Η ''Τζαμπούνα'' του Βιολιού (Νάξος)

Η τζαμπούνα δεν βγάζει τσάμικο έλεγαν στη Νάξο τον περασμένο αιώνα για να δηλώσουν τις περιορισμένες μουσικές της δυνατότητες. Με τις δυνατότητες όμως που έτσι κι αλλιώς είχε, κράτησε το μοναχικό βίο των βοσκών, αλλά και το κοινωνικό βίο όλων των κοινοτήτων ζωντανό σαν το μοναδικό μουσικό όργανο που μπορούσε να εκφράσει τη ζωή και τους καημούς της.

Με την υποχώρηση όμως της τάξης των βοσκών αφενός (οικονομικοί παράγοντες) κι επομένως των τζαμπουνιέρηδων και την εισβολή των βιολιών (1870-80 περίπου) στο νησί της Νάξου, ο ήχος της τζαμπούνας άρχισε να λείπει από τα αυτιά των των γλεντιστάδων.

Οι βιολάτορες θεώρησαν καλλιτεχνική πρόκληση τη μίμηση του ήχου της τζαμπούνας με το βιολί. Έτσι παρατηρείται σήμερα (χθες) μια προσπάθεια από τους βιολάτορες να ξεχωρίσουν σε δεξιοτεχνία φτιάχνοντας ο καθένας τους κι από μια "τζαμπούνα", από μια μελωδία στο βιολί, που θύμιζε τον ήχο της πραγματικής τζαμπούνας, όσο το δυνατόν πολύπλοκο.

Στη Νάξο λέγανε για τον Σταματογιάννη από την Απείρανθο και τον Μιχάλη Κονιτόπουλο (γερο-μωρό) από τον Κινίδαρο, ότι αυτοί παίζουν με δώδεκα (12) μπιμπίκια, σε σχέση με την πραγματική που έβγαζε έξη (6) για να χαρακτηρίσουν την έκταση και την ποιότητα της δημιουργίας τους.
Σήμερα (χθες) η "τζαμπούνα" αποτελεί πάρτα της μεγάλης μουσικής σύνθεσης της μελωδίας ενός Μπάλλου, που παίζεται (αν το ζητήσει ο καβαλιέρος του χορευτικού ζευγαριού) στα τελειώματα, στα (γ)υράκια του.

Σήμερα οι οργανοπαίχτες παίζουν "τζαμπούνα" όποτε αυτοί, κυρίως, θέλουν και μάλιστα στο τέλειωμα κάποιου Συρτού. Οι δε χορευτές των χορευτικών συγκροτημάτων όταν ακούνε την "τζαμπούνα" σκορπίζουν κι αρχίζουν να χορεύουν Μπάλλο (sic).

Ο Στάθης ο Κουκουλάρης, ο Γιάννης Ζευγώλης, ο Νίκος Χατζόπουλος, ο Νικόλας Χατζόπουλος κι ο Βασίλης Κλουβάτος (ναξιώτες βιολάτορες) και πιθανόν κι άλλοι που εγώ δεν γνωρίζω, παίζουν "τζαμπούνες" που μπορεί να σε τρελάνουν.
-----------------------
Θα πρέπει τέλος να σημειωθεί ότι, στις παλιές (προπολεμικές) ηχογραφήσεις Δωδεκανησιακής (Ροδίτικης και Λέρικης) Σούστας, η λυράρηδες "τσαμπουνίζουν" τα κομμάτια τους και μάλιστα πολύ έντονα στα τελειώματά τους.

Category:

Education

Tags:

• Naxos
• tzabouna
• tsabouna
• traditional
• folklore
• dance
• music
• τζαμπούνα
• τσαμπούνα
• παραδοσιακή
• μουσική
• χορός
• βιολί
• violin
• νησιώτικα
• nisiotika

[sxoinousa7]

κύριε Σταύρο...μπορείτε να ανεβάσετε κάποια ξεχωριστά βίντεο από το δεύτερο κομμάτι που παίζουν μαζί ο Κουκουλάρης με τον Νικόλα Χατζόπουλο?

[sstavros52]

@sxoinousa7 Θα το προσπαθήσω.

[kyriakoyla7]

τα βιολια δεν ειχαν ερθει απο το 1450 στα νησια μαζι με τους ενετους όπως και στην κρητη; με τη μορφη της βιολας ντα μουρ ειχαν φτασει απο το 1260 στη κρητη, εκει εφτασαν τοσο αργά; μου κανει εντυπωση η ιστορικη αναφορα σας για το 1870-80.

[sstavros52]

@kyriakoyla7 Ως πρώτος βιολάτορας που έπαιξε σε χορευτικό γεγονός στο νησί καταγράφεται το 1889 ο Τάσος Διαμαντόπουλος, μαθητής του τότε ηγούμενου της Μονής Φανερωμένης της περιοχής Ακρωτήρι του χωριού Κινίδαρος.

[sstavros52]

@kyriakoyla7 Το είδος λύρας ή βιολιού που αναφέρει ο Γερμανός Ιησουίτης μοναχός χρησιμοποιήθηκε από τους Φράγκους στην πόλη - κάστρο της Χώρας στις φράγκικες χοροεσπερίδες. Έλληνες του νησιού δεν έμαθαν και δεν έπαιξαν. Μια ματιά στα ιστορικά γεγονότα και το περιβάλλον της εποχής εκείνης δικαιολογεί αυτά τα καταγραφικά δεδομένα.

Σας ευχαριστώ για το σχόλιό σας

[sstavros52]

@kyriakoyla7 youtube.com/watch?v=9uuhlaEJ8A­I

[kertran]

Koukoularis and Zeugolis, phenomenal instances. Many Many Thanks.

[john280174]

mprabo Stauro , sugxaritiria gia auto to video alla kai gia oli tin sullogi sou

[margiaperathou]

tha ssumfwnisw me tous prolalisantes. zeugwlis kai koukoularis oi kaluteres apodoseis.



[TAKHSSS]

ΤΟ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΑΚΙ (ΝΙΚΟΣ) ΕΧΕΙ ΞΕΧΩΡΙΣΕΙ ΑΠΟ ΟΛΟΥΣ ΣΕ ΟΛΑ........

[sxoinousa7]

ο Κουκουλάρης πιστεύω με διαφορά την καλύτερη τσαμπούνα...ακολουθεί ο Ζευγώλης!

[efremtso]

Gia sou Koukoulari!!!