Savol: Hozirgi kunda to'ylarda chalinayotgan musiqa, karnay-surnay larning hukmi nima va ularni eshitganga, oyinga tushganga, artistlarga [ raqqosa lar] qanday azoblar bor? deb yozibdilar.
Biz musiqa masalasida avvalo mazhab ulamolarining sozlariga murojaat qilaylik. Hanafiy mazhab ulamolari musiqa asboblarining barcha turini xarom deyishgan. Jumladan, chertib chalinadigan, urib chalinadigan, puflab chalinadigan asboblarni ular rad etganlar. Faqat toyda, [yani] nikoh toyida chalinadigan doira bilan jangda chalinadigan dombaranigina halol deyishgan.
Hashiyat ibnu Abidiyn [oz] kitobida yozadilar:
Har qanday behuda ishlar, harakatlar makruhdir.
Har qanday behuda ish deganda osha ishlarning ozi ham va uni tomosha qilgan, eshitganlar ham mana shu hukmga doxil boladilar.
Raqs bolsin, masxarabozlik bolsin, chapak chalish bolsin, tor chalish, tanbur chalish, barbad, rubob, qonun, surnay, chang, karnay bularning barchasi makruhdir. Chunki bularning hammasi kofirlarning odatlaridir.
Doira va surnay ovoziga quloq solib, tinglab turish va bulardan boshqalarini ham eshitish xaromdir. Agar bularni qoqqisdan, beixtiyor eshitib qolsa, uzrli boladi. U eshitmaslikka harakat qilishi lozim, deb yozadilar Raddul muxtaar muallifi Ibni Obidiyn.
Yana, Astaraxsiy [?] rahimahulloh Al-Mabsuut kitobida yozadilar:
Mana bu aytilgan ashula yoki yigi solish, surnay chalish, dombara chalish mana shunga oxshash behuda ishlar uchun pul tolab, ularni yollash joiz emas. Chunki ular masiyatdir masiyatga pul tolab yollash botildir.
Yana, Saraxsiy [?] davom etib, bu sozlarning oxirida , yani nikoh toyida chalinadigan dombarani esa, uning zarari yoq. Yani unga pul tolansa, yollansa, joiz.
Takmiyatu Xashiyat Raddul Muxtar [?] kitobida yozadilar, yani bu kitobda shahodati (guvohligi) rad etiladigan odamlarni mana shu orinda zikr qilganlarida, jumladan, muhannaslar va aytib yiglovchilar, azada aytib yiglab beruvchilar, toyda ashula aytib beruvchilar, qushlar va cholgu asboblar bilan oynovchilar (mana shular - va yana), salaflarni sokuvchilar bular, shahodati (guvohligi) qabul qilinmaydigan odamlar qatorida sanalganlar.
Mana shu aytilgan masalalar mashhur hanafiy mazhabi ulamolar tomonidan aytilgan sozlardir. Ammo bugungi kunda kopgina odamlar musiqa haqidagi sozlarni vahhobiylarning sozi deb gapiradilar. Buni yo bilmasdan gapiradilar, yoki bila turib odamlarni chalgitish va aldash uchun toqib tarqatadilar.
Endi mana shu kitoblarga hanafiy mazhabining kitoblariga asos bolgan hadislarga murojaat qilamiz.
Ibn Maaja rahimahulloh rivoyat qilgan mana bu hadisga etibor beraylik:
Abu Maalik Ashariydan rivoyat. Rasululloh (s.a.v.) dedilar: Ummatimdan bir guruh odamlar aroqni oz otidan boshqacha ism bilan atab ichadilar. Ularning boshlari uzra cholgu asboblari va ashulachi ayollar bilan bazm uyushtirishadi. Alloh ularni yerga yutqizib yuboradi va ulardan bazilarini maymun va tongizlarga aylantiradi.
(Ibn Maaja, Ibn Hibbaan va boshqalar rivoyati; Alboniy sahih sanaganlar. )
Yana, mana shu hadisni boshqacha iboralar bilan Imom Buxoriy ham rivoyat qilganlar.
Shu hadisning sharhida Fathul Baariy sohiblari Ibn Haajar aytadilarki, al-maazifning manosi , yani cholgu asboblaridir. Yana bazilar maazifdan murod ashulalar deyishgan.
Yana, shu hadisning bir rivoyatida Alloh togni ularning ustiga qulatadi deyilgan. Yani, bir guruh odamlar tog yonbagriga borib bazm uyushtirishadi, musiqa chalishadi, aroq ichishadi va kechasi bilan mana shunday oyin-kulgu qilib chiqishadi. Tong yaqinlashganda sahar paytida togning bir choqqisi qulab, ularning ustiga tushadi va ularning bir qanchalari halok boladilar. Qolganlarini esa Alloh tongiz va maymunlarga aylantiradi deyilgan.
Yana, Ibn Haajar mana shu borada davom etib aytadilar:
Bu tongiz va maymunlarga aylantiriladi degan ibora haqiqatan bolishi mumkin. Otgan zamondagi bazi ummatlarga bolgani kabi.
Ularning xulqlarining ozgarishi nazarda tutilgan kinoya bolishi mumkin, yani bir majoziy tarzda aytilgan bolishi mumkin bu hadis, deydilar Ibn Haajar.
Lekin mening nazarimda birinchi fikr togriroqdir. Yuqoridagi hadisning siyoqi kelishi holatiga qarasangiz, birinchi tavil muvofiqroq keladi deydilar. Yani bu maymun yoki tongizlarga aylanib qolishi bu haqiqatdan bolishi ehtimolga yaqin deydilar.
Bu hadisda xarom bolgan narsaning otini ozgartirib, uni halol qilib olish uchun qilinadigan hiyla ana shunday hiyla qiluvchi odamlarga nisbata qattiq bir vaiyd, yani qattiq azoblar aytilganligini anglash kerak deydilar.
Narsalarga chiqariladigan hukm asli mohiyatga qarab, illatga, sababga qarab boladi, zohiriga qarab emas.
Aroqning harom qilinishining illati, sababi mast qilish jihatidir. Ana shu mast qilish jihati nima narsada topilsa, uning oti aroqmi, boshqami nima bolishidan qatiy nazar, mast qiluvchilik sifati-hislati bolsa, u xarom boladi.
Yulduz, Sherali J, Ozodbek N, Mavluda A, Sevara N, Gogosha, Is'hoqjon qori, Sami Yusuf, Bolalar, Bojalar, Tohir M, Oxun M, Nasiba A, Farrux Z, Yalla, otarchi otarchiyev, Tarkan, Nancy Ajram...
Estrada Pop-rock-jazz mumtoz-klassik Zarubejniy Tureskiy Russkiy Arabskiy...
IslomDini 3 years ago