Op zaterdagochtend 11 juni 1977 maakt de Nederlandse overheid plotseling en onverwacht hard een einde aan de Molukse gijzelingsacties van de trein bij De Punt en de lagere school in Bovensmilde.
Bij deze grootste militaire operatie sinds de oorlog in Nederland uitgevoerd, waarbij 15.000 kogels op de trein worden afgevuurd, komen ruim 50 gegijzelden ongedeerd vrij. Maar er zijn ook doden te betreuren. Twee gegijzelden en zes kapers worden doodgeschoten. Met deze aanval brak de overheid resoluut met de tot dan toe gevolgde Dutch Approach - de benadering om door middel van praten en tijd rekken de actie te beëindigen.
De politiek zag destijds geen reden een onderzoek in te stellen naar de gang van zaken rond de aanval. Bijna 25 jaar later zoeken we met de direct betrokkenen antwoorden op de vele vragen die bestaan rond de ware toedracht ervan. Waarom werd de Dutch Approach verlaten? Waarom kregen verdere bemiddelingspogingen geen kans? Wat was het aanvalsplan? Hoe werd het politiek gepresenteerd en hoe werd het in de praktijk uitgevoerd?
De motor achter de Dutch Approach was zonder twijfel minister-president Joop den Uyl. Na afloop van de aanval verklaart hij dan ook: "Dat geweld nodig was om een einde te maken aan de gijzeling ervaren wij als een nederlaag". Hij wordt hiervoor zwaar bekritiseerd, omdat hij daarmee de militairen afvalt. Uniek is een niet eerder uitgezonden fragment uit 1987, tien jaar na de aanval, waarin Den Uyl nog iets verder gaat. Onomwonden, en met spijt zegt hij: "Het blijft een executie van mensen, in overtreding, maar het is een executie." De schutters laten in de film geen misverstand bestaan over het doel van de beschieting van de trein van buitenaf: de kapers uit te schakelen. Maar zo duidelijk heeft een politicus dat nog niet eerder gezegd.
Door middel van warmtefotografie en afluisterapparatuur weten de militairen vlak voor de aanval precies waar de kapers zich bevinden. Er worden er op het laatst extra mitrailleurs ingezet om die plaatsen te doorzeven. Minister van Justitie Van Agt spreekt in dit verband echter liever over 'compartimenteren': het beschieten van de portalen om te voorkomen dat de kapers bij de gegijzelden kunnen komen.
De film laat zien dat beide plannen naast elkaar zijn uitgevoerd, én dat de uitvoering ervan niet feilloos verloopt. Bij het 'compartimenteren' wordt namelijk een passagier, Ansje Monsjou, op een van de balkons gedood. De kapers blijken na de beschieting nog in staat terug te schieten naar de oprukkende mariniers. Twee mariniers doen in de film uit de doeken hoe het tenslotte geheel op hun persoonlijke inschatting neerkwam om de kapers te doden dan wel te arresteren. Hansina, de enige vrouwelijke kaper, wordt hiervan het slachtoffer. Junus Ririmasse, die de aanval met 14 kogels in zijn lichaam overleeft, vertelt in de film hoe hij meer geluk heeft.
De Dutch Approach mislukte door de impasse die ontstond nadat de kapers in de vorige aflevering een toezegging hebben gekregen dat ze naar het buitenland kunnen vertrekken, waarna de invloed van de onderhandelaar dokter Mulder tot nul daalde. Daarnaast speelde de Molukse onderhandelaar mevrouw Soumokil, die in 1975 nog zorgde voor de goede afloop, in 1977 een hoogst ongelukkige rol. Zij brengt enkele dagen voor de aanval een briefje de trein in waaruit blijkt dat de Afrikaanse staat Benin bereid is de kapers op te nemen. Het is de vraag of nieuwe onderhandelingen daarna nog wel zin zouden hebben gehad. De overheid had de vrije aftocht teruggedraaid. Door het voortduren van de kaping meent ze nu dat de gezondheid van de gegijzelden ernstig in gevaar komt.
Dokter Tutuhatunewa verklaart in de film echter dat hij bij zijn bezoek aan de trein hiervoor geen aanwijzigen kan vinden. Het belangrijkste voor de afloop is het feit dat er politiek en militair een consensus groeide om het aanvalsplan, dat na de voorbereidingen van 1975 verder was geperfectioneerd, ditmaal daadwerkelijk toe te passen.
Regie: René Roelofs
Eindredactie: Hans Dortmans
Productie: Elsemijn Teulings, Rolf Laimböck, Hetty Krapels
Producent: Pieter van Huystee
Eindredactie NPS: Carel Kuyl en Cees van Ede
Loading...
4:45
Wijster | The Movie | Slideshowby wijstercrew33,126 views
@veryfuck...je hebt gelijk, iedereen die de doc. op tv heeft gezien zal dat beamen...heet dat selectief doorlaten of censuur?
lynskyn2 1 year ago
Helden, deze dappere mariniers.
argumenteren 1 year ago
er klopt geen reet van het 1ste mist en tussen het 3 en 4de deel mist een stuk en het 5de deel mist
veryfuck 3 years ago
hey dat is mn pa in het begin! :D
4negri 3 years ago