayacaktır. Nitekim örgütlenme ihtiyacı hiç bir zaman bu dönemde olduğu kadar hissedilmemişti.
Azerbaycan Milli hareketi, bu süreçte önemli parçalanma ve bölünmeler yaşandı. Buna rağmen duygu, düşünce ve eylem birliğinin genel itibari ile korunduğu söyleyebiliriz. Bu da milli hareketin siyasi olgunluğunun ve makul davranma potansiyelinin bir göstergesi olarak görülebilir.
12 Haziran gösterilerinin istenilen sonucu vermemesi aslında Azerbaycanın İran içindeki önemini bir kez daha göstermiş oldu. Bugün gerginliğin sürmesi sebebiyle Yeşil Hareket kadroları Azerbaycanın bu tavrını anlamakta zorlansalar da önümüzdeki süreçte merkez-çevre tartışması yeniden gündeme gelebilir.
Irans Election and Unrest: Whats behind the silence of the Azerbaijanis in Iran?
http://southaz.blogspot.com/2009/09/irans-election-and-unrest-whats-behind.html
Loading...
9:51
Güney Azerbaycan, İran'da Cumhurbaşkanlığı Seçimleri ve Yeşil Hareketi - Arif Keskin (3/4)by insanhaqlari230 views
Link to this comment:
All Comments (0)