Yaren kültürü | TRT belgesel

1.çankırı iline has bir esnaf örgütlenmesidir. kökleri selçuklu zamanlarına dayanmakla birlikte asıl kuruluş amacı esnafların birbirlerine destek olması, ahlaki ve teknik yönden kalifiye çıraklar yetiştirmek ve dayanışmayı sağlamaktır. özetle; ahlaki, kültürel ve dini motifler taşıyan bir disiplindir.

yaren organizasyonu, yaren evi denilen evlerde her hafta sonları * toplanılarak yemekli, sözlü, müzikli, sohbetli ve oyunlu olarak yapılan, geçmişteki türk soylarına atfen 26 yaren ağa ile düzenlenir. sonbaharda başlar ve her yaren ağanın bir hafta ocak yakması ile 26 hafta devam eder. (bkz: ocak yakmak)

yarenliğin organizasyon yapısı; bir baş ağa , bir küçük baş ağa, bir reis, bir çavuş ve 22 yaren ağadan oluşan bir organizmadır. baş ağa en fazla tecrübe, bilgi ve itibara sahip olan kişilerden seçilir. diğer merciler de böyle oluşur. yaren olmak için esnaf olmak bir zorunluluktur.

yarenler yöresel kıyafetlerini giyerek belirli bir ritüel ile mevkii sırasına göre öncelikle baş ağanın izni ile çavuşun denetiminde teker teker odaya girerler. baş ağanın ardından sırası ile girilir ve baş ağa her bir yareni makamında tek tek ayakta sözlü olarak selamlar. herkes içeri girdikten sonra baş ağa oturur ve mevkii sırasına göre diğer yarenler oturur. her bir yaren baş ağanın oturduğu gibi oturmakla yükümlüdür ve geçişler sağdan devam eder. olur da bi yaren dalgınlıkla oturuştaki geçişi farketmez ise çavuş tura isimli bir çeşit halat ile yarenin ayağına vurur o da oturuşunu düzeltir. her ocak yakımında ocak yakan yarenin iki misafir hakkı vardır ve genel kurallara o da tabidir. herkes oturduktan sonra baş ağa teker teker sağdan selam verir ve hal hatır sorar. diyaloglar sabittir. örneğin;

baş ağa - hoşgeldin yaren ağa. * *
yaren ağa - hoşbulduk baş ağam.
b.a. - nasılsınız yaren ağa.
y.a. - hamdolsun* baş ağam, siz nasılsınız.
b.a. - hamdolsun.

bu diyalog, her bireyin odadaki her kişiyle selamlaşana kadar sürecektir ki odada misafir ile birlikte 28 kişi olduğu düşünülürse çok uzun vakit alacaktır. deneyimli misafir ağalar selamlaşmayı kısa tutma amaçlı olarak '' cümleten hoşbulduk ağalar '' dediği vakit selamlaşma da bitmekte olduğundan sıra yaren ağalara geldiğinde bu uygulama tercih edilir. selamlaşma esnasında kahveler içilir. daha sonra keman, ud ve darbuka ile yöresel oyunlar oynanır, ilginç ve eğlenceli oyunlar ve yarışmalar yapılır.

yemek merasimi; yanyana 3 ayrı yer sofrasında birinde büyük baş ağa birinde küçük baş ağa ve diğerinde de reis olmak üzere yerleşir ve sofraya geçilir. önce büyük baş ağa, ardından küçük baş ağa ve ardından reis yemeğe başlar ardından yaren ağalar ve misafir ağalar yemeğe başlar. eğer bir yaren ağa üstünü beklemeden yemeğe başlarsa küçük bir ceza * ile cezalandırılır. yemeğin ardına soda, gazoz gibi içecekler ikram edilir bu esnada oyunlar devam etmektedir.

çay merasiminden sonra saatler ilerlemiş ve gece yarısına yaklaşmış iken kahve seramonisi tekrar başlar ve misafir ağalar yolcu edilir. yaren ağalar kendi aralarında bir süre daha eğlendikten sonra mahkeme kurulur.

mahkeme merasimi; odanın ortasına atılan bir mindere baş ağanın talimatı ile şikayetleri ve sorunları olan yarenler çağrılır. yaren ağaların yaptıkları hatalar bahsedilir ve cezalar verilir. herkesin birbirini şikayet etme hakkı vardır, yetkili mercii baş ağadır. geleneklere göre cezalandırma yapılır ve en ağır ceza yarenden atmaktır ki bu çok yüz kızartıcı bir cezadır. yarenlere içki içmek, kahvehaneye gitmek, geneleve gitmek velhasıl kelam genel ahlaka aykırı tüm aksiyonlar yasaktır ve yaptıkları halde cezalandırılırlar. eğer bir yaren diğer bir yarenin hatasını mahkemeye taşımaz ise suçlu olan yaren kendisini şikayet etmediği için diğer yareni suçlayabilir ve cezayı suçu saklayan yaren çeker.

yarenlerin gündelik yaşantısında birbirlerine yalnızca isimleri ya da abi, usta gibi hitap kelimeleriyle seslenmeleri yasaktır. ''yaren ağam'' ya da ''ahmet yaren ağam'' ya da ''baş ağam'' şeklinde hitap etmelidirler.

kısaca bahsettiğim yaren kültürü tamamen kültürümüzü yaşatmak, ahlaki, dini ve geleneksel değerlerimizi korumak amaçlı yaşatılan bir oluşumdur. çankırı merkezde iki ve çeşitli köy ve ilçelerde muhtelif sayıda yaren meclisleri vardır. yarenler değişik program ve organizasyonlara katılmaktadır ve kültürümüzü tanıtmaya çalışmaktadırlar.

Category:

Music

Tags:

• selcuklu
• yarenler
• osmanli
• ataturk
• Turkiye

[mimocan]

sagol kardes, ellerine saglik...cok guzel olmus. Bu gibi videolari burdan daha fazla sergilememiz lazim. Lazim ki Sadece Turk olmakla degil, Turkiyedeki kulturle gurur duyalim...