Des Hommes et des dieux

Πρέπει να φύγουν ή να μείνουν; Καλούνται πλέον να αποφασίσουν, ενώπιον θεών και ανθρώπων. Φεύγουμε και γλιτώνουμε το θάνατο, ή μένουμε για να πεθάνουμε στο όνομα ενός θεού που δεν μας αφορά; Φεύγουμε και αφήνουμε τους φονταμεταλιστές να καταλάβουν το μοναστήρι, ή μένουμε και αποδεικνύουμε ότι υπάρχει μια ανώτερη δύναμη που δεν γνωρίζει θρησκευτικό φανατισμό; Φεύγουμε και αφήνουμε τον ξένο λαό στην τύχη του ή μένουμε για να προστατεύσουμε το ποίμνιό μας; Σ' αυτά τα διλήμματα κρύβεται το μεγαλείο της ιστορίας των σιστερσιανών μοναχών και, συνεπακόλουθα, της ταινίας του Beauvois που το καταγράφει με τόσο κρυστάλλινη καθαρότητα: όταν, μετά από εξουθενωτικές εσωτερικές διεργασίες αποφασίζουν εντέλει να μείνουν, εκπληρώνουν το συμβολικό ρόλο τον οποίο κλήθηκαν να επιτελέσουν όταν πρωτομπήκαν στη μοναστική ζωή. Ο κάθε ναός είναι ένα σύμβολο, είναι ένας τόπος ειρήνης -όχι μόνο εν καιρώ ειρήνης αλλά κυρίως σε περίοδο πολέμου. Οι πνευματικοί άνθρωποι είναι σύμβολα -όχι μόνο για τους πιστούς τους, αλλά για όλους. Η όποια πίστη (θρησκευτική ή μη) είναι αξία και αρχή -και η σημασία της αποδεικνύεται όχι μόνο στη θεωρία, αλλά σε στιγμές κρίσης. Ο φόβος, το ένστικτο της επιβίωσης, η δειλία είναι συναισθήματα ανθρώπινα. Η συναίσθηση όμως του καθήκοντος και η αυτοθυσία είναι κατακτήσεις πνευματικές.

Όλες αυτές οι σκέψεις, ένα συνονθύλευμα ανθρώπινων φόβων και πνευματικών αναζητήσεων, όλα και ακόμα περισσότερα από αυτά, είναι καταγεγραμμένα από την κάμερα του Beauvois, αποτυπωμένα στις κινήσεις των μοναχών, στις προσευχές τους, στο χαραγμένο από φόβο πρόσωπό τους που σπάει από ένα αχνό χαμόγελο εσωτερική γαλήνης, για να συσπαστεί ξανά μπροστά στο φόβο του θανάτου. Είναι όλα εκεί, όλες οι ανθρώπινες αντιφάσεις ξεδιπλώνονται χωρίς λόγια μπροστά στα μάτια μας, στα κοντινά πλάνα του Beauvois με τη μουσική υπόκρουση του Tchaikovsky να πλημμυρίζει το χώρο στο τελευταίο δείπνο πριν από το προδιαγεγραμμένο τέλος.

Όχι, ο κινηματογράφος δεν μπορεί να γίνει θρησκευτική εμπειρία, γιατί δεν προϋποθέτει καμία πίστη. Μπορεί όμως, σε περιπτώσεις όπως αυτή, να μας μεταδώσει με τρόπο μοναδικό τη δύναμή της.
ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΡΑΝΤΟΥ www.cinemanews.gr

Category:

People & Blogs

Tags:

• ενώπιον θεων κι ανθρώπων
• θεών κι ανθρώπων
• θεού κι ανθρώπων
• ξαβιέ μποβουά